Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

G004 110923031950-phpapp01

381 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

G004 110923031950-phpapp01

  1. 1. გაკვეთილი N4 საშინაო დავალების შემოწმება8. Ar(N) = 14 ; Ar(F) = 19; Ar(Na) = 23; Ar(Fe) = 56; Ar(Sn) = 119; Ar(Au) = 197;9. Mr(P2O5) = 2 . 31 + 5 . 16 = 62 + 80 = 142 Mr(SO3) = 80 Mr(KMnO4) = 15810. M(HNO3) = 63 გ/მოლიM(H2S) = 34 გ/მოლიM(CO2) = 44 გ/მოლიM(CH4) = 16 გ/მოლი11. ა) m(Fe) = n(Fe) M(Fe) = 20 56 = 1120 გ  ბ) M(C12H22O11) = 12 . 12 + 22 . 1 + 11 . 16 = 342 გ/მოლი m(C12H22O11) = 0,3 . 342 = 102,6 გგ) M(Na2CO3) = 106 გ/მოლიm(Na2CO3) =5 . 106 = 530 გ12. ა) M(NaCl) = 58,5 გ/მოლი m( NaCl ) 25 n (NaCl) = = = 0,427 მოლი M ( NaCl ) 58,5 ბ) M(H2) =2 გ/მოლი 10 n (H2) = = 5 მოლი 2 გ) M(NaOH) = 40 გ/მოლი 100 n (NaOH) = = 2,5 მოლი 40 I ტესტი 1. რომელი ელემენტი აღინიშნება S სიმბოლოთი? 1. ფოსფორი 2. სილიციუმი 3. გოგირდი 4. კალიუმი 2. რომელი ელემენტი აღინიშნება Cl სიმბოლოთი? 1. ნახშირბადი 2. ქლორი 3. ქრომი 4. აზოტი 3. ნაერთებში ყოველთვის ერთვალენტიანი არიან: 1. Na, K, Ca 2. H, Na, K 3. H, K, Ca 4. Na, K, Zn 4. ნაერთებში ყოველთვის ორვალენტიანი არიან: 1. Al, K, O 2. Ca, O, K 3. Na, O, K 4. Ca, Mg, O
  2. 2. 2 5. ჰაშ-ორი-ეს-ო-ოთხი. ასე იკითხება 1. H2SiO3 2. H2SO4 3. H3PO4 4. H2O 6. Ca-ის ჟანგბადნაერთის ფორმულაა: 1. CaO 2. Ca2O 3. Ca2O3 4. Ca2O5 7. მასის ატომური ერთეული არის ნახშირბადატომის: 1. მასის ტოლი 2. მასის 1/2 3. მასის 1/12 4. არცერთი პასუხი არ აირს სწორი. 8. ელემენტის ფარდობითი ატომური მასა გვიჩვენებს რამდენჯერ მეტია მოცემული ელემენტის ერთი ატომის მასა: 1. ერთ მასის ატომურ ერთეულზე 2. ჟანგბადის ერთი ატომის მასაზე 3. ნახშირბადის ერთი ატომის მასაზე 4. მასის ატომური ერთეულის 1/12-ზე 9. ფარდობითი ატომური მასის ერთეულის განზომილებაა: 1. მგ 2. ნანოგრამი 3. გრამი 4. განზომილება არ აქვს 10. ფარდობითი მოლეკულური მასა გვიჩვენებს რამდენჯერ მეტია მოცემული ნივთიერების მოლეკულური მასა: 1. წყალბადის მოლეკულაზე 2. ნახშირბადის მოლეკულაზე 3. მასის ატომურ ერთეულზე 4. მასის მოლეკულურ ერთეულზე ნარევები და სუფთა ნივთიერებები სუფთა ნივთიერებები მხოლოდ ერთი სახის მოლეკულებისგან შედგებიან.ნარევების შემადგენლობაში კი ორი და/ან ნივთიერების მოლეკულა შედის. სუფთაწყალი მხოლოდ H2O მოლეკულებისგან შედგება. ბუნებაში გავრცელებული წყალისუფთა ნივთიერებებს არ მიეკუთვნება, რადგან ოკეანის წყალი წყლის მოლეკულებისგარდა საკმაოდ დიდი რაოდენობით შეიცავს მარილებს და კიდევ მრავალ სხვანივთიერებას. მდინარეების და წყაროს წყალში ეს მარილები ნაკლებია, მაგრამ მაინცსაკმაო რაოდენობითაა. ყველაზე სუფთა წვიმის წყალია, მაგრამ მასშიც არის მცირერაოდენობით გახსნილი სხვადასხვა ნივთიერებები. შეგვიძლია ვთქვათ, რომბუნებაში სუფთა ნივთიერებები პრაქტიკულად არ გვხვდება. მაგრამ თუ მინარევებისრაოდენობა მცირეა და ისინი ვერ ცვლიან ძირითადი ნივთიერების თვისებებს, მაშინამბობენ, რომ ნივთიერება პრაქტიკულად სუფთაა.
  3. 3. 3 ნარევები კი სხვადასხვა ნივთიერებათა ერთობლიობაა. ნარევია მაგალითადჰაერი, რომელიც ძირითადად აზოტის (N2), ჟანგბადის (O2) და მცირე რაოდენობითსხვა აირების ნარევია. ნარევში შემავალ ნითიერებებს თავისი თვისებებიშენარჩუნებული აქვთ. შედგენილობის მუდმივობის კანონი. მასური წილი ქიმიის ერთერთი ძირითადი კანონია შედგენილობის მუდმივობის კანონი. ესკანონი ფრანგმა მეცნიერმა მარსელ პრუსტმა ჩამოაყალიბა. ყოველ სუფთა ნივთიერებას, მიუხედავად მისი მიღების ხერხებისა,მუდმივი შედგენილობა აქვს. როგორი გზითაც არ უნდა მივიღოთ წყალი (მივიღებთ ქიმიური რეაქციისგზით, თუ ბუნებრივ წყალს გავასუფთავებთ) ის მხოლოდ წყალბადისა და ჟანგბადისატომებისგან შედგება (თვისებითი შედგენილობა). ამასთან სუფთა წყალში ყოველორ ატომ წყალბადზე ერთი ატომი ჟანგბადი მოდის (რაოდენობითი შედგენილობა). ასევეა სხვა ნივთიერებებისთვისაც. ნივთიერების რაოდენობითი შედგენილობის დასახასიათებლად იყენებენმასურ წილს. მასური წილი გვიჩვენებს ნივთიერების მთელი მასის რა ნაწილი მოდის მისშემადგენელ ამა თუ იმ ელემენტზე. მასური წილის აღსანიშნავად იყენებენ სიმბოლოს . მაგ: გამოვთვალოთ გოგირდისა და ჟანგბადის მასური წილები ნაერთში,რომლის ფორმულაა SO3. M (SO3) = 32 + 3 . 16 = 80 გ/მოლი როგორც ვხედავთ. 80 გ (1მოლი) SO3 შეიცავს 1 მოლ გოგირდს, ანუ 32 გ-ს. 32 აქედან გოგირდის მასური წილი  (S) = = 0,4 80 ანალოგიურად, 80 გ (1მოლი) SO3 შეიცავს 3 მოლ ჟანგბადს, ანუ 3.16 = 48 გ-ს. 48 აქედან ჟანგბადის მასური წილი  (O) = = 0,6 80 მასური წილები შეიძლება გამოვსახოთ პროცენტებშიც (%). მაშინ  (S) = 0,4 . 100% = 40%  (O) = 0,6 . 100% = 60% ცხადია, რომ შემადგენელი ელემენტების მასური წილების ჯამი 1-ის ან 100%-ისტოლია. ზოგადად, თუ ვიცით ნივთიერების ფორმულა მისი შემადგენელი ელემენტებისმასური წილი შეგვიძლია გამოვთვალოთ შემდეგი გზით: მაგ: თუ ნივთიერების ფორმულაა AxByCzA XM ( A) YM ( B) ZM (C )  (A) = ;  (B) = ;  (C) = M ( AxByCz ) M ( AxByCz) M ( AxByCz)
  4. 4. 4 ნივთიერებების ფორმულების შედგენა მასური წილის მიხედვით ქიმიური ანალიზის შედეგად შესაძლებელია ნივთიერების შემადგენელიელემენტების მასური წილების დადგენა. ელემენტთაA მასური წილების საშუ-ალებით კი შეიძლება ამ ნივთიერების ქიმიური ფორმულის გამოთვლა. მაგ: ნივთიერების შემადგენლობაა: (H) = 11,11% და (O) = 88,89%. დაადგინეთფორმულა. ცხადია, რომ 100გრ ნივთიერება შეიცავს 11,11გ წყალბადს და 88,89გ ჟანგბადს. ანუ m(H) = 11,11გ და m(O) = 88,89გ M(H) = 1 გ/მოლი და M(O) = 16 გ/მოლი m ფორმულიდან n = ––– Mდავადგინოთ საძიებელ ნივთიერებაში წყალბადის და ჟანგბადის მოლებისთანაფარდობა: 11,11 n (H) = ––––– = 11,11მოლი 1 88,89 n (O) = –––––– = 5,56 მოლი 16 ცხადია, რომ როგორიც არის წყალბადისა და ჟანგბადის მოლებისთანაფარდობა, ისეთივე იქნება მოლეკულაში მათი ატომების თანაფარდობაც. მთელირიცხვების მისაღებად მიღებული რიცხვები გავყოთ უმცირესზე: 11,11 5,56 n(H) : n(O) = 11,11 : 5,56 = ––––– : ––––– = 1,99 : 1  2 : 1 5,56 5,56 ე.ი. მივიღეთ, რომ 2 მოლ წყალბადზე მოდის ერთი მოლი ჟანგბადი. ანუ ორატომ წყალბადზე მოდის ერთი ატომი ჟანგბადი. ამიტომ საძიებელი ნივთიერებისფორმულაა H2O. განვიხილოთ კიდევ ერთი მაგალითი: ნივთიერების შემადგენელი ელემენტების მასური წილებია  (H) = 1,59%;  (N) = 22,22%;  (O) = 76,19% ანუ ყოველი 100გ ამ ნივთიერების შემადგენლობაში შედის m(H) =1,59 გწყალბადი, m(N) = 22,22 გ აზოტი და m(O)=76,19 გ ჟანგბადი. საძიებელინივთიერების ფორმულაა: HxNyOz . გამოვთვალოთ რამდენი მოლია თითოეულიელემენტი m n M 1,59 22,22 76,19 n(H) = –––– = 1,59 მოლი n(N) = ––––– = 1,587 მოლი n(O) = ––––– = 4,76 მოლი 1 14 16 ამ მონაცემების მიხედვით დავადგინოთ ამ ელემენტების მოლურითანაფარდობები:
  5. 5. 5 1,59 22,22 76,19 x : y : z = n(H) : n (N) : n (O) = : : = 1,59 : 1,587 : 4,76 1 14 16 მთელ რიცხვებზე გადასვლისათვის საჭიროა მიღებული სიდიდეები გავყოთმათ შორის უმცირესზე. 1,587  1,59 ამიტომ ყველა სიდიდე გავყოთ 1,59-ზე. x : y : z = n(H) : n (N) : n (O) = 1 : 1 : 3 მივიღეთ, რომ 1 მოლი საძიებელი ნივთიერება შეიცავს 1 მოლ წყალბადს, 1 მოლაზოტს და 3 მოლ ჟანგბადს. შესაბამისად, ამ ნივთიერების მოლეკულაში გვაქვს 1ატომი წყალბადი, 1 ატომი აზოტი და 3 ატომი ჟანგბადი. ამგვარად, საძიებელი ნივთიერების ფორმულაა HNO3. განვიხილოთ კიდევ ერთი მსგავსი მაგალითი.: მოც:  (Mn) = 49,6%  (O) = 50,4% –––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა? M (Mn) = 55 გ/მოლი M (O)= 16 გ/მოლი წინა ამოცანის მსგავსად 100გ ნივთიერებაში იქნება: m (Mn) = 49,6 გ; m (O) = 50,4 გ; საძიებელი ნივთიერების ფორმულაა: MnxO y 49,6 50,4 x : y = n ( Mn) : n (O) = : = 0,9018 : 3,15 55 16 ორივე რიცხვი გავყოთ უმცირეს მათგანზე: x : y= n ( Mn) : n (O) = 1 : 3,5 ე.ი. მივიღეთ, რომ Mn-ის და O-ის მოლური თანაფარდობა შეადგენს 1 : 3,5რადგან შეუძლებელია მოლეკულაში ატომთა წილადი რაოდენობის არსებობა,ამიტომ, მსგავს შემთხვევებში, მიღებული სიდიდეები უმარტივესი მამრავლისმეშვეობით მთელ რიცხვებზე უნდა დავიყვანოთ.. ასე, რომ 1 . 2 = 2 3,5 . 2 = 7 შესაბამისად მივიღებთ ფორმულას Mn2O7. პასუხი: Mn2O7. საშინაო დავალება 1. რა არის სუფთა ნივთიერება? 2. რას ეწოდება ნარევი? 3. ჩამოაყალიბეთ ნივთიერების შედგენილობის მუდმივობის კანონი. 4. რა არის მასური წილი? 5. გამოთვალეთ შემადგენელი ელემენტების მასური წილები ნივთიერებებში: NaCl, CuSO4, CaCO3, H2SO4, C4H10, NaOH.
  6. 6. 66. შეადგინეთ ნივთიერების ფორმულა, თუ: ა)  (Pb) = 86,6%  (O) 13,4% ბ)  (Sn) = 77,7%  (O) = 21,0%  (H) = 1,3% გ)  (Na) = 43,4%  (C) = 11,32%  (O) = 45,28%

×