Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

7 1 แนวคิดการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว

54,143 views

Published on

แนวคิดการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว

Published in: Services

7 1 แนวคิดการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว

  1. 1. แนวคิดการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว และการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ดร.สมยศ โอ่งเคลือบ ภาควิชาการท่องเที่ยว คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 1
  2. 2. องค์ประกอบของการท่องเที่ยว ทรัพยากร การท่องเที่ยว นักท่องเที่ยว ภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน ท้องถิ่น 2
  3. 3. องค์ประกอบของผลิตภัณฑ์ทางการท่องเที่ยว สิ่งดึงดูดใจ • ธรรมชาติ • มนุษย์สร้าง • วัฒนธรรม สิ่งอานวยความ สะดวกและบริการ • ที่พัก • ร้านอาหาร • ร้านขายของที่ระลึก • ความบันเทิง • ฯลฯ การเข้าถึง • ถนนหนทาง • สาธารณูปโภค • ระบบขนส่ง • กฎหมาย กฎระเบียบ • ฯลฯ 3
  4. 4. องค์ประกอบของสินค้าทางการท่องเที่ยว • สิ่งดึงดูดใจAttraction • สิ่งอานวยความสะดวกAmenity • ความสามารถในการเข้าถึงAccessibility • กิจกรรมActivity • ที่พักAccommodation 3 As 5 As 4
  5. 5. ประเภทของทรัพยากรการท่องเที่ยว ตามลักษณะคุณค่า และความสนใจของนักท่องเที่ยว 1. ทรัพยากรการท่องเที่ยวประเภทธรรมชาติ ทิวทัศน์ (Scenery) สัตว์ป่าและพรรณไม้(Wildlife and flora) สภาพภูมิอากาศ (Climate) ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ (Natural Phenomenon) ฯลฯ 5
  6. 6. 2. ทรัพยากรการท่องเที่ยวที่มนุษย์สร้างขึ้น โบราณสถาน โบราณวัตถุ ศาสนสถานหรือปูชนียสถาน ศาสนวัตถุหรือปูชนียวัตถุ แหล่งประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม สิ่งก่อสร้างในปัจจุบัน ฯลฯ ประเภทของทรัพยากรการท่องเที่ยว ตามลักษณะคุณค่า และความสนใจของนักท่องเที่ยว 6
  7. 7. 3. ทรัพยากรการท่องเที่ยวด้านวัฒนธรรม วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต ฯลฯ ประเภทของทรัพยากรการท่องเที่ยว ตามลักษณะคุณค่า และความสนใจของนักท่องเที่ยว 7
  8. 8. การเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว 2493 20 ล้านคน 2543 696 ล้านคน 2545 715 ล้านคน 2550 898 ล้านคน 8 50 ปี เพิ่มขึ้น 34.8 เท่า 2 ปี เพิ่มขึ้น 19 ล้านคน 5 ปี เพิ่มขึ้น 183 ล้านคน
  9. 9. การเติบโตของปริมาณนักท่องเที่ยวทั่วโลก 9 ที่มา: WTO (2008)
  10. 10. การท่องเที่ยวส่งผลอย่างไรบ้าง? ด้านบวก? ด้านลบ? 10
  11. 11. ผลกระทบของการท่องเที่ยว เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม 11
  12. 12. 12 ผลกระทบด้านเศรษฐกิจ ผลดี • สร้างรายได้ • สร้างงาน ผลเสีย • ภาวะเงินเฟ้ อ • ค่าครองชีพสูงขึ้น • ภาวะพึ่งพาการท่องเที่ยว
  13. 13. 13 The multiplier effect
  14. 14. 14 ผลกระทบด้านสังคมและวัฒนธรรม ผลดี • สร้างงาน • สร้างความเจริญ • เกิดการฟื้นฟูศิลปะ หัตถกรรม ภูมิปัญญา • เกิดการฟื้นฟูวัฒนธรรม ประเพณี • สถาปัตยกรรมได้รับการดูแลรักษาและ ฟื้นฟู • สถานที่สวยงามได้รับการปกป้ อง ดูแล รักษา ผลเสีย • ความวุ่นวาย แออัด • เกิดการละทิ้งอาชีพเดิม • เกิดการพึ่งพาการท่องเที่ยวมากเกินไป • ต้องปรับวิถีชีวิตให้เข้ากับนักท่องเที่ยว • เกิดการเลียนแบบนักท่องเที่ยว • เกิดการรับเอาวัฒนธรรมต่างชาติ • อาชญากรรม
  15. 15. 15 Demonstration effect
  16. 16. 16 Acculturation theory ‘MacDonaldization’ ‘Coca-colaization’
  17. 17. 17 ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ผลดี • ธรรมชาติที่สวยงามได้รับการปกป้ อง • เกิดการปกป้ อง ดูแลรักษา ทั้ง ธรรมชาติ และสิ่งก่อสร้าง ที่ดึงดูด นักท่องเที่ยว • รายได้จากการท่องเที่ยวสามารถ นาไปใช้ในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม ผลเสีย • ขยะ • ความวุ่นวาย แออัด รถติด เสียงดัง • มลภาวะทางอากาศ เสียง และอื่นๆ • เกิดทัศนอุจาด • เหล่านี้ย่อมส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ด้วย
  18. 18. 18 ผลกระทบจะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับอะไร? • ปริมาณนักท่องเที่ยว • ประเภทของนักท่องเที่ยว • ประเภทของกิจกรรมการท่องเที่ยว • ระบบโครงสร้างพื้นฐานที่มี ระบบกาจัดขยะ ระบบกาจัดน้าเสีย • อื่นๆ ..
  19. 19. ทาไมต้องเที่ยวอย่างยั่งยืน? การท่องเที่ยวต้องอาศัยทรัพยากร ที่ผ่านมามีการใช้ทรัพยากรอย่างไม่รู้คุณค่า แหล่งท่องเที่ยวเสื่อมโทรม ภาวะโลกร้อนทาให้ทั่วโลกตระหนักถึงความยั่งยืน 19
  20. 20. การประชุมสุดยอดเรื่องสิ่งแวดล้อม Earth Summit 1992 เป็ นจุดผลักดันให้มีการพัฒนาอย่างยั่งยืน จากกระแสการพัฒนาการท่องเที่ยว 3 ประการ กล่าวคือ ความต้องการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม นักท่องเที่ยว สนใจการ ท่องเที่ยวเพื่อ การเรียนรู้ ความต้องการในการพัฒนาคน และให้ความสาคัญกับการมีส่วน ร่วมของชุมชนท้องถิ่น 20
  21. 21. การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ความหมายอย่างง่าย หมายถึง รูปแบบการท่องเที่ยวที่สามารถดารงคุณค่า หรือประโยชน์ของพื้นที่ได้ยาวนานไม่มีที่สิ้นสุด (Butler, 1993) 21
  22. 22. หลักการท่องเที่ “เป็นลักษณะของการท่องเที่ยวที่นาไปสู่ การจัดการทรัพยากรที่ตอบสนองต่อความต้องการทางด้าน เศรษฐกิจ สังคม และสุนทรียะ ในขณะเดียวกันก็คงไว้ซึ่งวัฒนธรรม ระบบนิเวศ และระบบต่าง ๆ ที่เอื้อต่อชีวิต" การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ความหมายโดยองค์การท่องเที่ยวโลก (WTO) 22
  23. 23. หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน สมดุล 23
  24. 24. การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Sustainable Tourism Development) หมายถึง การพัฒนาการท่องเที่ยวที่ตอบสนองความต้องการของ นักท่องเที่ยว และมีการบริหารจัดการ โดยการปกป้ องรักษาระบบนิเวศ และอัตลักษณ์ท้องถิ่น (UNWTO, 1994) 24
  25. 25. หลักการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดย The Global Sustainable Tourism Criteria 1. วางแผนการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ 2. ดาเนินการโดยยึดถือผลประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจและ สังคมแก่ชุมชนท้องถิ่น 3. ส่งเสริมและสนับสนุนมรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่ตลอดไป 4. ลดผลกระทบทางลบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยากรธรรมชาติ” 25
  26. 26. หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber, 1993) 1. การอนุรักษ์และใช้ทรัพยากรอย่างพอดี ทั้งที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติสังคม และวัฒนธรรม เป็นสิ่ง สาคัญ และเป็นแนวทางการทาธุรกิจในระยะยาว (Using Resource Sustainably) 2. การลดการบริโภคที่มากเกินจาเป็น และการลดของเสีย จะเลี่ยงการทาลายสิ่งแวดล้อมในระยะยาว และเพิ่มคุณภาพของการท่องเที่ยว (Reducing Over - consumption and Waste) 3. การรักษาและส่งเสริมความหลากหลายของธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรม ที่มีความสาคัญต่อการ ท่องเที่ยวในระยะยาว และช่วยขยายฐานของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว (Maintaining Diversity) 4. การประสานการพัฒนาการท่องเที่ยวเข้ากับกรอบแผนการพัฒนาชาติ การพัฒนาท้องถิ่น และการ ประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม จะช่วยขยายศักยภาพการท่องเที่ยวในระยะยาว (Integrating Tourism into Planning) 26
  27. 27. 5. การท่องเที่ยวที่รองรับกิจกรรมทางเศรษฐกิจของท้องถิ่น โดยพิจารณาด้านราคาและคุณค่า ของสิ่งแวดล้อมไว้ไม่เพียงแต่ทาให้เกิดการประหยัด แต่ยังป้ องกันสิ่งแวดล้อมไม่ให้ถูกทาลาย อีกด้วย (Supporting Local Economics) 6. การมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ของท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง ไม่เพียงแต่สร้างผลตอบแทนแก่ประชากร และสิ่งแวดล้อมโดยรวมแต่ยังช่วยยกระดับคุณภาพการจัดการการท่องเที่ยวอีกด้วย (Involving Local Communities) 7. การปรึกษาหารือกันอย่างสม่าเสมอ ระหว่างผู้ประกอบการ ประชาชนท้องถิ่น องค์กรและ สถาบันที่เกี่ยวข้อง มีความจาเป็นในการที่จะร่วมงานไปในทิศทางเดียวกัน รวมทั้งร่วม แก้ปัญหา และลดข้อขัดแย้งในผลประโยชน์ที่แตกต่างกัน (Consulting Stakeholders and the Public) หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber, 1993) 27
  28. 28. 8. การฝึกอบรมบุคลกร โดยสอดแทรกแนวคิดและวิธีปฏิบัติในการพัฒนาแบบยั่งยืนต่อบุคลากร ท้องถิ่นทุกระดับ จะช่วยยกระดับการบริการการท่องเที่ยว (Training Staff) 9. การตลาดที่จัดเตรียมข้อมูลอย่างพร้อมมูล จะทาให้นักท่องเที่ยวเข้าใจและเคารพใน สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติสังคมและวัฒนธรรมของแหล่งท่องเที่ยว และจะช่วยยกระดับความ พอใจของนักท่องเที่ยวด้วย (Marketing Tourism Responsibly) 10. การวิจัยและการติดตามตรวจสอบอย่างมีประสิทธิภาพ จาเป็นต่อการช่วยแก้ปัญหา และเพิ่ม ผลประโยชน์ต่อแหล่งท่องเที่ยว นักท่องเที่ยว และนักลงทุน (Undertaking Research) หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber, 1993) 28
  29. 29. ทาอย่างไรให้เกิดความยั่งยืน? 29
  30. 30. เลือกกิจกรรมการท่องเที่ยวที่ไม่สร้างผลเสีย มีการเรียนรู้ และช่วยสร้างจิตสานึก การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การท่องเที่ยวเชิงเกษตร การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม หรือกิจกรรมการท่องเที่ยวใดๆ ที่ไม่ส่งผลกระทบด้านลบ ฯลฯ 30
  31. 31. เที่ยวพร้อมกับบำเพ็ญประโยชน์ 31
  32. 32. 32
  33. 33. 33
  34. 34. ให้บริการด้านการท่องเที่ยว อย่างรับผิดชอบ 34
  35. 35. • ให้ความรู้และปลูกจิตสานึกด้านการอนุรักษ์ • ที่พักที่เป็ นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและกลมกลืนกับวัฒนธรรมท้องถิ่น • สนับสนุนอาหารท้องถิ่น • ใช้ยานพาหนะที่ปลอดมลพิษ • ส่งเสริมการละเล่น การแสดงพื้นบ้าน • ฯลฯ บริการด้านการท่องเที่ยว 35
  36. 36. • ออกแบบกลมกลืนกับสภาพแวดล้อม และวัฒนธรรมท้องถิ่น • ใช้วัสดุที่หาได้จากท้องถิ่น • ใช้แรงงานในท้องถิ่น • ใช้อาหารท้องถิ่น หรือใช้วัตถุดิบที่ผลิตได้เองในท้องถิ่น • มีการบาบัดของเสียก่อนทิ้ง • Reduce Reuse Recycle ที่พักเชิงนิเวศ (Ecolodge) 36
  37. 37. ที่พักที่มีลักษณะบริการเชิงนิเวศ (Eco-lodge) อาจพิจารณาได้จาก • ก่อสร้างโดยคานึงถึงความเป็ นท้องถิ่น และความกลมกลืนกับสภาพแวดล้อม – การสะท้อนสภาพดั้งเดิมของพื้นที่ (ลักษณะสถาปัตยกรรม ภูมิสถาปัตยกรรม ภูมิ สถาปัตยกรรม การตกแต่งภายใน และองค์ประกอบต่าง ๆ ของสถานบริการ) – กลมกลืนกับสภาพแวดล้อม (ด้านรูปแบบ ขนาด การจัดวางองค์ประกอบในพื้นที่) – การเลือกทาเลที่ตั้งของสถานบริการรอยู่ในทาเลที่เหมาะสมไม่ทาลายธรรมชาติ • มีการจัดการด้านรักษาสิ่งแวดล้อม – การใช้พลังงาน การใช้น้า – การบาบัดน้าเสีย การจัดการขยะมูลฝอย • กิจกรรมและการบริการ – มีกิจกรรมให้การศึกษาสิ่งแวดล้อมแก่ผู้มาพัก – มีการสื่อความหมายสิ่งแวดล้อมต่อผู้มาพัก – การบริการมีความสะอาดเป็นที่พอใจ ถูกสุขลักษณะ รวดเร็ว • การลงทุน – พิจารณาการร่วมทุนกับท้องถิ่น และผลตอบแทนที่เอื้อต่อท้องถิ่น มีการใช้แรงงานท้องถิ่น
  38. 38. บริการนาเที่ยวและมัคคุเทศก์ พิจารณาจาก • กิจกรรมและการบริการ – มีกิจกรรมให้การศึกษาสิ่งแวดล้อมที่กาหนดไว้ในโปรแกรมการท่องเที่ยว – มีมัคคุเทศก์เฉพาะที่สามารถให้ข้อมูลรายละเอียดต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง – ให้บริการให้แก่นักท่องเที่ยว โดยเป็นการบริการที่ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม มีการควบคุมพฤติกรรมทางลบของนักท่องเที่ยวด้วย • การดาเนินงานของบริษัท – มีการเตรียมพร้อมทุกด้าน ทั้งด้านข้อมูล เครื่องมืออุปกรณ์ เครื่องใช้ – มีการจัดการ/รักษาสิ่งแวดล้อม/ป้ องกันผลกระทบ และแนะนากระตุ้นนักท่องเที่ยว อย่างสม่าเสมอหรือไม่ – เคารพกฎเกณฑ์ของแหล่งท่องเที่ยว – - มีการตดิตามประเมินผลการนาเที่ยว ติดตามนักท่องเที่ยว ให้ข้อมูลข่าวสารแก่ นักท่องเที่ยวอย่างสม่าเสมอ • การจัดการ – การจัดมัคคุเทศก์์ที่มีความรู้ รวมทั้งมัคคุเทศก์ท้องถิ่นที่ได้รับการอบรม – การจัดการให้ประชาชนท้องถิ่นมีส่วนร่วม – มีการให้ผลประโยชน์คืนสู่ท้องถิ่น
  39. 39. พัฒนาสิ่งอานวยความสะดวก อย่างรับผิดชอบ 39
  40. 40. 40 การวิเคราะห์ผู้ใช้ประโยชน์ • ภูมิหลัง หรือลักษณะทางสังคมประชากร • รูปแบบกิจกรรมนันทนาการ หรือกิจกรรมการใช้ประโยชน์ ที่เกิดขึ้นจริง และที่ต้องการ • ความคิดเห็นต่อพื้นที่และการพัฒนาพื้นที่ • ความต้องการสิ่งอานวยความสะดวกและบริการต่างๆ นักท่องเที่ยว เจ้าหน้าที่ ท้องถิ่น ผู้ประกอบการ สังเกต แบบสอบถาม สัมภาษณ์
  41. 41. 41 การวิเคราะห์บริเวณ (Site Analysis) • ปัจจัยด้านธรรมชาติ • ปัจจัยด้านสุนทรียภาพ • ปัจจัยด้านวัฒนธรรมและการใช้ที่ดินเดิม ภูมิประเทศ ธรณีวิทยา แหล่งน้า/ การระบายน้า พืชพรรณธรรมชาติ สัตว์ป่ า ภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติ ลักษณะธรรมชาติ มุมมอง/ วิว ประวัติศาสตร์และสิ่งที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรม การใช้ที่ดินเดิม
  42. 42. 42 แนวทางการออกแบบและดาเนินการที่เป็ นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Standards and guidelines for Environmentally sensitive design and operation) • การดาเนินการและบริการต่างๆ แก่นักท่องเที่ยวนั้น จะต้องลดผลกระทบด้านลบให้ เหลือน้อยที่สุด • สร้างบรรยากาศให้นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าอยู่ในสถานที่ที่พิเศษ • แสดงให้เห็นถึงการออกแบบและการดาเนินการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ความรู้ และแสดงถึงการนาเอานวัตกรรมต่างๆ มาใช้แก้ปัญหาและทาให้เกิดความยั่งยืนได้อย่าง ลงตัว Tendele, Royal Natal National Park, Kwa-Zulu Natal, South Africa
  43. 43. ‘as much as necessary as little as possible’ 43
  44. 44. • มีการจัดสรรรายได้ส่วนหนึ่งเข้าสาธารณประโยชน์ของชุมชน • มีมาตรการป้ องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคมและวัฒนธรรม • มีการจัดการพื้นที่; การวางผัง การแบ่งพื้นที่ใช้สอย • มีการจัดการนักท่องเที่ยว; เช่น มีมาตรการจากัดจานวน จากัดช่วงเวลา การ กาหนดคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้าชม การมีกฎระเบียบสาหรับนักท่องเที่ยว การบริหารจัดการ 44
  45. 45. • การวางผังบริเวณ • การจัดแบ่งเขตพื้นที่ใช้สอย หรือโซนนิ่ง (Zoning) • การพัฒนาโดยคานึงถึงประวัติศาสตร์การใช้ที่ดินเดิม • การพัฒนาพื้นที่โดยคานึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรม 45 ตัวอย่างการจัดการพื้นที่
  46. 46. • การจากัดจานวน หรือจานวนคนต่อกลุ่ม • การกาหนดให้จองล่วงหน้า • การปิดบางพื้นที่ที่เป็นเขตหวงห้าม • การจากัดระยะเวลาในการพานัก • การมีตารางกาหนดการในการเยี่ยมชม • การมีสื่อชี้แจงให้นักท่องเที่ยวทราบการปฏิบัติตน • การสื่อความหมาย เพื่อให้ความรู้และปลูกจิตสานึก • การกาหนดราคาต่างๆ กัน เช่น ราคาสาหรับคนไทย-คนต่างชาติ, ราคา สาหรับนักเรียน, ราคาสาหรับเยาวชน ฯลฯ 46 ตัวอย่างการจัดการนักท่องเที่ยว
  47. 47. รัฐบาลก็มีนโยบายอนุรักษ์ทรัพยากรการท่องเที่ยว ด้วยแนวคิด 7 Greens 47
  48. 48. 7 Greens 48
  49. 49. • Green Hearts: การสร้างความรู้สึกให้นักท่องเที่ยวและชุมชนมีหัวใจที่รักและใส่ใจสิ่งแวดล้อม • Green Activities: กิจกรรมการท่องเที่ยวที่เหมาะสมกับพื้นที่ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และความ เหมาะสมของจานวนนักท่องเที่ยว • Green Communities: แหล่งท่องเที่ยวชุมชน ที่ให้ความสาคัญกับการจัดการท่องเที่ยวที่ใส่ใจต่อ สิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชน • Green Logistics: รูปแบบการให้บริการด้านการขนส่ง ที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและเน้นการ เสนอขายกิจกรรมการท่องเที่ยวที่ใช้ยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม • Green Services: รูปแบบการให้บริการของธุรกิจท่องเที่ยวต่างๆ ที่มีมาตรฐานและคุณภาพที่ดี ภายใต้การคานึงถึงสิ่งแวดล้อม • Green Attractions: แหล่งท่องเที่ยวที่มีรูปแบบการบริหารจัดการที่ดี ที่ตระหนักถึงคุณค่าของ สิ่งแวดล้อม • Green Plus: กิจกรรมการท่องเที่ยวที่ตอบแทนสู่สังคม ด้วยความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม โดยการ ลด ละ เลิก พฤติกรรมที่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม แนวคิด 7 Greens (ททท., 2554) 49
  50. 50. 50
  51. 51. ความยั่งยืนเกิดขึ้นได้ ถ้าทุกคนร่วมมือกัน 51

×