Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
1                                              გაკვეთილი N10  საშინაო დავალების შემოწმება:  1. ω (H2S) = 0,03%  2. V0 (H2S...
2   -1  2S ვიღებთ იმიტომ, რომ FeS2-ის მოლეკულაში 1 ატომ რკინაზე 2 გოგირდისატომი მოდის.               4FeS2 + 11O2 → 2Fe2O3...
3                                           t0               metali + H2SO4                       sulfati + H2O + SO2     ...
4           2NaCl + H2SO 4        t0      Na2SO4 + 2HCl            myari      konc                        კონც           K...
5  CuSO4 – სპილენძის სულფატი. მისი კრისტალჰიდრატია          CuSO4 5H2O     -შაბიამანი. გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. საშ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ara 010

591 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Ara 010

  1. 1. 1 გაკვეთილი N10 საშინაო დავალების შემოწმება: 1. ω (H2S) = 0,03% 2. V0 (H2S) = 1,456ლ 3. V0 (SO2) = 63ლ გოგირდის (VI) ოქსიდი და გოგირდმჟავა გოგირდის (VI) ოქსიდი – გოგირდის ანჰიდრიდი მრეწველობაში მიიღებაგოგირდმჟავას წარმოების ერთერთ საფეხურზე: V 2O 5 2SO2 + O2 2SO3 V2O5 კატალიზატორია. ლაბორატორიულ პირობებში შეიძლება მივიღოთ გოგირდმჟავაზე ძლიერიწყალწამრთმევის მოქმედებით: H2SO4 + P2O5 2HPO3 + SO3 (მეტაფოსფორმჟავა) ) (metafosformJava SO3 უფერო სითხეა, მყარდება 180C ტემპერატურაზე. კარგად იხსნება წყალში დაგოგირდმჟავაში. SO3-ის ხსნარს გოგირდმჟავაში ოლეუმი ეწოდება. წყალთანურთიერთქმედებისას წარმოქმნის გოგირდმჟავას. SO3 ტიპიური მჟავური ოქსიდია. ის რეაგირებს ფუძეებთან და ფუძე ოქსიდებთან.ამ რეაქციების შედეგად სულფატები წარმოიქმნება. მაგ: 2NaOH + SO3 → Na2SO4 + H2O NaOH + SO3 → NaHSO4 CuO + SO3 → CuSO4 გოგირდშემცველ ნაერთებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია გოგირდმჟავა. მისიმიღების I საფეხურს წარმოადგენს SO2-ის მიღება. ნედლეული შეიძლება იყოსგოგირდი ან პირიტი. I საფეხური S + O2 → SO2 ან -1 +2 S +2 -1 0 +3 -2 +4 -2 Fe -1 FeS2 + O2 Fe2O3 + SO2 S +2 -1 0 ამ რეაქციაში Fe და S ატომები იჟანგებიან, O2 კი აღდგება: +2 +3 Fe - e Fe დაჟანგვაში სულ 11 4 -1 +4 2S - 10e 2S ელექტრონი მონაწილეობს 0 -2 11 O2 + 4e 2O
  2. 2. 2 -1 2S ვიღებთ იმიტომ, რომ FeS2-ის მოლეკულაში 1 ატომ რკინაზე 2 გოგირდისატომი მოდის. 4FeS2 + 11O2 → 2Fe2O3 + 8SO2 II საფეხურია SO2-ის კატალიზური დაჟანგვა. მაღალ ტემპერატურაზე, V2O5-ის კატალიზატორის ზედაპირზე ჟანგბადითიჟანგება SO2 : 2SO2 + O2 → 2SO3 III საფეხურზე SO3 იხსნება წინასწარ მიღებულ გოგირდმჟავაში: H2SO4 + SO3 H2SO4 SO 3 (H2S2O7) oleumi ოლეუმი IV საფეხურზე კი ოლეუმს წყლით ანზავებენ: H2SO4 SO3 + H2O 2H2SO4 უწყლო გოგირდმჟავა უფერო სითხეა. არ აქვს სუნი და არააქროლადია. თითქმისორჯერ მძიმეა წყალზე. გოგირდმჟავას ქიმიური თვისებები გოგირდმჟავა ტიპიური ძლიერი მჟავაა. წყალში I საფეხურზე კარგადაადისოცირებული: H2SO 4 H+ + HSO4- 2H+ + SO 42- II საფეხურზე შედარებით ნაკლებად მიმდინარეობს დისოციაცია. გოგირდმჟავა, ისევე, როგორც ყველა მჟავა, რეაგირებს მეტალებთან, ფუძე დაამფოტერულ ოქსიდებთან, ჰიდროქსიდებთან და მარილებთან. 1. განზავებული და კონცენტრირებული გოგირდმჟავა მეტალებთან განსხვავებულად რეაგირებს. განზავებული გოგირდმჟავა რეაგირებს იმ მეტალებთან, რომლებიც მეტალთა აქტივობის რიგში მოთავსებულია წყალბადის მარცხნივ. Mg + H2SO4 → MgSO4 + H2 Fe + H2SO4 → FeSO4 + H2 ამ შემთხვევაში, ისევე, როგორც სხვა მჟავებში, დამჟანგველია H+ კათიონი. 0 +1 +2 0 Zn + H2SO4 ZnSO4 + H2 0 +2 1 2 Zn - 2e Zn +1 0 1 2 2H + 2e H2 ცხელი კონცენტრირებული გოგირდმჟავა რეაგირებს თითქმის ყველა მეტალთან, გამონაკლისია ოქრო, პლატინა. იმ მეტალებთან, რომლებიც მოთავსებულია წყალბადის მარჯვნივ, გოგირდმჟავას ურთიერთქმედება მიდის შემდეგი გზით
  3. 3. 3 t0 metali + H2SO4 sulfati + H2O + SO2 (konc) (კონც) მაგ: 0 +6 +2 +6 +4 Cu + 2H2SO4 CuSO4 + 2H2O + SO2 0 +2 1 2 Cu - 2e Cu +6 +4 1 2 S + 2e S როგორც ვხედავთ კონცენტრირებულ გოგირდმჟავაში მჟანგავი არის არა H+, +6 არამედ S . მეტალებთან, რომლებიც მეტალთა აქტივობის მწკრივში წყალბადის მარცხნივ არიან მოთავსებული, ცხელი კონცენტრირებული გოგირდმჟავა წარმოქმნის სულფატსა და წყალს. ამასთანავე გამოიყოფა SO2 ან S ან H2S: metali + H2SO4 sulfati + H2O + SO2 (konc) (კონც) an S an H2S Mg-თან შესაძლებელია კონცენტრირებული გოგირდმჟავას ურთიერთქმედება ასე წარიმართოს: Mg + 2H2SO4 → MgSO4 + 2H2O + SO2 3Mg + 4H2SO4 → 3MgSO4 + 4H2O + S 4Mg + 5H2SO4 → 4MgSO4 + 4H2O + H2S ცივი კონცენტრირებული გოგირდმჟავა არ შედის რეაქციაში ისეთ მეტალებთან როგორიცაა ალუმინი და რკინა. ამ დროს გოგირდმჟავა ჟანგავს ამ მეტალებს, ზედაპირზე წარმოიქმნება მეტალის ოქსიდის ფენა, რომელიც იცავს მეტალს შემდგომი გარდაქმნისგან. ამ მოვლენას “გაპასივება” ეწოდება ამიტომაა, რომ ცივი კონცენტრირებული გოგირდმჟავას გადატანა შეიძლება ფოლადის ბალონებით.2. გოგირდმჟავა რეაქციაში შედის ფუძე და ამფოტერულ ოქსიდებთან CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O Cr2O3 + 3H2SO4 → Cr2(SO4)3 + 3H2O3. გოგირდმჟავა რეაგირებს როგორც ტუტეებთან ისე უხსნად ჰიდროქსიდებთან: NaOH + H2SO4 NaHSO4 + H2O natriumis hidrosulfati 2NaOH + H2SO4 Na2SO4 + 2H2O natriumis sulfati 2Al(OH)3 + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 6H2O4. გოგირდმჟავა ყველა მჟავაზე ძნელად აქროლადია. ამიტომ ის აძევებს სხვა მჟავებს მათი მარილებიდან:
  4. 4. 4 2NaCl + H2SO 4 t0 Na2SO4 + 2HCl myari konc კონც KNO 3 + H2SO 4 t0 KHSO4 + 2HNO3 myari konc K2CO3 + H2SO4 K2SO4 + H2O + CO 2 5. კონცენტრირებული გოგირდმჟავა ძლიერი მჟანგავია. როგორც ვნახეთ ის ჟანგავს მეტალებს. მას შეუძლია დაჟანგოს არამეტალებიც: 0 +6 +5 +4 2P + 5H2SO4 2H3PO4 + 2H2O + 5SO2 0 +5 2 P - 5e P +6 +4 5 S + 2e S C + 2H2SO4 → CO2 + 2H2O + 2SO2 6. გოგირდმჟავა ძლიერი წყალწამრთმევია. მას შეუძლია დაიკავშიროს როგორც თავისუფალი წყალი, ისე მოხლიჩოს წყალი რთული ნივთიერებიდან. მაგ: გოგირდმჟავა “ანახშირებს” შაქარს: H2SO4 C12H22O11 12C + 11H2O Saqari შაქარი გოგირდმჟავა ფართოდ გამოიყენება ქიმიურ მრეწველობაში: მინერალურისასუქების, მჟავების, სულფატების მისაღებად. მეტალების ზედაპირისგასასუფთავებლად, ნავთობის დასამუშავებლად, საღებარების, მედიკამენტების დასხვათა მისაღებად. გოგირდმჟავას მარილების დიდი ნაწილი იხსნება წყალში. ერთ-ერთიგამონაკლისია BaSO4: Ba2+ + SO42- BaSO4 მჟავასა და wyalSi uxsnadi mJavasa da წყალში უხსნადი TeTri feris naleqi თეთრი ფერის ნალექი ეს რეაქცია გოგირდმჟავას და სულფატების აღმომჩენი რეაქციაა. სულფატებიდან მნიშვნელოვანია: Na2SO4 – ნატრიუმის სულფატი. მისი ჰიდრატია Na2SO4 10H2O - გლაუბერისმარილი ან მირაბილიტი. გამოიყენება გამშრობად, აგრეთვე მინის წარმოებაში,მედიცინაში. CaSO – კალციუმის სულფატი. მისი კრისტალჰიდრატია CaSO4 2H2O - 4თაბაშირი და (CaSO4)2 H2O - ალებასტრი. გამოიყენება მშენებლობაში,სკულპტურების დასამზადებლად და მედიცინაში – ძვლის მოტეხილობისასარტაშანების დასადებად. FeSO4 – რკინის(II) სულფატი. მისი კრისტალჰიდრატი FeSO4 7H2O - რკინისშაბი გამოიყენება მავნე მწერებთან საბრძოლველად.
  5. 5. 5 CuSO4 – სპილენძის სულფატი. მისი კრისტალჰიდრატია CuSO4 5H2O -შაბიამანი. გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. საშინაო დავალება: 1. რამდენი გრამი გოგირდმჟავას მიღება შეიძლება 100გ FeS2-ის გადამუშავე- ბით? 2. როგორი იქნება ხსნარში გოგირდმჟავას პროცენტული კონცენტრაცია, თუ 100გ წყალში გავხსნით 400გ SO3-ს? 3. რამდენი გრამი CuO შეიძლება გაიხსნას 100მლ 40%-იან გოგირდმჟავაში (ρ = 1,3)? 4. რამდენი მლ 5%-იანი ბარიუმის ნიტრატის ხსნარია საჭირო (ρ = 1,04) 150მლ 7%-იან Na2SO4-ის ხსნართან (ρ = 1,05) ურთიერთქმედებისთვის? რამდენი გრამი ნალექი გამოიყოფა ამ დროს? 5. დაწერეთ Zn-ისა და ცხელი კონცენტრირებული გოგირდმჟავას ურთიერთქმედების ყველა შესაძლო რეაქცია. დაწერეთ იგივე რეაქცია განზავებული გოგირდმჟავასთვისაც. შეადგინეთ ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციის ელექტრონული ბალანსი. 6. დაწერეთ გოგირდმჟავისა და HgO, Cr(OH)3, Na2S, K2SO3, CaCl2 –ის ურთიერთქმედების რეაქციების ტოლობები.

×