SlideShare a Scribd company logo
1 of 15
Download to read offline
СУИС-ийн Соёлын сургууль<br />/Номын сангийн каталогийн төрөл/<br />Гүйцэтгэсэн/.Г Болортуяа/<br />Шалгасан/ Т Хайдав/<br />                                            2011он<br />Оршил<br />Шинжлэх ухаан техник тасралтгүй хөгжиж байгаа мэдээллийн гэгдэх 21-р зуунд хамгийн их хурдацтай хөгжиж байгаа номын сангийн салбар бол Каталоги юм. <br />Номын сангийн компьютержүүлэлт юуны өмн өном ангилах каталогжуулах салбарыг хөндсөн билээ. Номын сангийн ажлын онол арга зүйд гарч байгаа өөрчлөлт шинэчлэлийн дагуу мэдээлэл каталогийн суртчилгаа номын сангийн хэрэглэгчдэд үзүүлэх тусламж каталогийн ашиглалт зэрэг асуудлыг авч үздэг болно.   Номын агуулгыг уншигчдад нээн харуулах фондын эргэлт ашиглалтыг сайжруулахад ангилал каталогийн зохион байгуулалт чухал үүрэгтэй.  Ном хэвлэл өсөхийн хэрээр өөрийн хэрэгцээт мэдээллийг олж авахад ихээхэн цаг хугацаа зарцуулах болсон бөгөөд зарим үед олж авч чадахгүй байх тохиолдол гардаг. Энэ тулгамдсан асуудалд  каталоги тусалдаг. Цөөхөн номтой жижиг номын санч гэсэн номын фондыг бүрэн нээн харуулж чадах  ном хурдан хугацаанд олоход туслах үйлчилгээний чанарыг сайжруулах уншигчдын эрэлт хүсэлтийг бүрэн дүүрэн хангаж чадах хэд хэдэн картан каталогийн сан байгуулах ёстой.Манай эриний өмнөх 2000 жил орчим эртний Шумарт шашны номын (шашны бичлэгийн жагсаалт) жагсаалтыг түлхүүр үгээр илэрхийсэн байсныг  каталогийн үүсэл гэж үздэг. Тэдгээр каталог нь шавар хавтан дээрх дүрс үсгээр бичигдсэн байв.  Дээр нь текст бичихийн тулд цаас шиг ашиглаж байха нэгэн төрлийн ургамал папирусыг ашиглаж эхэлжээ. Папирус нь Египтийн нил мөрний нойтон чийгтэй газар ихэвчлэн 2-3 метр өндөр ургадаг байна. Эртний египэтэд мөн папирусыг завь хийхэд ашиглаж байжээ. Папирусаар хийсэн цаасаар ном түүний каталог хийж байв.  Папирусын дараа улам боловсронгуй болж  пергаментаар хийх болов. Пергамент нь амьтны арьсаар хийдэг бүтээгдэхүүн юм. Анхандаа пергаментийг үхрийн ширээр хийдэг байсан бөгөөд  бага азид орших Пергамын хаан нийслэлдээ тугал , хурга , ишигний арьсыг авч ирүүлж боловсруулж эхэлсэн байна. Ийнхүү пергам хот нь бичигт хэрэглэх материалын томоохон төв болжээ. Энэхүү материалыг Тонхүү хотын нэрээр Пергамент хэмээн нэрлэсэн гэдэг. Пергамент нь папирусаас хавьгүй бат бөх , уян налирхай удаан эдэлгээ дааж байв. Пергамаентийг анхандаа хуйлж хадгалж байв. МЭ үеэс пергаментийг хэрчиж нугалаасаар нь оёж дэвтэрлэх болжээ. Цаасан ном бий болох хүртэл номын сангууд нь пергамент номтой байх ба түүнийг бүртгэл каталог нь мөн адил пергамент байв. <br />Дэвтэрчилсэн каталог<br />Манай эриний 105 онд Хятадын Хань улсын  хааны ордны албан хаагч Цай-лунь гэгч хүн цаас хийх арга ухааныг сэдэж нэвтрүүлсэн нь номын сангийн үйлдвэрлэлийн түүхэнд жинтэй хувь нэмэр оруулсан байна. Цаас үүссэнээр номын санд цаасан ном ашиглаж эхлэв. Дундад зууны үед  дэвтэр дээр бүртэж эхэлсэн бөгөөд энэ нь каталогийн үүрэг гүйцэтгэж байв.  <br />Номон каталог<br />Хэвлэлийн машиныг зохион байгуулахаас өмнө номын аргаар бичдэг байв.  Номын хэвлэх болсноор номын тоо олширсноор номын сангууд каталогоо хийж эхэлжээ. Номон каталог нь харааны тусгалд хэд хэдэн ном зүйн бичлэг харагдаад олон хувь хэвлэх боломжтой. Цаас хугацаа орон зайны хамааралгүй зай эзлэхүүн бага эзэлдэг зэрэг олон сайн талтай ч хурдтай өсөн нэмэгдэж байгаа фондын өөрчлөлтийг байнга хоцорч байв.  Фондын өөрчлөлтөөс хоцорч буй дутагдлыг засахын тулд картын каталог 1876 онд номын сангийн ажилд нэвтрүүлсэн байна. <br />Картын каталог нь овор хэмжээ ихтэй нэгэн зэрэг олон хэрэглэгч ашиглах боломжгүй цаг хугацаа орон зайн хувьд хязгаарлагдмал үрэгдэж  алга болох зэрэг олон дутагдалтайч фондын өөрчлөлтийг цаг тухайд нь тусгаж  байсан тул өргөн хэрэглэгдэж эхэлсэн байна.  <br />Электрон каталог<br />Өнгөрсөн оны 60-аад оноос номын санд компьютер нэвтэрснээр электрон каталогийн үндэс суурь таваигдсан. Электрон каталог нь цаг хугацаа орон зайнаас үл хамаарах фондын өөрчлөлтийг цаг тухайд нь тусгаж чадах каталог юм.  Номын сангийн каталогийн хөгжил  нь тухайн цаг үеийнхээ  нийгэм технологийн хөгжилтэй салшгүй холбоотой юм.<br />Каталоги нь дараах төрөлд хуваагддаг;<br />Каталог нь төрөл анги , үсэг дарааллын , зүйлчилсэн, сэдэвчилсэн, орон нутгийн зохиогчийн , номын нэрийн , албаны уншигчийн гэх мэт олон төрөлтэй байдгаас манай улсад төрөл ангийн каталог үсэг дарааллын каталог зүйлчилсэн каталог түлхүү хөгжсөн. <br />Үсэг дарааллын каталог<br />Үсэг дарааллын каталогт бүх картуудыг агуулгыг харгалзахгүйгээр ном зүйн тодорхойлолтын эхний үс гийн цагаан толгой үсгийн дагуу байрлуулдаг.  Зохиогчтой номын зохиогчийн нэрийн үсгийн дарааллаар 1,2,3 болон түүнээс дээш хам зохиогчтой номыг номын нэрийн үсгийн дарааллаар байрлуулна. <br />Төрөл ангийн каталог<br />Энд тодорхой ангилалийн системийн дагуу “Жнь; ДАА; НСНЗА гм” ном зүйн бичлэгүүдийг мэдлэгий салбараар байрлуулна. Мэдлэгийн салбараар байрлуулахдаа хоёр ялгагчийн хоорондох бичлэгүүдийг зохиогчийн гурван тэмдэгтий үсэг дарааллаар байрлуулна. <br />Зүйлчилсэн каталог<br />Хэвлэлийн бүтээгдэхүүний агуулгыг харгалзахгүйгээр түүний зүйл үгийн үсгийн дарааллаар бүлэглэх аргаар зохион байгуулсан каталогийг зүйлчилсэн каталог гэнэ. Уг каталог нь зөвхөн уншигчдад ном хайхад нь туслаад зогсохгүй лавлагаа мэдээллийн ажилд тус дэм болно. Учир ном хэвлэлийг бүлэглэх зарчим нь хэрэглэгчийн сэдэвчилсэн номзүйн эрэлт хэрэгцээтэй тохирч байдаг. Зүйлчилсэн каталогт номын сангийн фондын номыг бүхэлд нь тусгах шаардлаггүй ба зөвхөн түүний нэг хэсгийг тусгаж болно.<br />Нэгдсэн каталог<br />Нэг хот дүүрэг муж улс байгууллагын хэд хэдэн номын сангийн хөмрөгийг тусгаж каталогийн нэгдсэн каталог гэх бөгөөд тодорхойлолтонд номын сан бүрийн томъёо олохоос тэмдэглэж бичсэн байдаг. Нэгдсэн каталог нь өөрийн орны ба бусад улс орны номын сангуудад  хадгалагдаж байна.   Өөрийн зориулалтаар нэгдсэн каталог нь хэд хэдэн номын сангийн хөмрөгийг нэгтгэж  каталогт бүртгэгдсэн тус бүрийн байгаа газрын тухай мэдээг агуулснаараа нэгэн зэрэг номын сангуудын каталогт номзүйн бүртгэлийн үүрэг гүйцэтгэж байна. <br />Орон нутгийн каталог<br />Орон нутгийн каталог гэдэг нь тухайн орон нутгийн чанартай баримтуудыг тусгадаг номын сангийн каталог юм.  Төрөл ангийн каталогоос орон нутгийн каталогийн ялгагдах онцлог тус каталогт тусгагдах материалыг тусгайлан сонгол авдаг. Баримтийг сонгож авах гол шалгуур нь орон нутгийн төрөл ангийн каталогт зөвхөн ном товхимол төдийгүй сонин сэтгүүл эмхтгэлд орсон өгүүлэл шүүмж дүрслэл урлагийн хэвлэл нотны хэвлэл сластд гм. Уншигчийн зориулалт ба хэвлэгдсэн оноос үл хамаарах материалууд байна. Бусад каталогт  картын сангуудад тусгагдсан. Төрөл ангийн каталогоос орон нутгийн каталогт тусгагдах материалуудыг каталогийн ялгагдах онцлог нь тус каталогийн бүтэц, бүлэглэх арга, редакц хийх зэрэг шаардлагад тохируулан тусгайлан сонгон авдаг.<br />Баримт жишээ<br />Ямарваа номын сангийн заавал байх  ёстой үйлчилгээний уулвар зангилгаа болсон зүйл бол каталог юм. Гар каталог цаасан каталог бол нүсэр орон зай эзэлдэг, гар хөдөлмөр их шаарддаг , цаг хугацааны алдагдал ихтэй үйлчилгээнд хүндрэлтэй эрэл хайгуул их хугацаа шаарддаг зэрэг олон сул талтай .<br />Өнгөрсөн зууны 30-аад он ялангуяа дэлхийн 2-р дайнаас хойш Монгол улсад аравтын ангилалаар номын каталогжуулалт эхэлж өргөнөөр хэрэглэгдэх болсон нь тухайн зуундаа дэвшиллтэй тогтолцоо байлаа . хэдийгээр манай улсад номын сангийн салбар бүрэн  бүтэн төгс хөгжөөгүйч гэсэн хөгжүүлэхийг оролдож  хичээн зүтгэж байсан баримт жишээ олон бий. Монголд номын сан 1921 оноос байгуулагдсан цагаасаа эхлээд юуны урьд зөвлөлт орос улсын номын сангуудтай харилцаа холбоо тогтоохыг эрмэлзэж орос хятадад хүн илгээж номын сангийн тоног төхөөрөмэ авах ажил зохион байгуулдаг. Хоёр хөрш орны номын санчидтай харилцаа хэлхээ буй болгож эхэлсэн юм.<br />Номын сангийн каталогийг зохион байгуулах өргөжүүлэх  редакц хийх<br />Каталог зохион байгуулах ажилд каталогийн бүтцийг тодорхойлох түүний гадаад ба дотоод чимэглэл баримтжуулалтын боловсруулалт сурталчилгаа явуулах зэрэг ажлууд хамрагдана <br />Каталогийг өргөжүүлэх ажилд шинэ карт байрлуулах редакц хийх засвар хийх бий болсон каталогт гадаад дотоод чимэглэлүүдийг хийх ажлууд хамрагдана<br />Каталогийг зохион байгуулах өргөжүүлэх үйл ажилд дараах ажиллагаанууд орно Үүнд: <br />,[object Object]
Карт хувилах чимэглэх
Каталогуудыг чимэглэх
Каталог ашиглах сурталчилхад тусламж болох гарын авлага боловсруулах
Каталог өргөжүүлэх
Редакц хийх ба засвар нэмэлт хийх Каталог зохион байгуулах ажил нь “каталогуудын тооцооны тухай дүрэм” ба тусгай төрлийн каталогуудын тухай дүрэм боловсруулах ажлаас эхэлнэ<br />Редазцууд нь зарчмын хувьд ялгаа байхгүй байхгүй боловч бүрэн редакцийг хийхэд тусгай каталогийн гарчиг бүрээр нь шалгах замаар хийгддэг учраас нилээд удаан хугацааны ажил шаарддаг Иймд энэ аргыг бага хэмжээний зүйчилсэн каталогт ашигладаг <br />Сонгомол редакцийг том хэмжээний зүйчилсэн каталогийг төгс болгохийн тулд аливаа нэгэн сэдэв болон мэдлэгийн салбарыг сонгон авч редакцийг хийдэг Аль ч тохиолдолд редакцийг сайн чанартай хийж гүйцэтгэхэд сайтар боловсруулсан зүйчилсэн гарчгийн жагсаалтууд редакцийн чимэглэлийн үе шатуудын тухай эшлэл ба зүүлтүүдийг хэрхэн хөтлөх тухай карт ялгагчуудыг чимэглэх тухай заавар дүрэм зэргийг агуулсан зааварчилгаа аргачлал ихээхэн нөлөөтэй<br />Электрон каталог<br />Электрон каталог гэдэг нь номын сангийн уншигчийн мэдэлд олгогдсон бодит горимоор ажилладаг машинаар унших хэлбэрийг агуулсан каталог юм<br />Гадаад орнуудын номын сангуудын практикт “Электрон каталог” гэдэг тодорхойлолтын оронд Optical Properties of Aerosols and Clouds буюу OPAC гэсэн товчилсон үгийг хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь бодит горимоор ажиллагч хэн хүнд хялбар каталог гэж тусгагддаг <br />Электрон каталог нь зөвхөн тухайн номын сангийн хэрэглэгчдийн төдийгүй бусад алсад байгаа хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээг хангах бололцоотой байдгаараа онцлогтой <br />Элекрон каталог нь орчин үеийн дараах шаардлагуудыг хангаж байна <br />Үүнд: <br />,[object Object]
Номзүйн бичилтэнд редакц хийж зайлшгүй тохиолдолд электрон каталогоос тэдгээрийг хасах
Төрөл бүрийн лавлагаагаар болон мэдээллийг түүвэрлэн түгээхээр ярианы эсвэл багцалсан горимд мэдээллийн эрэл хайлтыг хйих
Номзүйн өгөгдлийг каталогийн карт номзүйн гарын авлага  тогтоосон мэдээллийн тайлан зэрэг хэлбэрээр хэвлэх
Бусад мэдээллийн баазуудтай мэдээлэл солилцох боломж олгох ялангуяа интернэт сүлжээнд холбогдох Электрон каталогийг бий болгох техник үйл явц нь каталогчийн автоматжуулагдсан ажлын байрны тусламжтайгаар хийгдэнэ<br />Тооцоолох техник хэрэгслээр тоноглогдсон каталогжуулалтын техник үйл явцыг хүний оролцоотойгоор гүйцэтгэхэд зориулсан ажлын байрыг каталогчийн автоматжуулагдсан ажлын байр гэж ойлгож болно Автоматжуулагдсан ажлын байр нь автоматчилагдсан каталогжуулалтын үйл явцыг хангагч техникийн хэлний ба программ хэрэгслийн цогц бүрдэл юм<br />Техник хэрэгсэлд:<br />Том хэмжээний мэдээллийн өгөгдлийн баазад өгөгдлийг оруулах ба дараагийн ашиглалтанд байгаа мэдээллийг оруулах ажлын тусламжтай гүйцэтгэгдэх сүлжээ багтана Түүнчлэн персонал компьютер CD тоглуулагч гадаад өгөгдлийн сантай холбох системүүд нь мөн техник хэрэгсэл болно <br />Программ хангамж гэдэг нь баримтын автоматжуулсан боловсруулалтанд зориулан тусгайлан боловсруулсан алгоритм ба программ юм <br />Хэлний хэрэгсэл гэдэг нь мэдээлэл эрэл хайлтын янз бүрийн (эрэмбэ дарааллын ба дарааллын бус гэх мэт) мэдээлэл хайлтын хэлний цогц бүрдэл бөгөөд мэдээллийг индексжүүлэх ба хайх арга түүнчлэн нормативт аргачилсан баримтууд өгөгдлийн баазаар солилцох боломжийг хангагч ба хэлний хэрэгслийн ажиллах байдлыг бий болгох болон дэмжих дүрэм тогтоогч юм <br />Уламжлалт мэдээлэл хайлтын хэлийг (МХХ) автоматжуулсан технологт хэрэглэж байна Жишээ нь: номзүйн бичилтийн ННА АБА болон бусад ангиллуудын МХХ зүйчилсэн гарчгийн хэл уламжлалт бус товчилсон МХХ түлхүүр үгийн хэл бодит тэмдгийн МХХ гм Ажиллах байдалд хэлний хангалтыг дэмжих ажил нь МХХний хөтлөлтйин албаар явагдана <br />Электрон каталогт номзүйн мэдээллийг оруулахад электрон тооцоолох машины боловсруулалтанд номзүйн бичилтүүдийг зохистой хэлбэрт оруулахад зориулагдсан каталогжуулалтын форматуудын тусламжтайгаар хийгдэнэ <br />Формат нь компьютер дахь мэдээллийн бичилтийн дүрэм өгөгдлийн дотоод бүтцийг тодорхойлох ба түүнчлэн номзүйн бичилтийн тусламжтайгаар тэмдэг ба кодууд тусгаарлагдаж томъёологдоно <br />Формат нь компьютерийн технологт уламжлалт каталогт зориулсан номзүйн бичилтийг хийх MNS5271:2003 стандартын үйл ажиллагааг гүйцэтгэнэ<br />Электрон каталогт мэдээллийг оруулах нь номзүйн бичилтүүдийн элементүүдийг хуваарьлах тэдгээрийг форматын холбогдох талбар дэд талбарт шилжүүлэх тодорхойлсон тэмдэглэгээгээр компютерт оруулж буй баримтын тухай мэдээг ижилсүүлэхэд оршино <br />Электрон каталог нь номзүйн бичилтийн элементүүдийг хамарсан баримтын ба элементийн агуулга баримтын хадгалалтын байрыг (номын сангийн шифр эсвэл сигл) заан тодотгоход зориулан МХХ машинаар унших хэлбэрийн номзүйн баазыг агуулна<br />Өгөгдлийн баазад бэлэн байгаа эдгээр элементүүд нь электрон каталогт бүх төрлийн каталогуудын гүйцэтгэх үйл ажиллагаануудыг хийж гүйцэтгэнэ <br />,[object Object]
үсэг дараалалаар, төрөл ангиар, зүйчилсэн аргаар;
Тусгагдсан баримтуудын хэлбэрээр (ном өгүүлэл г.м)
Тусгагдсан фондуудаар нэг (номын сангийн электрон каталогийг эсвэл нэгдсэн электрон каталогийг).Электрон каталогийн санамжинд номзүйн бичилтийн хэмжээнээс гадна электрон каталогт номзүйн бичилтүүдийг оруулахад хяналт тавих үүрэг гүйцэтгэгчийн тусламжтайгаар хйигдэх МХХний толь бичиг зохиогч хам зохиогчдын нэрс цувралын гарчгууд гэх мэт.<br />Мөн электрон каталогт үгийн үндсээр хайлт хийж уншигч хэрэгтэй мэдээллээ олж авах боломжтой байдаг <br />Хэрэглэгчийн харилцан яриа ба электрон каталог нь (цэс) болон (заавар)ын тусламжтайгаар хийгдэнэ <br />Электрон каталогт мэдээллийг хүргэгч гол хэрэгслүүд нь соронзон туузууд дискет хатуу дискүүд компакт дискүүд (CD),CD ROM дискүүд болно <br />Компакт дискнүүд нь зөвхөн бичмэл мэдээллүүдийг агуулаад зогсохгүй мөн видео дүрслэл авианы дагалдал (яриа эсвэл хөгжим) болон бусад мултьмедийн хэрэгслийг агуулна <br />Персонал компютерүүдтэй нийцэж мэдээллийн ихээхэн багтаамжийг агуулж байгаа компакт дискнүүд нь мэдээллийн хайлтын найдвартай удаан хадгалах хэрэгсэл болдог <br />Картын сангийн зохион байгуулалт<br />Номзүн картын сан нь байнга шинэ мэдээ баримтаар баяжиж хуучирсан материал нь хасагдаж байдаг онцлог талтай билээ Картын санд сүүлийн 2 3 жилийн материал тусгагдах ёстой Карт байрлуулах үедээ шинэ салбар анги нэмэх хуучирсан материал хасах зэрэг цаг үеийн редакц хийнэ<br />Номзүйн картын сан нь төрөл ангийн каталогийн хавсралт үүргийг гүйцэтгэх ба ихэнх тохиолдолд түүний нэгэн адил зохион байгуулагдана<br />Картын санг нийтийн номын сангуудад өөр өөрийн уншигчдын <br />бүрэлдхүүн фондын бүрдүүлэлт зэргийг харгалзан янз бүрийн хэлбэрээр байгуулж болдог Үүнд: <br />a/. Нийт уншигчдын сонирхлыг бүрэн хамарч чадах сонин сэтгүүлийн өгүүллийн ерөнхий картын сан <br />б/. Шинжлэх ухааны мэдлэгийн салбар ба тусгай асуудлыг хамарсан сэдэвчилсэн картын сан<br />в/. Ном зохиолын онцлог хэлбэр буюу материалд зориулсан тусгай картын сан (шүүмжийн картын сан намтрын картын сан зэрэг)<br />г/. Орон нутгийн картын сан <br />д/. Шинэ номын картын сан гэх мэт. <br />Ерөнхий картын санд <br />УИХ засгийн газрын хууль тогтоолууд шинжлэх ухааны бүх салбарын гол өгүүллэгүүдийг түүвэрлэн ангилж оруулахаас гадна уншигчдад чухал хэрэгцээтэй тогтмол хэвлэлд нийтлэгдсэн зүйлс төр засгийн удирдагчдын хэлсэн үг улс төр эдийн засгийн чухал асуудал гадаад бодлогын өгүүлэл зэрэг нь тусгагдаж өгнө<br />Ерөнхий картын санд материалыг номын сан номзүйн ангилалын үндсан дээр хийгдсэн Монгол улсын тогтмол хэвлэлийн өгүүллийн картын санг номын сан номзүйн ангиллын ННА системээр ангилах нэгдсэн журмын дагуу шинжлэх ухааны мэдлэгийн салбараар ангиллын үндсэн болон дэд салбар ангиудад хийж байрлуулна Анги сэдэв дотроо материалын үсгийн дарааллаар эсвэл оны тонгоргосон байдлаар байрлагдана <br />Картын сангийн материалыг мэдлэгийн салбараар хэтэрхий нарийвчлан ангилах шаардлагагүй<br />Сэдэвчилсэн картын сан<br />Онцлог нь янз бүрийн хэвлэлийг нэг асуудал болон сэдвээр мөн хоорондоо холбоотой хэсэг бүлэг асуудлаар хурдан шуурхай сурталчлах боломжтойд оршино <br />Сэдэвчилсэн картын сангийн сэдвийг сонгохдоо тухайн цаг үеийн үйл явдал нөхцөл байдалтай уялдуулна Тухайлбал “Ногоон хувьсал” хөтөлбөртэй холбогдуулж “айл өрх” бүр хүнсний ногоо тарьцгаая сэдвийн доор төрөл бүрийн хүнсний ногоо хэрхэн тариалах талын ном, хэвлэл, өгүүлэл, материалыг тусгаж өгнө. Үүнд; гадаад дотоодын ном, товхимол, сэтгүүл, сонин болон эдгээрийн доторхи өгүүлэл лавлах материал аргачилсан зөвлөмж зэрэг тодорхой бүтээлүүд оруулна Мөн түүнчлэн Улсын хэмжээнд зохиогдож буй ямар нэг том арга хэмжээний хүрээнд тухайлбал Боловсрол болон Соёлын жилийн хүрээнд боловсрол сурган хүмүүжүүлэх ухааны соёлын бүхий л салбар асуудлыг тусгасан материалаар сэдэвчилсэн картын сан зохион байгуулж болох юм Тэрчлэн “зах зээлийн эдийн засгийн талаар юу унших вэ”? “таны хэлний боловсролд” “Монгол Улсын гадаад харилцаа” гэх мэт сэдвүүд байж болно.<br />Каталогжуулалтын техник ажиллагаа<br />үндсэн тодорхойлолт<br />Каталогжуулалт гэдэг нь номын сангийн каталогуудыг буй болгох үйл ажиллагааны цогц юм Каталогийн ажиллагаанд номын сангийн тодорхой дүрэм стандартын дагуу номзүйн бичилтийг хийх каталогт картыг байрлуулах фондын бүтэц ба агуулгыг нээн илрүүлж ажлууд ордог <br />Номын сангийн фонд төрөл бүрийн хэвлэмэл болон хэвлэмэл бус (цахим бичил) хэлбэрийн ном хэвлэлээс бүрддэг тул каталогуудыг уламжлалт картын хэлбэрээр болон машинаар унших буюу электрон хэлбэрээр зохион байгуулдаг <br />Каталогжуулалт нь каталогжуулах техник үйл ажиллагаар каталогийн тогтолцооны дагуу баримтыг задлан шинжилж нэгдтгэн дүгнэж боловсруулах каталогуудыг зохион байгуулах хөтлөх редакц хийх ажлуудыг агуулна<br />Баримтыг боловсруулах ажлыг номын сангуудын сүлжээ мэдээллийн төвүүдэд ашиглахад зориулан төвлөрсөн аргазүйн төвд ба аргазүйн төвийн удирдлагын дор номын сан дээр хийдэг <br />Төвлөрсөн каталогжуулалтын бүтээгдхүүн нь каталогийн картын цогц бүрдэл бөгөөд баримтыг хэвлэх явцдаа уг баримтын шифр болон баримтын товч агуулгыг тусгаж тодорхой төрлийн фонд каталогийн төрлүүд номын санамж өгөх жагсаалтуудыг тусгасан картыг хавсаргасан байдаг <br />Төвлөрсөн каталогжуулалт уламжлалт (цаасан) хэлбэрээр машинаар унших (диск соронзон тууз CD болон бусад мэдээлэл түгээгч) хэлбэрээр байж болно <br />Каталогжуулалтын үндсэн үйл ажиллагаанд баримтыг задлан шинжилж нэгтгэн дүгнэж боловсруулах үйл ажил болох номзүйн<br />Дүгнэлт<br />Каталог нь мэдээллийн хайлт болон хадгалалтанд зориулагдсан мэдээлэл хайлтын системийн нэг төрөл юм<br />Каталог бол номзүйн бичилтийг агуулсан зүйчилсан гарчгийн үсэг дараалалаар байрлагдсан хайлтын аппарат юм<br />Номын сангийн практикт ихэнхдээ зүйчилсэн каталогийн картын хэлбэрийг ашигладаг <br />Каталог нь тэмдэгт харилцааны мэдээлэл хайлтын болон сурган хүмүүжүүлэх үүргийг гүйцэтгэдэг Каталогийн шүүгээний гадаад чимэглэлд шошго хаягууд хамрагдана Шошгон дээр тухайн шоголд хамрагдах номзүйн бичилтийн эхний ба сүүлийн гарчгийг болон шоголын дугаарыг зааж бичнэ<br />Каталогийн гадаад чимэглэл нь тухайн номын сангийн номын сан номзүйн сурталчилгаа мэдээллийн тогтолцоотой шууд холбоотой байна<br />Мөн каталогийн шүүгээн дээр ямар төрлийн болохыг нь бичиж өгөхөөс гадна хүний нүдэнд тусч харагдахуйц газар уг каталогийн бүтэц агуулгын тухай мэдээ бүхий тайлбар санамж сануулгыг байрлуулна Каталогийн хайлтыг хэрхэн хийх тухай уншигчдад мэргэшүүлэхдээ тодорхой схем графикийг жишээ татан гаргаж каталогийн зохион байгуулалтын зарчмуудыг каталогийн дэргэд номын санчид өөрсдөө санамж өгөх хэлбэрээр юм уу эсвэл уншигчийн сонирхсон ном зохиол сэдвийг хайх явцад түүнд туслах маягаар тайлбарлах нь илүү үр дүнтэй байдаг <br />Каталогийн хөтлөхөд номын санд байгаа каталогуудын тогтолцооны тухай дүрэм паспортын үндэслэл болон бусад аргачилсан материалууд нь тус ажлыг хийхэд ихээхэн хөнгөвчилж өгдөг <br />Каталогт орж байгаа нэр томъёоны утгыг тодорхойлох ойролцоо үгсийг гаргаж өгөх ижил утгатай үгүүдийн сонголтыг хийхэд лавлах хэвлэлүүд болох нэвтэрхий толь бичиг товчоолсон толь бичиг ганц сэдэвт зохиолууд номын хэвлэмэл картууд зэрэг нь ихээхэн нэмэр болдог<br />Каталогийн дотоод чимэглэлд карт байрлуулах ялгагч хийх ажлууд багтана<br />Каталогийг зохион байгуулахад карт бичих нэгдсэн зарчим баримтлах бөгөөд нэмэлт бичилтүүд каталогт тусгагдахгүй гарчгийн картын ар талд бичиж болно Эсвэл картны нүүрэн талд бичилтийн дээд хэсэгт улаан бэхээр бичиж болдог Хэвлэмэл ном гарсан явдал нь ном тодорхойлох арга зүйн өмнө шинэ зорилтыг дэвшүүлэн тавьсан юм. Номыг тодорхойлохдоо бусад номноос ялгагдах мэдээнүүдийг оруулах шаардлага бий болсон тухайлбал хэвлэгчидын нэр хаана хэвлэгдсэн хэдэн онд хэвлэгдсэн бэ гэх зэргийг заах болсон<br />Хэрэв ном хоёр ба түүнээс дээш гарчгийг авч байгаа бол номзүйн бичилтийг хувилах ба карт бүрт гарчгаас зөвхөн нэгийг нь зааж бичнэ Энэхүү чимэглэлийн арга нь олон тооны ялгагчийг шаарддаг боловч каталогт зөвхөн тэдгээрийн тусламжтайгаар баримжаа хийдэг учраас картны нүүрэн талд улаан бэхээр тодотгож өгөх нь илүү тохиромжтой байдаг Гарчгийн бичилтийн 2р босоо шугамнаас эхлэх бөгөөд дараах мөрийг бичихдээ баруун талд нь 0.5 см үлдээн үргэлжлүүлнэ <br />Номзүй<br />1. Цагаач Н.<br />       Эрдмийн  сувд  .- УБ ., 2008 он<br />2. Оюунгэрэл З.<br />         Номын сан-Мэдээллийн төвийн автоматжуулалт<br />3. Цэцэгмаа С.<br />        “Номын сангийн ангилал, каталоги.-  УБ., 2003он<br />4. Орчин үе-Номын сан.-  УБ.,2001 он<br />5. Бурмаа Х.<br />        Дэлхийн алдартай номын сангууд  .- УБ.,  2010он  <br />
Boloroo
Boloroo

More Related Content

What's hot

суисLhaagii
суисLhaagiiсуисLhaagii
суисLhaagiituroo
 
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
MojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkMojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkturoo
 
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
MojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkMojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkturoo
 
семинари н.с.ф
семинари н.с.фсеминари н.с.ф
семинари н.с.фshinee999
 
семинари н.с.ф
семинари н.с.фсеминари н.с.ф
семинари н.с.фshinee999
 
Mongoliatur12
Mongoliatur12Mongoliatur12
Mongoliatur12turoo
 
номын сан судлал
номын сан судлалномын сан судлал
номын сан судлалtglblkn
 
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчим
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчимномын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчим
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчимaltanuushkaa
 
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.Nakei Nana
 
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daalt
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daaltDDC_angilah_e_uugantuya_bie_daalt
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daaltErdenebat Uugantuya
 
Eegii 230 bie daalt
Eegii 230 bie daaltEegii 230 bie daalt
Eegii 230 bie daalterka_1213
 
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал Copy
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал   Copyмонголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал   Copy
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал Copyoyuka_230
 

What's hot (14)

суисLhaagii
суисLhaagiiсуисLhaagii
суисLhaagii
 
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
MojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkMojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
 
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
MojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkMojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
Mojhhdfjlfkdjdfkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
 
Katalog
KatalogKatalog
Katalog
 
семинари н.с.ф
семинари н.с.фсеминари н.с.ф
семинари н.с.ф
 
семинари н.с.ф
семинари н.с.фсеминари н.с.ф
семинари н.с.ф
 
Mongoliatur12
Mongoliatur12Mongoliatur12
Mongoliatur12
 
номын сан судлал
номын сан судлалномын сан судлал
номын сан судлал
 
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчим
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчимномын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчим
номын сангийн үйлчилгээг зохион байгуулахад баримлах зарчим
 
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
 
Bie daalt
Bie daaltBie daalt
Bie daalt
 
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daalt
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daaltDDC_angilah_e_uugantuya_bie_daalt
DDC_angilah_e_uugantuya_bie_daalt
 
Eegii 230 bie daalt
Eegii 230 bie daaltEegii 230 bie daalt
Eegii 230 bie daalt
 
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал Copy
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал   Copyмонголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал   Copy
монголын номын сангийн өнөөгийн байдал тулгамдаж буй асуудал Copy
 

Viewers also liked

мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалт
мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалтмэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалт
мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалтTsetsenkhuu Otgonbayar
 
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээ
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээМэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээ
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээGantulga GT
 
лекц№2
лекц№2лекц№2
лекц№2uugii4411
 
Кибэр аюулгүй байдал.
Кибэр аюулгүй байдал.Кибэр аюулгүй байдал.
Кибэр аюулгүй байдал.Bilguun Bicktivism
 
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...Galbaatar Lkhagvasuren
 
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалт
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалтМэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалт
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалтGalbaatar Lkhagvasuren
 
5. мэдээллийн аюулгүй байдал
5. мэдээллийн аюулгүй байдал5. мэдээллийн аюулгүй байдал
5. мэдээллийн аюулгүй байдалGansvkh
 
RSA шифрлэх арга (encryption)
RSA шифрлэх арга (encryption)RSA шифрлэх арга (encryption)
RSA шифрлэх арга (encryption)sodhero
 
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэсBobby Wang
 
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдал
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдалVPN сүлжээ түүний аюулгүй байдал
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдалTemka Temuujin
 
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...Dr Anil Gupta
 

Viewers also liked (13)

мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалт
мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалтмэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалт
мэдээллийн нууцлалт, хамгаалалт ба хандалт
 
8 цахим засаглал
8 цахим засаглал8 цахим засаглал
8 цахим засаглал
 
Cybercrime
CybercrimeCybercrime
Cybercrime
 
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээ
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээМэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээ
Мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах үйлчилгээ
 
лекц№2
лекц№2лекц№2
лекц№2
 
Кибэр аюулгүй байдал.
Кибэр аюулгүй байдал.Кибэр аюулгүй байдал.
Кибэр аюулгүй байдал.
 
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...
Монгол Улс, ОХУ, БНХАУ-ын кибер аюулгүй байдлыг хангах хамтын ажиллагааны бод...
 
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалт
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалтМэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалт
Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн зохицуулалт
 
5. мэдээллийн аюулгүй байдал
5. мэдээллийн аюулгүй байдал5. мэдээллийн аюулгүй байдал
5. мэдээллийн аюулгүй байдал
 
RSA шифрлэх арга (encryption)
RSA шифрлэх арга (encryption)RSA шифрлэх арга (encryption)
RSA шифрлэх арга (encryption)
 
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс
001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс
 
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдал
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдалVPN сүлжээ түүний аюулгүй байдал
VPN сүлжээ түүний аюулгүй байдал
 
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...
designing innovation, insitutions for social transformation D1s3 gupta anil i...
 

Similar to Boloroo

Mery biydaalt
Mery biydaaltMery biydaalt
Mery biydaaltturoo
 
каталог
каталогкаталог
каталогturoo
 
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга замномын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга замRayya Jakhynbyek
 
Nomin pond
Nomin pondNomin pond
Nomin pondjkhsak
 
Erdenesuwd 230 e catalog
Erdenesuwd 230 e catalogErdenesuwd 230 e catalog
Erdenesuwd 230 e catalogeuuganaa
 
Saraa 230
Saraa 230Saraa 230
Saraa 230turoo
 
монголын номын сангуудын өмнө тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмн
монголын номын сангуудын өмнө  тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмнмонголын номын сангуудын өмнө  тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмн
монголын номын сангуудын өмнө тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмнulziiiiiiii
 

Similar to Boloroo (20)

Bolor
BolorBolor
Bolor
 
Mery biydaalt
Mery biydaaltMery biydaalt
Mery biydaalt
 
Hicheel230
Hicheel230Hicheel230
Hicheel230
 
Hicheel230
Hicheel230Hicheel230
Hicheel230
 
Hicheel230
Hicheel230Hicheel230
Hicheel230
 
Katalog
KatalogKatalog
Katalog
 
Katalog
KatalogKatalog
Katalog
 
бөпе
бөпебөпе
бөпе
 
каталог
каталогкаталог
каталог
 
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга замномын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам
номын сангийн фондонд тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам
 
,,,,,,,,,,,,
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,,,,,,,,,,
 
Nomin pond
Nomin pondNomin pond
Nomin pond
 
сэдэв
сэдэвсэдэв
сэдэв
 
сэдэв
сэдэвсэдэв
сэдэв
 
Erdenesuwd 230 e catalog
Erdenesuwd 230 e catalogErdenesuwd 230 e catalog
Erdenesuwd 230 e catalog
 
Saraa 230
Saraa 230Saraa 230
Saraa 230
 
Sdg
SdgSdg
Sdg
 
Sdg
SdgSdg
Sdg
 
Sdg
SdgSdg
Sdg
 
монголын номын сангуудын өмнө тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмн
монголын номын сангуудын өмнө  тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмнмонголын номын сангуудын өмнө  тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмн
монголын номын сангуудын өмнө тулгадаж буй асуудлуудыг бичихийн өмн
 

Boloroo

  • 1.
  • 4. Каталог ашиглах сурталчилхад тусламж болох гарын авлага боловсруулах
  • 6.
  • 7. Номзүйн бичилтэнд редакц хийж зайлшгүй тохиолдолд электрон каталогоос тэдгээрийг хасах
  • 8. Төрөл бүрийн лавлагаагаар болон мэдээллийг түүвэрлэн түгээхээр ярианы эсвэл багцалсан горимд мэдээллийн эрэл хайлтыг хйих
  • 9. Номзүйн өгөгдлийг каталогийн карт номзүйн гарын авлага тогтоосон мэдээллийн тайлан зэрэг хэлбэрээр хэвлэх
  • 10.
  • 11. үсэг дараалалаар, төрөл ангиар, зүйчилсэн аргаар;
  • 13. Тусгагдсан фондуудаар нэг (номын сангийн электрон каталогийг эсвэл нэгдсэн электрон каталогийг).Электрон каталогийн санамжинд номзүйн бичилтийн хэмжээнээс гадна электрон каталогт номзүйн бичилтүүдийг оруулахад хяналт тавих үүрэг гүйцэтгэгчийн тусламжтайгаар хйигдэх МХХний толь бичиг зохиогч хам зохиогчдын нэрс цувралын гарчгууд гэх мэт.<br />Мөн электрон каталогт үгийн үндсээр хайлт хийж уншигч хэрэгтэй мэдээллээ олж авах боломжтой байдаг <br />Хэрэглэгчийн харилцан яриа ба электрон каталог нь (цэс) болон (заавар)ын тусламжтайгаар хийгдэнэ <br />Электрон каталогт мэдээллийг хүргэгч гол хэрэгслүүд нь соронзон туузууд дискет хатуу дискүүд компакт дискүүд (CD),CD ROM дискүүд болно <br />Компакт дискнүүд нь зөвхөн бичмэл мэдээллүүдийг агуулаад зогсохгүй мөн видео дүрслэл авианы дагалдал (яриа эсвэл хөгжим) болон бусад мултьмедийн хэрэгслийг агуулна <br />Персонал компютерүүдтэй нийцэж мэдээллийн ихээхэн багтаамжийг агуулж байгаа компакт дискнүүд нь мэдээллийн хайлтын найдвартай удаан хадгалах хэрэгсэл болдог <br />Картын сангийн зохион байгуулалт<br />Номзүн картын сан нь байнга шинэ мэдээ баримтаар баяжиж хуучирсан материал нь хасагдаж байдаг онцлог талтай билээ Картын санд сүүлийн 2 3 жилийн материал тусгагдах ёстой Карт байрлуулах үедээ шинэ салбар анги нэмэх хуучирсан материал хасах зэрэг цаг үеийн редакц хийнэ<br />Номзүйн картын сан нь төрөл ангийн каталогийн хавсралт үүргийг гүйцэтгэх ба ихэнх тохиолдолд түүний нэгэн адил зохион байгуулагдана<br />Картын санг нийтийн номын сангуудад өөр өөрийн уншигчдын <br />бүрэлдхүүн фондын бүрдүүлэлт зэргийг харгалзан янз бүрийн хэлбэрээр байгуулж болдог Үүнд: <br />a/. Нийт уншигчдын сонирхлыг бүрэн хамарч чадах сонин сэтгүүлийн өгүүллийн ерөнхий картын сан <br />б/. Шинжлэх ухааны мэдлэгийн салбар ба тусгай асуудлыг хамарсан сэдэвчилсэн картын сан<br />в/. Ном зохиолын онцлог хэлбэр буюу материалд зориулсан тусгай картын сан (шүүмжийн картын сан намтрын картын сан зэрэг)<br />г/. Орон нутгийн картын сан <br />д/. Шинэ номын картын сан гэх мэт. <br />Ерөнхий картын санд <br />УИХ засгийн газрын хууль тогтоолууд шинжлэх ухааны бүх салбарын гол өгүүллэгүүдийг түүвэрлэн ангилж оруулахаас гадна уншигчдад чухал хэрэгцээтэй тогтмол хэвлэлд нийтлэгдсэн зүйлс төр засгийн удирдагчдын хэлсэн үг улс төр эдийн засгийн чухал асуудал гадаад бодлогын өгүүлэл зэрэг нь тусгагдаж өгнө<br />Ерөнхий картын санд материалыг номын сан номзүйн ангилалын үндсан дээр хийгдсэн Монгол улсын тогтмол хэвлэлийн өгүүллийн картын санг номын сан номзүйн ангиллын ННА системээр ангилах нэгдсэн журмын дагуу шинжлэх ухааны мэдлэгийн салбараар ангиллын үндсэн болон дэд салбар ангиудад хийж байрлуулна Анги сэдэв дотроо материалын үсгийн дарааллаар эсвэл оны тонгоргосон байдлаар байрлагдана <br />Картын сангийн материалыг мэдлэгийн салбараар хэтэрхий нарийвчлан ангилах шаардлагагүй<br />Сэдэвчилсэн картын сан<br />Онцлог нь янз бүрийн хэвлэлийг нэг асуудал болон сэдвээр мөн хоорондоо холбоотой хэсэг бүлэг асуудлаар хурдан шуурхай сурталчлах боломжтойд оршино <br />Сэдэвчилсэн картын сангийн сэдвийг сонгохдоо тухайн цаг үеийн үйл явдал нөхцөл байдалтай уялдуулна Тухайлбал “Ногоон хувьсал” хөтөлбөртэй холбогдуулж “айл өрх” бүр хүнсний ногоо тарьцгаая сэдвийн доор төрөл бүрийн хүнсний ногоо хэрхэн тариалах талын ном, хэвлэл, өгүүлэл, материалыг тусгаж өгнө. Үүнд; гадаад дотоодын ном, товхимол, сэтгүүл, сонин болон эдгээрийн доторхи өгүүлэл лавлах материал аргачилсан зөвлөмж зэрэг тодорхой бүтээлүүд оруулна Мөн түүнчлэн Улсын хэмжээнд зохиогдож буй ямар нэг том арга хэмжээний хүрээнд тухайлбал Боловсрол болон Соёлын жилийн хүрээнд боловсрол сурган хүмүүжүүлэх ухааны соёлын бүхий л салбар асуудлыг тусгасан материалаар сэдэвчилсэн картын сан зохион байгуулж болох юм Тэрчлэн “зах зээлийн эдийн засгийн талаар юу унших вэ”? “таны хэлний боловсролд” “Монгол Улсын гадаад харилцаа” гэх мэт сэдвүүд байж болно.<br />Каталогжуулалтын техник ажиллагаа<br />үндсэн тодорхойлолт<br />Каталогжуулалт гэдэг нь номын сангийн каталогуудыг буй болгох үйл ажиллагааны цогц юм Каталогийн ажиллагаанд номын сангийн тодорхой дүрэм стандартын дагуу номзүйн бичилтийг хийх каталогт картыг байрлуулах фондын бүтэц ба агуулгыг нээн илрүүлж ажлууд ордог <br />Номын сангийн фонд төрөл бүрийн хэвлэмэл болон хэвлэмэл бус (цахим бичил) хэлбэрийн ном хэвлэлээс бүрддэг тул каталогуудыг уламжлалт картын хэлбэрээр болон машинаар унших буюу электрон хэлбэрээр зохион байгуулдаг <br />Каталогжуулалт нь каталогжуулах техник үйл ажиллагаар каталогийн тогтолцооны дагуу баримтыг задлан шинжилж нэгдтгэн дүгнэж боловсруулах каталогуудыг зохион байгуулах хөтлөх редакц хийх ажлуудыг агуулна<br />Баримтыг боловсруулах ажлыг номын сангуудын сүлжээ мэдээллийн төвүүдэд ашиглахад зориулан төвлөрсөн аргазүйн төвд ба аргазүйн төвийн удирдлагын дор номын сан дээр хийдэг <br />Төвлөрсөн каталогжуулалтын бүтээгдхүүн нь каталогийн картын цогц бүрдэл бөгөөд баримтыг хэвлэх явцдаа уг баримтын шифр болон баримтын товч агуулгыг тусгаж тодорхой төрлийн фонд каталогийн төрлүүд номын санамж өгөх жагсаалтуудыг тусгасан картыг хавсаргасан байдаг <br />Төвлөрсөн каталогжуулалт уламжлалт (цаасан) хэлбэрээр машинаар унших (диск соронзон тууз CD болон бусад мэдээлэл түгээгч) хэлбэрээр байж болно <br />Каталогжуулалтын үндсэн үйл ажиллагаанд баримтыг задлан шинжилж нэгтгэн дүгнэж боловсруулах үйл ажил болох номзүйн<br />Дүгнэлт<br />Каталог нь мэдээллийн хайлт болон хадгалалтанд зориулагдсан мэдээлэл хайлтын системийн нэг төрөл юм<br />Каталог бол номзүйн бичилтийг агуулсан зүйчилсан гарчгийн үсэг дараалалаар байрлагдсан хайлтын аппарат юм<br />Номын сангийн практикт ихэнхдээ зүйчилсэн каталогийн картын хэлбэрийг ашигладаг <br />Каталог нь тэмдэгт харилцааны мэдээлэл хайлтын болон сурган хүмүүжүүлэх үүргийг гүйцэтгэдэг Каталогийн шүүгээний гадаад чимэглэлд шошго хаягууд хамрагдана Шошгон дээр тухайн шоголд хамрагдах номзүйн бичилтийн эхний ба сүүлийн гарчгийг болон шоголын дугаарыг зааж бичнэ<br />Каталогийн гадаад чимэглэл нь тухайн номын сангийн номын сан номзүйн сурталчилгаа мэдээллийн тогтолцоотой шууд холбоотой байна<br />Мөн каталогийн шүүгээн дээр ямар төрлийн болохыг нь бичиж өгөхөөс гадна хүний нүдэнд тусч харагдахуйц газар уг каталогийн бүтэц агуулгын тухай мэдээ бүхий тайлбар санамж сануулгыг байрлуулна Каталогийн хайлтыг хэрхэн хийх тухай уншигчдад мэргэшүүлэхдээ тодорхой схем графикийг жишээ татан гаргаж каталогийн зохион байгуулалтын зарчмуудыг каталогийн дэргэд номын санчид өөрсдөө санамж өгөх хэлбэрээр юм уу эсвэл уншигчийн сонирхсон ном зохиол сэдвийг хайх явцад түүнд туслах маягаар тайлбарлах нь илүү үр дүнтэй байдаг <br />Каталогийн хөтлөхөд номын санд байгаа каталогуудын тогтолцооны тухай дүрэм паспортын үндэслэл болон бусад аргачилсан материалууд нь тус ажлыг хийхэд ихээхэн хөнгөвчилж өгдөг <br />Каталогт орж байгаа нэр томъёоны утгыг тодорхойлох ойролцоо үгсийг гаргаж өгөх ижил утгатай үгүүдийн сонголтыг хийхэд лавлах хэвлэлүүд болох нэвтэрхий толь бичиг товчоолсон толь бичиг ганц сэдэвт зохиолууд номын хэвлэмэл картууд зэрэг нь ихээхэн нэмэр болдог<br />Каталогийн дотоод чимэглэлд карт байрлуулах ялгагч хийх ажлууд багтана<br />Каталогийг зохион байгуулахад карт бичих нэгдсэн зарчим баримтлах бөгөөд нэмэлт бичилтүүд каталогт тусгагдахгүй гарчгийн картын ар талд бичиж болно Эсвэл картны нүүрэн талд бичилтийн дээд хэсэгт улаан бэхээр бичиж болдог Хэвлэмэл ном гарсан явдал нь ном тодорхойлох арга зүйн өмнө шинэ зорилтыг дэвшүүлэн тавьсан юм. Номыг тодорхойлохдоо бусад номноос ялгагдах мэдээнүүдийг оруулах шаардлага бий болсон тухайлбал хэвлэгчидын нэр хаана хэвлэгдсэн хэдэн онд хэвлэгдсэн бэ гэх зэргийг заах болсон<br />Хэрэв ном хоёр ба түүнээс дээш гарчгийг авч байгаа бол номзүйн бичилтийг хувилах ба карт бүрт гарчгаас зөвхөн нэгийг нь зааж бичнэ Энэхүү чимэглэлийн арга нь олон тооны ялгагчийг шаарддаг боловч каталогт зөвхөн тэдгээрийн тусламжтайгаар баримжаа хийдэг учраас картны нүүрэн талд улаан бэхээр тодотгож өгөх нь илүү тохиромжтой байдаг Гарчгийн бичилтийн 2р босоо шугамнаас эхлэх бөгөөд дараах мөрийг бичихдээ баруун талд нь 0.5 см үлдээн үргэлжлүүлнэ <br />Номзүй<br />1. Цагаач Н.<br /> Эрдмийн сувд .- УБ ., 2008 он<br />2. Оюунгэрэл З.<br /> Номын сан-Мэдээллийн төвийн автоматжуулалт<br />3. Цэцэгмаа С.<br /> “Номын сангийн ангилал, каталоги.- УБ., 2003он<br />4. Орчин үе-Номын сан.- УБ.,2001 он<br />5. Бурмаа Х.<br /> Дэлхийн алдартай номын сангууд .- УБ., 2010он <br />