Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Những giá trị sống cho tuổi trẻ

1,619 views

Published on

sưu tầm

  • Be the first to like this

Những giá trị sống cho tuổi trẻ

  1. 1. 1
  2. 2. Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng là i tác c a các nhà giáo d c trên toàn c u.Chương trình này ư c UNESCO, y ban UNICEF c a Tây Ban Nha và Hi p h i Hành tinh h tr v i s tham kh o ý ki n t Ban Giáo d c c a UNICEF (New York).B n quy n ©2000 Living Values: An Educational Program, Inc.International Coordinating Office866 UN Plaza, Suite 436New York, NY 10017 USAlv@livingvalue.netL n xu t b n này ư c m r ng t phiên b n g c Các Ho t ng Giá tr dành cho Thanh niên15 - 18 tu i trong B sách Giáo d c các Giá tr S ngCác ho t ng Giá tr cho Tu i Tr , n b n năm 2000 ây là cu n sách g c v i m c ích giáo d c l y Giá tr làm n n t ngTác gi gi m i b n quy n. Không m t ph n nào trong sách này ư c tái b n, ư c lưu tr trong hth ng sao l c hay ư c chuy n như ng dư i b t c hình th c hay phương ti n nào mà không ư c ngư i gi b n quy n cho phép trư c. M i yêu c u xin liên h : vietnam@livingvalues.net Hãy t i thăm trang web Giá tr S ng : www.giatricuocsong.orgChương trình Giáo d c các Giá tr S ng (LVEP) ng d ng nh ng k thu t, k năng r t ơn gi nnhưng mang tính chuyên môn cao, bao g m k năng l ng nghe tích c c, nh ng câu h i theo d ng óng - m , và cách th o lu n tìm ra hư ng gi i quy t. Ngoài ra, chương trình còn s d ng phươngpháp h c tích c c dành cho sinh viên, h c sinh, mà nh ng phương pháp này thư ng m t nhi u th igian giáo viên h c cách truy n t sao cho hi u qu . Vì v y, chương trình ngh các giáo viêns d ng tài li u nên ư c t p hu n v i nh ng chuyên gia gi i, chính th c c a LVEP. Hi n nay,chương trình ư c t p hu n gi ng d y hoàn toàn mi n phí Vi t Nam. có ư c nh ng chươngtrình hư ng d n v các giá tr s ng, xin liên h Văn phòng chính c a LVEP theo a ch sau:649/36/34 i n Biên Ph (F9A Cư xá Tân C ng), Phư ng 25, Qu n Bình Th nh, Tp. H Chí Minh i n tho i: 08 3 899 1627 (liên h ch Trish, ch Sen ho c anh Tùng)Ho c a ch email: vietnam@livingvalues.net bi t thêm thông tin v l ch s p x p t p hu n 2
  3. 3. Nh ng Giá Tr S ng cho tu i tr Do Diane Tillman so n th o và phát tri n V i các ho t ng b sung c a Myrn Balgrave Linda Heppenstall Sabine Levy Ruth Liddle Marcia Maria Lins de Medeiros Kristan Mouat Natalie Ncube Pilar Quera Colomina Trish Summerfield Eleanor Viegas Và các nhà giáo d c khác trên th gi i 3
  4. 4. L i nói uV i mong mu n làm phong phú thêm v n s ng cho các b n tr - h c sinh, sinh viên và các itư ng thanh niên khác - b ng cách trang b cho h nh ng giá tr tích c c và k năng s ng thi t th c,h u ích trong hành trình vào i, chúng tôi xin gi i thi u n các b n quy n sách Nh ng Giá trS ng cho Tu i tr .Quy n sách này là m t ngu n tài li u tuy t v i dành cho giáo d c viên, bao g m giáo viên, nhânviên xã h i, hu n luy n viên ho c lãnh o nhóm, nh ng ngư i ang và s gi ng d y, hư ng d ncác nhóm thanh niên và ngư i l n trong môi trư ng h c t p chính quy như trư ng ph thông, ih c hay trong môi trư ng sinh ho t công ng như câu l c b , nhà văn hóa v.v.Nh ng bài h c ây ư c chu n b , xây d ng k lư ng và ã tr i qua quá trình gi ng d y thnghi m nên các ho t ng có th s d ng cho c nhóm nh và nhóm l n thanh niên, b i l các ho t ng dành cho i tư ng này v n c n s chu n b c n th n và òi h i ngu n l c t i thi u.M c dù s r t có l i cho giáo d c viên n u ư c t p hu n trư c khi s d ng sách này, tuy nhiên âykhông ph i là yêu c u b t bu c. Song chúng tôi ngh r ng nh ng ngư i l n u tiên s d ngquy n sách hãy vui lòng c qua ph n gi i thi u sơ nét v ngu n g c và b i c nh ra i c aChương trình Giá tr S ng, phương pháp lu n và m c ích c a quy n sách, cũng như các bài h ctrư c khi hư ng d n các ho t ng cho h c viên. Nhi u giáo d c viên nh n th y vi c làm này là h ts c c n thi t, vì khi b n thân t chu n b , h s hi u, c m nh n rõ hơn v bài h c và có th i giansuy ng m v m t giá tr nh t nh nào ó trư c khi hư ng d n cho h c viên.Do các bài h c giá tr mang tính “hư ng d n” hơn là “răn d y” nên giáo d c viên ch óng vai tròh tr , hư ng d n h c viên khám phá bài h c theo cách th c lôi cu n nh t. a s giáo viên nh nth y cách làm m i m này t o cho h cơ h i l ng nghe h c trò m i khi h chia s , tương tác và giaoti p v i b n h c. Bên c nh ó, giáo viên cũng hi u h c trò c a mình m c sâu s c hơn. Nhi ugiáo viên chia s r ng b n thân h nh n ư c vô vàn l i ích t vi c hư ng d n, gi i thi u các giátr , ch ng h n như m i quan h trong công vi c và trong gia ình ư c c i thi n hơn, h c m th y ítb áp l c, căng th ng hơn và ngày càng h ng thú v i công vi c, có cách nhìn, thái tích c c hơn.Chúc anh ch nh n ư c l i ích t i a, g t hái ư c k t qu t t p nh t khi s d ng quy n sáchnày. N u có b t kỳ yêu c u h tr nào trong quá trình s d ng sách, hãy vui lòng liên h v i chúngtôi theo a ch sau:Văn phòng chính Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng - Living Values: an EducationalProgram t i Vi t Nam649/36/34 i n Biên Ph (F9A Cư xá Tân C ng), Phư ng 25, Qu n Bình Th nh, Thành ph HChí Minh i n tho i: 08 3 899 1627 (Liên h ch Trish, ch Sen ho c anh Tùng)Ho c thông qua a ch email: vietnam@livingvalues.net bi t thêm thông tin v l ch s p x p t phu nWebsite: www.giatricuocsong.org 4
  5. 5. Các nhà chuyên môn nói gì v Chương trình Giá tr S ng? “ ây là m t chương trình r t có ý nghĩa, nh t là trong giai o n thanh thi u niên Vi tNam ang tr i qua nhi u thay i tích c c l n tiêu c c như hi n nay. T Giáo d c giá tr s ngnghe có v lý thuy t nhưng th c t l i hoàn toàn ngư c l i, nh ng giá tr c t lõi c a con ngư i nhưHoà bình, Tôn tr ng, Trách nhi m ư c truy n t i m t cách nh nhàng nhưng sâu s c thông quacác ho t ng a d ng, phù h p t ng l a tu i mà h c viên/h c sinh có th tham gia, khám phá vàtr i nghi m. Ph n h i c a giáo viên/h c sinh ã tham gia chương trình cho th y h r t h ng thú.H cho r ng nó nh nhàng, d hi u, d th c hi n và làm cho b u không khí trong gia ình, nhàtrư ng thân thi n hơn, m áp hơn, tôn tr ng nhau hơn, h p tác t t hơn. Phương pháp th c hi n cácho t ng chương trình LVEP cũng là m t i m m nh r t áng lưu ý trong b i c nh Vi t Nam ang c g ng khuy n khích các giáo viên thay i và a d ng hoá các phương pháp gi ng. Cácho t ng LVEP như suy nghĩ nhanh, làm vi c nhóm, óng vai, di n k ch có th áp d ng tănghi u qu giáo d c chính khoá và ngo i khoá. Tôi mong mu n chương trình LVEP ngày càng ư ch tr nhi u hơn có th th c hi n, tri n khai r ng rãi hơn, l ng ghép, tích h p vào các môn h c(như Giáo d c Công dân) Vi t Nam. Tôi cũng mong m i có ngày các nhà giáo d c, biên so ngiáo trình Giáo d c Công dân Vi t Nam tham kh o sâu s c c v m t n i dung và phương phápc a LVEP. - Lê Văn H o Vi n Tâm lý h c, thu c Vi n Khoa h c Xã h i Vi t Nam “Qua khóa h c, các em trư ng thành hơn trong cu c s ng và trong ngh tham v n tâm lýc a mình. 12 giá tr s ng là 12 tri t lý s ng, 12 o lý s ng, 12 k năng s ng. V i 12 giá tr ó,chúng ta có m t nh n th c úng hơn v cu c s ng, v ngư i khác và b n thân mình, giúp chúng ta nh nghĩa cu c s ng là gì và s ng như th nào, trong ó có c nh n th c cái ch t. Chúng ta bi ts s ng k t thúc như th nào và ta ph i i di n v i nó ra sao. Các sinh viên ư c h c khóa này ãcó ư c m t tri t lý s ng úng n và sau này s là nh ng nhà tham v n gi i hơn, có ch t lư nghơn.” - Tr n Tu n L Trư ng khoa Tâm lý, trư ng i h c Dân l p Văn Hi n “B n th y ai là ngư i bình an nh t? Khi nào b n th y bình an nh t? ã có ai t câu h inhư v y v i b n m t cách ân c n hay có bao gi b n dành th i gian t tr l i nh ng câu h i óm t cách nghiêm túc chưa? L n u tiên khi c nh ng câu h i trong giáo trình này, tôi ã th yb t ng và thú v b i n i dung và c bi t là phương pháp giáo d c g i m c a chương trình.Xuyên su t 12 giá tr luôn luôn là nh ng câu h i gi n d nh t, c u trúc ơn gi n nh t nhưng l igi ng như m t chi c chìa khóa m t ng cánh c a khám phá t ng l p, t ng l p suy nghĩ. Bư c rakh i kho ng l ng suy nghĩ y, b n b ng th y mình tr nên m nh m y năng lư ng như cơ thv a hít m t hơi th th t sâu. Ý tư ng xây d ng chương trình Giáo d c Giá tr S ng trên truy n hình ã n v i tôi ngay khi c xong cu n giáo trình. Tôi ã g p ch Trish Summerfield, Giám cTrung tâm Giáo d c Giá tr S ng, ngh xây d ng chương trình Quà t ng cu c s ng d a trêngiáo trình giáo d c Giá tr S ng, v i th i lư ng 40 phút ã ư c phát sóng liên t c vào 20h t i th4 hàng tu n trên kênh VTV2 trong su t 2 năm 2007 và 2008.” - Lương Thanh Hà o di n chương trình Quà t ng cu c s ng, ài truy n hình Vi t Nam “Xin c m ơn “Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng” (LVEP) ã mang n cho trư ngTHPT DL inh Tiên Hoàng, Hà N i t tháng 05 năm 2001 n nay. Trư ng inh Tiên luôn s n 5
  6. 6. sàng giúp nh ng h c sinh g p khó khăn v rèn luy n o c cũng như k t qu h c t p. Sthành công c a chúng tôi trong nh ng năm qua m t ph n l n do chúng tôi ã ưa “Chương trìnhGiáo d c các Giá tr s ng” vào d y chính khóa trong nhà trư ng, giúp h c sinh bi t nêu cao nh nggiá tr nhân b n, t t p c a con ngư i t i u ch nh nhân cách. Chúng tôi ã k t h p d ychương trình giáo d c “các Giá tr S ng” v i chương trình “các k năng s ng” chu n b t thành trang cho h c sinh chúng tôi h c lên và i vào cu c s ng. Trư ng inh Tiên Hoàng, Hà N i có l là trư ng ph thông u tiên c a Vi t Nam áp d ngLVEP vào chương trình giáo d c chính th c cho h c sinh,. và LVEP s mãi mãi i cùng chúng tôitrên hành trình i m i và nâng cao ch t lư ng giáo d c.” - Ti n sĩ Nguy n Tùng Lâm, Hi u trư ng trư ng THPT DL inh Tiên Hoàng Nguyên Phó Ch t ch H i Tâm lý Giáo d c Hà N i “Qua l p Giá tr S ng, tôi bi t ư c m c ích s ng c a mình là gì. Tôi hi u ư c l i íchc a lòng khoan dung, c a nh ng suy nghĩ, l i nói t t p dành cho ngư i khác. Tôi cũng hi u ư cth nào là h p tác cùng ngư i khác.” - Tr n Th Nam Phương Bác sĩ “Hi n tư ng b tr n, ánh l n, cãi nhau, b k lu t không x y ra nh ng h c viên ã ư ch c Giá tr S ng trong các l p thí i m n a.” - Nguy n Văn Cư ng Trung tâm Giáo d c – Lao ng xã h i s 4 "Theo tôi, t t c cán b c a Trung tâm, gia ình h c viên u c n ư c h c Giá tr S ngvi c giáo d c h c viên hi u qu hơn. Vì th , tôi th y là gia ình c a h c viên cũng c n ư c tư v nvà n u có m t tài li u dành riêng cho ho t ng tư v n v Giá tr S ng cho gia ình h c viên thìhay quá.” - Phùng Quang Th c Giám c Trung tâm Giáo d c – Lao ng xã h i s 6 “Trong gi h c v Giá tr S ng Trung tâm cai nghi n, tôi t ng th y nh ng gi t nư c m tbu n kh c a h c viên khi chia s nh ng suy nghĩ, khám phá v nh ng Giá tr và h i ti c mình ãkhông mang l i h nh phúc cho gia ình trong khi mình ã nh n ư c r t nhi u tình yêu thương c angư i thân. Tôi cũng t ng b cu n vào nh ng gi gi ng sôi n i c a cán b và h c viên khi h ư c t vào nh ng tình hu ng gây tái nghi n có th di n ra khi tr v c ng ng và cùng nhau tìm cáchgi i quy t. T i l p h c Giá tr S ng tôi ang gi ng trư ng Sư ph m g m các cán b l p năm th 2,sinh viên thư ng dùng các t “b ích”, “ n tư ng” và “h ng thú” ánh giá v các gi h c. Tôinh nh t “phiên u giá các Giá tr S ng” ã di n ra vô cùng sôi n i và “quy t li t”. Ai cũngmu n mua b ng ư c nh ng Giá tr c n thi t cho mình. Nhi u em nói: “Em mu n mua t t c cácGiá tr này vì em th y Giá tr nào em cũng c n”. Sau bu i h c v Giá tr Yêu thương, em Huy n,l p trư ng, sinh viên khoa Ti u h c ã nói: “Hôm nay em b m, em nh xin ngh h c, nhưng em ã c g ng i h c và bây gi em th y là n u em ngh bu i h c hôm nay thì r t ti c”. - Hoàng Th Vi t H ng C c Phòng ch ng t n n xã h i, Chuyên gia ào t o LVEP “Phương pháp d y là ch ng ch không áp t, không m t chi u thuy t gi ng. Ngư i h ccó th phát bi u nh ng suy nghĩ th c c a h khi tr l i các câu h i m và ngư i hư ng d n c nch p nh n, tôn tr ng và ánh giá cao m i ý ki n, m i c m xúc ch không phê phán, không ch pmũ, không quy k t, không rao gi ng. Vì v y, ngư i hư ng d n (facilitator) c n tr i qua m t khóa 6
  7. 7. ào t o các k năng, cách th c t o m t b u không khí an toàn, áng tin c y, ngư i h c c m th yan tâm mà b c b ch nh ng suy nghĩ, c m xúc th c c a riêng h . Ngoài ra, ngư i Vi t chúng ta r tthích ư c chia s trư c l p k t qu th o lu n c a nhóm, vì v y ngư i hư ng d n nên dành th igian các nhóm u ư c ng lên chia s trư c c l p.” - Hàn Th Thu Vân C ng tác viên LVEP 7
  8. 8. M cl cB i c nhHư ng n các giá tr 1Chương trình Giáo d c các Giá tr s ng là gì 1 M c ích c a Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng 1 c thù c a chương trình 1 Hoàn c nh ra i 2Gi i thi uGi i thi u Chương trình Giáo d c các Giá tr s ngB u không khí d a trên n n t ng các giá trCác bài h c Giá tr S ngY u t h tr khám phá các giá tr Ti p nh n Thông tin Suy ng m Khám phá các giá tr qua th c t cu c s ngTh o lu nKhám phá các ý tư ngTh hi n hi u bi t và c m nh n v giá tr m t cách sáng t oPhát tri n k năng Các k năng xã h i và c m xúc c a cá nhân Các k năng giao ti pXã h i, Môi trư ng và Th gi iH i nh p các giá tr vào cu c s ngT p hu n LVEPNh ng ho t ng giá tr này là bư c kh i u nh m làm n i b t nh ng giá tr văn hóa c a chúng taKhi nào tôi có th i gian d y các giá trAi d y các Bài h c cơ b nLàm sao b t u Chương trìnhT i sao ph i b t u v i bài h c v giá tr Hòa bình và Tôn tr ngTr t t ư c ngh khi d y v giá tr cho thanh niênLi u tôi có c n ph i th c hi n t t c các ho t ng không K t h p các giá tr trong chương trình h c t p hi n hành H c cách ch p nh n và m t b u không khí l y giá tr làm n n t ng ón nghe t t c các câu tr l iNh ng ký hi u ư c dùng trong bài h cH c viên và Giáo viên - Hãy chia s các ho t ng c a b n v i th gi iM c íchCác giá tr trong m i liên h v i b n thân 13Phát tri n các k năng c m xúc và xã h iCác giá tr trong m i quan h v i m i ngư i 18Phát tri n các k năng giao ti p gi a con ngư i v i con ngư i 8
  9. 9. Các Giá tr , Xã h i và Th gi i 21 óng góp cho m t xã h i r ng l n hơn v i s tôn tr ng, tin c y và có m c íchCác bài h c giá tr1. Hòa bình 242. Tôn tr ng 433. Yêu thương 564. Khoan dung 725. Trung th c 856. Khiêm t n 957. H p tác 1068. H nh phúc 1189. Trách nhi m 13210. Gi n d 14411. T do 15512. oàn k t 160Ph l cPh l c 1: B n Tâm trí 169Ph l c 2: Các bư c gi i quy t b t hòa 170Ph l c 3: Hai con chim 171Ph l c 4: Ng n l a trong r ng r m 172Ph l c 5: Th tình hu ng 173Ph l c 6: Tuyên b c a James O.C.Jonah 176Ph l c 7: M t bát súp 177Ph l c 8: Hoàng và các h t gi ng hoa 178Ph l c 9: Th tình hu ng - Trung th c 179Ph l c 10: Các Bài t p Thư giãn/T p trung 181L i c m ơn 183 9
  10. 10. B I C NH HƯ NG N CÁC GIÁ TR Ngày nay tr em kh p nơi trên th gi i ang b e d a b i tình tr ng b o l c, l m d ng,cũng t ó t n n xã h i ngày càng gia tăng, tình tr ng thi u tôn tr ng ngư i khác cũng như thi u ýth c b o v môi sinh ngày càng áng báo ng. Các b c ph huynh và các nhà giáo d c c a nhi uqu c gia ang kêu g i s tr giúp cho vi c gi i quy t tình tr ng áng báo ng này. M t trongnh ng cách ư c nhi u ngư i tin tư ng và cho là hi u qu , ó là t p trung vào vi c gi ng d y cácgiá tr . Cũng t ó, Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng (LVEP) ã ư c ưa ra áp ng l ikêu g i hư ng n các Giá tr .  CHƯƠNG TRÌNH GIÁO D C CÁC GIÁ TR S NG (LVEP) LÀ GÌ? Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng (LVEP) là m t chương trình giáo d c v các Giátr . Chương trình này ưa ra m t lo t các ho t ng mang tính tr i nghi m và các phương pháp th chành dành cho giáo viên và ngư i hư ng d n nh m giúp thanh thi u niên có i u ki n khám phá vàphát tri n 12 Giá tr căn b n c a cá nhân như: H p tác, T do, H nh phúc, Trung th c, Khiêm t n,Yêu thương, Hòa bình, Tôn tr ng, Trách nhi m, Gi n d , Khoan dung, và oàn k t. Chương trìnhLVEP cũng có nh ng tài li u c bi t dành cho các b c cha m , nh ng ngư i làm công tác chămsóc, cũng như nh ng ngư i t n n và tr em b nh hư ng b i chi n tranh. n tháng 8 năm 2008,Chương trình LVEP ã ư c ph bi n trên 8000 a i m thu c 80 qu c gia khác nhau trên thgi i. Theo báo cáo c a các nhà giáo d c, h c viên nh ng nơi này u nhi t tình tham gia các ho t ng, h b lôi cu n vào nh ng bu i th o lu n và th c hành các Giá tr . Các giáo viên cũng ghinh n r ng sau khi h c v Giá tr , h c viên có v tho i mái, t tin hơn, bi t tôn tr ng ngư i kháchơn, suy nghĩ tích c c hơn, k năng ng x cũng ư c nâng cao hơn, và h tr nên nhanh nh y hơntrong công vi c. M c ích c a Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng Giúp m i ngư i suy ng m v 12 Giá tr và tác ng th c t c a vi c th hi n nh ng Giá trnày v i chính mình, v i ngư i khác, v i c ng ng và v i th gi i. ào sâu hi u bi t, t o ng cơ và tinh th n trách nhi m cho các h c viên trong nh ng l ach n mang tính cá nhân và xã h i theo hư ng tích c c. T o c m h ng cho các h c viên trong vi c l a ch n nh ng Giá tr mang tính cá nhân, xãh i, o c và tinh th n, cũng như ý th c th c hành các phương pháp ư c hư ng d n nh m pháttri n và ào sâu hơn các Giá tr này. ng viên, khuy n khích nh ng ngư i làm công tác giáo d c, h nh n th c ư c r nggiáo d c là m t chương trình cung c p cho h c viên nh ng tri t lý s ng, giúp các h c viên trư ngthành, phát tri n năng l c c a b n thân, có ư c ch n l a úng n và d dàng hòa nh p v i c ng ng. c thù c a Chương trình LVEP là m t t ch c phi l i nhu n, ư c UNESCO ng h và ư c y ban Qu c gia vUNICEF c a Tây Ban Nha, T ch c Hành tinh, T ch c Brahma Kumaris b o tr v i s c v nc a nhóm chuyên gia giáo d c UNICEF (New York). Cu n sách này bao g m các ho t ng Giá trdành cho Thanh niên. Ngoài ra, b sách c a Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng còn có cácquy n sau: Nh ng ho t ng Giá tr dành cho Tr em t 3 - 7 tu i Nh ng ho t ng Giá tr dành cho Tr em t 8 - 14 tu i 10
  11. 11. Nh ng ho t ng Giá tr dành cho Thanh niên Sách hư ng d n t p hu n dành cho các giáo d c viên LVEP Sách hư ng d n b tr dành cho các nhóm Ph huynh Nh ng ho t ng Giá tr dành cho ngư i t n n và tr em b nh hư ng b i chi n tranh Nh ng ho t ng Giá tr dành cho Trung tâm Cai nghi n Ma túy Cu n Nh ng Giá tr Cu c s ng mang tính suy ng m và mư ng tư ng cao, nh m khơi d ytính sáng t o và ti m năng s n có m i h c viên. Các ho t ng giao ti p giúp h c viên bi t cách ng x v i ngư i khác sao cho ôn hòa; các ho t ng ngh thu t như ca hát, nh y múa giúp tinhth n h thêm ph n ch n và h ng kh i, trò chơi kích thích tư duy và tăng thêm ph n sinh ng, vuiv cho cu c s ng c a h . Thêm vào ó, nh ng cu c th o lu n nhóm sau m i ho t ng còn giúph c viên khám phá m c nh hư ng c a nh ng ki u thái và hành vi khác nhau. Ngoài ra, sáchcũng cung c p các ho t ng khác nh m tăng cư ng nh n th c v trách nhi m cá nhân và xã h i, vcông b ng xã h i; vi c phát tri n lòng t tr ng và c tính khoan dung cũng ư c gi i thi u thôngqua các bài t p trong t p sách này. HOÀN C NH RA I Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng ư c tri n khai t m t d án qu c t b t u tnăm 1995 do Trư ng i h c Brahma Kumaris th c hi n k ni m 50 năm ngày thành l p LiênHi p Qu c. Nh m kêu g i s chia s các Giá tr cho m t th gi i t t p hơn, d án này t p trungvào 12 Giá tr mang tính ph quát. Ch ư c l y trong l i m u c a Hi n chương Liên Hi pQu c, kh ng nh lòng tin vào quy n cơ b n c a con ngư i, v ph m cách và Giá tr c a m ingư i. Sách hư ng d n các Giá tr S ng (Living Values: A Guidebook) là m t ph n c a d ánChia s các Giá tr vì m t th gi i t t p hơn. Ngoài vi c cung c p nh ng bài h c v 12 Giá tr cơb n, ưa ra cách nhìn nh n cá nhân cho s sáng t o và duy trì nh ng thay i tích c c, g i mnh ng tài th o lu n và các ho t ng nhóm có hư ng d n, sách còn gi i thi u nh ng ph n ho t ng Giá tr dành cho h c sinh, sinh viên có th áp d ng ngay trong l p h c. Chương trình dànhcho l p h c mang tính phác h a nói trên ã tr thành ngu n c m h ng và ng l c thúc y choCác Giá tr S ng: M t Sáng ki n Giáo d c ( LVEI, Living Values: An Education Initiative) ra i. LVEI ra i t s ki n 20 nhà giáo d c trên kh p th gi i t p h p t i tr s c a UNICEFthành ph New York vào tháng 8 năm 1996 th o lu n v : nhu c u c a tr em, nh ng tr i nghi mkhi ti p xúc v i các Giá tr . Hai t p sách Hư ng d n các Giá tr S ng và Công ư c v Quy n Trem ư c các nhà giáo d c trên th gi i xem là ngu n tư li u chính cho vi c gi ng d y, trong óm c tiêu c a chương trình là giáo d c các Giá tr - c nh ng nư c phát tri n và nh ng nư c angphát tri n. Chương trình ã ư c ưa vào th nghi m k t tháng 2 năm 1997 và t ó, Chươngtrình các Giá tr S ng ã và ang trên à phát tri n r ng kh p. 11
  12. 12. GI I THI U Gi ng d y các Giá tr S ng Làm th nào “d y” v các giá tr ? Làm th nào khuy n khích thanh niên khám phá,tìm hi u và phát tri n các giá tr cũng như nh ng k năng s ng, thái s ng, nh m giúp h pháthuy h t ti m năng s n có c a mình? Và làm th nào thanh niên bi t mình có th t o nên s khácbi t trên th gi i này và c m th y b n thân có kh năng t o d ng m t th gi i t t p hơn? Chương trình Giáo d c các Giá tr s ng là m t chương trình giáo d c mang tính toàn di n,b i vì chúng tôi tin r ng h c sinh, sinh viên c n ư c trang b nhi u k năng s ng khác nhau, thíchh p cho m i lĩnh v c. N u thanh niên yêu thích các giá tr , cam k t s ng v i các giá tr , h s có y k năng xã h i, nh n th c và s th u hi u ng d ng các giá tr này vào cu c s ng c amình. Trên cơ s ó, Mô hình Lý thuy t LVEP (Giáo d c các Giá tr S ng) và các Ho t ng Giátr S ng ra i. LVEP cung c p nh ng phương pháp và ho t ng hư ng d n giá tr cho các giáod c viên ch ng t o cơ h i cho h c viên khám phá và tr i nghi m 12 giá tr mang tính phquát. H c viên s nh n ư c nhi u l i ích qua vi c phát tri n các k năng, cũng như qua khám phá,hi u bi t và ng d ng các giá tr . Sau vài tháng áp d ng, nh ng giáo viên tâm huy t v i chương trình nh n th y r ng m igiao ti p trong nhà trư ng ư c c i thi n hơn, m i ngư i bi t tôn tr ng và quan tâm n nhau nhi uhơn. Thư ng thì ngay n nh ng h c sinh có h nh ki m x u cũng thay i n m c không ng .Trong n l c tìm hi u t i sao cách ti p c n này l i hi u qu như v y, m t s giáo viên ã h i thêmv cơ s lý thuy t c a LVEP, nh ng phương pháp nào ư c s d ng trong LVEP? Sơ sau s môt quá trình khám phá và phát tri n các giá tr ư c s d ng trong LVEP. Có hai quá trình h trsong song: th nh t là t o ra m t b u không khí l y giá tr làm n n t ng, th hai là th c hi n cácho t ng giá tr . 12
  13. 13. B u không khí d a trên n n t ng các giá tr Y u t h tr khám phá các giá tr Suy ng m Khám phá các Ti p nh n thông các ho t ng giá tr qua th c tin suy ng m và t cu c s ng qua nh ng câu mư ng tư ng thông qua ngu n tin t c, chuy n, i m suy trò chơi và các môn h c ng m và sách v Th o lu n Chia s , i sâu vào khám phá tr i nghi m và hi u bi t, ng c m Khám phá các ý tư ng Th o lu n r ng hơn, t suy ng m, chia s theo nhóm nh , và l p B n Tâm trí Phát tri n k năng Th hi n hi u bi t và c m Xã h i, Môi trư ng vành n v giá tr m t cách sáng Th gi i t o Các k năng xã Các k năng giao h i và c m xúc ti p c a cá nhân ưa các Giá tr vào th c t cu c s ng Hành vi ng x d a trên n n t ng giá tr 13
  14. 14. B u không khí d a trên n n t ng các giá tr Xây d ng m t b u không khí có s th u hi u l n nhau t t c m i ngư i u c m nh n ư c tình yêu thương, th y mình có giá tr , ư c tôn tr ng và an toàn. Vi c t o nên b u không khí d a trên các giá tr trong bư c chu n b môi trư ng h c t p là u c n thi t khám phá và phát huy t i a các giá tr tích c c. M t môi trư ng giáo d c l yngư i h c làm trung tâm, mà trong ó các m i quan h d a trên lòng tin c y, quan tâm và tôn tr ngs khơi d y ng cơ t t p, s sáng t o t nhiên, và gia tăng s hi u bi t, ng c m. Xây d ng “B u không khí d a trên n n t ng các giá tr ” là bư c u tiên trong Sơ Pháttri n các Giá tr . Do ó, trong quá trình t p hu n, các giáo d c viên ư c yêu c u th o lu n nh ngphương pháp d y h c t i ưu sao cho ngư i h c c m th y ư c yêu thương, ư c c m thông, tôntr ng, và có c m giác an toàn. Trong lúc th o lu n phương pháp giúp ngư i h c tr i nghi m nh ngc m giác y, b n thân ngư i t p hu n ang t o ra môi trư ng như th . Mô hình Lý thuy t LVEP kh ng nh r ng h c viên s có cơ h i phát huy t i a ti m năngc a mình trong m t môi trư ng h c t p có s khuy n khích, ng h , quan tâm và sáng t o. M ihình th c ki m soát b ng cách e a, tr ng ph t, gây s hãi, x u h ch khi n h c viên c m th ykhông phù h p, t n thương, ngư ng ngùng và b t an. T ó h s có c m giác như mình là “ngư ith a”, và không còn m y thích thú v i vi c h c t p. Nh ng h c viên g p r c r i trong các m i quanh trư ng c m th y mu n rút lui, t b h t t t c ; m t s ngư i âm ra chán n n, s khác l i rơivào vòng l n qu n “trách c → l i → t c gi n → tr thù → trách c ” - và hành vi b o l c là i u không th nào tránh kh i. T i sao 5 c m giác này - th u hi u, yêu thương, có giá tr , tôn tr ng và an toàn - l i ư cl a ch n xây d ng Mô hình Lý thuy t LVEP? Tình yêu thương hi m khi ư c quan tâm nh c n trong nh ng h i ngh chuyên v giáo d c. Tuy nhiên, là con ngư i, ch ng ai l i không mu n ư c yêu thương và tôn tr ng, ch ng ai l i không mong mình có ư c s c m thông và an toàn.Nhi u nghiên c u v kh năng ph c h i tâm lý nhanh chóng ã cho th y t m quan tr ng c a ch tlư ng m i quan h gi a ngư i tr tu i và nh ng ngư i trư ng thành có ý nghĩa trong cu c s ng c ah , thư ng là th y cô. Môi trư ng h c t p s như th nào khi chúng ta c m th y có tình yêu thương, có giá tr và ư c tôn tr ng? i u gì x y ra trong m i quan h gi a chúng ta v i giáo viên - nh ng ngư i t ob u không khí h tr , an toàn trong l p h c? Nhi u ngư i ã có kinh nghi m trong chuy n này,ch ng h n như con c a giáo d c viên, chúng tìm th y i u tích c c, s khích l và ngu n c m h ngt cha m mình. Trái l i, chúng ta c m th y th nào khi m t giáo d c viên, trư ng ho c nhà, ưach trích, chê bai, t ra khó ch u và căng th ng ho c khi nh ng h c trò khác b c hi p, n t n hayb xúc ph m? Trong khi y u t khuy n khích, g i lên c m h ng thích thú có th khơi d y s c sángt o, thì nh ng phương pháp gây b i r i, lo l ng, phê bình, ch trích, t o áp l c và tr ng ph t l i làmch m quá trình ti p thu, h c h i. Ch v i suy nghĩ ác c m, ghét b ho c chê trách cũng có th khi ncon ngư i ta r i b i, không th t p trung h t tâm s c cho nhi m v . G n ây, các chuyên gia tronglĩnh v c th n kinh h c ang khám phá ra nh ng tác ng tích c c i v i s phát tri n não b khitr ư c c vũ, ng viên, và nh ng tác ng có h i khi mang nh ng tr i nghi m au bu n, ch nthương tâm lý. Lumsden lưu ý r ng m t môi trư ng h c ư ng có s quan tâm, khuy n khích s t o c mgiác thích thú h c t p và h c l c cũng c i thi n th y rõ (Lumsden, 1994). Và m t môi trư ng nhưth cũng giúp gi m h n hành vi b o l c, và t o thái tích c c i v i vi c h c t p (Riley, Cooper,2000). Hi n nay trong n n giáo d c, vi c nâng cao thành tích h c t p c a h c sinh ã tr thành ápl c è n ng lên các giáo viên. Cũng vì áp l c i m s mà d n n căn b nh thành tích, khi n ch tlư ng d y b h n ch , giáo viên cũng không còn th i gian và nhi t tâm cho vi c t o d ng nh ngm i quan h t t p v i h c sinh. Lòng am mê, thích thú v n có trong ngh sư ph m b mai m td n. i u này cũng nh hư ng x u n ng cơ h c t p và b u không khí l p h c. Alfie Kohn chor ng “Cái giá ph i tr cho căn b nh thành tích chính là ánh m t vi c “h c th t sư”. V cơ b n,h u như nh ng gì mà các h c gi ang tranh cãi hi n nay thì ch quanh i qu n l i ý tư ng h c t p 14
  15. 15. và ng cơ sai, và càng b thúc ép nhi u, kh năng càng h n ch i” (Janis, Senge, 2000). Thànhtích s t nâng lên khi vi c h c t p th t s có ch t lư ng. H c t p th t s và ng cơ h c t p giatăng trong b u không khí l y giá tr làm n n t ng, nơi mà giáo d c viên s ng úng v i nh ng giá trc a chính mình, có tình thương i v i h c viên và giúp h c viên phát tri n các k năng hi u bi t,tr i nghi m giá tr . i u này không có nghĩa là vi c d y h c xu t s c s luôn x y ra khi có b ukhông khí tràn y giá tr ; b n thân ngư i giáo viên m u m c ã là m t giáo viên xu t s c r i. Tuynhiên, như Terry Lovat và Ron Toomey k t lu n trong nghiên c u c a h : “Giáo d c các Giá trngày càng ư c nhìn nh n là có s c m nh vư t lên kh i l i răn d y o c chi ti t n m c h nch trong cách nhìn ho c nh ng v n thu c v tư cách công dân. Nó ang ư c xem là trung tâmc a t t c thành qu mà giáo viên và nhà trư ng có tâm huy t có th hy v ng t ư c thông quavi c d y v giá tr . Ch riêng v m t này thì vi c giáo d c các giá tr có th ư c xem là “m t m txích b thi u” m t giáo viên ưu tú… và vi c giáo d c có ch t lư ng (2006)”. Tr thành t m gương s ng úng v i các giá tr Trong các H i th o LVEP dành cho Giáo d c viên, nh ng ch như: “Giá tr c a chúngta và s phát tri n các giá tr tr nh ”, “Th p sáng ư c mơ” ư c ra dành riêng cho giáo d cviên phát huy các giá tr trong cu c s ng c a chính h và nh n di n ra nh ng giá tr nào là quantr ng nh t i v i h , ng th i chia s các phương pháp d y h c ch t lư ng t o ra môi trư ngh c t p lý tư ng. Nhi u giáo d c viên ã khám phá ra v p và t m quan tr ng c a vi c l ng nghe,t o i u ki n có s ch p nh n, trân tr ng và ư c là chính mình. Chính nh ng con ngư i trư ng thành, chín ch n như th y cô giáo là hình m u có s c nhhư ng m nh m n h c trò. Do tu i tr là l a tu i ham tìm tòi khám phá, l i hay hoài nghi, nên hs r t thích thú v i nh ng giáo d c viên có lòng am mê làm nh ng i u tích c c cho th gi i vàth c hành nh ng gì mình nói. K năng t o d ng b u không khí d a trên n n t ng các giá tr Mô hình Lý thuy t LVEP cùng ph n Nh n th c, Khuy n khích và Xây d ng nh ng Hành viTích c c k t h p vi c gi ng d y qu n lý b t tr c - gi i quy t các v n , tình hu ng b t ng x y ra -theo cách ti p c n mang tính nhân văn như trên giúp chúng ta nh n ra r ng ã là con ngư i, ai cũngmong mu n ư c yêu thương và tôn tr ng. Chính s quan tâm, yêu thích và tôn tr ng trong khi chra nh ng tính cách thích h p có th giúp h c sinh hình thành kh năng phân tích ki u hành vi c amình ho c nh ng k năng h c thu t khác, và phát tri n năng l c t ánh giá m t cách tích c c vàphát huy b n năng ti m n. Theo cách ti p c n này, m i quan h con ngư i ư c c i thi n cũng nhưs c ti p thu, lĩnh h i nh y hơn và nhu c u c a h c sinh ư c áp ng. K năng t o d ng b u không khí d a trên n n t ng giá tr cũng bao g m các ho t ng: l ngnghe tích c c, ưa ra quy t c h p tác; ưa ra nh ng d u hi u nh thông báo gi yên l ng, t p trung,khơi d y c m giác bình yên ho c tôn tr ng; gi i quy t mâu thu n; và hình th c k lu t d a trên giátr . L ng nghe tích c c là m t phương pháp hi u qu dành cho nh ng thanh niên hay t ra khángc , b t h p tác. Phương pháp này lâu nay ư c các tư v n viên và các nhà tr li u áp d ng. ThomasGordon cũng ngh các giáo viên nên b t u làm quen và s d ng phương pháp L ng nghe tíchc c. Ông cho r ng t c gi n là m t c m xúc th phát. Ý tư ng c áo này r t h u ích trong vi c c ithi n m i quan h gi a giáo d c viên v i nh ng h c sinh “ngang bư ng”. Xác nh quy t c h p tác là m t cách giúp tăng thái nhi t tình tham gia và t ch c a h cviên. Nhi u giáo d c viên cho r ng khi thanh niên óng góp vào quá trình xây d ng quy t c ng x ,h s tuân th k lu t nghiêm túc hơn, và có trách nhi m hơn trong vi c qu n lý hành vi c a mình, ng th i qua ó khuy n khích nh ng hành vi tích c c b n bè ng trang l a. Vi c t p hu n LVEP trong khuôn kh k lu t d a trên n n t ng các giá tr cũng k t h p v inh ng lý thuy t v qu n lý b t tr c, hi u bi t tính nhân văn c a h c viên và ni m tin vào t m quantr ng c a các m i quan h lành m nh, h nh phúc. M t s ngư i s d ng phương pháp qu n lý b ttr c xem thanh niên như là c máy; nhu c u c n có c m giác ư c ch p nh n và có giá tr – t th ycô và/ho c b n cùng trang l a – thì không ư c xem là nhân t tr ng y u trong vi c hình thành 15
  16. 16. ki u hành vi ng x úng n. Khi nhu c u chính áng này ư c xem là m t ph n c a k ho chcan thi p, k t qu thành công s vư t quá s mong i. V i Mô hình Lý thuy t LVEP, giáo d c viên có th ánh giá các y u t tích c c và tiêu c c nh hư ng n h c sinh, l p h c ho c trư ng h c, và i u ch nh các y u t giúp h c sinh c mth y mình ư c yêu thương, tôn tr ng, th u hi u và an toàn hơn là c m th y ngư ng ngùng, b côl p, t n thương, s hãi và b t an. Nh ng bư c chu n b gi i quy t mâu thu n có nh n m nh nvi c l p k ho ch h tr xây d ng hành vi tích c c c a h c sinh. Giáo viên t p trung vào vi c ix v i h c sinh sao cho h c m th y mình ư c ng viên, khích l tinh th n trách nhi m trongvi c t i u ch nh hành vi c a b n thân. Ch ng h n, v i nh ng h c sinh có thái tiêu c c và gâyra nh ng h u qu , trong kho ng th i gian ph i tr giá cho h u qu y, h s không b i x gi ngnhư m t “k x u”. Ngoài ra, có nh ng lúc giáo viên c m th y t t nh t là v ng vàng, kiên quy t,nghiêm túc hay th m chí là c ng r n nh m giúp h c sinh xây d ng kh năng t i u ch nh b n thântrong khi ang “tr giá” cho nh ng h u qu ã gây ra. i u này ph n ánh trong công trình nghiênc u c a Satir; c m nh n tràn y tình yêu thương và nh ng i u t t p là h t gi ng n y n nh nghình th c ng x giao ti p và hành vi tích c c c a thanh niên. Các bài h c Giá tr S ng Có 12 bài h c v giá tr trong quy n sách Nh ng Giá tr Cu c S ng, m i bài h c c p n m t giá tr khác nhau. M i bài h c ư c thi t k d a theo góc nhìn tâm lý h c, c bi t thíchh p v i h c viên mang tư tư ng ch ng i ho c b cách ly, cô l p. Các ho t ng giúp h n ch nm c t i thi u thái ch i b , kháng c - làm cho h c viên c m th y nh ng giá tr này th t s cóliên quan n b n thân và mang l i l i ích cho h . Ch ng h n, vi c gi ng gi i cho h c viên r ngkhông nên gây g , ánh nhau trong trư ng không ch không m y hi u qu , mà nó còn khi n chonh ng h c viên “cá bi t” thêm th ơ, b c b i, th m chí mu n ch ng i l i. Cách t t nh t ây lànên b t u m i bài h c v giá tri Hòa bình b ng m t bài t p mư ng tư ng. i u này s giúp khơid y kh năng sáng t o v n có c a t t c h c viên. M t khi các h c viên phát tri n ư c ti ng nóibình an, h s càng ư c c vũ, khích l ti p t c th o lu n v k t qu c a s bình an – cũng nhưs b o l c, b o hành. T ng ơn v bài ư c thi t k sao cho ngư i h c c m th y có liên quan và có ý nghĩa iv i b n thân. Thư ng thì các giá tr ch ư c hư ng d n m c nh n th c, vì lý do này nên giáo d cviên c n th c hi n t t c ho c g n như t t c các bài h c trong m i ơn v bài mà h mu n h c viênc a mình khám phá. H c viên s yêu thích các giá tr và s ng theo giá tr n u h ư c khám phá nótrên m i lĩnh v c khác nhau và phát tri n các k năng cá nhân, k năng xã h i mà có th cho phéph tr i nghi m l i ích c a vi c s ng theo nh ng giá tr y. M t bài h c cơ b n v giá tr có th ư c ti n hành tùy theo i u ki n h c t p s n có. Cácgiáo viên trung h c và gi ng viên i h c ư c khuy n khích liên h các giá tr v i môn h c anggi ng d y ho c nh ng s ki n thích h p, có liên quan. Ch ng h n như, m t bài h c cơ b n v giá trcó th ư c ti n hành song song v i môn kinh t h c, l ch s v.v... ho c khi có nh ng tin t c th is th gi i ho c a phương v nh ng gì h c sinh, sinh viên quan tâm. Y u t h tr khám phá các giá tr M i Ho t ng Giá tr S ng b t u v i 3 y u t h tr vi c khám phá các giá tr - ư c ghichú trong sơ - bao g m: Ti p nh n Thông tin, Suy ng m, và Khám phá các giá tr qua th c tcu c s ng. Ti p nh n Thông tin: ây là cách d y v giá tr theo ki u truy n th ng. Sách v , chuy nk , các ngu n thông tin có th tr thành tr th c l c trong vi c khám phá các giá tr . H c sinh sc m th y r t h ng thú khi ư c nghe nh ng ví d th c t v nh ng ngư i thành công khi h mangtrong mình nh ng giá tr c n thi t. Vì v y, giáo viên trung h c c n tìm tòi và khai thác nh ng 16
  17. 17. ngu n tư li u phù h p làm sao cho h c sinh c m th y thích thú, t ó giúp h hi u ư c t mquan tr ng c a giá tr và hành ng úng n c a b n thân. Sau m i bài h c, c n g i ra nh ng i m suy ng m v giá tr . Nh ng i m suy ng m này ư c gi i thi u u m i ơn v bài h c, và ư c k t h p v i các ho t ng khác trong các bài h ccơ b n. “Hi u bi t các giá tr c t lõi là i u c n thi t gi ng d y giá tr n u h c viên s n sàngg n bó lâu dài v i nh ng nguyên t c s ng cao p” (Thomas Lickona, 1993). Nh ng i m suyng m này mang tính ph quát, m ra m t t m nhìn v t m quan tr ng c a nhân ph m và s tôntr ng dành cho m i ngư i. Ch ng h n như, m t i m suy ng m trong bài h c Tôn tr ng là: M ingư i trên th gi i, k c b n thân tôi, u có quy n ư c tôn tr ng và s ng có nhân ph m. M t i m suy ng m v Khoan dung là: Khoan dung là s c i m và nh n ra v p c a nh ng i ukhác bi t. Giáo viên có th b sung thêm vào nh ng suy nghĩ riêng c a mình, ho c s d ng nh ng câuthành ng , ng n ng ư c ưa thích, nh ng câu danh ngôn n i ti ng nh ng gì mình truy n tthêm ph n phong phú. Tương t , các h c sinh cũng có th ưa ra suy ng m c a riêng mình ho cnghiên c u nh ng câu nói n i ti ng, ư c ưa thích trong n n văn hóa, l ch s dân t c. Suy ng m: Các ho t ng tư ng tư ng và suy ng m yêu c u h c viên ưa ra nh ng ý tư ngc a riêng mình. Ví d , h c viên ư c yêu c u hình dung v m t th gi i hòa bình. Khi mư ngtư ng ra nh ng giá tr ư c ng d ng, h c viên có th tr i nghi m và suy ng m v nh ng ý tư ngc a mình. Quá trình t o d ng, s h u và hy v ng là nh ng bư c c n thi t gia tăng c m giách ng thú i v i các giá tr . G n ây ngư i ta cho r ng vi c mư ng tư ng mang l i r t nhi u l i ích. Peter Senge (2000)lưu ý: “Hình th c ho t ng t p th này hư ng m i ngư i t p trung vào m c ích chung. Conngư i v i m c ích chung có th h c cách gi s cam k t trong nhóm b ng cách t o nh ng hình nh tư ng tư ng v tương lai và hình thành nh ng nguyên t c hành ng. Nh ng bài luy n t p nàychính là h t gi ng suy nghĩ ban u s giúp m i ngư i t ư c i u mình mong mu n”. Vi c s ngtheo m t giá tr nào ó có th tr thành m c ích chung cho h c viên trong l p, trong trư ng ho ckhoa. Các h c viên có th hào h ng, thích thú và t hào t o nên s khác bi t tích c c. Nh ng bài t p suy ng m yêu c u h c viên ng m nghĩ v nh ng tr i nghi m c a mình trongm i liên h v i giá tr . H c viên cũng ư c yêu c u suy ng m v nh ng khía c nh khác nhaubư c sau trong bài h c. Quan tr ng là h c viên có th h c t p tích c c n u h có th phân tích, ánh giá và ng d ng các giá tr phù h p cho m t tình hu ng c th . Khám phá các giá tr qua th c t cu c s ng: Thanh niên là l a tu i r t ham tìm tòi, hi ubi t nh ng gì ang di n ra quanh mình, vì th hãy tìm nh ng lĩnh v c mà h c viên quan tâm, như:AIDS, nghèo ói, b o l c, ma túy, tham nhũng, cái ch t c a b n cùng l p ho c tình tr ng ô nhi mmôi trư ng t i a phương… Nh ng lĩnh v c này s g i m ch th o lu n r t th c t , thi t th cv tác ng c a giá tr và ph n giá tr , cũng như hành ng c a chúng ta t o nên s khác bi t nhưth nào. Th o lu n T o m t không gian th o lu n c i m , tôn tr ng l n nhau là i u r t quan tr ng và c n thi t.Khi có ư c i u này, vi c chia s s tr nên d dàng, tho i mái hơn. Vi c bày t nh ng c m giác,c m nh n sau m i câu h i có th làm sáng t quan i m cá nhân và tìm ư c s ng c m hơn.Th o lu n trong m t môi trư ng mang tính h tr có th giúp hàn g n, ch a lành t n thương r thi u qu . S ngư ng ngùng, x u h ban u có th ư c gi i t a ho c tri t tiêu khi các h c viênkhám phá r ng nh ng ngư i khác cũng có c m giác như mình. Thêm vào ó, h s có ư c nh ngý ki n óng góp, b sung cái nhìn c a mình thêm th u áo hơn. i u này không ch mang l i l iích cho b n thân h mà còn mang l i l i ích to l n cho c nhóm. Quá trình th o lu n còn có th giúp cho i u tiêu c c ư c ch p nh n và t ó t o b ukhông khí c i m tìm hi u nguyên nhân d n n nh ng tiêu c c này. Khi t t c ư c th c hi n 17
  18. 18. v i s tôn tr ng chân thành, h c viên s d n tháo b ư c “hàng rào phòng th ”, và không cònbi n minh cho tính tiêu c c c a h . M t khi nh ng giá tr tích c c ư c khám phá, h c viên s c mth y b n thân mình có giá tr ; d n d n h th y t do và có ý chí m nh m hành ng khác i. Trong nhi u Ho t ng Giá tr S ng, các câu h i g i m th o lu n ư c ưa ra, ch ng h nnh ng câu h i v c m giác, g i m quá trình khám khá tr i nghi m và ưa ra bi n pháp thay th .Giáo d c viên có th s d ng câu h i khơi d y c m xúc ho c hi u bi t c a h c viên. vi cgi ng d y các giá tr t hi u qu , giáo d c viên ph i bi t chú ý n khía c nh c m xúc (t tr ng,th u c m, t ki m soát, khiêm t n v.v…), Lickona g i ây là “c u n i gi a s suy xét và hành ng” (Shea, 2002). M t lý do t i sao mà LVEP có th ư c s d ng trong nhi u n n văn hóa khác nhau ó làcác câu h i ph n l n d ng m . Nh ng câu h i d ng này cho phép h c viên th o lu n các giá tr và ng d ng nó theo nh ng cách th c thích h p v i n n văn hóa và l i s ng c a dân t c mình. Ch ngh n: “B n th hi n s tôn tr ng i v i cha m mình b ng cách nào?” s ư c tr l i b ng nhi ucách khác nhau, tùy thu c vào n n văn hóa, tuy nhiên k t qu theo mong mu n thì l i như nhau.Trong các câu h i th o lu n, thư ng thì ch có m t ho c hai câu d ng tr l i “ úng – sai”, ho c“có – không”. Ch ng h n: “Có nên làm cho ngư i khác t n thương hay không?”. Câu tr l i únglà “Không”. N u h c viên nào tr l i “Có”, thì giáo d c viên s gi i thích lý do t i sao vi c gây t nthương cho ngư i khác l i không t t. Khám phá các ý tư ng Ti p theo sau các cu c th o lu n là ho t ng t suy ng m ho c lên k ho ch cho nhóm vnh ng ho t ng ngh thu t, vi t nh t ký, ho c k ch. Nh ng cu c th o lu n khác s giúp hình thànhB n Tâm trí (Mind map)các giá tr và ph n giá tr . Phương pháp này h u ích cho vi c xem xétcác tác ng c a giá tr và ph n giá tr i v i b n thân, m i quan h và xã h i. i chi u s tươngph n v tác ng c a giá tr và ph n giá tr là bư c quan tr ng nhìn ra nh ng k t qu dài h n.Senge (2000) lưu ý v h th ng tư duy: “Qua phương pháp B n Tâm trí, con ngư i h c cáchhi u bi t t t hơn v s tương thu c l n nhau và s thay i, và theo ó có th x lý hi u qu hơncác y u t hình thành nên k t qu hành ng”. Các cu c th o lu n trong nhóm nh giúp xem xét các tác ng c a giá tr trong nh ng mônh c, lĩnh v c khác nhau. Ch ng h n như, khi t ra v n :“Nh ng v n n n c a Th gi i ngàynay”, các giáo d c viên có th g i lên s quan tâm và c m nh n c a h c viên trư c các v nmang tính th i s , ng th i hư ng d n h c viên c a mình hình thành nh ng nhóm nghiên c u nhho c nhóm tra c u thông tin trên Internet. Các ho t ng giá tr có th khơi d y ni m thích thú th ts h c viên. Nh n ra ni m am mê h c viên và hư ng d n h khám phá v môn h c là m thình th c gi ng d y cho phép h c viên “h c th t” và thúc y chuy n hóa ng cơ thành hành ngc th . Sau ây là m t s câu h i giúp khơi d y lòng nhi t tình: “T i sao b n l i nghĩ i u ó x yra?”, “M i quan h gi a… là gì?”, “Theo b n là nên th c hi n i u gì?”. Th hi n hi u bi t và c m nh n v giá tr m t cách sáng t o Ngh thu t là phương ti n tuy t v i th hi n nh ng ý tư ng, c m nh n các giá tr m tcách sáng t o, và bi n nh ng giá tr y thành c a mình. Ch ng h n có th k t h p gi a v , chơi tròchơi, v i trình di n ngh thu t, ho c nh y múa k t h p v i âm nh c… i u này r t t t cho vi cbi u l và phát huy tinh th n t p th . Thông qua các ho t ng y, h c viên s t liên h v i nh nggiá tr v n có s n c a b n thân và nh n ra nh ng gì mình th t s mu n nói. Quá trình sáng t o cũngcó th mang l i nh ng hi u bi t m i m , giá tr tr nên ý nghĩa hơn i v i h vì nó ã tr thànhc a h . Ngoài ra, nh ng ho t ng khác như vi t nh t ký, hay sáng tác truy n, thơ cũng mang l ir t nhi u l i ích. Nh ng s n ph m p , sáng t o y s khơi d y ni m t hào và thôi thúc h cviên bi t quý tr ng b n thân hơn. S a d ng c a các lo i hình ngh thu t có th giúp h c viênh ng thú hơn. M t môi trư ng h c t p như th s t o i u ki n cho m i ngư i t a sáng, giúp hbi t khai thác nh ng ti m năng to l n n ch a trong mình. 18
  19. 19. Âm nh c cũng là m t phương ti n h tr quan tr ng. Nó không ch giúp con ngư i xích l ig n nhau hơn, mà còn có th ch a lành, hàn g n t n thương r t hi u qu . Nhi u h c viên ã sángtác nh ng b n rap r t c áo nói v các giá tr . Hay cũng có nhi u giáo viên ã mang n nh ngbài hát truy n th ng hát cùng h c viên. Phát tri n k năng N u ch suy ng m và th o lu n các giá tr thôi thì chưa , c n có các k năng ng d nggiá tr vào th c t . Ngày nay, thanh niên r t c n tr i nghi m c m giác tích c c có ư c t giá tr ,hi u k t qu c a hành vi ng x và mu n ch ng ưa ra nh ng quy t nh có s c nh hư ng l n. Howard Gardener nh c n t m quan tr ng c a Trí thông minh N i tâm (Intra-personalIntelligence) và Trí thông minh tương tác cá nhân (Inter-personal Intelligence) trong lý thuy t Tríthông minh a d ng (Multiple Intelligences) c a ông (1983). Goleman nh n th y r ng “Vi c hi u ư c c m xúc s h tr r t t t cho vi c ki m soát b n thân, t p trung và n nh v ng ch c v tâmlý. Cách làm này c ng c kh năng h c t p chuyên môn c a h c sinh trong b t kỳ lĩnh v c, b mônnào. H c viên tr i qua chương trình xây d ng năng l c c m xúc và xã h i, thì có i u ki n pháttri n ư c lo i hình trí tu xúc c m (emotional intelligence) (Goleman, 1995). Nh ng chương trìnhnhư v y bao hàm c vi c h c t p nh ng k năng xã h i, th u c m, gi i quy t mâu thu n và nh ngchi n lư c hư ng d n mư ng tư ng.” Các k năng xã h i và c m xúc c a cá nhân: R t nhi u k năng giao ti p ư c hư ng d ntrong các Ho t ng Giá tr S ng. nh ng bài h c như Bình an, Tôn tr ng và Yêu thương s gi ithi u cho b n nh ng bài t p Thư giãn/T p trung. Nh ng bài t p Thư giãn/T p trung này giúp h cviên “c m nh n” v giá tr rõ hơn. Thông thư ng, nhi u thanh niên không thích “ph i gi tr t t ”trư ng. H cho r ng i u ó gây c ch năng lư ng và h n ch ni m vui, ni m am mê c a h , vàv i h - vi c gi tr t t ch ng qua là tuân th nh ng quy nh ngư i l n t ra mà thôi. Giáo viên có th nh n th y r ng th c hi n các bài t p này s giúp h c viên tr m tĩnh hơn, ítcăng th ng hơn, tăng m c t p trung, và h c t p cũng hi u qu hơn. Lúc u h c viên thư ng cóthái ch ng i, nhưng r i s ch ng i này d n m t i sau vài bu i, và th c t cho th y các h cviên b t u thích có m t kho ng th i gian yên l ng cho riêng mình. M t khi quen d n v i cáchlàm này, h c viên có th t t o ra bài t p Thư giãn/T p trung cho b n thân. Kh năng t i u ch nhc m xúc và gi m stress là m t k năng quan tr ng trong vi c thích nghi và giao ti p m t cách thànhcông. Vi c t i u ch nh giúp con ngư i nhanh chóng i m tĩnh tr l i khi nh n ra m i e d a vàcó th th gi mình bình yên, thanh th n hơn trong cu c s ng thư ng nh t. Nh ng ho t ng Giá tr khác giúp hi u bi t rõ nh ng ph m ch t tích c c c a cá nhân,kh ng nh m nh m ni m tin r ng “Tôi có th t o nên s khác bi t”; tìm hi u các quy n cá nhânvà trân tr ng kh năng nh n th c c a h ; và làm quen v i hình th c “ i tho i n i tâm” tích c c,thi t l p m c ích và nh ng trách nhi m có liên quan. H c viên ư c yêu c u ng d ng các knăng theo nhi u cách a d ng khác nhau, ch ng h n như thi t l p m c ích cho b n thân và li t kênh ng suy nghĩ gây n n lòng và nh ng suy nghĩ khích l .Các k năng giao ti p: Các k năng h tr xây d ng trí tu xúc c m ư c gi i thi u trong các ho t ng trên ây và c ng c hi u bi t v s t n thương, s hãi, gi n d và các k t qu c a chúng trongm i quan h gi a chúng ta v i nh ng ngư i xung quanh. Các k năng gi i quy t mâu thu n, giaoti p tích c c, các trò chơi h p tác và th c hi n d án cùng nhau là nh ng ho t ng nh m xây d ngk năng giao ti p gi a các cá nhân. K năng gi i quy t mâu thu n ư c gi i thi u trong su t bàiHòa bình và ư c c ng c trong các bài h c cơ b n v Tôn tr ng và Yêu thương. Trong bài Yêuthương, h c viên ư c yêu c u nghĩ v m t v n nào ó và hình dung chuy n gì s x y ra n u hv n d ng giá tr yêu thương. S phát tri n các k năng nh n th c, tr i nghi m i cùng v i k t qus hư ng h c sinh suy nghĩ và ưa ra cách ph n ng phù h p trong nh ng hoàn c nh khó khăn. Cácgiáo d c viên ư c khuy n khích t o cơ h i cho h c viên tr thành nh ng ngư i trung gian gi iquy t mâu thu n. 19
  20. 20. Phương pháp s d ng Th tình hu ng cho phép h c viên ng d ng các giá tr và xem xét l ik t qu hành ng. H cũng có th t chu n b các Th tình hu ng riêng cho mình. H c viên ti pt c i u ch nh k năng giao ti p sao cho t t hơn sau các trò chơi. M t k năng trong bài h c Khoandung là t o ra nh ng ph n ng tích c c, “kh ng nh mình” khi ngư i khác ưa ra nh ng l i nh nxét phân bi t i x . Hãy v n d ng trí sáng t o cùng v i th o lu n và phương pháp hư ng d n tr cti p giúp h c viên c m th y tho i mái hơn trong vi c áp d ng nh ng k năng m i trong th c t . Xã h i, Môi trư ng và Th gi i Nh m giúp thanh niên “dám” mơ ư c, dám nuôi dư ng hoài bão, có i u ki n óng góp choxã h i và nh t là h hi u ư c ý nghĩa to l n c a các giá tr trong m i quan h v i c ng ng,nhi u ho t ng ã ư c t ch c. Ví d : dàn d ng nh ng v k ch th hi n k t qu c a vi c gi giátr ho c ph n giá tr trong kinh doanh; thi t k m t mô hình công ty mà trong ó ngư i ch th hi ngiá tr yêu thương; ch rõ nh ng hành ng thi u khoan dung và thu th p nh ng câu chuy n v lòngkhoan dung trên báo chí. Ngày nay, n u thanh niên không ch ng d ng nh ng giá tr này vào cu c s ng c a riêng h ,mà còn chia s v i c ng ng, xã h i, h có th s ư c khám phá thêm nh ng v n v côngb ng xã h i và tìm nh ng t m gương minh h a nh ng giá tr y. Ví d , bài h c Gi n d bàn n ch môi trư ng và trách nhi m i v i h sinh thái. H c viên ư c khuy n khích tìm ki m nh ngphương pháp h u ích, thi t th c ngưng làm suy thoái môi trư ng và thúc y ho t ng b o vh sinh thái t nhiên trong khu v c. Nh m tăng cư ng tr i nghi m, nh n th c các k t qu i v i công b ng xã h i, h c viên ư c khuy n khích xem xét tác ng do hành ng c a cá nhân i v i ngư i khác, và làm th nào m i ngư i t o nên s khác bi t. Ch ng h n, trong bài h c Trung th c, h c viên ư c yêu c ud ng m t ti u ph m th hi n ch Trung th c và thi u Trung th c, l y b i c nh t nh ng s ki nth c t , hay t nh ng bài h c l ch s , xã h i. R i sau ó, h tìm hi u k t qu c a s thi u trungth c ho c lòng tham i v i cu c s ng c a ngư i khác, và h i các “di n viên” v c m giác c a hkhi nh p vai. Các bài h c v Khoan dung, Gi n d và oàn k t g i m nh ng y u t th hi n trách nhi m i v i xã h i cùng nh ng ho t ng thú v và vui nh n. ó, h c viên khám phá s a d ng c acác n n văn hóa khác nhau hình nh chi c c u v ng a s c màu. Bài h c Gi n d ưa ra nh ng l i ngh v vi c b o t n và tôn tr ng thiên nhiên, môi trư ng sinh thái. Còn bài h c oàn k t, h cviên có d p i vào tìm tòi nh ng t m gương, hình m u tích c c v tình oàn k t, và sau ó cùngnhau th c hi n m t d a án ã ch n l a. H i nh p các giá tr vào cu c s ng Ph n “H i nh p các giá tr vào cu c s ng” hư ng d n h c viên ng d ng các hành vi d atrên n n t ng giá tr v i gia ình, xã h i và môi trư ng. Ví d như có nh ng bài t p v nhà cho h cviên ưa ra nh ng hành vi ng x m i theo úng giá tr trong gia ình. H c sinh ư c yêu c u l pnh ng k ho ch c bi t làm m u các giá tr khác nhau trong l p h c, trư ng ho c c ng ng.Cha m và công vi c kinh doanh ư c xem là nh ng ngu n l c h u ích, ch ng h n h có th giúph c sinh h c cách xây d ng m t khu vư n h u cơ ho c làm th nào làm s ch dòng kênh. H cviên ư c khuy n khích chia s nh ng v k ch và b n nh c y ch t sáng t o c a h cho nh ngngư i b n ng trang l a và nh ng h c viên nh tu i hơn. Hãy t o i u ki n cho h c viên tham giavào nh ng d án ph c v h c t p. Chính vi c c m th y b n thân có kh năng t o nên s khác bi ts xây d ng lòng t tin và cam k t s ng v i các giá tr . 20
  21. 21. T p hu n LVEP Vi c t o d ng b u không khí d a trên giá tr góp ph n cho thành công c a chương trình, t os thích thú, l i ích và hi u qu hơn cho c ngư i h c và ngư i d y. Do ó, nên có m t bu i T phu n cho các Giáo d c viên LVEP toàn trư ng.  Nh ng ho t ng giá tr này là bư c u nh m làm n i b t nh ng giá tr văn hóa c a b n Chúng tôi hy v ng r ng các ho t ng này s khơi d y nh ng ý tư ng cho giáo viên và cácb c ph huynh khi h cùng v i con cái mình khám phá m t s cách th c tr i nghi m và khám pháGiá tr . Hãy s d ng các ngu n l c s n có và s c sáng t o c a b n thân, ng th i khai thác các knăng và ki n th c c a mình ti p t c chương trình giáo d c l y Giá tr làm n n t ng. Hãy s d ngnh ng bài hát truy n th ng c a dân t c ho c nh ng bài hát t các n n văn hóa khác trên th gi i. Các giáo viên có th h i ý v i nhau trư c khi gi i thi u v t ng Giá tr và chia s v i h cviên v nh ng Giá tr ó. Nên d n ra các câu chuy n dân gian, các câu chuy n hư c u ho c các câuchuy n v ngư i th t vi c th t, các bài h c l ch s , các b phim thích h p… Nên ưa nh ng câuchuy n mang tính giáo d c cao vào bài h c. Có th h c viên s r t thích thú khi ư c trình di n cáccâu chuy n ó. Ngoài ra, giáo viên có th ngh h c viên sáng tác các v k ch ho c bài hát riêngnào ó, th m chí, h c viên có th xây d ng m t v k ch ng n trong ó có nh ng tình ti t ư c ngtác ng u h ng và ư c s d ng tăng ph n k ch tính cho các tình hu ng ã th o lu n. Nh ngngư i l n tu i hơn có th k nh ng câu chuy n ng ngôn và d y nh ng hình th c âm nh c c xưa.Các nhà giáo d c có th ưa các ho t ng mà h ã sáng t o ra lên trang web.  Tìm âu ra gi d y các Giá tr ? Nh ng ngư i làm công tác giáo d c thư ng ưa ra câu h i này, b i h b s c ép v th i gianv i nh ng chương trình h c quá t i. Tuy nhiên, vì l i ích c a vi c d y các Giá tr , nhi u ngư itrong s h ã tìm cách l ng ghép nh ng ho t ng Giá tr vào m t s ho t ng hàng ngày. Cácmôn thu c lĩnh v c Xã h i như L ch s , Văn h c, ho c các môn có liên quan n Ngh thu t ur t thu n l i cho vi c khám phá nh ng Giá tr . Vì nhi u ho t ng trong cu n sách này phù h p v iNgh thu t t do, nên m t s trư ng ã dành ra ph n l n th i gian d y v Giá tr trong các ti th c ng văn. Nh ng ho t ng Giá tr khác có th phù h p v i các bài h c nghiên c u Xã h i,Ngh thu t, K ch ho c Giáo d c th ch t.C n dành ra bao nhiêu th i gian hư ng d n các giá tr sao cho hi u qu ? Theo nghiên c u n i b , cùng v i vi c ph ng v n, tham kh o ý ki n c a các nhà giáo d c,m i tu n n u dành ư c 90 phút hư ng d n các ho t ng giá tr ch c ch n s mang l i thànhcông rõ r t, h c sinh d n d n s n sàng cam k t th c hành ng d ng các k năng xã h i tích c c vàs ng v i các giá tr c a mình.Ai d y các Bài h c cơ b n M i bài h c c a Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng bao g m nhi u ý tư ng khác nhaucho nh ng ho t ng Giá tr các lĩnh v c khác nhau. B ng cách này, t t c các giáo viên u cóth tham gia và óng góp cho vi c khám phá các Giá tr trong khuôn kh b môn mình m nhi m.Nhi u bài v Giá tr , b sung cho ý tư ng cho các b môn, còn có các Bài h c cơ b n. Trongm i bài h c cơ b n u ch a ng nh ng bài h c ch y u khám phá các Giá tr nh t nh. Theochúng tôi thì giáo d c viên nên d y các Bài h c cơ b n này theo trình t ã s p x p. 21
  22. 22. M i trư ng c n xem xét các Bài h c cơ b n quy t nh xem d y ghép vào môn nào. Víd , vì nhi u Bài h c cơ b n v Hòa bình và Tôn tr ng có các ho t ng th o lu n và vi t (ví d nhưvi t bài lu n ng n), cho nên các ho t ng này có th ư c d y l ng ghép trong ti t ng văn n ukhông có th i gian riêng hư ng d n các giá tr ho c phát tri n các k năng xã h i. Các Bài h ccơ b n v Trung th c có th ư c d y trong các ti t L ch s . M t s trư ng còn dành h n ra m t sgi h c các Giá tr . Nh ng ngư i làm công tác giáo d c ã xem xét r t k chương trình c a h tìm xem có th l ng ghép các ho t ng Giá tr vào th i gian bi u mà h ang d y hay không.Ví d , có trư ng l ng ghép vào ti t u tiên, trư ng khác l i l ng ghép ch ng 20 phút vào “th igian giao lưu văn hóa” xây d ng m i quan h gi a các h c viên nói các ngôn ng khác nhau. Cónhi u kho ng th i gian r t phù h p cho các “Bài h c cơ b n”. M t s giáo viên th c hi n các ho t ng Giá tr trong các bài h c ngo i ng như ti ng Anh.Trong trư ng h p này, vi c s d ng các ho t ng l y ra t Nh ng Ho t ng Giá tr dành cho Trem t 8 - 14 tu i là thích h p vì r t nhi u i m suy ng m trong cu n sách dành cho thanh niên r ttr u tư ng. Có nh ng giáo viên mu n h p nhóm cùng nhau trao i, tìm cách ng d ng giá tr vàob môn c a mình. Nh ng giáo viên d y b môn m thu t, ngh thu t có th l a ch n hư ng d ncác giá tr Hòa bình, Tôn tr ng và Trách nhi m, trong khi ó các giáo viên d y l ch s , nghiên c uxã h i có th m trách hư ng d n giá tr Trung th c.  Làm sao b t u Chương trình? Trong khi có m t s giáo viên ti n hành các ho t ng d y v Giá tr trong t ng l p riêngbi t, thì có nhi u trư ng khác l i th y r ng s d ng phương pháp toàn trư ng cùng tham gia là r tcó l i. i v i phương pháp sau, các giáo viên c n h p nhau l i và có th m i c ph huynh h cviên, sau ó trao i m c ích c a mình v i nhà trư ng, nhu c u c a h c viên và nh ng Giá tr màmình mong mu n t p trung truy n t cho h c viên. M t s trư ng quy t nh ch t p trung vào h cm t Giá tr trong su t m t ho c hai tháng, m t s trư ng khác l i ch n m t vài Giá tr d y trongnăm h c, xây d ng m t khung riêng bi t cho s phát tri n o c c a h c viên trong trư ng.bi t thêm thông tin, hãy tham kh o B n K ho ch trong Sách Hư ng d n t p hu n dành cho cácgiáo d c viên LVEP.Các bu i h i h p và nh ng bài hát N u c trư ng cùng khám phá v m t Giá tr trong cùng m t th i gian thì vi c t ch c m tcu c h p ng n là cách th c r t t t b t u. M t vài giáo viên có th xây d ng m t chương trìnhm u, sau ó, trong bu i sinh ho t chung trư ng, h c viên các l p có th thay phiên nhau trìnhbày các Giá tr m t cách sáng t o thông qua v k ch ng n, âm nh c...T i sao ph i b t u v i bài h c v Giá tr Hòa bình và Tôn tr ng? Vi c m i giáo viên, m i trư ng hay h th ng các trư ng xem xét nhu c u c a h c sinh vàxây d ng m t chương trình riêng phù h p v i hoàn c nh c th là i u r t quan tr ng. Tuy nhiên,b n nên b t u chương trình b ng bài h c v Hòa bình và ti p theo là Tôn tr ng. Bài v Hòa bìnhnên ư c ti n hành u tiên b i vì theo kinh nghi m c a chúng tôi, t t c h c sinh u quan tâm t im t th gi i Hòa bình - th m chí, cho dù nh ng h c sinh này có th là nh ng em hay gây g , ánhnhau i chăng n a. Các h c sinh th y r ng bài h c v Hòa bình thích h p và r t thú v , giúp gi mb t “s ch ng i” mà giáo viên có th g p ph i nh ng h c sinh thư ng ư c xem là “ngngư c”. Tôn tr ng là ph n h c th hai ư c ngh vì h u h t h c sinh th y r ng nó cao ph mch t cá nhân và r t ích l i. Giáo viên nh n th y h c sinh tr nên t tin hơn, tôn tr ng ngư i khác vànăng ng hơn trong l p. M t lý do khác khuy n ngh hai Giá tr Hòa bình và Tôn tr ng c n ư c d y trư c ó là45 ti t h c u tiên này ch a ng t t c nh ng k năng cơ b n s ư c áp d ng trong su t các bài 22
  23. 23. h c còn l i. Các Bài t p Thư giãn/T p trung và k năng gi i quy t xung t ư c phát tri n trongsu t 45 ti t h c u tiên này r t quan tr ng trong vi c xây d ng nên b u không khí l y Giá tr làmn n t ng và nh ng k năng xã h i tích c c. Khi h c viên có th gi i quy t mâu thu n m t cách ônhòa và có s tôn tr ng, chúng ta s có r t nhi u th i gian cho nh ng bài h c khác. Hai Bài h c cơb n cho m t tu n ã là quá t t, v a giúp c ng c ư c giá tr tr ng tâm trong su t chương trìnhgi ng d y vào b t c lúc nào thích h p. Tr t t ư c ngh khi d y v các Giá tr cho h c viên1 Hòa bình Bài h c này quan tr ng nh t và chi m nhi u th i gian nh t.2 Tôn tr ng3 Yêu thương Bài h c này phát tri n thêm các k năng ã h c bài h c v Hòa bình vàTôn tr ng.4 Khoan dung Bài h c v tình Yêu thương c n ư c h c trư c bài h c v Khoan dung. Haibài h c này x p th 3, 4 là r t t t.5 Trung th c6 Khiêm t n7 H p tác8 H nh phúc Bài h c v H nh phúc nên t trư c bài h c v Trách nhi m.9 Trách nhi m10 Gi n d R t t t n u ư c k t h p v i môn h c d y v các n n văn hóa b n a và môitrư ng.11 T do Hãy h c bài Trách nhi m trư c khi h c bài T do.12 oàn k t D y bài h c này cu i cùng là t t nh t.Có nh t thi t ph i th c hi n t t c các ho t ng không? Không. Vi c ưa các ho t ng Giá tr khác nhau vào bài h c là r t t t, nhưng nh ng ngư ilàm công tác giáo d c có th b qua m t s ph n ho c dùng nh ng tài li u khác thay th . Trong cácbài h c, b n s th y có ph n câu h i và n i dung ư c trình bày theo d ng k ch b n. Nhi u ngư i ngh nên ưa các thông tin c th này vào. N u mu n, các b n hãy thay i các câu h i này chophù h p v i phong cách c a mình, phù h p v i nhu c u, văn hóa và b i c nh c th .  K t h p các Giá tr vào chương trình h c hi n hành Nhi u trư ng t p trung d y m t Giá tr trong m t kho ng th i gian nào ó - thư ng là 1 hay2 tháng. T t c giáo viên ư c khuy n khích l ng ghép khai thác m t s Giá tr vào chương trìnhh c t p hàng ngày. M i bài v Giá tr có m t s ho t ng nh t nh. V phía các nhà giáo d c v i tư cách làchuyên gia v n i dung, h s bi t rõ tài li u nào th hi n t t nh t các Giá tr ho c so sánh v i cácph n Giá tr . Nhưng giáo viên l i là ngư i bi t rõ i u gì s thu hút ư c h c viên c a mình. Nh ng môn h c như L ch s , Văn h c r t d k t h p các cu c th o lu n v Giá tr . Hãyd ng l i nh ng i m bình lu n trong bài h c khi m t cá nhân hay nhóm ngư i ưa ra l a ch n.Hãy h i h c viên: “Vì sao ngư i y l i l a ch n như v y? K t qu c a vi c theo u i các Giá tr vành ng thách th c t ư c i u ó? B n th y Giá tr ho c ph n Giá tr ây ư c th hi n nhưth nào?”. Trong các gi day Văn,ho c d y Ngôn ng , giáo viên có th ch n c nh ng tài li u có liênquan t i Giá tr ang ư c khám phá, gi ng d y. Tài li u có th là các bài thơ, truy n ng n, ti u st thu t, bài vi t v tri t h c, các cu n sách kinh i n… trong ó các nhân v t chính th hi n Giá tr 23
  24. 24. ang ư c c p. ngh h c viên óng góp ý ki n ph n h i (ý ki n, bình lu n) v nh ng gì hv a c, vi t v các Giá tr ho c sáng tác các bài thơ c a riêng mình. Kristan Mouat, m t giáo viên t ng s d ng tài li u Chương trình Giáo d c các Giá tr S ngcho r ng vi c ghi nh t ký là m t cách làm hi u qu xây d ng c u n i gi a nh ng tr i nghi mc a h c viên và nh ng tr i nghi m c a nhân v t hay các ch trong bài. Ví d , trư c khi c m tbài thơ, m t câu chuy n, h c viên có th ghi l i các tr i nghi m c a riêng mình, ch ng h n: “Th i i m mà tôi c m th y ư c tôn tr ng...” ho c “Nh ng lúc tôi c m th y ư c an toàn và yêum n...”. Vi t v m t nhân v t cũng là m t cách làm hi u qu hi u xem Giá tr nào ã khích lnhân v t. Ví d , giáo viên có th ch d n h c viên: Hãy tư ng tư ng b n là nhân v t Friar trong v“Romeo và Juliet” c a Shakespeare. Hãy ghi vào nh t ký c a b n m t s o n v vi c t i sao b nl i ng ý làm l cư i cho Romeo và Juliet. (Ví d : B i vì tôi mu n em l i s hòa gi i gi a cácgia ình ang mâu thu n và xích mích nhau, k t thúc cu c xung t máu.) Ngh thu t là m t phương ti n tuy t v i k t h p d y v các Giá tr trong khi d y các knăng mà h c viên c n ph i h c. Khi di n k ch, trong lúc d y cách nh p vai so n cương k ch b n,hãy ch n các v di n có liên quan n Giá tr ang c n chú ý. Trong ti t âm nh c, khi d y h c viênbi t cách chơi và ph i khí nh c c , hãy k t h p th o lu n, ch ng h n như th o lu n v giá tr oànk t. Trong các gi h c v ngh thu t, ngh h c viên th hi n các Giá tr ó khi h c cách tô màu,v và iêu kh c. Giáo viên và h c sinh ư c khích l ch n nh ng bài hát hay v Giá tr ang d y. Cách nàych th c hi n c p a phương do s a d ng v ngôn ng , tu i khác nhau c a h c sinh vành ng phương ti n gi ng d y t i ch . “M ng liên h các môn h c d y v Giá tr ” r t h u ích. L p m t nhóm các giáo viên t onên nh ng m ng v Giá tr ang d y theo b i c nh văn hóa và b môn c a mình. Xem m t ví d vM ng c a Giá tr T do như sau:M ng liên h các môn h c d y v Giá tr Khoa h c Giáo d c th ch t Qu n lý gia ình Th o lu n v ý th c gi gìn s c Tôn tr ng nh ng ngư i n i Khoa h c góp ph n t o d ng kh e b n thân tr trong gia ình. m t th gi i bi t tôn tr ng Th o lu n v s tôn tr ng u l n nhau. th trong th thao K ch Âm nh c Tôn tr ng H c viên trình di n ho c Ti u ph m v tôn tr ng và mang n nh ng bài hát có thi u tôn tr ng. n i dung th hi n s tôn tr ng. Ngh thu t Ngôn ng /Văn h c Tô màu và v nh ng bi u tư ng th hi n s Nh n di n các nhân v t th hi n lòng t tr ng, tôn tr ng. thi u tôn tr ng. T o m t tác ph m c t dán c a chính mình Sáng tác nh ng bài thơ ho c bài lu n nói v Ch p hình nh ng ngư i có nh ng óng góp tôn tr ng. tích c c. 24
  25. 25.  H c cách ch p nh n và m t b u không khí l y Giá tr làm n n t ng ôi khi, có m t s h c viên t v ch ng i l i trư ng h c và vi c h c hành trư ng, cũngnhư ban u h t ra không h ng thú v i các ho t ng Giá tr . S ch ng i này có th là bi uhi n c a s t c gi n vì không ư c ngư i khác l ng nghe ho c c m th y mình không ư c coitr ng. Vì v y, m t b u không khí ch p nh n, tôn tr ng, có s quan tâm l n nhau là i u h t s cquan tr ng trong khi th o lu n. Nhi u ngư i cho r ng làm ư c i u này không d chút nào, nhưngv i kinh nghi m th c t , chúng ta có th t o ư c b u không khí như th . Nh ng ho t ng giá tr u tiên ư c thi t k sao cho t o ni m vui thích và lôi cu n h c viên tham gia; theo ó, tháich ng i s t t gi m và h c viên m nh d n bày t i u h mong mu n. Các cu c t p hu n chogiáo viên v Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng r t h u ích trong vi c khám phá m t lo tnh ng k năng khác nhau nh m t o l p và duy trì m t b u không khí tích c c như v y. ón nghe t t c các câu tr l i L ng nghe và th a nh n t t c các câu tr l i c a h c viên là i u thi t y u trong các cu cth o lu n v các ho t ng Giá tr . i u này có th t ra m t thách th c cho các giáo viên - nh ngngư i v n quen v i ki u tr l i “ úng” và “sai” trong l p h c. Không như các câu tr l i “ úng” và“sai” môn toán và khoa h c, l i phát bi u bày t c m nh n c a m t h c viên v m t khái ni mnào ó là c m xúc c a chính các em nên không th d dàng nói là úng hay sai. M t s h c viên vì mu n th xem giáo viên có ch p nh n câu tr l i c a mình hay khôngnên c tình ưa ra nh ng câu tr l i hóm h nh, th m chí khác thư ng. Ví d : Khi ư c h i v m tth gi i Hòa bình, m t h c viên có th nói: “Chi n tranh là m t ph n c a th gi i Hòa bình”.Ho c khi tr l i câu h i trong bài H nh phúc v i u mà b n mu n nghe, h c viên có th tr l i,“Tôi mu n nghe ngư i ta nói r ng tôi là ngư i kinh kh ng”. V i nh ng trư ng h p này, giáo d cviên nên ơn gi n xem các câu tr l i y như m t s ph n ánh n i b t h nh c a h c viên ó. Hãyg t u v i lòng tôn tr ng gi ng như v n làm v i các h c viên khác. ôi khi ch c n g t u thôi là . Cũng có khi giáo d c viên nên nói thêm i u gì óth a nh n câu tr l i ho c nh c l i n i dung thông i p c a h c viên, ây cũng là cách th hi n stôn tr ng i v i h c viên c a mình.Vi c l ng nghe m t cách tích c c i v i các câu tr l i chophép h c viên ch p nh n c m xúc c a mình và b t u x lý các c m xúc ó. Ví d : N u m t h cviên v các kh u súng trong b c tranh c a mình v m t th gi i Hòa bình thì giáo viên có th nóiv i m t s ch p nh n, chân thành và nghiêm túc xem có ph i h c viên ó ang căng th ng haykhông. Ch ng h n, giáo d c viên có th khéo léo h i l i r ng: “N u ngay c trong m t th gi i Hòabình mà có súng thì ch c ph i s l m nh ”. (Xin hãy xem thêm ph n L ng nghe Tích c c trongHư ng d n T p hu n cho Giáo viên Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng). B n cũng có th b sung thêm câu tr l i tích c c c a mình ho c nói xem t i sao h l i c mth y như v y v i i m nào ó trong bài h c, nh t là h c viên ang mang n ng ni m tin tiêu c c,gây t n h i ho c phân bi t i x . Nhìn chung, h c viên thư ng tò mò v các th y cô và hay quantâm n s thích c a giáo viên v m t i u gì ó cao quý, t t p, úng n. Khi chúng ta chânthành và bi t tôn tr ng h , m i s ch ng i, ph n kháng thư ng s gi m d n và nh ng ph m ch tt t p v n có c a h c viên d n d n hi n rõ.Khi h c viên khăng khăng r ng mình “hư” ôi khi có nh ng h c viên c khăng khăng cho r ng mình không t t, ch ng h n h ngư ngm m t nhân cách ph n di n. N u i u này x y ra trong m t cu c th o lu n (t t nh t nên nóichuy n riêng v i h c viên y), b n có th h i “T i sao b n l i ngư ng m ngư i ó?”, “B n có 25
  26. 26. nghĩ r ng ngư i ó mu n i u gì x y ra không?”, “T i sao?”, “Giá tr nào n m ó?”. Hãy ti pt c g i m , t p trung g n hơn vào ý nh ban u. Luôn luôn có m t Giá tr và ph m ch t tích c cn m sau ý nh ban u. Khi i u này x y ra, giáo viên có th qu quy t “Vì th b n ngư ng m ...”và ghi l i nh ng Giá tr tích c c. L i k t lu n này ư c hi u r ng m i ngư i ai cũng có nhi u lúcph m sai l m, nhưng m t lúc nào ó h ư c nhìn nh n là có ng cơ t t. M c ích c a vi c ápd ng cách ti p c n này i v i h c viên là ưa ngư i ó tr v v i nh ng Giá tr tích c c hay m c ích tích c c. H c viên có th thay i quan i m c a mình v b n thân r ng mình là “ngư i x u”,n u h bi t nhìn nh n m t Giá tr tích c c ho c quan tâm n m t i u t t nào ó. Hãy duy trì vi clàm này theo cách tích c c và h c viên có th b t u nhìn b n thân mình theo hư ng khác tích c chơn. Nh ng ký hi u ư c dùng trong bài h c● : i m suy ng m. : Giáo viên t câu h i cho h c viên.... : Lư c b t, t m ng ng. 26
  27. 27. H c viên và Giáo viên Hãy chia s các ho t ng c a b n v i Th gi i!Chia s c a H c viên H c viên thư ng thích trình bày nh ng sáng t o c a mình. M i h c viên trên toàn th gi i u ư c m i chia s nh ng suy nghĩ, sáng tác c a mình (như thơ ca, ti u lu n, bài hát, b c v ,nh ng tr i nghi m c a b n thân…) v i các b n cùng l a tu i thông qua trang web c a Giá tr S ng:www.giatricuocsong.org, và email: vietnam@livingvalues.net. Ho c g i các suy nghĩ và tác ph mngh thu t c a mình n i u ph i viên Chương trình LVEP qu c gia c a b n. Ho c Văn phòngGiáo d c các Giá tr S ng Qu c t g n nh t.Chia s t các Giáo viên Nh ng giáo viên s d ng Chương trình Giáo d c các Giá tr S ng cũng luôn ư c m i vàkhuy n khích chia s kinh nghi m c a b n thân. Thông qua trang Web c a Giá tr s ng, h có thchia s các ho t ng, ki n th c và kinh nghi m chuyên ngành c a mình v i nh ng nhà giáo d ctrên kh p th gi i, ho c g i óng góp n i u ph i viên Chương trình LVEP qu c gia g n nh t. ánh giá hàng năm: ánh giá là m t ph n quan tr ng trong b t kỳ m t chương trình nào.Nh ng ánh giá c a giáo viên v chương trình và s thay i c a h c viên sau m t th i gian àot o th c s quan tr ng. Hãy báo cho i u ph i viên Chương trình LVEP trong nư c bi t r ng b n ang s d ng Chương trình LVEP, và b n s nh n ư c m t m u ánh giá dành cho giáo viên hàngnăm, ho c b n có th tìm th y m u này trên trang web.Chúng tôi hy v ng Chương trình s em n cho các b n hương v ng t ngào c a các Giá tr S ng. Xin chân thành c m ơn!Lưu ý: Trong khi n i dung c a các Bài h c cơ b n ã ư c ghi nh n trong các bư c trên ây, m ts ý tư ng li t kê dư i m i ph n môn h c c a các bài Giá tr ư c ghi chú. Các nhà giáo d c s cóth c ng c nh ng m c ích trên ây thông qua vi c s d ng các chương trình gi ng d y theo bmôn c a mình. 27
  28. 28. M C ÍCH CÁC GIÁ TR TRONG M I LIÊN H V I B N THÂN Phát tri n các K năng C m xúc và Xã h iM c ích 1: Hư ng d n và t o h ng thú trong vi c khám phá các Giá tr .Các bư c: Th o lu n xem m t th gi i t t p hơn s như th nào và th c hi n ho t ng suy ng mnh m khám phá các Giá tr m i cá nhân (Bài h c cơ b n - BHCB - v Hòa bình 2). Hình dung và truy n t các ý tư ng v m t th gi i Hòa bình (BHCB v Hòa bình 2).M c ích 2: Giúp h c viên nh n bi t các Giá tr ph quát cơ b n c a chính mình b ng cách khơid y trí sáng t o và ưa ra các ý tư ng.Các bư c: Hình dung v m t th gi i Hòa bình và chia s nh ng ý tư ng có liên quan n b n thân,ngư i khác, và th gi i (BHCB v Hòa bình 2). Phát tri n ti ng nói xây d ng Hòa bình qua ho t ng hình dung b n thân là m t ngư i nt th gi i hòa bình và ưa ra l i khuyên, ý tư ng v th gi i hòa bình (BHCB v Hòa bình 5). Thông qua trò chơi ch n l a các Giá tr quan tr ng nh t i v i h c viên (BHCB v Tôntr ng 3). Hình dung, truy n t ý tư ng và th o lu n v m t Th gi i Yêu thương (BHCB v Yêuthương 1). Tìm các bài hát, bi u tư ng ho c các bài thơ th hi n s m r ng “vòng tay tr c n”; ho cph ng v n m t trong nh ng ngư i mà h ưa thích v ch này (BHCB v Yêu thương 4). Vi t m t lá thư g i cho b n thân chia s nh ng c m nh n, ánh giá và t cho mình l ikhuyên; ra m c ích s ng (BHCB v Yêu thương 10). Nghĩ v các “th n tư ng”, ngư i bi t gi s cân b ng gi a lòng t tr ng và s khiêm t n(BHCB v Khiêm t n 1). Xác nh Giá tr quan tr ng nh t cho s h p tác (BHCB v H p tác 12). Làm m t trò chơi v nh ng ngư i bi t quý tr ng h nh phúc (H nh phúc, Ngôn ng /Vănh c). Th o lu n v nh ng i u h c viên tin tư ng; vi t m t s câu b t u v i c m t “Tôi tinvào...” vào S tay Trách nhi m cá nhân, sau ó là “Tôi mu n có quy n...” và “Trách nhi m c a tôilà...” (BHCB v Trách nhi m 2).M c ích 3: Suy ng m v ý nghĩa c a t ng Giá trCác bư c: Suy ng m và th o lu n các i m suy ng m trong su t 12 bài h c v Giá tr . T sáng tác các i m suy ng m, và b sung thêm nh ng i m suy ng m khác trích d n tngu n sách v ã ư c c ho c t n n văn hóa a phương (t t c các Giá tr ).M c ích 4: Ch n l a m t giá tr tr i nghi m và phát tri n phương pháp gi m căng th ng, nuôidư ng b n thân.Các bư c: Thư ng th c các bài hát liên quan n Giá tr T n hư ng c m giác bình yên trong su t các Bài t p Thư giãn/T p trung Th ch t, Bìnhyên, Ngôi sao Bình yên sau m t vài l n th nghi m (BHCB v Hòa bình 4, 6 và 10). Th o lu n v c m giác bình an và b t an; sau ó nh n d ng ra nh ng suy nghĩ và ho t nggiúp cho b n thân c m th y bình an hơn (BHCB v Hòa bình 4). 28
  29. 29.  Sáng tác m t bài thơ, ho c m t bài lu n ng n v nh ng kho ng th i gian mà h c viên c mth y bình yên nh t (BHCB v Hòa bình 5). Tr i nghi m c m giác tôn tr ng b n thân và tôn tr ng ngư i khác thông qua các Bài t p Thưgiãn/T p trung Tôn tr ng và Ngôi sao Tôn tr ng (BHCB v Tôn tr ng 7 và 8). Th c hành làm y b n thân b ng tình yêu thương và thư giãn v i Bài t p G i i tình Yêuthương (BHCB v Yêu thương 4). Vi t v nh ng th i i m trong i mà b n thân tr i nghi m c m giác tràn y tình thương(BHCB v Yêu thương 7). L p m t b ng danh sách nh ng suy nghĩ khơi d y c m giác yêu thương và nh n th y mìnhcó k năng, năng l c (BHCB v Yêu thương 9). Khám phá ra r ng s khiêm t n có th giúp ta thanh th n, nh nhàng, t tin, và m nh mngay c khi i di n v i nh ng thách th c (BHCB v Khiêm t n 9). Th o lu n v c m giác bu n bã và cách nuôi dư ng, chăm sóc cho b n thân (BHCB vH nh phúc 8). ưa ra 10 nguyên t c mang l i h nh phúc trong m i nhóm nh (BHCB v H nh phúc 9) Dành 10 phút m i ngày trong 1 tu n làm bài t p v nhà: “Gi n d là thanh th n, tho i mái -Gi n d không ph i là làm cho m i th tr nên ph c t p lên” (BHCB v Gi n d 1). Th o lu n v s gi n d và làm th nào có ư c m t tâm trí rõ ràng; t sáng t o m t bàit p thư giãn hay m t kh u hi u v gi n d (BHCB v Gi n d 3). Th o lu n v lòng bi t ơn, c m kích trư c nh ng i u bé nh , bình d trong cu c s ng, vàvai trò c a tính nh n l i, tình b n, s khích l ; sau ó, vi t m t bài lu n ng n, m t bài thơ, ho c m tbài hát; ph ng v n nh ng ngư i quan tr ng trong cu c i h c viên v nh ng i u gi n ơn nhưngcó ý nghĩa; sáng tác m t bài văn v i ch “Làm th nào cu c s ng tr nên ơn gi n hơn”(BHCB v Gi n d 5 và 6). Th o lu n xem th nào là t do n i tâm, th nào là nh ng suy nghĩ mang tính t do, ho c épbu c; t n hư ng c m giác t do v i Bài t p Thư giãn/T p trung T do. Vi t v nh ng lúc h c viênc m th y t do nh t (BHCB v T do 2).M c ích 5: Nâng cao nh n th c, ni m say mê, h ng thú và quan tâm n các Giá trCác bư c: L ng nghe câu chuy n “Hoàng và các h t gi ng hoa”; nghĩ v m t th i i m nào ótrong quá kh khi mà h c viên th hi n lòng c m kích trư c s th t thà, trung th c c a m t ngư i,và khi h ư c ngư i khác trân tr ng vì s th t thà y (BHCB v Trung th c 1). Suy ng m và k các câu chuy n v nh ng l n h mu n h p tác và ã nh n ư c s h p tác,cũng như nh ng lúc không nh n ư c s h p tác. C m giác, k t qu và c trưng c a m i tìnhhu ng như th nào? (BHCB v H p tác 1) Suy ng m v nh ng th i i m h nh phúc trong i và nh n bi t các Giá tr n ch a sau ó(BHCB v H nh phúc 1). Th c hi n ho t ng “Bư c i tin tư ng” trong nhóm 4 ngư i và th o lu n v tinh th ntrách nhi m; ưa ra nh nghĩa v trách nhi m trong nhóm và s d ng nó làm câu m u trong“S tay Trách nhi m Cá nhân” (BHCB v Trách nhi m 1). Th o lu n v s gi n d và th c hi n m t ho t ng ơn gi n (BHCB v Gi n d 1) Th o lu n nh ng khái ni m cơ b n v oàn k t, th ng nh t và chia s các câu chuy n ho cnghiên c u v nh ng loài v t th hi n tình oàn k t m nh m ; th o lu n trong nhóm nh xemnh ng loài v t y l i bài h c gì cho con ngư i (BHCB v oàn k t 1).M c ích 6: Phát tri n nh ng ki u hành vi ng x ôn hòa, yêu thương, trung th c, h p tác thôngqua vi c xác nh, nh n th c và th c hi n nh ng hành ng d a trên cơ s các Giá tr .Các bư c: Suy nghĩ và làm m t vi c nh , ơn gi n nào ó giúp th gi i này gi ng v i th gi i Hòabình mà h c viên v n hình dung (BHCB v Hòa bình 3). 29
  30. 30.  Cùng nhau ch n l a nh ng ki u hành vi ng x m i làm cho l p h c bình yên hơn(BHCB v Hòa bình 6). L p danh sách các hành ng c ng c m nh m c m giác yêu thương và có năng l c(BHCB v Yêu thương 9). Th c hi n hai hành ng t ư c các m c ích cá nhân ã ra (BHCB v Yêu thương11). Hi u nh ng nh hư ng c a s thi u trung th c i v i m i quan h , và k t qu c a s thi uv ng tính chính tr c (BHCB v Trung th c 5). Th c hành và cam k t gi trung th c b ng cách t o ra nh ng t m th tình hu ng v Trungth c, trình di n ti u ph m minh h a ki u ph n ng trung th c và thi u trung th c, r i xem xét cáck t qu (BHCB v Trung th c 8). Suy nghĩ v cách làm th nào vui v th c hi n các nhi m v “Khiêm t n” trong khi v ngi mình tràn y nhân ph m; nghĩ v cách ánh giá các nhi m v d a trên ph m ch t ho c các Giátr ã tr i nghi m ư c; hi u t m quan tr ng c a t ng ph m ch t (BHCB v Khiêm t n 6). L p danh sách 10 cách th c có th h p tác v i nhau; tăng tinh th n h p tác trong gia ình(BHCB v H p tác 2 và 10). ra nh ng quy t c xây d ng tinh th n h p tác th c s (BHCB v H p tác 10) Khám phá nh ng cách th c mang l i h nh phúc cho b n thân, cho thiên nhiên và cho ngư ikhác, và th nghi m ý tư ng này trong vòng m t tu n (BHCB v H nh phúc 6). Th o lu n v vi c t o ra h nh phúc và bu n bã, b t h nh trong gia ình; xu t ý tư ngmang l i h nh phúc cho các anh ch em (BHCB v H nh phúc 14). Th c hi n m t hay nhi u hành ng thi t th c th m nhu n các câu “Tôi tin vào…”(BHCB v Trách nhi m 2). L p m t k ho ch hành ng v i tinh th n oàn k t và giúp hoàn thành m t d án c a l p;nh n bi t các ph m ch t c n thi t c i thi n th gi i (BHCB v oàn k t 6 và 7)M c ích 7: Nâng cao lòng t tr ng và ni m tin r ng “Tôi có th t o nên s khác bi t”Các bư c: Xác nh nh ng ph m ch t áng ngư ng m nh ng ngư i khác, và 5 ph m ch t tích c cc a chính b n thân (BHCB v Tôn tr ng 2). Th o lu n nguyên nhân t i sao con ngư i l i t ra thi u tôn tr ng và ưa ra nh ng l ikhuyên v vi c con ngư i nên i x v i nhau như th nào (BHCB v Tôn tr ng 6). Nh n bi t nh ng ph m ch t mà h c viên ngư ng m ngư i khác, l p danh sách nh ngph m ch t mà nh ng ngư i khác nh n th y h , nh n d ng ra nh ng ki u suy nghĩ, l i nói, vàhành ng giúp gi v ng lòng t tr ng (BHCB v Tôn tr ng 7 và 8). L ng nghe nh ng câu chuy n v vi c t o nên s khác bi t, và k tên nh ng i u nh béhàng ngày có th t o nên s khác bi t tích c c trong cu c s ng c a ngư i khác (BHCB v Tôntr ng 12). Khám phá v giá tr tôn tr ng thông qua ho t ng c, sáng tác thơ và bài lu n (Tôn tr ng,Ngôn ng /Văn h c) Vi t ra 10 ph m ch t hay Giá tr mà h c viên có, khoanh tròn nh ng ph m ch t có ý nghĩaquan tr ng i v i lòng t tr ng c a h , và t o ra m t bi u tư ng cá nhân th hi n m i cân b nggi a lòng t tr ng và s khiêm t n (BHCB v Khiêm t n 11). Th c hành mang l i h nh phúc thông qua l i nói trong vài ngày (BHCB v H nh phúc 2). c và chia s các câu chuy n v nh ng ngư i t o nên s khác bi t tích c c b ng tinh th ntrách nhi m c a h (BHCB v Trách nhi m 4).M c ích 8: C ng c kh năng ưa ra quy t nh ch n l a tích c c, bi t nói “Không” v i nh nghành vi tiêu c c và hi u bi t v ch c năng c m xúc.Các bư c: Khám phá s t n thương và s hãi d n n t c gi n; yêu c u vi t ra 2 ví d . (BHCB v Hòabình 9). 30
  31. 31.  Xác nh vào lúc nào thì m t chuy n nh nh t l i bi n thành cu c cãi nhau, th o lu n cácphương pháp ki m soát t c gi n, và bình an có nh hư ng n m i quan h như th nào (BHCB vHòa bình 13). Nh n d ng ra nh ng ý nghĩ “nung n u” xung t, mâu thu n và nh ng ý nghĩ “nuôi dư ng”s bình yên; s d ng chúng sáng tác m t câu chuy n t p th (BHCB v Hòa bình 14). Th o lu n t i sao m t vài ngư i nhi m tính tham lam và tr nên i b i (BHCB v Trungth c 4). Th o lu n t i sao con ngư i l i huênh hoang; th c hành chia s i u gì ó mà b n thân mìnht hào v i gi ng i u huênh hoang và sau ó v i m t gi ng i u t tin nhưng khiêm t n (BHCB vKhiêm t n 2). Th o lu n t i sao con ngư i thư ng ham mu n danh v ng; có nh ng l i ích và ti m nnh ng b t l i nào không; th o lu n v nh ng tác ng i v i lòng mãn nguy n c a con ngư i khih luôn tìm ki m, d a d m vào nh ng i u bên ngoài; làm th nào duy trì thái hài lòng(BHCB v Khiêm t n 5). Th o lu n xem làm th nào mà c m giác “t t hơn, tr i hơn” l i gây ra r c r i; h c m th ynhư th nào khi b i x theo cách này, và lý do t i sao ngư i ta hành ng như v y (BHCB vKhiêm t n 8). Th o lu n c m giác khi b ngư i khác xúc ph m ho c khi h nh n ư c l i tán dương, khenng i mà l ra không áng có (BHCB v Khiêm t n 9). Khám phá th nào là h nh phúc, nh ng khát khao, am mê, và giá tr con ngư i s như thnào khi ư c o lư ng d a trên v t s h u, tài s n, a v ; sáng tác ti u ph m d a trên nh ng i u ã th o lu n (BHCB v H nh phúc 5). Th o lu n v vi c s d ng ch t gây nghi n, các tình hu ng liên quan n vi c s d ng ch tgây nghi n (k c áp l c t b n bè ng trang l a), l p B n Tâm trí v tác ng c a vi c sd ng ch t c h i này và tình hu ng không dùng ma túy (BHCB v H nh phúc 11). Th o lu n v các lo i ch t gây nghi n khác nhau, nh ng c m giác và Giá tr mà ngư i ta ang tìm ki m, các nh hư ng, kh năng ki m soát li u lư ng và ki m soát hành vi kém, các gi ipháp thay th lành m nh hơn có ư c nh ng tr i nghi m như mong mu n. (BHCB v H nhphúc 10).M c ích 9: Gi m b t tính s t ti khi i di n v i nh ng áp l c không áng có t ngư i khácb ng cách tìm hi u v quy n cá nhân, tôn tr ng danh d ngư i khác, và ng m nghĩ v b c thông i pc ah .Các bư c: Nên bi t r ng t ra cho mình m t gi i h n hay ranh gi i trong các m i quan h là vi c bìnhthư ng (BHCB v Tôn tr ng 12). Hi u r ng trung th c không có nghĩa là tôi ph i ti t l v i t t c m i ngư i toàn b thông tincá nhân m i khi ư c h i. Th o lu n tìm ra cách t ch i l ch s trư c nh ng ngh ó. Th olu n t m quan tr ng c a vi c cân b ng gi a lòng trung th c v i tình yêu thương; và bi t r ng s thôb o nhân danh trung th c chính là ph n trung th c (BHCB v Trung th c 6). Th o lu n khi nào ta d dàng h p tác v i ngư i khác và khi nào thì không; m i liên h gi as vui v , tho i mái, tình yêu thương và s tôn tr ng (BHCB v H p tác 3). Th o lu n chúng ta có th h p tác như th nào b ng cách luôn ý th c v các Giá tr ; khi nàothì h p tác là phi o c; và phát tri n các tiêu chí xác nh i u ó trong m t nhóm nh(BHCB v H p tác 8). Th o lu n v thông i p ng sau nh ng bài qu ng cáo ã ch n và ưa ra m t b c thông i p thay th như “Gi n d là t nhiên” (BHCB v Gi n d 7 và 8).M c ích 10: Phát tri n hình th c i tho i n i tâm m t cách tích c c, m c ích d n n các hànhvi và tinh th n trách nhi m.Các bư c: 31

×