Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Tv eh hel hicheel 4

6,877 views

Published on

Төгсөгчдөд стуслах сорил

  • Follow the link, new dating source: ❶❶❶ http://bit.ly/39sFWPG ❶❶❶
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Dating direct: ❤❤❤ http://bit.ly/39sFWPG ❤❤❤
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

Tv eh hel hicheel 4

  1. 1. “Монгол хэл бичиг, уранзохиолынхичээлийн уялдаа, хэрэглээ”<br />Н.Батбаяр <br />(79 дүгээр сургуулийн багш)<br />
  2. 2. Найруулгын алдаа, ангилал<br />Мэдлэг, ойлголт:<br />1.Найруулгын бус алдаа:<br />а/ баримтын<br />б/ учир зүй/логикийн<br />в/ хэлзүйн<br />г/ гоозүйн<br />Чадвар:<br />Ажиглах<br />Найруулгын алдаатай үг, өгүүлбэр, цогцолборыг олох<br />Алдаа зассан хэсгийг сонгох<br />Мэдлэгээ ашиглах<br />
  3. 3. Мэдлэг, ойлголт:<br />Найруулгын алдаа:<br />а/ үг буруу сонгосон<br />б/ үг илүүдсэн<br />в/ үг дутсан<br />г/ яруу хэрэглүүр оновчгүй сонгосон<br />д/ нэг үгийг давтсан<br />е/ үгийн өнгө аяс гажсан<br />Чадвар:<br />Найруулгын алдааг олох<br />Солин найруулах<br />Засан сайжруулах<br />Оновчтой сонгон хэрэглэх<br />
  4. 4. Өгүүлбэрийн найруулга, хэрэглээ <br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Утга агуулгын хувьд өгүүлбэрүүд нь ойролцоо ба төсөө, эсрэг ба зүйлчилсэн санаатай байдаг бол хэлбэрийн хувьд энгийн ба нийлмэл, хэлхэц ба хэллэг гэж ялгардаг. Өгүүлбэрийн агуулга хэлбэр хоёр нь найруулах үндэс суурь болдог.<br />Чадвар:<br />Өгүүлбэрийн найруулгыг ажиглах<br />Найруулгын алдааг олох <br />Хичээлээр олсон мэдлэгээ ашиглах<br />
  5. 5. Үгийн найруулга, хэрэглээ <br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Сонголт<br />Утга<br />Байр <br />Хэлбэржилт<br /> Үгийн баялаг нь арвин бол үг хэллэг шилэгдэж, ярьж бичиж буй зүйл нь товч тодорхой ойлгомжтой болдог <br />Чадвар:<br />Үг сонгон хэрэглэх <br />Утгыг ухаарах<br />Ажиглах<br />Зөв байрлуулах<br />Хэл зүйн мэдлэгээ ашиглах<br />
  6. 6. Бүтээврийн найруулга, хэрэглээ <br />
  7. 7. Авианы найруулгын онцлог <br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Авианы найруулга нь тухайн агшин, орчны байдал, өгүүлэгчийн сэтгэл санааны аясыг тов тодорхой илтгэдэг.<br />Авианы найруулгын хэв маяг: Аялга, авиазохицуулах, авиа дуурайх, авиа давтах<br />Чадвар:<br />Зөв хэлж, ярьж сурсан<br />Ажиглах<br />Өмнөх мэдлэгээ ашиглах<br />
  8. 8. Монгол бичгийн хэрэглээ <br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Бичвэрийг унших<br />Нэрийн тийн ялгал, олон тооны, дагаврыг зөв бичих дүрэм<br />Хатуу /б,г,р,с,д/ зөөлөн дэвсгэр үсэг / н,м,л,нг/<br />Үйлийн холбох нөхцөл<br />Нэр ба үйл үгийн төгсгөл<br />Чадвар:<br />Үг нүдэлж тогтоосон<br />Зөв бичих дүрмийг ухаарсан<br />Алдааг олох<br />Үгийг зурлагын ялгааг ажиглан олох<br />Мэдлэгээ ашиглах<br />
  9. 9. Уранзохиол<br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Зохиолын сэдэв утгын нэгдэл: <br />ААЗ, Монголын сонгодог у/з, гадаадын у/з<br />Зохиолын төрөл зүйл<br />Сэдвийг тодорхойлох<br />Зохиолын гол утга санаа буюу зохиогчийн гол санаа<br />Зохиолын уран дүр:<br />Баатруудын зан чанарын онцлог<br />Баатруудын ижил ба ялгаатай тал<br />Дүр нь эмгэнэлт, хошин, баатарлагийн алинд хамаарах<br />Чадвар:<br />Зохиолын уншиж ухаарсан<br />Зохиолын төрлийг ялгаж ангилах<br />Баатруудын зан чанарын онцлогийг тодорхойлох<br />Дүрийн ялгааг олох <br />Мэдлэгээ ашиглах<br />
  10. 10. Уранзохиол<br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Зохиолын зохиомж:<br />Зохиолынөгүүлэгдэхүүн: эхлэл, зангилаа, өрнөл, туйл, тайлал, төгсгөл<br />Хүүрнэл болон яруу найраг, жүжгийн зохиолын зохиомжийн онцлог, ялгаа<br />Дүрслэх хэрэглүүр:<br />Зохиолд дүрслэгдсэн үйл явдал, зураглал, зохиолын баатрын хэлсэн онцлог үг<br />Зохиолд гарах утга зохиогчийн үнэлэмж хандлага<br />Чадвар:<br />Сонгосон зохиолоос уншиж ойлгосон<br />Зохиолын өгүүлэгдэхүүнд задлал хийх<br />Зохиолын дүрслэл, үйл явдлыг ухаарсан<br />Мэдлэгээ ашиглах<br />
  11. 11. Уранзохиол<br />Мэдлэг, ойлголт:<br />Яруу хэрэглүүр:<br />Зохиолд дэвшүүлсэн эх оронч, энэрэнгүй үзэл, хүний зан чанар, сэтгэл оюун<br />Зохиолд үзүүлсэн амьдралыг өөрийн амьдралд хувиргах, хүлээн авах<br />Зохиолоос өөртөө хэрэгтэй зүйл<br />Зохиолын хэл найруулгын онцлог <br />Чадвар:<br />Зохиолд дэвшүүлсэн асуудлыг ухаарч ойлгосон <br />Хувиргах чадвар<br />Хэрэгтэй зүйлийг тэмдэглэн тогтоосон чадвар<br />Мэдлэгээ ашиглах<br />
  12. 12. Хичээлд ашиглаж буй эх зохиол:<br />Д. Батбаяр <br />“Цахилж яваа гөрөөс” туужийн хэсгээс<br />
  13. 13. А хэсэг:...Нэг удаа Дамба: -Нөгөөдүүлээ нэг эргэчхээд ирье гэхэд нь Тогоохүү: Тэг. Тэг. Аль эртний л тэгэх байсан юм хэмээн хэлэвч “Идээшиж дассан амьдрал уруугаа эргэж очихоороо ирэхгүй болчих юм биш байгаа даа” гэж бас бодно. <br /> Дамба хуучин гэртээ очихдоо агентаас хүүхдэдээ нэг кг чихэр, шинэ гутал авч очно. Гэр доторхыг тойруулан харахад цөм түүний хийсэн, авсан, дандаа нүдэнд ижил дасал болсон зүйлс байна. Хатавчнаас хоймор хүртэлх эд юмсаа харж суусан Дамбын нүдэнд авдар дээрх жаазтай зурагны өмнөх хүрэл гөрөөс туслаа. Энэ хүрэл гөрөөс бол Дэжидийн ямагт нандигнан хайрлаж, хямгадаж байдаг зүйлийнх нь нэг билээ. Анх Дамбын өвөг эцэг тэр хоёрын айл болоход “Манайхан үе удмаараа л хадгалсан эд юм шүү. Миний хүү хадгалж яваарай. Элэнц хуланцаас уламжлагдаж ирсэн болохоор харж явахад аятайхан л байдаг юм” гэж хэлээд өгсөн билээ. Урд хоёр хөлийнхөө нэгийг бохирон, нөгөөг жийн тайвнаар хэвтэж байгааг нь харсан хэн ч болов шохоорхом сонин амьтан байжээ.<br />
  14. 14. Б хэсэг<br />...Дэжидийн сэтгэл улам эль хуль, ямар нэг юмаа гээчхээд цөхрөлтгүй эрэлд хатаж явах мэт болов. Дамбыг зөвхөн нүүлгэж буулгачхаад хүний хүн мэт давхиад явчихсанд нь бус, ерөөс сэтгэлд нь нэг юм онгойж эзгүйрэн, тэрийг мэдрэх тусам үгүйлж харамсах ажээ. Гэдсэн дэх хүүхэд томрох тусам улам санаа зовох болжээ. ...Энэ үед тэрээр нэгэн зүүд зүүдэлдэг. <br />Хэдийд яагаад амь орчихсоныг бүү мэд, толиных нь урд байдаг хүрэл гөрөөс цэлгэр их талын дундуур цааш цахилах бөгөөд Дэжид хойноос нь шилбүүр барьчихсан гүйж явна. Дэжидийн гүйх тусам гөрөөс цаашилсаар олон сүрэгтэйгээ нийлэн цахилан цахилсаар холдоход цөхөрч туйлдсан. ...Гэтэл гурав дөрөв хоногоос хүү нь энэ тэрийг сонирхдогоо ч больж, морин дээрээ үүргэлэн уначих гэж айлгах ч юм уу, эсвэл ам цангалаа, гэдэс өлслөө гэх буюу заримдаа “харья ээжээ, аягүй бол аав ирчхээд хүлээгээд байгаа” гэх мэтээр зовоох болов.<br />
  15. 15. В хэсэг: Энэ үед Дамба ч мөн хадланд гаран хэд хонож байсан бөгөөд бороо орсон учир хадланчид өвс хатахыг хүлээн хэд хоногоор гэртээ харихад Дамба ч гэсэн дасаж ээнэгшсэн хуучин гэртээ давхиад харих юм сан гэсэн халуун хүсэл төрж суудаг.<br /> Ингээд учир явдлаа эхлээд Тогоохүүд ярьж учраа ололцъё гэж бодон очоод байж байтал тэднийхийг чиглэн хоёр морьтой хүн ирсэн нь хүү, эхнэр хоёр нь байлаа. “Яах бол доо? юу гэх бол? хэмээн Дамба, Тогоохүү хоёрын хэн хэн нь дотроо эмээн, чимээгүйхэн хүлээн сууцгаана. Гэтэл Дэжид: - Нэгэнт бидний явдал ийм болсон хойно, бид нэг нэгнийдээ орж гарч, мэндтэй устай, тустай дэмтэй явцгаах нь дээр гэж хэлдэг.Ингээд боодолтой юмаа задлан хүрэл гөрөөс гаргаж ирээд: - Дамбын өвөг эцгээс үе дамжин ирсэн эд юм гэнэ билээ. Энийг би танайд байх учиртай юм гэж зориуд авчирч өгч байгаа юм гээд авдар дээр нь тавиад хүүгээ дагуулан гарна...<br />
  16. 16. Найруулгын сорил <br />1. А хэсгийн эхлэл цогцолборын “Урд хоёр хөлийнхөө нэгийг бохирон, нөгөөг жийн тайвнаар хэвтэж байгааг нь харсан хэн ч болов шохоорхом сонинамьтанбайжээ.” онцолсон хэсгийг солин найруулбал аль нь тохирох вэ?<br />a. Нүд алдам <br />b. Нүд буруулах <br />c. Нүд булаам <br />d.Нүдээр үзэшгүй<br />e. Нүд нь нээгдэх <br />
  17. 17. 2. “Дэжидийн гүйх тусам гөрөөс цаашилсаар олон сүрэгтэйгээ нийлэн цахилан цахилсаар холдоход цөхөрч туйлдсан...” гэсэн өгүүлбэрийн онцолсон үгийг солин найруулбал аль нь тохирох вэ?<br />a. дэгдэн дэгдсээр <br />b. тонгочин тонгочсоор<br />c. дүүлэн дүүлсээр <br />d. сүлжин сүлжсээр<br />e. харайн харайсаар <br />
  18. 18. 3. Дараах үгсийг ажиглаад найруулгын алдаагүй хэсгийг олоорой. <br />a. сурагчийн нэр, сурагчдын нэрс <br />b. сурагчийн нэрс, сурагчдын нэр<br />c. сурагчдын нэрс, сурагчдын нэр<br />d. сурагчдын нэр, сурагчийн нэрсүүд <br />e. сурагчийн нэрсүүд, сурагчдын нэрс <br />
  19. 19. 4. “Хаалттай үзүүлэх тоглолт болно. Өргөнөөр ирж үзнэ үү” гэсэн өгүүлбэрийн найруулгын алдааг ажиглаад алинд хамааралтай болохыг олоорой.<br />a.Баримтын<br />b.Учир зүйн <br />c.Хэлзүйн<br />d.Гоозүйн<br />e.Үг буруу сонгосон<br />
  20. 20. 5. “Малын төрөл төрөгсдийг сайжруулснаар түүний ашиг шим дээшилж байна” өгүүлбэрийн буруу сонгосон үгийг олоорой.<br />a.малын <br />b.ашиг шим<br />c.төрөл төрөгсөд<br />d.сайжруулснаар<br />e.дээшилж байна<br />
  21. 21. Монгол бичгийн сорил<br />6.Тийн ялгалын нөхцөлийг буруу <br />дагуулж бичсэн үгийг олоорой. <br /> A. B. C. D. E.<br />Dejioaoa<br />DeUBeetUe* <br />DembEt Lo)T <br />JoU& Ua<br />DodoreIiAiI<br />
  22. 22. 7.Дэвсгэр гийгүүлэгчээр төгссөн үйл <br />үгбүхий хэсгийг олоорой. <br /> A. B. C. D. E.<br />KirokEsO, Jede&<br />Deso&, Hono(<br />CeIi&, Foilo_<br />Medera , KiyO<br />Seoeki&, Hedoleeit<br />
  23. 23. 8.“...Өвөг эцгээс үе дамжин ирсэн...” гэсэн өгүүлбэрийн аль үгийг буруу бичсэн байна вэ? <br /> A. B. C. D. E.<br />Firoksea<br />Demjia<br />FoiI t<br />FciIEtFca<br />FBIEt<br />
  24. 24. 9.“...Тогоохүүд ярьж учраа ололцъё...” гэсэн өгүүлбэрийн онцолсон үйл үгэнд дараах залгаврын алийг залгахад үл хувилах вэ?<br /> A. B. C. D. E.<br />- eesea<br />- lca<br />- eIgoda<br />- de&T<br />- IT <br />
  25. 25. 10.Үгийг уншаад утгын зүйлчлэлийн талаас ажиглаад өөр зүйлийн нэр байгааг олоорой. <br /> A. B. C. D. E.<br />SilbiK*<br />DembEt<br />Dejioa<br />DogogeKiO<br />KibEKa<br />
  26. 26. Уранзохиолын сорил <br />11. “Хатавчнаас хоймор хүртэлх эд юмсаа харж суусан Дамбын нүдэнд авдар дээрх жаазтай зурагны өмнөх хүрэл гөрөөс туслаа”гэсэн өгүүлбэр зохиолын өгүүлэгдэхүүний алинд хамааралтай вэ?<br />A. Төгсгөлд<br />B. Тайлалд<br />C. Зангилаад<br />D. Өрнөлд<br />E. Туйлд<br />
  27. 27. 12. Монголын нууц товчоо зохиолд Чингис хаан: <br />“...Халих ус бороонд хайрах хүйтэн жаварт<br />Ханатай гэрийн минь харгалзан байж<br />Халуун амий минь хамгаалан манаж<br />Хаан сууринд хүргэсэн...” гэж хэнийг магтсан бэ, яагаад?<br />A. Зэв, Сүбээдэй, Зэлмэ, Хувилай дөрвийг, амиа үл хайрлан байлддаг учраас<br />B. Улс орныг удирдаж байгаа мянганы ноёдыг, улсыг төвхнүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан учраас<br />C. Өмөг түшиг болсон Өэлүн ижийгээ болон ухаант хатдаа, сургаал юугаа харамгүй хайрладаг учраас<br />D. Хэвтүүл нарыг, аль ч цагт харгалзаж хамгаалдаг учраас<br />E. Боорчи, Зэлмэ зэрэг өрлөгүүдээ, үнэнчээр зүтгэдэг учраас<br />
  28. 28. 13. Жангарын туульд:<br />“Тавлан суухаараа тавин хоёр хүний зай эзэлдэг<br />Тахийгаад суухлаараа хорин таван хүний зай эзэлдэг...” гэж ямар дүрслэх ур маягаар бүтсэн бэ? <br />A. ихэсгэл /хэтрүүлэл/ <br />B. багасгал/ хэтрүүлэл/ <br />C. зүйрлэл <br />D. адилтгал<br />E. егөөдөл<br />
  29. 29. 14. “... Тэр морины гэдсээр эмээлийн олмын ороор олойртож, цагаан үс ургасныг үзвэл урьд хатуу эдлэгдэж байсан бололтой боловч одоо тун тарган, хур хүчтэйг үзэхэд хэдэн жил огт эдлэгдээгүй бололтой” гэж ямар морийг дүрсэлсэн бэ?<br />A. “Шувуун саарал”-ыг /Д. Н/<br />B. “Хүрэн морь”-ийг /Ч.Л/<br />C. “Өлзийтийн хээр”-ийг / Ц.Д/<br />D. “Төрийн түмэн эх”-ийг /С.Э/<br />E. “Морины цол”-д /МААЗ/<br />
  30. 30. 15. “...өнчин өрөөсөн, ганц муу туранхай морьтой, ядуу хүн боловч санаа сэтгэл өгөөмөр, олондоо тустай, хөдөлмөрч шинжтэй, энэрэнгүй зөөлөн, ичимтгий бүрэг, хүнлэг шинжээрээ сайхан бүсгүйн хайрыг татаж...” гэж хэний дүрийг дүрсэлсэн бэ?<br />A. Балбарыг “Малын хөлийн тоос” өгүүлэгт /С. Э/<br />B. Самбууг “Арвай хээрийн талд” жүжигт /Л. В/<br />C. Сэнгийг “Далан худалч” / Ч. О/<br />D. Шагдарыг “Тээрэмчин” туужид /Д.М/<br />E. Гомбыг “Хоёр цагаан юм” өгүүллэгт /Ч. Л/<br />
  31. 31. Дүгнэлт<br />“Монгол хэл, бичиг, уранзохиол нь нэг нэгэнтэйгээ нягт уялдаатай төдийгүй монгол хүний оюун ухааны чадварыг нээгч түлхүүр юм.<br />“Òºðºëõ õýëýý õàéðëàöãàà...Ýíý ìààíü ºâºã äýýäñýýñ áèäýíä ¿ëäýýñýí öóë ýðäýíý áàÿëàã þì”<br />È.Ñ.Òóðãåíåâ<br />
  32. 32. Бие дааж ажиллаарай.<br />Монгол хэлний сурах бичгүүд болон гарын авлагуудаас мэдлэг, ойлголтоо бататгаж, эргэлзээтэй зүйлээ хичээл заадаг багшаасаа лавлан асуугаарай. <br />Монгол хэл, бичиг, уранзохиолын хичээлийн холбогдолтой сорилго, номуудыг дахин дахин ажиллаарай.<br />Дараагийн хичээлийн сэдэв: “Монгол хэлний хичээлээр ерөнхий шалгалтанд бэлтгэхэд анхаарах асуудал”<br />
  33. 33. Хичээл сонсож ухаарсан эрхэм танд баярлалаа.<br />

×