Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
გაკვეთილი № 8საშინაო დავალების შემოწმება:1.            Cl                          Cl                                    ...
-2-4.   რომელია მოცემული ნახშირწყალბადის სახელწოდება.     CH3CHCHCH2CH3                                  CH3     C2...
-3- 9. გეომეტრიული (ცის-ტრანს) იზომერებია:     1.          H           CH3                   H              CH3           ...
-4-                                     2p                               2s                                    sp2  ჰიბრიდ...
-5-  როგორც აღვნიშნეთ ოთხივე ატომი ერთ სწორ ხაზზეა განლაგებული, ხოლომანძილი C C არის 0,120ნმ, ანუ უფრო ნაკლები, ვიდრე C ...
-6-     დავწვავთ ჟანგბადის ნაკადში, მაშინ სრული წვა მიმდინარეობს და ალს     ძალიან მაღალი ტემპერატურა აქვს.               ...
-7-  როდესაც ორგანულ რეაქციებში რაიმე კვადრატულ ფრჩხილებშია ჩასმული ეს  ნიშნავს, რომ წარმოიქმნა შუალედური არამდგრადი ნივთი...
-8-საშინაო დავალება:1.   ტექნიკურ კალციუმის კარბიდში  (CaC2) = 0,95. რამდენი ლიტრი აცეტილენი     შეიძლება მივიღოთ 28გ ასე...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

გაკვეთილი № 8

491 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

გაკვეთილი № 8

  1. 1. გაკვეთილი № 8საშინაო დავალების შემოწმება:1. Cl Cl   n CH2=CCH=CH2  (CH2C=CHCH2) n CH3 CH3   n CH2=CC=CH2  (CH2C=CCH2) n   CH3 CH32. n ≈ 185183. CH2 H C C H3C H2C nXII ტესტი1. ნაჯერი ნახშირწყალბადებია: 1. მეთანი, ეთანი, პროპილენი, ბუტანი 2. მეთანი, ეთანი, პროპანი, ბუტანი 3. მეთანი, ეთანი, პროპანი, აცეტილენი 4. მეთანი, პროპანი, ბუტანი, პენტენი2. მეთანის ნახშირბადატომისთვის დამახასიათებელია: 1. sp ჰიბრიდიზაცია 2. sp2 ჰიბრიდიზაცია 3. sp3 ჰიბრიდიზაცია 4. sp4 ჰიბრიდიზაცია, რადგან ნახშირბადი ოთხვალენტიანია3. მეთანი არ მიიღება: 1. ნატრიუმის აცეტატის და ტუტის გაცხელებით 2. ნახშირბადის გახურებით წყალბადის არეში 3. ეთილენის და წყალბადის ურთიერთქმედებით 4. ალუმინის კარბიდზე წყლის მოქმედებით
  2. 2. -2-4. რომელია მოცემული ნახშირწყალბადის სახელწოდება. CH3CHCHCH2CH3   CH3 C2H5 1. 2-მეთილ-3-ეთილპენტანი 2. 2-მეთილ-3-ეთილჰექსანი 3. 3-ეთილ-3-მეთილპენტანი 4. 2-მეთან-3-ეთანპენტანი5. რომელი რეაქცია წავა ჩვეულებრივ პირობებში? 1. CO + 3H2  CH4 + H2 2. Al4C3 + 12H2O  4Al(OH)3 + 3CH4 3. CH2=CH2 + H2  CH3CH3 4. CH2=CH2 + H2O  CH3CH2OH6. ნაერთი, რომლის ფორმულაა C8H18: 1. ბრომიან წყალს აუფერულებს, ჰაერზე იწვის, გააჩნია როგორც “ცის” ასევე “ტრანს” იზომერები 2. რეაგირებს ჰალოგენებთან, ჰალოგენწყალბადებთან, გააჩნია იზომერები, ჰაერზე იწვის 3. შედის მიერთების და ჩანაცვლების რეაქციებში, გააჩნია როგორც “ცის” ასევე “ტრანს” იზომერები, ჰაერზე იწვის 4. შედის ჩანაცვლების რეაქციებში ჰალოგენებთან, ბრომიან წყალს ვერ აუფერულებს, ჰაერზე იწვის, გააჩნია იზომერები7. ეთილენი არ მიიღება t, Ni 1. 2CH4 CH2=CH2 + 2H2 2. CH3CH2I + KOH  CH2=CH2 + KI + H2O 3. 2CH3I + 2Na  CH2=CH2 + 2NaI + H2 t, Ni 4. C2H5OH CH2=CH2 + H2O H2SO48. რომელია მოცემული ნახშირწყალბადის სახელწოდება CH2=CCHCH2CH3   CH3 C2H51. 2-მეთილ-3-ეთილპენტანი 2. 2-მეთილ-3-ეთილბუტენ-1 3. 2-მეთილ-3-ეთილპენტენ-1 4. 3-ეთილ-4-მეთილპენტენ-1
  3. 3. -3- 9. გეომეტრიული (ცის-ტრანს) იზომერებია: 1. H CH3 H CH3 C C და C C H CH3 H3C H 2. H H H CH3 C C და C C H CH3 H3C H CH3  3. CH3CHCH2CH3 და CH3CHCH2CH3  CH3 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი 10. რომელი რეაქციაა არაზუსტი? 1. CH2=CHCH3 + Br2  CH2BrCHBrCH3 2. CH3CH=CH2 + HCl  CH3CH2CH2Cl H2SO4 3. CH2=CH2 + H2O C2H5OH t 4. C2H5OH CH2=CH2 + H2O H2SO4 აცეტილენური რიგის ნახშირწყალბადები აცეტილენი აცეტილენის მოლეკულური ფორმულაა C2H2. სტრუქტურული ფორმულააH–CC–H. აცეტილენის მოლეკულაში ნახშირბადატომებს შორის სამმაგი ბმააგანხორციელებული. განვიხილოთ ამ მოლეკულის წარმოქმნის მექანიზმი. ნახშირბადის ატომის გარე ელექტრონული შრის ელექტრონები განიცდიან sp-ჰიბრიდიზაციას.
  4. 4. -4- 2p 2s sp2 ჰიბრიდიზდება ერთი s და ერთი p ელექტრონული ღრუბელი, რის შედეგადაც ესორი ელექტრონული ღრუბელი იღებს ცალმხრივად გაწელილი სივრცითი რვიანისფორმას. ეს ორი ელექტრონული ღრუბელი მაქსიმალურად სცილდება ერთმანეთს დაერთ სწორ ხაზზე ლაგდება. დანაჩენი ორი p ელექტრონი ინარჩუნებს სიმეტრიული მოცულობითი რვიანისფორმას და სივრცეში ურთიერთპერპენდიკულარულად არიან განლაგებულნი.აცეტილენის მოლეკულაში  ბმების წარმოქმნა შეიძლება ასე გამოვსახოთ: HCCH ეს ოთხი ატომი ერთ სწორ ხაზზეა განლაგებული. თითოეულ ნახშირბად ატომსორი p ელექტრონი აქვს, რომელთა გადაფარვით ნახშირბადატომები ორ  ბმასწარმოქმნიან: H C C H წარმოვიდგინოთ ასეთი სახით ე.ი. აცეტილენის მოლეკულაში ხორციელდება 3  (1 C – C და 2 C – H ) და 2  ბმა.     
  5. 5. -5- როგორც აღვნიშნეთ ოთხივე ატომი ერთ სწორ ხაზზეა განლაგებული, ხოლომანძილი C C არის 0,120ნმ, ანუ უფრო ნაკლები, ვიდრე C – C და C = C-ს შორის(შესაბამისად 0,154 და 0,134ნმ) აცეტილენის მიღება: 1. კალციუმის კარბიდზე წყლის მოქმედებით 3000o CaO + 3C CaC2 + CO C Ca +2HOH  Ca(OH)2 + HCCH C 2. მეთანის კრეკინგი. მეთანის გაცხელებისას (t > 10000) და კრეკინგის პროდუქტების სწრაფად გაცივებისას სხვა ნივთიერებებთან ერთად მიიღება აცეტილენიც: 2CH4  C2H2 + 3H2 ამ ორ ხერხს თავისი პლიუსები და მინუსები აქვს. პირველი ხერხი ძალიან ენერგოტევადია, მაგრამ კალციუმის კარბიდის ტრანსპორტირება ადვილია. კარბიდი მყარი ნივთიერებაა და ტრანსპორტირებისას მთავარია წყალი არ მიეკაროს. სხვა პრობლემა არ არსებობს. მეორე ხერხით მიღებისას კი აცეტილენი ან იქვე უნდა იქნას გამოყენებული ან გაზსადენით უნდა მოხდეს ტრანსპორტირება, რაც ძალიან ძვირია. აცეტილენის დიდი რაოდენობის ფოლადის ბალონებით გადატანა მოუხერხებელია. აცეტილენი უფერო აირია. სუფთა ნივთიერება უსუნოა, ტექნიკურს კი მინარევების გამო სპეციფიკური სუნი აქვს. წყალში ცუდად იხსნება. ჰაერზე ოდნავ მსუბუქია. ქიმიური თვისებები: 1. აცეტილენი იწვის მჭვარტლავი ალით. ეს გამოწვეულია აცეტილენის მოლეკულაში ნახშირბადის ძალიან მაღალი წილით. ნახშირბადი მთლიანად დაწვას ვერ ასწრებს და გამოიყოფა მური (ჭვარტლი). თუ აცეტილენს
  6. 6. -6- დავწვავთ ჟანგბადის ნაკადში, მაშინ სრული წვა მიმდინარეობს და ალს ძალიან მაღალი ტემპერატურა აქვს. o 2C2H2 + 5O2 3000 4CO2 + 2H2O ეს რეაქცია უდევს საფუძვლად აცეტილენური საჭრისის მოქმედების პრინციპს. აცეტილენური საჭრისი მილით მიერთებულია ერთი მხრივ აცეტილენის მისაღებ ხელსაწყოსთან, მეორეს მხრივ ჟანგბადის ბალონთან. აცეტილენის ჟანგბადში წვისას მიღებული ალით ჭრიან და ადუღებენ ფოლადის ნაკეთობებს.1. აცეტილენის მოლეკულაში ორი  ბმაა და მას ისე, როგორც ეს ახასიათებდა ეთილენს, შეუძლია შევიდეს მიერთების რეაქციაში: ა) ჰალოგენებთან (როგორც სუფთა ნივთიერებებთან, ისე მათ წყალხსნარებთან) რეაქცია ორ საფეხურად მიდის: Cl Cl Cl2 Cl2   HC≡CH HC=CH HCCH     Cl Cl Cl Cl ბ) წყალბადის მიერთებაც შეიძლება ორ საფეხურად განვიხილოთ +H2 HC≡CH + H2 Pt ან Ni H2C=CH2 H3CCH3 გ) ჰალოგენწყალბადებთან HC≡CH + HCl  H2C=CH (ქლორვინილი)  Cl ქლორვინილი ძალიან მნიშვნელოვანი ნაერთია. ქლორვინილის პოლიმერიზაციით მიიღება პოლიქლორვინილი, რომელიც პლასტმასების მისაღებად გამოიყენება. n H2C=CH  H2CCH (პოლიქლორვინილი)   Cl Cl n დ) აცეტილენის ჰიდრატაცია, ანუ აცეტილენის წყალთან ურთიერთქმედება HgSO4-ის თანაობისას მიმდინარეობს. ამ რეაქციას კუჩეროვის რეაქცია ჰქვია. O HC≡CH + HOH  HC=CHOH  CH3 C (ძმრის ალდეჰიდი)  Cl H
  7. 7. -7- როდესაც ორგანულ რეაქციებში რაიმე კვადრატულ ფრჩხილებშია ჩასმული ეს ნიშნავს, რომ წარმოიქმნა შუალედური არამდგრადი ნივთიერება, რომელიც სწრაფად გარდაიქმნება. ამ პროდუქტების მოყვანა რეაქციის ტოლობაში ზოგჯერ აუცილებელია იმისთვის, რომ კარგად გავიგოთ რა გზით მიიღება საბოლოო პროდუქტი. ძმრის ალდეჰიდი ძალზედ მნიშვნელოვანი ნივთიერებაა და მასზე მოგვიანებით დაწვრი ლებით ვისაუბრებთ.3. აცეტილენი იჟანგება KMnO4-ის ხსნარით: CH COOH [O] (მჟაუნმჟავა) KMnO4 CH COOH აღნიშვნა [O] საზოგადოდ მჟანგავის მოქმედებას, დაჟანგავს აღნიშნავს. მჟანგავი შეიძლება სხვადასხვა ნივთიერება იყოს. ამ შემთხვევაში მჟანგავია KMnO4.4. თუ აცეტილენს გავატარებთ Cu2Cl2ის ხსნარში მიიღება ვინილაცეტილენი. HC≡CH + HC≡CH  H2C=CHC≡CH (ვინილაცეტილენი) ვინილაცეტილენიდან შეიძლება ქლოროპრენის მიღება, რომლისგანაც კაუჩუკს იღებენ. გააქტივებულ ნახშირზე გატარებისას (t = 600-6500) ხდება აცეტილენის ციკლოტრიმერიზაცია. 3C2H2  C6H6 (ბენზოლი) (ციკლო – იმიტომ, რომ მიიღება ციკლური ნაერთი. ტრიმერიზაცია იმიტომ, რომ 3 მოლეკულა ერთიანდება) ბენზოლის აღნაგობას შემდეგ გაკვეთილებზე შევისწავლით.5. აცეტილენური წყალბადი შეიძლება ჩანაცვლდეს მეტალებით, მაგ: HC≡CH + 2Na  NaC≡CNa + H2 (ნატრიუმის აცეტილენიდი) HC≡CH + Ag2O  AgC≡CAg + H2O (ვერცხლის აცეტილენიდი - თეთრი ფერის ნალექი) ამ რეაქციით შეიძლება განვასხვავოთ აცეტილენური ნაერთები, რომლებიც სამმაგ ბმასთან დაკავშირებულ წყალბადატომს შეიცავენ, სხვა ნახშირწყალბადებისგან. არც ერთი სხვა რიგის ნახშირწყალბადი ვერცხლის ოქსიდის ამიაკიან წყალთან ნალექს არ იძლევა.
  8. 8. -8-საშინაო დავალება:1. ტექნიკურ კალციუმის კარბიდში  (CaC2) = 0,95. რამდენი ლიტრი აცეტილენი შეიძლება მივიღოთ 28გ ასეთი რეაქტივის წყალთან ურთიერთქმედებისას?2. რამდენი ლიტრი ჟანგბადი დაჭირდება დასაწვავად 20ლ აცეტილენს?3. დაწერეთ აცეტილენის ურთიერთქმედების ყველა შესაძლო რეაქცია Br2, HBr, I2, HI-თან.

×