Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
1                                   გაკვეთილი N19  საშინაო დავალების შემოწმება  1. m(Na2CO3) = 212გ  2. Ca + 2H2O → Ca(OH)...
2მაღალი ლღობის ტემპერატურა აქვს (20450), ამიტომ მას ხსნიან გამლღვალკრიოლიტში დაახლოებით 10000C-ზე.   რეაქციას ატარებენ ფოლ...
3  3. ჩვეულებრივი მჟავები (HCl, განზ H2SO4 და ა.შ. ადვილად ხსნიან ალუმინს                2Al + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3H2   ...
4  თუ გავაგრძელებთ ტუტის დამატებას ალუმინის ჰიდროქსიდის ნალექი გაიხსნება.                 NaOH + Al(OH)3 → Na[Al(OH)4] + 2...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ara 019

343 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Ara 019

  1. 1. 1 გაკვეთილი N19 საშინაო დავალების შემოწმება 1. m(Na2CO3) = 212გ 2. Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2 Ca(OH)2 + H2SO4 → CaSO4 + 2H2O CaSO4 + Na2CO3 → Na2SO4 + CaCO3↓ Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O 9000 CaCO3 CaO + CO2 CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2 CaO + 2HCl → CaCl2 + H2O CaCO3 + H2O + CO2 → Ca(HCO3)2 700 Ca(HCO3)2 CaCO3 + H2O + CO2 3. t ≈ 1სთ და 20წთ 25 წამი ალუმინი ელემენტი ალუმინი მოთავსებულია ელემენტთა პერიოდული სისტემის IIIპერიოდის III ჯგუფში. რიგობრივი ნომერია 13. M(Al)=27გ/მოლი. ამ ელემენტისატომის აღნაგობა შეიძლება ასე გამოვსახოთ K L M 3d 3p 3s +13 2 8 3 [1s2 2s2 2p6] 3s2 3p1 +3 Al - 3e Al ნაერთებში მუდმივად +3 დაჟანგულობის ხარისხს ავლენს. ბუნებაში ყველა მეტალზე უფრო ფართოდაა გავრცელებული. დედამიწის ქერქისდაახლოებით 9% მოდის ალუმინზე. ის შედის მთის ქანების და თიხისშემადგენლობაში ალუმოსილიკატის სახით. მათ გარდა გვხვდება Al2O3 – კორუნდი, ლალი, საფირონი. Al2O3 ⋅ nH2O – ბოქსიტი Na3AlF6 – კრიოლიტი მიღება მიუხედავად იმისა, რომ დედამიწის ქერქში ალუმინი ყველა მეტალზე მეტია, ამელემენტის მიღება თავისუფალი სახით სულ ორი საუკუნის წინ განხორციელდა,სხვა მეტალებს კი კაცობრიობა რამოდენიმე ათასწლეულია იყენებს. ამის მიზეზი ისარის, რომ წმინდა ქიმიური გზით ალუმინის მიღება შეუძლებელია. ალუმინიმხოლოდ Al2O3–ის (თიხამიწა) ნალღობის ელექტროლიზით მიიღება. Al2O3–ს ძალიან
  2. 2. 2მაღალი ლღობის ტემპერატურა აქვს (20450), ამიტომ მას ხსნიან გამლღვალკრიოლიტში დაახლოებით 10000C-ზე. რეაქციას ატარებენ ფოლადის ყუთში, რომლის კედლებზე დაფენილია გრაფიტი.გრაფიტი კათოდის როლს ასრულებს. გამღვალ ნარევში (კრიოლიტი + Al2O3)ჩაშვებულია ნახშირის ღეროები, რომლებიც ანოდის როლს ასრულებენ. ნალღობშიატარებენ მუდმივ დენს, რომლის ძაბვაა 4-6ვოლტი, ხოლო დენის ძალა ≈ 60000ამპ. + - Al2O3 anu Al AlO3 Al3+ + AlO33- Al2O3 + Na3AlF6 kaT o d z e Al3+ + 3e Al0 ano d z e 2AlO33- - 6e Al2O3 + 3O 3C + 3O 3CO გამოყოფილ ჟანგბადთან ურთიერთქმედებისას ნახშირის ანოდები თანდათანიწვება და მათ ახლებით ცვლიან. კათოდზე წარმოქმნილი ალუმინი ლღვება დაჩაედინება ჭურჭლის ფსკერზე, რომელსაც სპეციალური ხვრელიდან გადმოასხამენ.ჭურჭელში უმატებენ ახალი ულუფა Al2O3-ს და პროცესი განუწყვეტლივმიმდინარეობს. ალუმინი მოვერცხლისფრო თეთრი ფერის მეტალია, მსუბუქია (ρ=2,7გ/სმ3) კარგადატარებს ელექტრულ დენს. ელექტროსადენების დაახლოებით ნახევარიალუმინისგან მზადდება. ალუმინის შენადნობები ინარჩუნებენ სიმსუბუქეს დაიჩენენ საკმაო სიმაგრეს. ამის გამო ისინი ფართოდ გამოიყენებიან მშენებლობაში,მანქანათმშენებლობაში. განსაკუთრებით კი ავიამშენებლობაში. ალუმინი რეაგირებს არამეტალებთან, წყალთან, მჟავებთან, ტუტეებთან, მეტალთაოქსიდებთან. 1. 2Al + 3Cl2 → 2AlCl3 4Al + 3O2 → 2Al2O3 2Al + 3S → 2Al2S3 2Al + N2 → AlN Al + P → AlP 4Al + 3C → Al4C3 2. ჰაერთან შეხებისთანავე ალუმინის ზედაპირი იფარება ძალიან მტკიცე თხელი ოქსიდური ფენით, რომელიც იცავს ალუმინს შემდეგი გარდაქმნისგან. ამიტომაა, რომ საყოფაცხოვრებო ჭურჭელი შეიძლება დამზადდეს ალუმინისგან. მასში ვადუღებთ წყალს და ამ დროს ალუმინსა და წყალს შორის არავითარი ქიმიური რეაქცია არ მიმდინარეობს. მაგრამ საკმარისია რაიმე მექანიკური საშუალებით ან ქიმიური რეაქციის შედეგად მოვაცილოთ ალუმინს ოქსიდური ფენა, რომ ის შედის რეაქციაში წყალთან 2Al + 6H2O → 2Al(OH)3 + 3H2
  3. 3. 3 3. ჩვეულებრივი მჟავები (HCl, განზ H2SO4 და ა.შ. ადვილად ხსნიან ალუმინს 2Al + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3H2 ცივი კონცენტრირებული აზოტმჟავა და გოგირდმჟავა კი “აპასიურებს” ალუმინს. თუმცა ეს რეაგენტები გაცხელებისა რეაგირებენ ალუმინთან. მაგ: t0 2Al + 6H SO 2 4Al (SO ) + 6H O + 3SO 2 4 3 2 2 (ko nc ) 4. ტუტის ხსნარი ალუმინს შემოაცლის დამცავ ოქსიდურ ფენას, რადგან Al2O3 ამფოტერული ოქსიდია და იხსნება ტუტეში. შემდეგ ალუმინი რეაგირებს წყალთან: 2Al + 6H2O → 2Al(OH)3 + 3H2 წარმოქმნილი ალუმინის ჰიდროქსიდი რეაგირებს ტუტესთან. 2H3AlO3 + 2NaOH → 2NaAlO2 + 4H2O შევაჯამოთ ამ ორი რეაქციის ტოლობა: 2 2Al + 6H2O + 2Al(OH)3 + 2NaOH 2NaAlO2 + 4H2O + 2Al(OH)3 + 3H2 2Al + 2H2O + 2NaOH 2NaAlO2 + 3H2 ნატრიუმის ალუმინატი NaAlO2 შეიძლება ჰიდრატირებული სახით ასეც ჩაიწეროს: Na[Al(OH)4] 2Al + 2NaOH + 6H2O → 2Na[Al(OH)4]+3H2 5. ალუმინოთერმიის გზით შეიძლება მათი ოქსიდებიდან მივიღოთ Ca, Cr, Fe და მრავალი სხვა მეტალი 3CaO + 2Al → Al2O3 + 3Ca Cr2O3 + 2Al → Al2O3 + 2Cr და ა.შ. Al2O3 – თეთრი ფერის ძნელადლღობადი ნივთიერებაა. ამფოტერული ბუნებისაა.ბუნებაში გვხვდება მინერალ კორუნდის სახით. კორუნდი ძალიან მაგარია დაგამოიყენება სახეხი და სალესი ქვების დასამზადებლად. Al(OH)3 – თეთრი ნალექია. ამფოტერული ბუნებისაა. მიიღება ალუმინისმარილებზე NH4OH-ის მოქმედებისას: Al3+ + 3NH4OH → Al(OH)3 + 3NH4+ შეიძლება NaOH ან KOH გამოყენებაც, მაგრამ ამ დროს სინჯარაში უნდა ავიღოთალუმინის მარილი, ხოლო ზემოდან უნდა დავაწვეთოთ ტუტის ხსნარი. ტუტისდაწვეთება უნდა შევწყვიტოთ ნალექის მაქსიმალური რაოდენობის დაფიქსირებისას: 3NaOH + AlCl3 → Al(OH)3↓ + 3NaCl
  4. 4. 4 თუ გავაგრძელებთ ტუტის დამატებას ალუმინის ჰიდროქსიდის ნალექი გაიხსნება. NaOH + Al(OH)3 → Na[Al(OH)4] + 2H2O NaAlO2 შეიძლება ასეც ჩაიწეროს Na[Al(OH)4] როგორც ავღნიშნეთ Al2O3 და Al(OH)3 ამფოტერულებია, ე.ი. რეაგირებენ როგორცმჟავებთან ისე ტუტეებთან: Al2O3 + 6HCl 2AlCl3 + 3H2O Al2O3 + 2KOH 2KAlO2 + H2O Al(OH) 3 + 3HCl AlCl3 + 3H2O Al(OH) 3 + KOH K[Al(OH) 4] Al(OH) 3 + 3H+ Al3+ + 3H2O i o nur ad Al(OH) 3 + OH- [Al(OH)4] - საშინაო დავალება 1. შეადგინეთ შემდეგ გარდაქმნათა შესაბამისი ტოლობები: Al2O3 NaAlO2 Al AlCl3 Al(OH)3 Na[Al(OH)4] 2. ალუმინის შემცველი 1,240გ მასალა დაამუშავეს ჭარბი ნატრიუმის ტუტის ხსნარით. გამოყოფილი წყალბადის მოცულობაა 1,344ლ (ნ.პ.). როგორია ამ ნიმუშში ალუმინის მასური წილი? 3. სპილენძისა და ალუმინის 10გ შენადნობი დაამუშავეს ნატრიუმის ტუტით. გაუხსნელი ნივთიერება დაამუშავეს კონცენტრირებული აზოტმჟავათი. მიღებული ხსნარი ააორთქლეს. ნალექი გაავარვარეს და მიიღეს 8გ ნაშთი. გამოთვალეთ როგორი იყო საწყის ნარევში ალუმინის და სპილენძის მასური წილები და დაწერეთ ყველა გარდაქმნის შესაბამისი რეაქციის ტოლობა. 4. ალუმინის და ქლორის ურთიერთქმედებისას 13,35გ ალუმინის ქლორიდი მიიღეს. რამდენი გრამი MnO2 და რამდენი მლ 36%-იანი მარილმჟავას (ρ=1,18) ხსნარია საჭირო იმისათვის, რომ მივიღოთ იმდენივე ქლორი, რომელიც საკმარისია შესაბამისი AlCl3-ის მისაღებად?

×