UNIVERSITETI I PRISHTINËS                  FAKULTETI JURIDIK                 Master Drejtimi Financiar                 Pun...
Doganat                                                            Berat PeciPërmbajtja I. Kuptimi I doganave ------------...
Doganat                                                                  BeratPeciI.Kuptimi I doganave- Doganat janë të hy...
Doganat                                                                   Berat Peci                 II.Qellimet dhe funks...
Doganat                                                               Berat Peci                           III.Ndarja e do...
Doganat                                                  Berat Pe cimallrat e konsumut të gjerë (ushqime, veshje, etj), si...
Doganat                                                                     Berat PeciSipas mënyrës së llogaritjes      D...
Sipas lartësisë së nivelit      Doganat normale dhe      Doganat preferencialeDoganat normale janë ato të cilave u kores...
Doganat                                                                  Berat Peci           IV.Rendesia e doganave, shpe...
Doganat                                                                   Berat Peci             Doganat ne Republiken e K...
Doganat                                                                        Berat PeciKontributi për sigurinë      Luf...
Doganat                                                         Berat Peci                        Materiaili i shfrytëzuar...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Doganat seminari Berat Peci Kandidat i Masterit në Fakultetin Juridik Drejtimi Financiar

5,938 views

Published on

Published in: Economy & Finance
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,938
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
139
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Doganat seminari Berat Peci Kandidat i Masterit në Fakultetin Juridik Drejtimi Financiar

  1. 1. UNIVERSITETI I PRISHTINËS FAKULTETI JURIDIK Master Drejtimi Financiar Punim seminarik: DoganatProfesori: Kandidati:Pr.Dr Mejd Bektashi Berat Peci 21.01.2013 1
  2. 2. Doganat Berat PeciPërmbajtja I. Kuptimi I doganave --------------------------------------------------3II. Qellimet dhe funksjonet e saj --------------------------------------4III. Ndarja e doganave ---------------------------------------------------5IV. Rendesia, kostot dhe dobit nga dogana --------------------------9V. Doganat e Republikes se Kosoves ---------------------------------10VI. Materiali i shfrytezuar----------------------------------------------- 11 2
  3. 3. Doganat BeratPeciI.Kuptimi I doganave- Doganat janë të hyra monetare të shtetit , paguhen me rastin e pagimit tëmallit të caktuar përtej kufirit përkatësishtë kufirit doganorë .Doganat janënjë lloj i tatimi për arsyje së kanë të gjitha karakteristikat juridike,ekonomike dhe teknike me të cilat cilësohen edhe tatimet.- Te doganat janë karakteristike :dhënia e detyrueshme në para ,në bazë tësovranitetit të shtetit dhe pa të drejt në kundërshtim si caktimi i bazës dhei normës doganore në bazë të së cilave llogaritet shuma e doganës . Doganatjanë një lloj i veçantë i tatimeve indirekte dhe kane efekte të ngjajshme metatimin e qarkullimit.Termi “dogana” rrjedh nga italishtja qe nenkupton takse shtetrore ne para permallin qe hyne ne shtet ose del nga shteti dhe tere institucjonin e shtetit i cilimerret me kete veprimtari.Doganat jane instrument i sistemit fiskal per pagesat ne para qe behen ngapersonat fizike dhe juridike dhe arketojne me rastin e kalimit ose hyrjes semallit ne kufirin shteteror, me qellim te realizimit te hyrave publike dhearritjes se qellimeve ne planin ekonomik dhe social.Doganat mbarten ne konsumator dhe ne fakt doganat i paguan konsumatorisepse ngarkohen ne qmimin e mallrave konsumuese .Per kete arsye doganat si dhe tatimet e tjera indirekte jane anonime,regresive dhe asociale me perjashtim te mallrave luksoze. 3
  4. 4. Doganat Berat Peci II.Qellimet dhe funksojnet e doganaveQellimi I doganave ne rend te pare, eshte qe te ruaj integritetin ekonomik tevendit. Por, qellimet kryesore doganave jane : 1. Natyres financiare - fiskale dhe 2. Natyres ekonomikeQellimet financiare - fiskale te doganave jane qe me ane te tyre temblidhen mjete financjare per plotsimin e shpenzimeve shteterore .Prandaj ,doganat jane aplikuar ne sistemin e te hyrave per qellime fiskale .Keshtu qeprej vellimit te kembimit te mallrave te nje shteti me boten e jashtme , prejfuqise ekonomike te tij dhe prej lartesis se ngarkeses doganore varet shumae te hyrave publike te cilat mund te mblidhen me ane te doganave.Qellimet ekonomike te doganave jane mbrojtja e ekonomise se vendit.Keshtu , me ane te doganave rregullohet kembimi I mallrave , vellimi I tij ,struktura dhe orjentimi I kembimit . Sidomos aplikimi I dogbanes nemallrat me origjin te jashtme ndikon ne ngritjen e qmimit te tyre , me keterast mbrohet pozita e mallrave te vendit . Po ashtu , doganat ndikojne nembrojtjen zhvillimin ekonomik .Funksonet e Doganave : 1. Mbrojta e nivelit te arritur dhe struktures se zhvillit ekonomik 2. Mbrojtja e situates se caktuar ne bilancin e pagesave sa u perket te hyrave dhe te devizore ( permes bilancit tregtar ) 3. Rregullimi I structures se nevojshme te importit ( duke simuluar importin e domosdoshem ) 4. Shperndarja e akumulimit ne mes prodhuesve , degeve dhe rajoneve te ndryshme 5. Mbrojtja e zhvillimit rajonal dhe zhvillimin e rajoneve te pa zhvilluara, duke ndikuar ne importin dhe aplikimin e teknologjis se re etj. 4
  5. 5. Doganat Berat Peci III.Ndarja e doganaveSipas drejtimit të lëvizjes së mallraveNisur nga drejtimi sipas të cilit lëvizin mallrat, hyjnë apo dalin nga territoridoganor, mund të kemi:  Doganat e importit dhe  Doganat e eksportit Doganat të importit që vendosen si detyrim për të drejtën e kalimit tëkufirit për mallrat që importohen. Niveli i këtyre detyrimeve përcaktohet ngaqëllimet ekonomike apo fiskale për të cilat vendosen dhe përfaqëson një ngaelementët që formojnë atë që quhet tarifë doganore. Ky lloj detyrimeshdoganore është forma më e përhapur që gjendet në të gjitha vendet e botës.Doganat të eksportit që vendosen si detyrim për të drejtën e kalimit të kufiritpër mallrat që eksportohen. Të tilla detyrime mund ti vendosen mallravekombëtare me ofertë të vogël të cilat janë të kërkuara për konsum lokal (ky ështëaspekti ekonomik) si dhe mallrave kombëtare me elasticitet të vogël të kërkesës nëtregun e jashtëm. Sipas qëllimit të vendosjesNisur nga qëllimi për të cilin vendosen, detyrimet doganore ashtu siç kemiparë edhe më lart, ndahen në dy kategori të mëdha:  Doganat fiskale dhe  Dogana t ekonomikeQëllimi i doganave fiskale është mbledhja e një pjesë të mjeteve tëdomosdoshme financiare për të përballuar nevojat shoqërore dhe veprimtarinëe admimnistratës shtetërore. Në këto raste qëllimi realizohet nëpërmjettaksimit të mallrave që zenë vëllimin më të madh në import dhe që mesiguri të pranueshme do të vazhdojnë të importohen, siç janë për shembull 5
  6. 6. Doganat Berat Pe cimallrat e konsumut të gjerë (ushqime, veshje, etj), si dhe taksimit të atyremallrave per të cilat tregu i brendshëm është krejt ose pothuajse krejjoelastik, siç mund të jenë cigaret, kafeja, pijet alkoolike , të cilat njerzit dotë vazhdojnë ti blenë edhe nëse çmimet do të ngriten për shkak tëdetyrimeve doganore të vendosura.Doganat ekonomike , siç kemi treguar edhe më lart synojnë të rivendosinkonkurencën që në ndonjëfarë mënyrë mund të jetë shtrembëruar. Doganatekonomike mund të jenë disa llojesh në varësi të qëllimit ekonomik për tëcilin janë vendosur. Të tilla janë:  Doganat antidumping që mblidhet mbi mallrat e importuara të cilat janë objekt i dumpingut. Me dumping do të kuptojmë çdo rast kur mallra të huaja importohen në një  vend me një çmim shumë më të ulët se çmimi i tyre konkurues në vendin dhe kohën e  eksportimit, dhe në qoftë se një import i tillë dëmton ose mund të dëmtojë prodhimin vendas të mallrave të tillë ose zhvillimin e këtij prodhimi.  Doganat kundërbalancuese me të cilat kuptohet një lloj i veçantë takse që mblidhet për qëllime të kundërbalancimit të subvencioneve që mund të jenë, dhënë drejtpërdrejt ose jo, për krijimin, prodhimin apo eksportimin e mallrave të caktuar. Ka karakter ekonomik dhe synon të rregullojë konkurrencën e shtrembëruar nga subvencionet.  Doganat kundërpërgjegjëse me të cilat kuptohen mbidetyrime që u shtohen niveleve normale, ose sipas rastit, që vendosin një taksë të veçantë për mallrat që nuk janë objekt i detyrimeve doganore në përputhje me tarifën doganore, të cilat vendosen për një periudhë të caktuar si kundërpërgjigje ekonomike kundrejt mallrave që importohen nga një vend i cili e diskriminon vendin importues në marrëdhëniet ekonomike.Detyrime doganore sezonale që vendosen për një periudhë të caktuar të vitit e qëmblidhen për importimin e të gjitha mallrave të një natyre të caktuar pavarësishtnga vendi prej nga vijnë apo kanë origjinën. Vendoset zakonisht për prodhimetbujqësore apo blegtorale dhe është shprehje e një politike të kulluar“proteksioniste” 6
  7. 7. Doganat Berat PeciSipas mënyrës së llogaritjes  Doganat ad valorem (sipas vlerës) të cilat llogariten në një përqindje të caktuar në tarifën doganore ndaj vlerës doganore të mallrave që taksohen. Detyra e doganës, në rastet kur zbatohen detyrime ad valorem është të shqyrtojë nëse vlera doganore e mallrave është përcaktuar në përputhje me rregullat e parashikuara për këtë qëllim.  Doganat specifike, të cilat llogariten sipas një shume monetare fikse, të caktuar në tarifën doganore për çdo njësi të sasisë së mallrave që taksohen. Njësia mund të jetë e masës apo vëllimit, nuk përjashtohet mundësia edhe në copë. Në këtë mënyrë llogaritja e këtyre lloj detyrimeve bazohet mbi operacione numërimi, peshimi ose matjeje duke dhënë rezultate të fiksuara dhe të pandryshueshme për një lloj të caktuar mallrash.  Dogana të kombinuara që konsistojnë në zbatimn e kombinuar të detyrimeve ad valorem dhe atyre specifike.Përqindjet apo shumat monetare fikse mbi të cilat mbështetet përkatësisht llogaritjae detyrimeve doganore quhen nivele të detyrimeve doganore.Sipas së drejtës së nxjerrjesDoganat autonome nuk kushtëzohen nga ndonjë marrëveshje ndërkombëtare dyose shumëpalëshe në fushën e shkëmbimit të mallrave. Këto lloj detyrimeshvendosen sipas nevojave që ka vendi në një periudhë të caktuar dhe formojnë atëqë mund të quhet “tarifa normale”.Doganat konvencionale janë të kushtëzuara gjithmonë nga marrëveshjet që mundtë ketë një vend i caktuar me vende të tjera në nivel dy ose shumëpalësh. Atoasnjëherë nuk mund të vendosen dhe të ndryshohen në mënyrë të njëanshme.Shembuj detyrimesh të tilla janë ato që zbatohen në të ashtuquajtura Zona tëTregtisë së Lirë Doganat Berat Peci 7
  8. 8. Sipas lartësisë së nivelit  Doganat normale dhe  Doganat preferencialeDoganat normale janë ato të cilave u korespondon ai nivel takse që zbatohetnormalisht për taksimin e mallrave që shkëmbehen ndërmjet vendeve që nuk kanëlidhje të ngushta dhe të vazhdueshme tregtare. Në këto raste niveli i taksës ështëmë i larti, sepse synojnë pengimin e futjes së mallrave nga tregje jo shumëmiqsorë. Të tilla mund të jenë vetëm detyrimet jokonvencionale.Doganat preferenciale janë detyrimet që zbatohen në nivele të ndryshme,gjithmonë më të ulëta, se ato normalet si një favor që mund ti jepet një vendi tjetërme të cilën marrëdhëniet tregtare janë të ngushta dhe të vazhdueshme duke ikrijuar mundësinë mallrave të atij vendi për të hyrë më lehtësisht në tregun evendit që ka dhënë preferencat. Preferencat mund të jenë reciproke, në nivel dyose edhe shumëpalësh, ose të një anshme. 8
  9. 9. Doganat Berat Peci IV.Rendesia e doganave, shpenzimet dhe dobite e sajRendesia e DoganaveDoganat si instrument I te hyrave shtetrore jane aplikuar me qellim tesigurimit te mjeteve per arken shtetrore. Doganat paraqesin rendesi mekarakter fiskal gjinje e me teper behen instrument I politikes se zhvillimit ekonomik. Tani ne fazen e integrimeve nderkombtare dhe globale gati asnjeshtet nuk mund te te udheheq nje politik autonome doganore . Asnje shtettani nuk mundet te percaktoj dhe sistemin doganor te udhehiqet vetem ngainterest e mbrendshme te shtetit por duhet te bazohet ne nje bashkpunimnderkombtar. Doganat ne shtetet europjane marrin pjes ne te hyrat publike me01 – 3.5 % . Ne shtetet ne zhvillim pjesmarrja e doganave ne te hyrat epergjithshme te shtetit esht me pas se 20 % . Ne sistemin doganor te Kosoves,doganat dhe TVSH marrin pjes ne te hyrat publike me mbi 70%.Shpenzimet dhe dobit nga futja e doganesDogana e zmadhon qmimin e te mires ne shtetin qe importon ate te mire, ndersa ezvoglon qmimin e njejte ne shtetin qe e eksporton at te mire . Si pasoj e ketyrendryshimeve te qmimit, konsumatoret do te jene ne humbje ne shtetin e importit,por ne fitim ne shtettin e eksportit. Krahas kesaj qeveria qe e fut doganen do te jetene fitim per shkak te zmadhimit te te ardhurave publike. Metoda e matjes seshpenzimeve dhe humbjeve nga futja e doganave varet nga dy nocione : 1. Teprica konsumuese dhe 2. Prodhuese 9
  10. 10. Doganat Berat Peci Doganat ne Republiken e KosovesDogana e Kosovës është themeluar në gusht të vitit 1999 nga shtylla e BE-së , për të siguruar aplikimin e drejtë e të njëtrajtshëm conform të rregullavedoganore dhe dispozitave të tjera të aplikueshme për mallra, të cilat janësubjekt I mbikëqyrjes doganore.Me 12 dhjetor 2008 Shërbimi Doganor I UNMIK-ut u shndërrua në Doganëne Kosovës. Kodi I ri doganor I miratuar me 11 nëntor 2008 nga Kuvendi iKosovës, mundësoi ketë tranzicion. Kodi doganor në fjalë është në pajtim të plotë me standardet ligjore të Bashkimit Evropian dhe ndër të tjera ka siobjektiv edhe zhvillimin ekonomik të Republikës së KosovësPërpos detyrimeve doganore që vjelen nga Dogana, TVSH-ja dhe Taksa mbiakcizën vjelen nëpër kufij. Përveç vjeljes s ë të hyrave, Dogana e Kosoves embron shoqërinë nga kontrabandimi i drogës dhe mallrave tjera të ndaluarame efekt të dëmshëm të krimit ekonomik si dhe evazionit në të hyra.Dogana Kosoves është zhvilluar në bazë të standardeve të BE- së dhe është ifinancuar tërësisht nge Buxheti i Kosovës. Po ashtu është e përkrahur nga BEnëpërmjet menaxherëve të lartë profesionalë doganorë, si autoritet ekzekutues tëhuazuar nga Shërbimet Doganore të BE. Dogana e Kosoves vjel rreth 70% e të hyrave tëBuxhetit të Konsoliduar të Kosovës me një mesatare 2 cent për 1 euro në 2004.FMN ka lavdëruar vazhdimisht Shërbimin për performancën e tij, duke e krahasuarnë një nivel me Shërbimet e Evropës Perëndimore.Kontributi I Doganes se Kosoves eshte ne :Kontributi në çështjet ekonomike  Mbledhja e taksave doganore: si, Taksa doganore, Tatimit mbi vlerën e shtuar; Akcizën për Buxhetin e Konsoliduar të Kosovës.  Kontrollimi importit dhe eksportit, mbroja e ekonomisë; mbrojta e markave tregtare etj.  Statistika të sakta mbi tregtinë me jashtë. 10
  11. 11. Doganat Berat PeciKontributi për sigurinë  Luftimi i aktiviteteve ilegale  Rritja e sigurisë përmes prezencës në pikat kufitare; luftimi I krimit kufitar; luftimi I trafikut të drogës etj.  Mbrojta e popullatës dhe ambientit, parandalimi kontrabandimit të armëve dhe substancave eksploziveKodi Doganor dhe i Akcizës është ka hyrë në fuqi me 11 nëntor 2008.Te hyrat nga doganat ne bugjetin e Republikes se Kosoves per vitin 2011 11
  12. 12. Doganat Berat Peci Materiaili i shfrytëzuar:1. Ekonomia Nderkombtare Paul Krugman - Maurice Obsfeld2. Financa Publike Prof. Dr. Sabri Kadriu3. Financat Publike Prof . Dr. Sabahudin Komani4.Costums Paul Gregory5. EU costums website Eu6. Kodi Doganor dhe i Akcizës I Republikes se Kosoves7. website I Doganave te Kosoves 12

×