Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

"A esmorga", de Blanco Amor

812 views

Published on

Dossier realizado sobre a obra "A esmorga" e o seu autor Eduardo Blanco Amor para os Clubs de Lectura Ágora. Atoparás información sobre a obra e sobre Blanco Amor.

Published in: Education
  • Be the first to comment

"A esmorga", de Blanco Amor

  1. 1. A Esmorga Eduardo Blanco Amor
  2. 2. Eduardo Blanco Amor (Ourense, 1897 – Vigo 1979) Blanco Amor, foi un escritor e periodista español que escribiu tanto en castelán como en galego. Fillo menor dunha familia modesta, e autodidacta dende a infancia, En 1915, á idade de dezasete anos, comezou a traballar como secretario de dirección en El Diario de Orense. Durante esta época frecuentou os faladoiros de Vicente Risco, de quen tamén foi alumno na Escola Normal, figura que tivo unha importancia decisiva na súa futura defensa e promoción da cultura galega. En 1919 emigrou a Buenos Aires, onde continuou en contacto con intelectuais galegos da emigración, tomando parte activa na Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, fundada en 1921, que pretendía aglutinar tódolos inmigrantes galegos e da que chegaría a ser director do seu órgano El Despertar Gallego. No 1924 coñece a Ramón Suárez Picallo, que había ser o seu gran amigo. En 1923 fundou con Ramiro Isla Couto a revista Terra, en lingua galega. Máis adiante participou tamén noutra publicación galeguista chamada Céltiga, da que tamén será director. En 1926 entrou a formar parte do diario arxentino La Nación, onde coñeceu escritores arxentinos como Leopoldo Lugones, Horacio Quiroga,Borges, Ernesto Sabato e Mallea. Tamén colaborou con publicacións como Correo de Galicia e a Revista de la Casa de Galicia. En 1927 publicou a súa primeira obra, Os Nonnatos. Ao ano seguinte seguiuna o libro de poemas Romances gallegos, encadrado dentro dunha estética modernista cunha forte influencia dos romances casteláns e de Luís Amado Carballo. En 1928 retornou durante un ano a Galiza como correspondente do diario La Nación. Durante este primeiro regreso coñeceu a Castelao e a varios
  3. 3. intelectuais do Partido Galeguista e do grupo Nós, e escribiu Poema en catro tempos, que publicaría posteriormente na Arxentina en 1931. DendeBuenos Aires colaborou máis tarde coa revista Nós con varios poemas e tres capítulos da súa novela inconclusa A escaleira de Jacob. Volveu a instalarse en España como correspondente de La Nación entre 1933 e 1935, e coñeceu en Madrid a Federico García Lorca, con quen tivo unha grande amizade e a quen acompañou á casa familiar de Fuente Vaqueros en varias ocasións. É salientable o feito de que Blanco Amor foi o responsable de convencer a Lorca para que publicase os Seis poemas galegos (1935). Defendeu dende Arxentina a legalidade republicana cando se produciu o estalido da guerra civil española. Durante os 20 anos seguintes utilizou unicamente o castelán na súa obra literaria, con obras como Los miedos (1936) ou La catedral y el niño (1948). En 1956 volveu ao galego con Cancioneiro, e en 1959 publicou unha novela de extraordinaria importancia para a renovación da narrativa galega: A esmorga. Esta obra desenvólvese en Auria e marca un fito na ruptura das tendencias costumistas e populares da literatura galega, debido á súa técnica innovadora: o único que se pode ler son as contestacións dun reo nun xuízo, que conta as aventuras que o levaron á condena é o modo de, sen facer un texto bilingüe, darlle verosimilitude a un diálogo entre un xuíz, que fala castelán, e un reo que fala galego. Amais de deberse ao afán de verosimilitude , o silencio do xuíz representa a xordeira da xustiza , o seu papel represor e castigador. A novela, ambientada nos baixos fondos ourensáns, céntrase en tres personaxes transgresores e marxinais que van sendo levados a un final tráxico En Buenos Aires fundou e dirixiu o Teatro Popular Galego, que puxo en escena obras de Lugrís Freire, do propio Blanco Amor e doutros autores. Tamén foi director da revista Galicia, publicada pola Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales. Retornou a Galicia o 16 de xaneiro de 1965, e publicou outra obra que tivo gran repercusión, Os biosbardos (1962), colección de relatos en primeira persoa cun protagonista e narrador infantil distinto en cada conto. A súa última etapa foi moi fecunda, a pesar de ser postergado pola cultura oficial: En 1972 apareceu a extensa novela Xente ao lonxe, onde a través dos avatares que lle ocorren a unha familia de clase obreira, retrata a sociedade urbana do Ourense de principios de século. Nos seus últimos anos prestou unha grande atención ao xénero teatral, con obras como Farsas para Títeres (1973) e Teatro prá xente (1975).
  4. 4. Amais da literatura, practicou a fotografía de xeito afeccionado, cunha cámara Voigtländer. As súas imaxes, máis de 3.000, permanecen sen clasificar no arquivo da biblioteca da Deputación de Ourense. En 2004 Editorial Galaxia publicou o libro A ollada do desexo. Obra fotográfica 1933- 1973, unha escolma representativa con edición e limiar de Carlos Lema e cun epílogo de Margarita Ledo. Inclúe autorretratos, imaxes de viaxes por lugares como Marrocos, París ou Nápoles, e fotografías de persoeiros como García Lorca, Castelao, Otero Pedrayo, Luís Seoane ou Indalecio Prieto. Finou en Vigo, o 1 de decembro de 1979. Foi soterrado na cidade que o viu nacer no cemiterio de San Francisco. Moitas das súas obras narrativas (A Esmorga, Xente ao lonxe, Os biosbardos) desenvólvense nunha cidade ficticia, Auria, transposición literaria do seu Ourense natal. Os críticos literarios encontraron nas súas ficcións ecos de autores como Valle-Inclán ou Eça de Queirós. A súa obra Poesía Romances galegos (1928). Poema en catro tempos (1931, Buenos Aires). Cantos a Galiza encadeada (1946). Cancioneiro (1956). Poemas galegos (1980, Galaxia). Narrativa Os Nonnatos (1927). A esmorga (1959). Os biosbardos (1962). Xente ao lonxe (1972, Galaxia). A escaleira de Jacob (1993, Galaxia). Teatro[editar | editar a fonte] Farsas para títeres (1973). Teatro pra xente (1974). Proceso en Jacobusland (Fantasía xudicial en ningures), (Vigo, 1973) Ensaio Castelao escritor (1986, Edicións do Castro).
  5. 5. A esmorga A esmorga foi publicada en Buenos Aires en 1959 e en Galicia en 1970. Foi unha das primeiras novelas galegas de posguerra, e marcou un fito na historia da literatura galega. A súa repercusión nas xeracións posteriores levouna a ocupar un lugar destacado do canon literario. O libro foi adaptado dúas veces ao cinema, e traducido a variaslinguas Trama : A novela narra A esmorga fala de tres personaxes, Cibrán o Castizo, Xanciño o Bocas, e Aladio Milhomes, que botan de bebedela un día enteiro e mais a súa noite, e que rematará co falecemento de dous deles e o axuizamento do terceiro. De feito, é este terceiro, Cibrán, quen lle conta toda a historia ao xuíz, e grazas ao cal coñecemos o sucedido (a súa versión do sucedido). A novela está dividida en cinco capítulos precedidos dun pequeno texto de introducción. A trama desenvólvese na cidade de Auria, trasunto de Ourense, con diversas referencias a espazos ourensáns reais. As 24 horas da esmorga transcorren en inverno, durante unha xornada de choiva, frío e xeada Personaxes principais Cibrán o Castizo (Cipriano Canedo). Traballador das obras da estrada nacional. Na vintena. Orfo de pai, non se leva coa nai, e ten unha parella ocasional (A Raxada) coa que acaba de ter un fillo. Xan o Bocas (Juan Fariña). De profesión descoñecida. Na vintena. Aladio o Milhomes (Eladio Vilarchao). Xastre. Na vintena. O tempo A aventura narrada en A esmorga sucedeu 90 anos antes da súa narración, e foi recollida a través dun proceso de investigación de fontes e de documentos. ...púxenme agora a escribir esta crónica, e coasi corenta anos de tere recollida tan lene documentación e a noventa dos sucesos mesmos. Na esmorga hai tres tempos diferentes:
  6. 6. • O tempo da historia: A sucesión de acontecementos que lles suceden ós esmorgantes, e que comprende unhas vinte e catro horas, dende antes do amencer dun luns ata o amencer do día seguinte. • O tempo en que se relata: Os diferentes momentos en que Cibrán enuncia o seu relato. • O tempo da escrita: Momento previo ó da comunicación literaria (ou tempo da lectura) en que o autor implícito transmite o conxunto da obra. Non hai demasiadas referencias ó transcurso específico do tempo, mais o movemento da acción (a sucesión de lugares e o camiño en que se desenvolve A esmorga) dá unha perspectiva temporal que está moi próxima á do tempo de ficción. O narrador “ ... O galego que eu tiña entón non me servía pra escribir a novela que eu quería, era moi limitado demáis. E eso levóu tempo, claro. Ás veces voltaba sobor das páxinas que levaba escritas e lía en voz alta pra ver a súa musicalidade, o ritmo do idioma que medraba, e non me gostaba, e veña a voltar atrás unha vez e outra. Hai partes de cinco ou seis redaccións até que atopaba o que buscaba...[28] ” Na obra non hai identificación entre autor e narrador. O autor só ten presenza nese primeiro texto introdutorio de documentación e nunha declaración asinada; o resto do relato preséntase dende a perspectiva dun narrador protagonista que narra en primeira persoa e que non accede á mente dos outros personaxes agás naquilo que estes deixan entrever polas súas miradas, faccións ou feitos. Os coñecementos da acción narrativa que o narrador ten proceden así pois dunha perspectiva de "visión con", pois é estando á beira dos outros personaxes como el vai coñecendo os feitos. Pero esta visión, que é a única que se manifesta, está no seu fondo complementada por unha "visión dende fóra", pois o narrador é coñecedor tamén do que lle contan ó autor, dos papeis do xuízo e do que se lles oe ás xentes de Auria entre corenta e noventa anos despois de teren ocorrido os feitos.
  7. 7. A participación nos feitos do personaxe-narrador é a dunha testemuña presencial que se ve implicada nos feitos por un destino fatal. Cibrán o castizo é menos protagonista e máis inocente ca O estranxeiro de Albert Camus. O estranxeiro é un xoguete da forza fatal exercida polo Sol, mais Cibrán éo aínda máis do poder da chuvia que tira por terra o seu propósito de rexeneración. A chuvia íllao, déixao a mercede do pensamento, acaba aniquilándoo e ó mesmo tempo sérvelle de frouxo motivo de xustificación: A choiva tivo moito da culpa (p.51). Será o día chuviñoso o que o determine a ir cos seus amigos esmorgantes. Os bos propósitos que na fin de semana conviñera coa súa amante quedaron diluídos e foron arrastrados pola chuvia. O traballo como meta de redención resultará imposible de atinxir e será nese ambiente de animadversión meteorolóxica onde comezará o viacrucis dos tres esmorgantes e que acabará no campo das bestas, especie de Gólgota esperpéntico a onde vai parar o lixo da cidade. Presaxios e final Presaxios: Hai dous elementos que permiten entrever dende o comezo o tráxico final. Son a noite e o lume. • O personaxe principal vive nunha noite "como se fosen moitas noites xuntas". Incluso o día se puxo máis pardo e chuviñoso como se fose vi-la noite (páx. 35). • O mesmo agoiro observaremos no nervioso e impotente dirixir as miradas car ó pazo incendiado (preséntasenos o lume como elemento purificador e de condenación) ou no viño a renxer polo lume cando están a piques dos botar da casa, que outrora fora vista como un paraíso, de Nonó. Final Hai dous posibles finais: • Un primeiro, o suicidio, viría apoiado pola teima de matarse que ten o protagonista (p. 122, 124). No caso de que se suicidase morrería como un Xudas esperpéntico, traidor á súa redención como home, como ser humano, morrería denigrado como un porco (esta afirmación procede de que "castizo" (páx. 19) é unha voz que se pon en relación cos porcos: ...eu son Cipriano Canedo e me chaman Cibrán ou o Castizo, como vostede goste, pois o meu pai tiña un castizo pra servire porcas, con licenza...).
  8. 8. • O segundo posible final é que morra golpeado polos gardas civís. Isto entroncaría coa denuncia social perseguida polo autor que estaría acentuada con trazos tremendistas.Con este ambiguo final e coa adopción da técnica do diálogo telefónico o autor consegue facer participar ao lector na obra, ó ter que maxinar o interrogatorio e decidir o remate que máis convenza de acordo coa nosa postura ante esas determinadas condicións sociais. Asemade, a intemporalidade do relato, faino universal e válido para calquera época, polo que a denuncia social da obra adquire vixencia e actualidade. Homosexualidade É a primeira novela galega onde se aborda claramente unha temática homosexual. Un dos personaxes, Milhomes, está caracterizado polo Cibrán en varias ocasións polos seus trazos efeminados, e sente celos de cando Xan o Bocas está con mulleres. Ademais, tanto o Milhomes como Xan o Bocas xogan en varias ocasións a estimularse, a beliscarse e a tocarse. Tamén trairéi de Madrid unha copia do "Proceso en Jacobusland" e deixareicha. A película sigue ben. A min no me acaba de encher, mais algún día farémola na Galiza autónoma, con cartos nosos e autores feitos por nós e no noso idioma, cuios direitos me reservei. ” —Blanco Amor, 19/4/1978. Adaptacións e traducións Cine A obra foi levada ao cine co título de Parranda en 1977, con dirección de Gonzalo Suárez e guión do propio Blanco Amor,[30] e, o 15 de novembro de 2014, estreouse A esmorga, con dirección de Ignacio Vilar, no Festival de Cine Internacional de Ourense, e o 21 de novembro en toda Galicia. Teatro Tamén foi levada ao teatro en diversas ocasións. O grupo ourensán Sarabela Teatro realizou sendas montaxes en 1996 e 2010, sobre a adaptación que escribiron os dramaturgos Begoña Muñoz e Carlos Couceiro. Ambas as dúas montaxes recibiron premios María Casares de teatro.
  9. 9. Gonzalo Suárez: "Aunque pueda parecer un exabrupto, 'Parranda' es una película equilibrado Por Maruja Torres El País, 11 noviembre 1983 http://elpais.com/diario/1983/12/11/radiotv/439945202_850215.html No ha sido nunca Gonzalo Suárez un cineasta fácil. Tampoco un hombre fácil. Ya desde los tiempos -era casi un crío- en que escribía masacrantes crónicas deportivas en el barcelonés El Noticiero Universal, bajo el seudónimo de Martin Girard -si alguien inventó el nuevo periodismo en este país, fue él-, Gonzalo Suárez no se parecía a los demás. Sus películas tampoco tenían que ver con las que hacían los otros; se hallaban, sobre todo, fuera de lo pensable. Suárez era entonces un ser bastante vanidoso, que estallaba en deseos de mostrar su talento. Parranda es una película realizada hace seis años, cuando Gonzalo Suárez ya sabía que el parquet de los sueños es una fantasía fabricada que debemos a los productores de sucedáneos. "Representa", dice, "el máximo exponente de lo que yo podía hacer dentro del cine español del momento. Porque era una película en la que yo adaptaba una obra de Eduardo Blanco Amor y, a la vez, me adaptaba a, y controlaba un encargo profesional, con un reparto de excepción". "En ese aspecto", añade, "creí que iba a ser mi encuentro definitivo con el cine español. Y, en efecto, creo que la película marcaba un techo. Por un lado, a niveles narrativos; por otro, a nivel de interpretación, y quizás concretamente en el caso de Antonio Ferrandis, aunque no me gusta destacar a nadie. Hay en Parranda una interpretación casi biológica: a la aventura anecdótica se unía una aventura física, al hacer la película en ese paisaje de carbón, en los parajes abruptos de los alrededores de Llanes, en Asturias. Creo que tiene fuerza y vida". Es una película que Gonzalo Suárez recuerda bien, "al contrario de otras
  10. 10. mías, de las que no me acuerdo, y de otras de las que prefiero no acordarme. Estoy seguro de que aguanta". Tiene una anécdota curiosa, Parranda, y es que la Junta Militar argentina la prohibió en aquel país. "Y el productor, que era estupendo y estaba enamorado de la película, se cabreó tanto que le puso un pleito a la Junta; creo que fue el primero que se opuso a la censura argentina. Claro, no prosperó". Suárez, para quien lo habitual es sufrir como un condenado cada vez que dirige, por falta de dinero, por problemas múltiples, afirma que en esta ocasión "todo funcionó perfectamente. Trabajé y cobré, y tengo la impresión de haber hecho una buena película. Tuvo una excelente acogida de la crítica, aunque luego su trayectoria comercial no fue muy buena, yo creo que porque se estrenó en plenas elecciones, las primeras, y en un cine de segunda categoría. Pero ha quedado como una película de la que todo el mundo habla con respeto. No se va a pedir, encima, que sea un éxito de público". No sabe qué les puede parecer a los telespectadores, "porque no pensé en ellos entonces. Tal vez va a resultarles una especie de exabrupto que les metan esa película en casa, pero yo creo que ya es hora de que vayan viendo un poco de todo". Dice que "hay en la película otro aspecto: creo que se da un buen equilibrio entre el enfoque naturalista de la novela, que queda claro, y, digamos, mis veleidades extra-realistas, por llamarlas de alguna manera. Está ahí, bien equilibrada, la mezcla de géneros que me obsesiona". Ficha técnica : Año : 1977 Duración : 87 min. Director : Gonzalo Suárez Guión : Eduardo Blanco Amor, Gonzalo Suárez (Novela: Eduardo Blanco Amor) Intérpretes : José Luis Gómez, José Sacristán, Antonio Ferrandis, Charo López, Fernando Fernán Gómez, Fernando Hilbeck, Isabel Mestres, Luis Ciges, Marilina Ross,Queta Claver
  11. 11. A Esmorga salta del papel a la claqueta Por Pablo Taboada, Ourense El País, Galicia http://ccaa.elpais.com/ccaa/2013/11/06/galicia/1383752404_107810.html La borrachera más famosa de Galicia llega al cine. La juerga de 24 horas que Cibrán, Bocas y Milhomes vivieron por las calles de Auria, un espejo del Ourense del siglo pasado, comienza a rodarse bajo la dirección de Ignacio Vilar. Hasta el 30 de marzo de 2014, el casco histórico de esta ciudad e iconos históricos como el Puente Romano serán un gran plató en el que se pretenden recrear los escenarios tragicómicos que Eduardo Blanco Amor detalló en una novela convertida en patrimonio universal de la literatura gallega. La idea viene de lejos. Víctor Freixanes, presidente de Editorial Galaxia (que tiene los derechos de autor), recordó que “la película tal y como será rodada nació hace seis años” a través de un proyecto que pretende “recuperar viejos sueños” que tienen en mente desde hace cuatro décadas. Rodar A Esmorga justo ahora no es casual. El director aseguró que pretenden “intentar recrear las diferentes luces y atmósferas que muestra la ciudad” y que Blanco Amor trazó magistralmente sin filtros entre nubes, humedades y lloviznas de invierno. El presupuesto de la producción rondará los dos millones de euros, con aportaciones de la Xunta a través de Agadic
  12. 12. (Axencia Galega de Industrias Culturais) o de la Diputación de Ourense. “Somos unos esmorgantes” dijo hoy Manuel Baltar sentando junto a otras autoridades en la fuente de la Praza do Ferro de la capital, en medio del escenario literario y justo al lado de la casa natal del escritor, uno de los autores fetiche del presidente ourensano. “Nunca nos cansaremos de hablar de él” aseguró recordando que Blanco Amor es un fiel representante de la ourensanía que proclama a los cuatro vientos y que incluso plasmó en un libro al que llamó “Falemos de Ourensanía”. El conselleiro de Cultura, Jesús Vázquez, se mostró orgulloso de apoyar intelectual y económicamente “cinema en gallego, rodado en gallego y en la capital de la cultura gallega”. Los hitos de A Esmorga, icono de la Galicia de posguerra, se cuentan a puñados. El más destacable: ser la primera novela gallega que aborda abiertamente la homosexualidad a través del Milhomes (un sastre veinteañero) y de los variados escarceos gays, entre tazón y tazón de vino, de los otros dos protagonistas. El filme llegará a las salas de cine dentro de dos años. En 1977, el director asturiano Gonzalo Suárez versionó la historia en la cinta “Parranda” pero ahora será un producto íntegramente autóctono. Es casi lo único que le falta. Ha sido traducida al inglés (bajo el título “On a bender”, que viene a significar “de juerga”), francés o italiano, representada en incontables ocasiones en los teatros, se ha publicado una versión comic e incluso se ha convertido en una ruta cultural. El Ayuntamiento de Ourense colocó hace años ocho placas ilustradas en los escenarios reales que Blanco Amor desmenuzó con sus letras. Cambiazo de padrinos políticos El tiempo (y la justicia) ha transmutado a los padrinos políticos de la película. En 2010, el jubilado e imputado expresidente de la Diputación, José Luis Baltar, el exalcalde socialista en libertad bajo fianza, Francisco Rodríguez, o la autodimitida extenienta de alcalde nacionalista de Ourense, Isabel Pérez, posaban junto al director Ignacio Vilar para anunciar el proyecto. Ninguno ha resistido. Tres años después, el Bloque ha desaparecido por completo de la foto, el heredero del imperio familiar de Baltar padre, su hijo Manuel, y el heredero político de Francisco Rodríguez, su exconcejal de Hacienda ascendido a dedo a la alcaldía, Agustín Fernández, posan ahora en la foto de una idea elucubrada en las traseras de la política por sus predecesores desaparecidos. Trailer de la película https://www.youtube.com/watch?v=ExIkmd2vQsI
  13. 13. Bibliotecas Municipais A Coruña http://www.coruna.es/bibliotecas Servizo Municipal de Bibliotecas de A Coruña Rúa Durán Loriga 10-1º , 15030, A Coruña Teléfono 981184384 / Fax :981184385 smb@coruna.es Biblioteca Municipal Ágora Rúa Ágora s/n 15010, A Coruña Teléfono 981189886 bagora@coruna.es Biblioteca Municipal Infantil e Xuvenil Rúa Durán Loriga 10-Bjº , 15030, A Coruña Teléfono 98184388 / fax 981184385 binfantil@coruna.es Biblioteca Municipal Castrillón Praza de Pablo Iglesias s/n 15009 A Coruña Teléfono 981184390 / fax 98118439 bcastrillon@coruna.es Biblioteca Municipal Monte Alto Praza de los Abuelos s/n 15002, A Coruña Teléfono 981184382 bmontealto@coruna.es Biblioteca Municipal de Estudos Locais Rúa Durán Loriga 10-1º , 15030, A Coruña Teléfono 981184386 / Fax :981184385 bestudiosl@coruna.es Biblioteca Os Rosales Praza Elíptica 1-1º 15011 A Coruña Teléfono 981184389 brosales@coruna.es Biblioteca Municipal Forum Metropolitano Rúa Río Monelos 1, 15006, A Coruña Teléfono 981184298 / fax :981184295 bforum@coruna.es Biblioteca Municipal Sagrada Familia Rúa Antonio Pereira 1-Bj. 15007 A Coruña Teléfono 981184392 / Fax 981184393 bsagrada@coruna.es Síguenos en Twitter y Facebook Bibliotecas Municipals de A Coruña Bibliotecas Municipais de A Coruña

×