Я.Баярцэцэг Д.Болортуяа - Дампуурлын эрсдэлийн загварыг тодорхойлох нь

2,649 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,649
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
17
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • 1942
  • Я.Баярцэцэг Д.Болортуяа - Дампуурлын эрсдэлийн загварыг тодорхойлох нь

    1. 1. ДАМПУУРЛЫН ЭРСДЭЛИЙН ЗАГВАРЫГ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ Удирдагч багш: магистр Б.Цолмон Гүйцэтгэсэн: Я.Баярцэцэг Д.Болортуяа
    2. 2. Агуулга Сэдэв: Дампуурлын эрсдэлийн загварыг тодорхойлох нь Удиртгал Нэгдүгээр бүлэг. Компаний дампуурлын эрсдэлийн онолын үндэслэл 1.1 Компаний дампуурлын эрсдэл, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйл 1.2 Компаний дампуурлын эрсдэлийн онолын загварууд Хоёрдугаар бүлэг. Монголын нүүрсний салбарын дампуурлын эрсдэлийн судалгаа 2.1 Монголын нүүрсний салбарын дампуурлын эрсдэлийн өнөөгийн байдал 2.2 Нүүрсний салбарт тохирсон дампуурлын эрсдэлийн монголчилсон загвар Дүгнэлт, санал Ашигласан материал Хавсралт
    3. 3. Удиртгал Үндэслэл: Хөрөнгийн зах зээл өргөжих → компаний дампуурах эрсдэл ↑ Ач холбогдол:  Үйл ажиллагаандаа хяналт тавих  Тогтворжих  Эдийн засаг ↑ Зорилго: Монголын хөрөнгийн бирж дээр хувьцаагаа арилжаалдаг нүүрсний салбарын компаниудын дампуурлын эрсдэлийн загварыг тодорхойлох Зорилт:  Санхүүгийн байдлыг шинжлэх  Дампуурлын эрсдэлийн загваруудыг судлах  Дампуурлын эрсдэлийн загварыг зөв тодорхойлох Судлах болсон шалтгаан: МУ Э.Альтманы загварыг шууд авч ашигладаг→ МУ-н хувьд учир дутагдалтай Судлагдсан байдал:  1933 Э.Альтман /1977/  1935 Смит, Винокар  1942 Мэрвин  1965 Хикман  2008 Б.Цолмон /МУ-д/
    4. 4. I БҮЛЭГ. КОМПАНИЙ ДАМПУУРЛЫН ЭРСДЭЛИЙН ОНОЛЫН ҮНДЭСЛЭЛ 1.1 Компаний дампуурлын эрсдэл, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлс Дампуурлын тухай хууль IV зүйл- “Өөрийн хөрөнгийн 10%-с доошгүй хувьтай тэнцэх хэмжээний үүргээ хууль буюу гэрээнд заасан хугацаанд биелүүлэхгүй тохиолдолд төлбөрийн чадваргүйд тооцно” Компани дампуурахад нөлөөлөх хүчин зүйлс: Дотоод:  Үйлдвэрлэл үйлчилгээний зохион байгуулалт, бүтэц, удирдлагын арга барил  Техник технологийн шинэчлэлийг үйлдвэрлэлдээ нэвтрүүлээгүй  Зорилтот зах зээл, найдвартай түншээ сонгож олоогүй  Нарийн мэргэжлийн боловсон хүчин дутмаг  Чанаргүй бараа бүтээгдэхүүн  Ажилчдын идэвхижүүлэлт сул Гадаад:  Төрийн бодлого  Эдийн засгийн байдал  Татвар  Байгаль цаг уурын гэнэтийн аюул
    5. 5. 1.2 Компаний дампуурлын эрсдэлийн загварууд Альтманий Z болон Zeta загвар: Zeta=V1X1+V2X2+V3X3+V4X4+V5X5+V6X6 Энд: Xi - санхүүгийн тайлангаас авсан өгөгдлүүд V1….V7 – салбарын параметрүүд Х1=Ажлын капитал/нийт хөрөнгө Х2=Хуримтлагдсан ашиг/ нийт хөрөнгө Х3=Хүү болон татвар төлөхийн өмнөх ашиг/нийт хөрөнгө Х4=Өөрийн хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээ/ өр төлбөр Х5=БО/нийт хөрөнгө
    6. 6. Э.Альтманы хоёр хувьсагчтай загвар Z=-0.3877-1.0736Kтл+0.0579Kзс Z<0 бол дампуурах магадлал 50%-аас бага Z=0 бол дампуурах магадлал 50% Z>0 бол дампуурах магадлал 50 хувиас их  Э.Альтманы таван хувьсагчтай загвар Z=1.2X1+1.4X2+3.3X3+0.6X4+1.0X5 Z<1.810 дампуурах магадлал их 1.810≤ Z<2.675 дампуурах магадлал дунд зэрэг Z=2.675 дампуурах магадлал 0.5 2.675<Z≤2.990 дампуурах магадлал их биш Z>2.990 дампуурах магадлал бага /Энэ загвар нь дампуурах магадлалыг жилийн хугацаанд 85-90 хувийн, 3 жил хүртлэх хугацаанд 83 хувийн магадлалтай тооцдог. / 
    7. 7. Лисогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.063X1+0.092X2+0.057X3+0.001X4 Z<0.037 дампуурах магадлал их Z>0.037 дампуурах магадлал бага   Таффлерийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.53X1+0.13X2+0.18X3+0.16X4 Z<0.2 компаний үйл ажиллагааны хэтийн хөгжил байхгүй болсон Z>0.3 дампуурах магадлал бага Беликовын дөрвөн хувьсагчтай дампуурлын загвар 1998 Z = 8.38X1+X2+0.054X3 +0.63X4 Z < 0 дампуурах магадлал маш их (90-100%) 0 ≤ Z < 0.18 дампуурах магадлал их (60-80%) 0.18 < Z < 0.32 дампуурах магадлал дунд зэрэг (35-50%) 0.32 < Z <0.42 дампуурах магадлал бага (15-20%) Z > 0.42 дампуурах магадлал хамгийн бага (10 % хүртэл ) 
    8. 8. II БҮЛЭГ. МОНГОЛЫН НҮҮРСНИЙ САЛБАРЫН ДАМПУУРЛЫН ЭРСДЭЛИЙН СУДАЛГАА 2.1 Монголын нүүрсний салбарын дампуурлын эрсдэлийн өнөөгийн байдал хүснэгт1 № 1 Харьцааны шинжилгээ Томъёны утга Тэмдэглэгээ Санхүүгийн тогтвортой байдлын шинжилгээ Бие даалтын коэффициент ЭӨ/Σ хөрөнгө М1 2 Зохицуулалтын коеффицент (ЭХ-БХӨТ)/ЭӨ M2 3 Богино хугацаат өр төлбөрийн хувийн жин БХӨТ/ Σ хөрөнгө M3 4 Үйл ажиллагааны шинжилгээ Эргэлтийн хөрөнгийн эргэц ЦБорлуулалт/ЭХ M4 5 Нийт хөрөнгийн эргэц ЦБоруулалт/ Σ хөрөнгө M5 6 Үндсэн хөрөнгийн ачаалал БО/эргэлтийн хөрөнгө M6 7 Нийт авлагын эргэц БО/Авлага М7 8 Нөөцийн эргэц БО/ ΣЭҮ М8
    9. 9. № 9 Харьцааны шинжилгээ Томъёны утга Тэмдэглэгээ Ашигт ажиллагааны шинжилгээ Үндсэн үйл ажиллагааны ашигт ажиллагаа БО/ББӨ М9 10 Нийт хөрөнгийн өгөөж ROI ТДЦАшиг/ Σ хөрөнгө М10 11 Өөрийн хөрөнгийн өгөөж ROE ТДЦАшиг/хувьцаат капитал М11 12 Өрийн шинжилгээ Өрийн харьцаа ӨТ/ М12 13 Өр барагдуулах өнөөгийн боломж УХӨТ/ЭӨ М13 14 Өр барагдуулах ойрын боломж Мөнгөн Хөр/БХӨТ М14 15 Дампуурлын онош /Альтманы Z индекс/ Z=1.2X1+1.4X2+3.3X3+0.6X4+X5 Х1 Ажлын капитал/ Σ хөрөнгө М15 16 Х2 Хур Ашиг/ Σ хөрөнгө М16 17 Х3 ТТӨАшиг/ Σ хөрөнгө М17 18 Х4 ЭӨ/Өр төлбөр М18 19 Х5 БО/НХ М19
    10. 10. МОНГОЛЫН НҮҮРС ОЛБОРЛОГЧ КОМПАНИУДЫН ДАМПУУРЛЫН ЗАГВАРУУДЫН ҮНЭЛГЭЭНИЙ ҮР ДҮН ХҮСНЭГТ 2 Компаний нэр Z BEL LS TFL Z-MGL Адуунчулуун 4,2683 5,1288 0,0589 0,7735 5,5493 Багануур 0,2675 3,3041 -0,0116 0,1788 2,3016 Баянтээг -0,2964 -0,2183 -0,0378 -0,0473 0,7807 0,5483 1,5832 -0,0167 0,0918 2,4282 Шивээ овоо 0,3484 2,6071 -0,0363 0,1674 1,4767 Тавантолгой 20,3929 20,9338 0,2203 4,0697 21,6706 4 1 5 4 0 Адуунчулуун 4,3184 4,9969 0,0666 0,0864 6,0471 Багануур -0,1043 2,1394 -0,0367 0,0989 1,9422 Баянтээг -0,0034 0,3040 -0,0376 -0,042 1,5457 0,5510 -0,1243 -0,0343 -0,0176 2,5177 Шивээ овоо 0,0793 2,7644 -0,0072 0,1646 1,3493 Тавантолгой 10,7266 11,1485 0,1822 1,6682 13,9422 Дампуурсан 4 2 5 5 0 Дампуурах интервал Z<1.81 Z<1.1 Z<0.037 Z<0.2 Z<-0.47819 Шарын гол Он 2007 Дампуурсан Шарын гол 2008
    11. 11. МОНГОЛЫН НҮҮРС ОЛБОРЛОГЧ КОМПАНИУДЫН ДАМПУУРЛЫН ЗАГВАРУУДЫН ҮНЭЛГЭЭНИЙ ҮР ДҮН ХҮСНЭГТ 3 Компаний нэр Z BEL LS TFL Z-MGL Адуунчулуун 3,5895 4,5450 0,0675 0,5902 4,8706 Багануур -0,1208 1,5468 -0,0424 0,0614 1,9137 0,7114 1,2752 -0,0132 0,1989 1,3854 0,6466 0,5549 -0,0308 -0,0327 2,7661 Шивээ овоо -0,3426 1,6421 -0,0215 0,0707 0,6857 Тавантолгой 12,3784 13,4067 -0,1968 2,1511 14,8279 4 1 5 4 0 Адуунчулуун 3,9277 3,8166 0,0672 0,6042 4,8999 Багануур 0,1884 1,9542 -0,0146 0,1195 3,2453 Баянтээг 0,6973 1,4316 -0,0122 0,1857 1,5909 0,4813 -1,1643 -0,0180 -0,0131 0,8183 Шивээ овоо 0,7577 1,8207 -0,0060 0,1337 2,0018 Тавантолгой 9,5650 10,7721 0,1808 1,5233 12,2427 Дампуурсан 4 1 4 4 0 Дампуурах интервал Z<1.81 Z<1.1 Z<0.037 Z<0.2 Z<-0.47819 Баянтээг Шарын гол Он 2009 Дампуурсан Шарын гол 2010
    12. 12. 2.2 Нүүрсний салбарт тохирсон дампуурлын эрсдлийн монголчилсон загвар Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл 1 Хүснэгт4 Нэр Он Z BEL LS TFL Баянтээг 2007 -0,2964 -0,2183 -0,0378 -0,0473 Багануур 2008 -0,1043 2,1394 -0,0367 0,0989 Багануур 2009 -0,1208 1,5468 -0,0424 0,0614 Шивээ овоо 2009 -0,3426 1,6421 -0,0215 0,0707 Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл 2 хүснэгт5 Баянтээг 2007 0,14 0,03 -0,35 -0,11 0,49 L 0 Багануур 2008 1,02 0,16 -0,50 -0,17 0,67 0 Багануур 2009 1,08 0,16 -0,55 -0,12 0,66 0 Шивээ овоо 2009 2,78 0,49 -0,32 -0,12 0,18 0 Нэр Он М2 М14 М16 М17 М19
    13. 13. ЛОЖИТ ЗАГВАРЫН ҮР ДҮНГ ЭКОНОМЕТРИКИЙН ШИНЖИЛГЭЭ ХИЙДЭГ EVIEWS 5.0 ПРОГРАММААР ТООЦОН ҮЗВЭЛ: Dependent Variable: COAL_Z Method: ML - Binary Logit (Quadratic hill climbing) Date: 12/04/11 Time: 17:52 Sample: 1 24 Included observations: 24 Estimation settings: tol= 0.00100, derivs=accurate mixed (linear) Initial Values: C(1)=0.02391, C(2)=1.34793, C(3)=1.37134, C(4)=0.31128 Convergence not achieved after 5 iterations QML (Huber/White) standard errors & covariance Variable Coefficient Std. Error M14 2.026045 0.224827 M17 84.97523 5.810323 M19 10.13993 0.813239 M2 1.502483 0.204444 Mean dependent var 0.833333 S.D. dependent var S.E. of regression 0.065270 Akaike info criterion Sum squared resid 0.085203 Schwarz criterion Log likelihood -0.699145 Hannan-Quinn criter. Avg. log likelihood -0.029131 z-Statistic 9.011553 14.62487 12.46857 7.349128 Prob. 0.0000 0.0000 0.0000 0.0000 0.380693 0.391595 0.587938 0.443685
    14. 14. ЛОЖИТ ЗАГВАРЫН ҮР ДҮНД: Z = 1-@LOGIT(-(2.026044541*M14 + 84.97523468*M17 + 10.13993083*M19 + 1.502482861*M2)) Бодит утга, загварын утга болон алдааны хүснэгт хүснэгт6 Ob Actu s al Fitted Residual Residual Plot 1 1 0.999999999906 9.3516971944e-11 | . * . | 13 1 0.999994197049 5.80295132457e-06 | . * . | 2 1 1 8.27116153346e-14 | . * . | 14 1 0.999987246922 1.27530781587e-05 | . * . | 3 1 0.999999999838 1.61954449851e-10 | . * . | 15 1 0.999997775573 2.22442739295e-06 | . * . | 4 1 0.99999999998 2.03626004946e-11 | . * . | 16 1 0.996807613931 0.00319238606895 | . * . | 5 1 0.91639303454 0.0836069654598 | . | .* | 17 1 0.999585127532 0.000414872467773 | . * . | 6 0 0.00303248250405 -0.00303248250405 | . * . | 18 1 0.999319303249 0.000680696750799 | . * . | 7 0 0.173958938276 -0.173958938276 |* . | . | 19 0 0.0390839018385 -0.0390839018385 | .*| . | 8 1 0.999999999993 6.56785736908e-12 | . * . | 20 1 0.999999999731 2.69481881254e-10 | . * . | 9 0 0.0161813733035 -0.0161813733035 | . *| . | 21 1 1 0 | . * . | 10 1 0.940889557119 0.0591104428813 | . | * | 22 1 1 0 | . * . | 11 1 0.810901624531 0.189098375469 | . | . *| 23 1 1 0 | . * . | 12 1 0.916994926186 0.0830050738138 | . | .* | 24 1 1 0 | . * . |
    15. 15. МОНГОЛЫН НӨХЦӨЛД ТОХИРСОН НҮҮРСНИЙ САЛБАРЫН ДАМПУУРЛЫН ЭРСДЭЛИЙН ЕРӨНХИЙ ЗАГВАРЫН УТГА НЬ: COAL_Z = 2.026044541*M14 + 84.97523468*M17 + 10.13993083*M19 + 1.502482861*M2 Энд: М2=(Эргэлтийн хөрөнгө-БХӨТ)/ЭӨ М14=Мөнгөн хөрөнгө/БХӨТ М17=ТТӨА/Нийт актив М19=БО/Нийт актив  COAL_Z≥ 1.375211 гарвал дампуурахгүй байх магадлал 100%  -1.68671≤COAL_Z<1.375211 гарвал дампуурах эсэх нь эргэлзээтэй  1.375211≥COAL_Z дампуурах магадлал 100%
    16. 16. COAL_Z ЗАГВАРЫН ҮР ДҮНД ХҮСНЭГТ7 Байгууллага Адуун чулуун Багануур Баянтээг Шарын гол Шивээ овоо Таван толгой 2007 22.88746 2.634227 -3.79074077 11.75244 7.9099 131.1267 2008 30.27652 -5.91545 2.704592 11.01277 7.348844 98.71195 2009 22.56355 -1.68671 1.375211 12.70245 -3.21209 106.4909 2010 24.34338 25.71994 2.362561 5.526524 21.58383 99.33988
    17. 17. ДАМПУУРАХАД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ХҮЧИН ЗҮЙЛ Хүснэгт8 /салбарын дундаж/ 2007 2008 2009 2010 Утга m2 m14 m17 m19 coal_z Өөрчлөлт Утга Өөрчлөлт Утга Өөрчлөлт Утга 1.56 1.96 0.17 0.82 28.75334 -50.5% -35.1% -23.6% 14.0% -16.5% 0.77 1.27 0.13 0.94 24.023203 32.4% -40.2% 13.7% -18.9% -4.1% 1.02 0.76 0.14 0.76 23.038885 88.7% 31.1% 44.9% -7.2% 29.4% 1.93 1.00 0.21 0.71 29.812685 Хүснэгт9 Хувьсагчид Салбарын жилийн дундаж Параметр Дүн Эзлэх хувь m2 m14 m17 m19 1.318 1.245 0.161 0.808 1.50248 2.02604 84.9752 10.1399 1.98077 2.52182 13.7093 8.19511 7.5% 9.5% 51.9% 31.0% 26.407 100% нийт
    18. 18. ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ Э.Альтман 1977 он – Zeta- 66.6%  COAL_Z ≠ Zeta → М2, М14  Нөлөөлж буй гол хүчин зүйл - М17 
    19. 19. АШИГЛАСАН МАТЕРИАЛ 1. МХБ –д бүртгэлтэй Хувьцаат компаний санхүүгийн тайлан 2. “Эрсдэлийн удирдлага” доктор.ph . А.Ганзориг (2007 он) 3. “Аж ахуйн нэгжийн санхүү” доктор.ph . Ц.Аюурзана (2004 он) 4. “Санхүүгийн тайлан шинжилгээ” Док(ph) Б.Сайнжаргал 5. “Санхүүгийн байгууллагын эрсдлийн удирдлага” З.Оюунцацрал (2006он) 6. “Санхүүгийн шинжилгээ” Д.Моломжамц (2001он) 7. Reto R. Gallati (2003) “Risk Management and Capital Adequacy”, McGraw-Hill. 8. Philippe Jorion (2003) “Financial Risk Manager Handbook”, Second Edition, John Wiley and Sons. 9. www.mse.mn

    ×