Чимэдцэрэн - Хадгаламжийн хүү

332 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
332
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Чимэдцэрэн - Хадгаламжийн хүү

  1. 1. 1. Удиртгал 2. Судалгааныхэсэг 2.1 Төвбанкныүнэтцаасныхүү 2.2 Эдийнзасгийнөсөлтхадгаламжийнхэмжээболонхүүний өсөлттэйуялдахнь 2.3 Инфляци, Хадгаламжийнхүү 3. Дүгнэлт 4. Ашигласанматериал
  2. 2. Удиртгал ОнолынхувьдЗээлийнхүүболонХадгаламжийнхүүнийзөрүүгээрбанкорлогоолжбайдаг. Тэгвэлэнэзөрүүгальболоххолдуулахньбанкныхувьдашигтайюм. Зээлийнхүү, Хадгаламжийнхүү, Хүүнийзөрүү (График1) Хугацаагүй хадгаламжийн хүү /төгрөг/ 60 Банкуудын зээлийн хүү /төгрөг/ 50 40 Хүүний зөрүү 30 20 10 1998 1998 1998 1999 1999 2000 2000 2001 2001 2001 2002 2002 2003 2003 2003 2004 2004 2005 2005 2006 2006 2006 2007 2007 2008 2008 2008 2009 2009 0 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê Ãðàôèêààñ àæèãëàõàä õàäãàëàìæ áîëîí çýýëèéí õ¿¿íèé çºð¿¿ áóóð÷ áóé õýäèé ÷ õàäãàëàìæèéí õ¿¿íèé áóóðàëò íü çýýëèéí õ¿¿íèéõýýñ õàðüöàíãóé óäààí áàéãàà íü áàíêíû àøèãò àæèëëàãààíä ñºð㺺ð íºëººëºõ òàëòàé. Õàäãàëàìæ áîëîí çýýëèéí õ¿¿íèé çºð¿¿íèé áóóðàëò íü ãîë÷ëîí çýýëèéí õ¿¿íèé áóóðàëòààð áèé áîëñîí áàéíà. Ýíý íü íýã òàëààñ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ã áóóðóóëàõ çàìààð çýýëèéí õ¿¿ã áóóðóóëàõ áîëîìæ áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. Õýðýâ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ áóóðàõã¿é ýíý õýâýýð ¿ðãýëæëýõ þì áîë áàíêóóäûí àøãèéí ò¿âøèí áóóð÷ óëìààð òºëáºðèéí ÷àäâàðã¿é áîëîõ ìàãàäëàëòàé þì. Òèéìýýñ àðèëæààíû áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý îäîî áàéãàà ò¿âøèíãýýñ íü áóóðóóëàõ áîëîìæòîé ýñýõ òàëààð ñóäëàõ çàéëøã¿é õýðýãòýé áàéíà. Ñóäàëãààíû õýñýã 1. Òºâ áàíêíû ¿íýò öààñíû õ¿¿ Áàíê õîîðîíäûí çàõûí õ¿ðýý õàðüöàíãóé áàãà, àðèëæàà íü òîãòìîë áóñ ìàíàé óëñûí õóâüä àðèëæààíû áàíêóóä øèíý çýýëèéí ýðýëò áèé áîëîõ õ¿ðòýë èë¿¿äýë íººöººðºº ÒÁ¯Ö-ã õóäàëäàí àâäàã. Áàíê àëäàãäàë õ¿ëýýõã¿é áàéõ ¿¿äíýýñ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ã õàìãèéí èõäýý ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé òýíö¿¿
  3. 3. áóþó ò¿¿íýýñ áàãà áàéëãàõ íü çîõèñòîé áºãººä ÒÁ¯Ö-íû ººð÷ëºëòººñ õàìààðàí õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ººð÷èëæ áàéõ õýðýãòýé. ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿, Õàäãàëàìæèéí õ¿¿ (Ãðàôèê-2) 40 35 Хугацаагүй хадгаламжийн хүү /төгрөг/ 30 Төв банкны үнэт цаасны хүү 25 Хүүний зөрүү 20 15 10 5 -5 1998 1998 1998 1999 1999 1999 2000 2000 2000 2001 2001 2001 2002 2002 2002 2003 2003 2003 2004 2004 2004 2005 2005 2005 2006 2006 2006 2007 2007 2007 2008 2008 2008 2009 2009 2009 0 -10 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê (Õàäãàëàìæèéí õ¿¿ áîëîí ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿íèé çºð¿¿íýýñ ¿¿ññýí àëäàãäàëûí õýìæýýã çýýëèéí õ¿¿íä øèíãýýñýýð èðñýí áàéíà) ÒÁ¯Ö, õàäãàëàìæèéí õ¿¿íèé çºð¿¿ íü 2004-2005 îíû ýõíèé óëèðàë õ¿ðòýë çýýëèéí õ¿¿ãèéí àëäàãäàëã¿é áàéñàí áºãººä 2005 îíû õî¸ðäóãààð óëèðëààñ ýõëýí çýýëèéí õ¿¿íèé àëäàãäàë áèé áîëæ ýõëýñýí áºãººä 2008 îí õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëñýí áàéíà. 2008 îíû òóðø ìºí 2009 îíû äóíä ¿åä õýâèéí áàéñíàà 2009 îíû ñ¿¿ëýýñ ýðãýí çýýëèéí õ¿¿íèé àëäàãäàë áèé áîëæ áàéíà. Ìîíãîëûí èõýíõè áàíêóóä õºðâºõ ÷àäâàð áàãàòàé, áàãà õºðºíãºòýé áàéäàã. Òèéìýýñ òýä ºíäºð äààòãàëûí õºëñ òºëäºã áºãººä áîíä áîëîí õàäãàëàìæèéí ñåðòèôèêàò ãàðãàõ ÷àäâàð áàãàòàé áàéäàã. Ó÷èð íü òýä çàõ çýýë äýýð èë¿¿ ýðñäýëòýé áàéäàã. Òèéìýýñ ººðñäèéí õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ºñãºäºã. ªºðººð õýëáýë áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý áóóðóóëàõã¿é áàéãààä íü áàíê, õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîîäûí õîîðîíäûí ýõ ¿¿ñâýðèéí òºëººõ ºðñºë人í, õàðèëöàã÷àà àëäàõ âèé ãýñýí áîëãîîìæëîë õ¿÷òýé íºëººëæ èðñýí. Õýðýâ áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé óÿëäóóëàí ººð÷èëæ èðñýí áîë çýýë áîëîí õàäãàëàìæèéí õ¿¿íèé çºð¿¿ äàðààõ áàéäàëòàé(Ãðàôèê-3) áàéõ áàéñàí. Ãýòýë áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé óÿëäóóëàí áóóðóóëàõã¿é òîõèîëäîëä çýýëèéí õ¿¿íèé áóóðàëò íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýýðýý õÿçãààðëàãäàæ öààø áóóðàõã¿é áàéõ ñºðºã òàëòàé.Ýíý òîõèîëäîëä áàíêíû çýýëäýã÷èä ºíäºð õ¿¿ òºëñººð áàéõ áºãººä óëìààð çýýëèéí äàðàìòàíä îðæ íàéäâàðã¿é çýýëèéí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýí áàíêíû ñèñòåìèéã äîãîëäóóëàõ àþóëòàé.
  4. 4. ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé óÿëäñàí õàäãàëàìæèéí õ¿¿ (Ãðàôèê-3) 60.0 50.0 Хугацаагүй хадгаламжийн хүү /төгрөг/ 40.0 Банкуудын зээлийн хүү /төгрөг/ Õ¿¿íèé çºð¿¿ 30.0 20.0 10.0 2009 2009 2008 2008 2008 2007 2007 2006 2006 2006 2005 2005 2004 2004 2003 2003 2003 2002 2002 2001 2001 2001 2000 2000 1999 1999 1998 1998 1998 0.0 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê 2. Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò õàäãàëàìæèéí õýìæýý áîëîí õ¿¿íèé ºñºëòòýé óÿëäàõ íü ̺íãºíèé çàõûí õ¿¿ ºñºõºä ýðñäýëã¿é ¿íýò öààñàíä õºðºí㺠îðóóëàõàä èë¿¿ äóðëàõ áà ¿¿íýýñ øàëòãààëæ àðèëæààíû áàíêóóäûí õóâüä õàäãàëàìæ òºâëºð¿¿ëýõýä íü ñààä ¿ç¿¿ëäýã. Èéìýýñ áàíêóóä õàäãàëàìæàà òàòàõûí òóëä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ºñãºäºã. Ó÷èð íüõàäãàëàìæèéí ýðýëò íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãèéí ò¿âøèíòýé ýåðýã õàìààðàëòàé áàéäàã. Îíîëûí õóâüä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ áóóðàõ íü õàäãàëàìæèéí õýìæýýã áóóðóóëàõ òàëòàé.Ãýòýë ìàíàé îðíû õóâüä áîë õàäãàëàìæèéí õ¿¿íèé áóóðàëò íü õàäãàëàìæèéí õýìæýýã áóóðóóëæ áàéãàà áàéäàë àæèãëàãäàõã¿é (êîððåëÿöèéí êîåôôèöèåíò = 0.0558) áóþó õàäãàëàìæèéí õýìæýý õ¿¿íýýñýý ìýäðýìæã¿é áàéíà. Õ¿¿íèé æèëèéí ºñºëò, Õàäãàëàìæèéí æèëèéí ºñºëò (õóâèàð) (Ãðàôèê-4)
  5. 5. 200 150 100 Хүүний жилийн өсөлт 50 Төгрөгийн хадгаламжийн жилийн өсөлт 1998 1998 1998 1999 1999 2000 2000 2001 2001 2001 2002 2002 2003 2003 2003 2004 2004 2005 2005 2006 2006 2006 2007 2007 2008 2008 2008 2009 2009 0 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê 1999 îíû ñ¿¿ëýýð 2001 îíû ýõíèé óëèðàë ìºí 2005, 2008 îíû äóíä ¿å¿äýä õ¿¿íèé áóóðàëò áèé áîëîõîä õàäãàëàìæèéí õýìæýý áóóðàëã¿é õàðèí ÷ ºññºí ä¿íòýé áàéíà. Õàðèí 2008 îíû ñ¿¿ëýýð õàäãàëàìæèéí õ¿¿ ºñºõºä íèéò õàäãàëàìæèéí õýìæýý áóóðñàí áàéãàà íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿íèé áóóðàëò íü õàäãàëàìæèéí íèéë¿¿ëýëòèéã áàãàñãàõ ýðñäýëèéã äàãóóëàõààðã¿é áàéíà. Õàðèí õàäãàëàìæèéí õýìæýýíèé ºñºëò íü ÝÇ-í ºñºëòòýé (Ãðàôèê-5)øóóä õàìààðàëòàé (êîððåëÿöèéí êîåôôèöèåíò = 0.935) áóþó áàéãàà íü áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý áóóðóóëñàí ÷ õàäãàëàìæèéí õýìæýýíä ìýäýãäýõ¿éö ººð÷ëºëò ãàðàõã¿é áàéõ ìàãàäëàë ºíäºðòýé þì. ÝÇ-í ºñºëò, Õàäãàëàìæèéí õýìæýý áîëîí õ¿¿íèé æèëèéí ºñºëò (Ãðàôèê-5)
  6. 6. 200 Хүүний жилийн өсөлт% 150 Төгрөгийн хадгаламжийн жилийн өсөлт% 100 ÄÍÁ-íû ºñºëò% 50 0 2005 2006 2007 2008 2009 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò íü èðãýäèéí îðëîãûã ºñãºæ, óëìààð õàäãàëàìæèéí ò¿âøèíã íýìýãä¿¿ëæ áàéíà (Ãðàôèê-5) 3. Èíôëÿöè, Õàäãàëàìæèéí õ¿¿ Èíôëÿöè, Õàäãàëàìæèéí õ¿¿ (Ãðàôèê-6) 40 Хугацаагүй хадгаламжийн хүү /төгрөг/ 35 Æилийн инфëяцийн өөр лөлт 30 25 20 15 10 5 -5 1998 1998 1998 1999 1999 1999 2000 2000 2000 2001 2001 2001 2002 2002 2002 2003 2003 2004 2004 2004 2005 2005 2005 2006 2006 2006 2007 2007 2008 2008 2008 2009 2009 0 -10 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê Áàíêóóä èíôëÿöèéí ä¿íä øèíæèëãýý õèéæ õ¿¿íäýý òóñãàí àæèëëàõ íü çîõèìæòîé. 2009 îíû äóíä ¿åä èíôëÿöèéí ò¿âøèí 4 áàéõàä õàäãàëàìæèéí æèãíýñýí äóíäàæ õ¿¿ 13.2%òàé áàéãàà õýò ºíäºð þì.
  7. 7. Èíãýæ èíôëÿöèéí ò¿âøèí áóóð÷ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ã áóóðóóëàõ áîëîìæ áàéñàí õýäèé ÷ áóóëãàëã¿é õàðèí ºñãºñºí íü èíôëÿöè õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãèéí ò¿âøèíä íºëººëºõã¿é áàéãààã èëòãýæ áàéíà. Áàíêóóä èíôëÿöèòàé õ¿¿ãèéí ò¿âøèí㺺 óÿëäóóëàí ººð÷èëäºãã¿é áóþó õàäãàëàìæèéí õ¿¿ èíôëÿöèàñ ìýäðýìæã¿é (êîððåëÿöèéí êîåôôèöèåíò = 0.045) áàéíà ãýñýí ¿ã. Íèéò Çýýëèéí õýìæýý, Õàäãàëàìæèéí õýìæýý (Ãðàôèê-7) 3,000,000.0 Çýýëèéí õýìæýý 2,500,000.0 Òºãðºãèéí õàäãàëàìæèéí õýìæýý 2,000,000.0 Ǻ𿿠1,500,000.0 1,000,000.0 500,000.0 2003 2003 2003 2003 2004 2004 2004 2004 2005 2005 2005 2005 2006 2006 2006 2006 2007 2007 2007 2007 2008 2008 2008 2008 2009 2009 2009 2009 0.0 Ýõ ñóðâàëæ: Ìîíãîë áàíê Ä¿ãíýëò, ñàíàë Äýýðõ ñóäàëãààíä ¿íäýñëýí äàðààõü ä¿ãíýëò, ñàíàëûã äýâø¿¿ëëýý. 1. Õàäãàëàìæ áîëîí çýýëèéí õ¿¿íèé çºð¿¿íèé áóóðàëò íü ãîë÷ëîí çýýëèéí õ¿¿íèé áóóðàëòààð áèé áîëñîí áàéãàà (ãðàôèê 1) íü òºâ áàíê àðèëæààíû áàíêóóäûã çýýëèéí õ¿¿ãýý áóóðóóëàõûã øààðäñààð áàéãàà ºíººãèéí íºõöºëä áàíêóóäûí õàäãàëàìæèéí õ¿¿ áóóðàõã¿é ýíý õýâýýð ¿ðãýëæëýõ þì áîë áàíêóóä õ¿¿ãèéí ò¿âøíèé ýðñäýëä îðæ àøãèéí ò¿âøèí áóóðàõ ýðñäýëòýé þì. 2. Áàíê àëäàãäàë õ¿ëýýõã¿é áàéõ ¿¿äíýýñ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ã õàìãèéí èõäýý ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé òýíö¿¿ áóþó ò¿¿íýýñ áàãà áàéëãàõ íü çîõèñòîé. Ãýòýë ìàíàé îðíû õóâüä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ íü ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿íýýñ ºíäºð òîãòñîí áàéíà. Òèéìýýñ ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé òýíö¿¿ëýõ çàìààð áóóðóóëàõ. 3. Áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ÒÁ¯Ö-íû õ¿¿òýé óÿëäóóëàí áóóðóóëàõã¿é òîõèîëäîëä çýýëèéí õ¿¿íèé áóóðàëò íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýýðýý õÿçãààðëàãäàæ öààø áóóðàõã¿é áàéõ ñºðºã òàëòàé.Ýíý òîõèîëäîëä áàíêíû çýýëäýã÷èä ºíäºð õ¿¿ òºëñººð áàéõ áºãººä óëìààð çýýëèéí äàðàìòàíä îðæ íàéäâàðã¿é çýýëèéí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýí áàíêíû ñèñòåìèéã äîãîëäóóëàõ àþóëòàé.
  8. 8. 4. Õàäãàëàìæèéí ýðýëò íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãèéí ò¿âøíèé õóâüä ýåðýã íàëàëòòàé áàéäàã ó÷ðààñ áàíêóóä õàäãàëàìæàà òàòàõûí òóëä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý ºñãºäºã. Õàðèí ìàíàé îðíû õóâüä õàäãàëàìæèéí õýìæýýíèé ººð÷ëºëò íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿òýé õàìààðàëã¿é áàéíà. Ýíý íü àðèëæààíû áàíêóóäûí õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý áóóðóóëàõ íü õàäãàëàìæèéí õýìæýýã áóóðóóëàõ ýðñäýëèéã äàãóóëàõààðã¿é áàéíà. 5. Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò íü èðãýäèéí îðëîãûã ºñãºæ, óëìààð õàäãàëàìæèéí ò¿âøèíã íýìýãä¿¿ëæ áàéíà. 6. Áàíêóóä èíôëÿöèéí ä¿íä øèíæèëãýý õèéæ õ¿¿íäýý òóñãàí àæèëëàõ íü çîõèìæòîé. Òèéìýýñ ìàíàé àðèëæààíû áàíêóóä õàäãàëàìæèéí õ¿¿ãýý òîãòîîõäîî èíôëÿöèéí ò¿âøèíã õàðãàëçàæ ¿çýõ íü ç¿éòýé. 7. Áàíêóóäûí ãàðãàñàí çýýëèéí õýìæýý íü õàäãàëàìæèéí õýìæýýíýýñ ºíäºð áàéãàà íü õàäãàëàìæèéí õ¿¿ áóóðàõã¿é áàéãàà øàëòãààí áîëæ áàéíà. Òèéìýýñ õàäãàëàìæèéí õ¿¿ã çýýëèéí õ¿¿íèéõýýñ èë¿¿ õóâèàð áóóðóóëàõ Íîì ç¿é, àøèãëàñàí ìàòåðèàë
  9. 9. 1. Òºâ áàíêíû ñàéò /www.mongolban.mn/ 2. Àðèëæààíû áóñàä áàíêóóäûí ñàéò 3. Áàíê ñàíõ¿¿ /Äîêòîð ßäàìñ¿ðýí/ 4. www.nso.mn

×