Panorama językoznawstwa

1,552 views

Published on

Prezentacja z seminarium Zakładu Logiki i Metodologii Nauk. Przedstawia analizę nurtów językoznawczych ze szczególnym uwzględnieniem generatywizmu i kognitywizmu.
Instytut Filozofii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Published in: Education, Technology, Business
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,552
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Panorama językoznawstwa

  1. 1. Panorama językoznawstwa jako dyscypliny(Korespondencja z pola bitwy)<br />Seminarium ZLiMT<br />Barbara Konat (ZEiK)<br />22 marca 2011<br />Instytut Filozofii<br />Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  2. 2. CreativeCommons:NonCommercial-ShareAlike<br />You are free:<br />to Share — to copy, distribute and transmit the work<br />to Remix — to adapt the work<br />Under the following conditions:<br />Attribution — You must attribute the work in the manner specified by the author or licensor (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work). <br />Attribute this work: Credit theauthor: Barbara Konat, Adam Mickiewicz University, Poznan, Poland<br />Noncommercial — You may not use this work for commercial purposes. <br />Share Alike — If you alter, transform, or build upon this work, you may distribute the resulting work only under the same or similar license to this one. <br />http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/<br />
  3. 3. Plan wystąpienia<br />Wstęp: kłopoty z językoznawstwem<br />Rozproszenie językoznawstwa- panorama<br /> IJ i IFA UAM<br />„Metodologie językoznawstwa” (Łódź 2006 i 2010)<br />Wyróżnienie generatywizmu i kognitywizmu<br />Generatywizm i kognitywizm jako dwa dominujące nurty<br />W jaki sposób porównać dwa nurty?<br />Porównanie na podstawie „manifestów”<br />Podobieństwa i różnice<br />Podsumowanie – zaproszenie do dyskusji<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  4. 4. Wstęp: kłopoty z językoznawstwem<br />„Naukowość lingwistyki jest bowiem kwestią sporną i od lat pozostaje przedmiotem dyskusji, które jak dotąd nie znalazły ostatecznego rozstrzygnięcia” (Pawłowski 2010)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  5. 5. <ul><li>„Empiryczne i ilościowe metody badań wobec naukowego statusu współczesnego językoznawstwa” Pawłowski 2006</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  6. 6. Panorama językoznawstwa 1: IJ UAM<br />http://www.logic.amu.edu.pl/index.php/Victoria_Kamasa_-_Naukoznawstwo<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  7. 7. Panorama językoznawstwa 2a<br />„Metodologie językoznawstwa” pod red. Piotra Stalmaszczyka<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  8. 8. Panorama językoznawstwa 2b<br />„Empiryczne i ilościowe metody badań wobec naukowego statusu współczesnego językoznawstwa” Pawłowski 2006<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  9. 9. Panorama językoznawstwa 3<br />Porównanie dwóch nurtów uznanych za dominujące<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  10. 10. Plan wystąpienia<br />Wstęp: kłopoty z językoznawstwem<br />Rozproszenie językoznawstwa- panorama<br /> IJ i IFA UAM<br />„Metodologie językoznawstwa” (Łódź 2006 i 2010)<br />Wyróżnienie generatywizmu i kognitywizmu<br />Generatywizm i kognitywizm jako dwa dominujące nurty<br />W jaki sposób porównać dwa nurty?<br />Porównanie na podstawie „manifestów”<br />Podobieństwa i różnice<br />Podsumowanie – zaproszenie do dyskusji<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  11. 11. W jaki sposób porównać dwa nurty?<br />1) Podejście pierwsze: według tekstów założycielskich, tzn. explicite określających odrębność podejścia<br />2) Podejście drugie: według najbardziej aktualnego stanu badań<br />3) Podejście trzecie: według sztandarowych podręczników<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  12. 12. Podejście pierwsze<br />Dwa teksty „założycielskie”:<br />Chomsky, N. (1970). Current Issues In Linguistic Theory. Paryż: Mouton<br />Lakoff, G. (1991). Cognitive versus generative linguistics: how commitments influence results. Language & Communication , 11 (1-2), strony 53-62<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  13. 13. Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  14. 14. Chomsky:  <br /> (1957). Syntactic Structures. The Hague: Mouton.    <br />(1964). Current issues in linguistic theory. The Hague: Mouton.    <br />(1965). Aspects of the Theory of Syntax. Cambridge: The MIT Press.    <br />(1965). Cartesian Linguistics. New York: Harper and Row.<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  15. 15. Noam Chomsky- wczesny program <br />Określając cele teorii językoznawczych, Noam Chomsky stwierdza <br />W niniejszej pracy zastrzegę termin teoria językoznawcza dla systemów hipotez dotyczących ogólnych cech języka ludzkiego wysuwanych w próbie odniesienia się do określonego zakresu zjawisk językowych (Chomsky, 1970, str. 7) <br /> <br />Przesądza tym samym, że istotnym dla badań językoznawczych będzie to, co ogólne – wspólne zarówno dla różnego rodzaju wypowiedzi językowych jak i dla różnych języków. Obok tego jednak zauważa, że pewien zakres zjawisk językowych zostanie świadomie pominięty, aby możliwe było wskazanie praw ogólnych dla zakresu będącego bezpośrednio w obszarze zainteresowań. Pokazuje to, że Chomsky był świadom stosowanych przez siebie procedur idealizacyjnych.<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  16. 16. Noam Chomsky- wczesny program <br /><ul><li>Produktywność języka: „każdy dojrzały użytkownik może w swoim ojczystym języku wypowiedzieć nowe zdanie, a pozostali użytkownicy tego języka mogą je natychmiast zrozumieć, pomimo iż zdanie to będzie jednakowo dla nich nowe” (Chomsky, 1970, str. 7). </li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  17. 17. Noam Chomsky- wczesny program <br /><ul><li>Rekursywność
  18. 18. S - > NP VP
  19. 19. VP - > (Aux) V (NP) (PP) (Adv)
  20. 20. Itd….
  21. 21. (Some) (beautiful) boys (were) danc(ing) (twist) (with otherboys) (quickly).</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  22. 22. Noam Chomsky- wczesny program <br /><ul><li>Modularność:
  23. 23. Języka – SLI
  24. 24. Elementów języka
  25. 25. Colorless green ideas sleep furiously. Gramatyka może być badana niezależnie od semantyki.</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  26. 26. Noam Chomsky- wczesny program <br />Komponenty w języku<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  27. 27. Noam Chomsky- wczesny program <br />Tylko zdania poprawne (well-formed) należą do badanego języka<br />I-language (competence) vs. E-language (performance)<br />Idealny użytkownik języka – <br />„[jest takim] użytkownikiem, który należy do całkowicie jednorodnej społeczności językowej i zna jej język w sposób doskonały. Wykorzystując swoją znajomość języka podczas czynnego zachowania nie podlega on też takim gramatycznie nieistotnym uwarunkowaniom jak ograniczoność pamięci, rozproszenie uwagi, przerzuty uwagi oraz błędy (przypadkowe i systematyczne). Takie jest moim zdaniem stanowisko twórców językoznawstwa ogólnego, i , jak dotychczas nie przytoczono żadnego przekonującego argumentu na rzecz jego modyfikacji” <br />(N. Chomsky Zagadnienia teorii składni)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  28. 28. Językoznawstwo kognitywne<br />Główne założenia:<br />Założenie o generalizacji<br />Założenie o poznawczym charakterze języka<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  29. 29. Założenie o generalizacji i założenie o poznawczym charakterze języka<br /><ul><li>Założenie o generalizacji (Generalizationcommitment): nie zakłada się odrębności poszczególnych aspektów języka (semantyki, gramatyki, pragmatyki itd.), ale uznaje to za kwestię wymagającą dopiero wykazania.</li></ul>Cognitiveversusgenerativelinguistics: howcommitments influence results (Lakoff, 1991)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  30. 30. Założenie o generalizacji i założenie o poznawczym charakterze języka<br />Założenie o poznawczym charakterze języka (Cognitivecommitment): koncepcje językoznawcze należy uzgadniać z tym, co generalnie wiadomo na temat umysłu i mózgu z dyscyplin innych niż językoznawstwo. (Lakoff, 1991, str. 54)<br />Dla badacza pracującego w paradygmacie językoznawstwa kognitywnego oznaczać to będzie konieczność uwzględniania wyników badań z dziedzin takich jak psychologia rozwojowa i poznawcza, antropologii czy neurobiologii. (convergingevidence)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  31. 31. Uzus językowyUsage – basedlinguistics<br /><ul><li>Przyjmując jako teoretyczną podstawę koncepcję uzusu językowego, językoznawcy kognitywni odrzucają Chomsky’ego rozróżnienie na kompetencję i wykonanie. (Evans, Green 2006)
  32. 32. „languagestructureemergesfromlanguageuse” (Tomasello 2003)
  33. 33. Tym, co badane są rzeczywiste wypowiedzi użytkowników języka.</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  34. 34. Zestawienie<br />Tezy wczesnego Chomsky’ego<br />Gramatyka i semantyka to osobne moduły. Ich wzajemny wpływ zostaje pominięty dlatego można je badać osobno.<br />Język jako całość to osobny moduł. Wpływ pozostałych zdolności poznawczych na niego może zostać pominięty.<br />Do języka (badanego) należą tylko zdania poprawne, takie jakie wypowiadałby idealny użytkownik języka.<br />B. Tezy kognitywizmu<br />(Generalizationcommitment) Uznaje się wpływ gramatyki i semantyki na siebie<br />(Cognitivecommitment) Uznaje się wpływ procesów poznawczych innych niż językowe na język <br />Uchyla się założenie o idealnym użytkowniku języka –zawiera oparcie się o uzus językowy <br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  35. 35. Czy wobec tego Pawłowski ma rację, twierdząc, że podejścia wewnątrz językoznawstwa się nie wykluczają?<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  36. 36. Społeczny aspekt konfliktu<br />„Sparodiowany adwersarz”<br /><ul><li>Brak wiadomości nt. aktualnego stanu badań w pozostałych dziedzinach </li></ul>Generatywiści i kognitywiści o sobie nawzajem <br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  37. 37. Lakoff i Fauconnier o Chomskym<br />„założenie o poznawczym charakterze języka stoi w sprzeczności z założeniami Chomsky’ego” (Lakoff, 1991, str. 54)<br />W przeciwieństwie do tej jednoznacznie autonomicznej wizji struktury językowej [mowa o generatywizmie – przyp. B.K.], językoznawstwo kognitywne powróciło do dawniejszej tradycji. W ramach tej tradycji język służy tworzeniu i przekazywaniu znaczenia, a językoznawcy i kognitywiście daje wgląd w działanie umysłu. Fundamentalne własności myślenia, procesy poznawcze i komunikacja społeczna powinny się pojawiać, być skorelowane i powiązane z ich przejawami językowymi. (Fauconnier, 2009, str. 261)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  38. 38. Chomsky o językoznawstwie korpusowym i kognitywnym<br /><ul><li>Corpus linguistics doesn’t mean anything. . . [S]upposephysics and chemistry decide that instead of relying on experiments, what they’re going to do is take videotapes of things happening in the world and they’ll collect huge videotapes of everything that’s happening and from that maybe they’ll come up with some generalizations or insights. Well, you know, sciences don’t do this. But maybe they’re wrong. Maybe the sciences should just collect lots and lots of data and try to develop the results from them. Well if someone wants to try that, fine. They’re not going to get much support in the chemistry or physics or biology department. . . We’ll judge it by the results that come out. So if results come from study of massive data, rather like videotaping what’s happening outside the window, fine— look at the results. I don’t pay much attention to it. I don’t see much in the way of results.
  39. 39. Linguistics 115: Corpus Linguistics, Fall 2007, SJSU 12
  40. 40. Chomsky on corpus linguistics: 2004 interview (cyt. Za : CHOMSKY VS. CORPUS LINGUISTICS , John Fry , San Jos´e State University )</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  41. 41. Genetyczne pokrewieństwo CL i GG:<br />Pierwsza i druga rewolucja kognitywna<br />Linguisticswars<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  42. 42. Podejście drugie w rekonstrukcji poglądów<br />Odtworzenie ewolucji i zmian wewnątrz teorii<br />Taka panorama wydaje się najbardziej obiecująca, wymaga dalszej pracy<br />Współczesne koncepcje stosowane w badaniach generatywnych różnią się znacznie od pierwotnych założeń Chomsky’ego (dr Katarzyna Miechowicz-Mathiasen IFA UAM)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  43. 43. ’60 Transformationalgenerativegrammar (reguły<br />transformacji)<br />Standard Theory (struktury głębokie i powierzchniowe)<br />’70 Extended Standard Theory<br />’80 Government/Binding Theory (Principles, Parameters,Movement)<br />’90 Minimalist Program<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  44. 44. Podejście trzecie – porównanie podręczników<br /><ul><li>Podręczniki: dwa sztandarowe</li></ul>Zalety:<br />Wybór tekstów należy do autorów<br /> jasny kontrast (cytaty)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  45. 45. Podejście trzecie – porównanie podręczników<br />„Arbitraryrelation of form and meaning”<br />„Evidence for theinnateness of language”<br />„Theautonomy of language” (Fromkin, Rodman, Hyams)<br />„GeneralisationCommitment”<br />„CognitiveCommitment”<br />„Embodiedcognition” (Evans, Green)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  46. 46. Językoznawstwo kognitywne a generatywne<br />Schemat pytań http://www.slideshare.net/VictoriaKamasa/funkcjonalizm<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  47. 47. Podsumowanie<br />Jaki jest status językoznawstwa jako dyscypliny (naukowej)?<br />Wydaje się, że cytowani autorzy, choć wychodzący z różnych tradycji, zarówno językoznawcy jak metodolodzy, są w jednym zgodni: nie ma powszechnie przyjętych pojęć zarówno językoznawstwa jak i nauki.<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  48. 48. Przykładowa odpowiedź: podejście fasetowe<br />Paradygmat w ujęciu Kuhna jest pojęciem „miałkim” i nie stosuje się do współczesnych dziedzin<br />„Wszystkie perspektywy [w lingwistyce –BK] są poznawczo wartościowe a wynikające z nich uogólnienia nie wykluczają, lecz dopełniają się nawzajem” s. 123<br /><ul><li>„Empiryczne i ilościowe metody badań wobec naukowego statusu współczesnego językoznawstwa” Pawłowski 2006</li></ul>Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  49. 49. Dodatkowa komplikacja<br />Socialturn w językoznawstwie kognitywnym<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  50. 50. Zaproszenie do dyskusji<br />Jaki jest status językoznawstwa jako dyscypliny tak zróżnicowanej, z dwoma wyróżniającymi się nurtami?<br />Zarówno generatywiści i kognitywiści przekonani są o spełnianiu przez te teorie kryteriów naukowości.<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  51. 51. Czy należy założyć, że utrata części obrazu jest ceną naukowości (idealizacja) i językoznawstwo musi funkcjonować jako podzielona dyscyplina?<br />Czy językoznawstwo kognitywne stawiając w centrum zainteresowania semantykę, musi przyjąć, że nie spełni na pewno kryteriów naukowości, i pozostać dyscypliną humanistyczną? (Carnapa opinia o semantyce, Maciaszek 2006)<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  52. 52. Dziękuję za uwagę<br />i zapraszam do dyskusji<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  53. 53. Podziękowania<br />Prezentacja ta nie powstałaby, gdyby nie pomoc i zaangażowanie Koleżanek i Kolegów z Instytutu Filologii Angielskiej oraz Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Poniżej znajduje się lista osób, z których prac i uwag korzystałam przy przygotowaniu prezentacji.<br />Prof. Małgorzata Fabiszak<br />Dr Konrad Juszczyk<br />http://www.slideshare.net/Linguist/strukturalizm2010<br />http://www.slideshare.net/Linguist/kognitywizm-w-lingwistyce<br />Dr Victoria Kamasa: http://www.logic.amu.edu.pl/index.php/Victoria_Kamasa_-_Naukoznawstwo<br />http://www.slideshare.net/VictoriaKamasa/funkcjonalizm<br />http://www.slideshare.net/VictoriaKamasa/kosmitywizm<br />Dr Katarzyna Miechowicz-Mathiasen<br />Z Zakładu Logiki i Kognitywistyki IP UAM:<br />Mgr Agnieszka Czoska<br />http://www.logic.amu.edu.pl/images/4/4f/Generatywizm.pdf<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />
  54. 54. Literatura<br />Chomsky, N. (1970). Current Issues In Linguistic Theory. Paryż: Mouton. <br />Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive Linguistics. An Introduction. Edynburg: Edinburgh University Press. <br />Fauconnier, G. (2009). Metodologia i uogólnienia. W A. Klawiter, Formy aktywności umysłu. Ujęcia kognitywistyczne (strony 260-288). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.<br />Grucza F., (1983). Zagadnienia metalingwistyki, Warszawa, PWN<br />Lakoff, G. (1991). Cognitive versus generative linguistics: how commitments influence results. Language & Communication , 11 (1-2), strony 53-62.<br />Pawłowski, A. (2010)Empiryczne i ilościowe metody badań wobec naukowego statusu współczesnego językoznawstwa. W: P. Stalmaszczyk, Metodologie językoznawstwa. Filozoficzne i empiryczne problemy w analizie języka. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.<br />Maciaszek, J. (2006)Filozoficzne i logiczne podstawy językoznawstwa. W: P. Stalmaszczyk, Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne . Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.<br />Barbara Konat UAM. Seminarium ZLiMT 22.03.2011<br />

×