Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

ამოცანა 33-42

448 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

ამოცანა 33-42

  1. 1. ამოცანა №33 რამდენი გრამი სპილენძის ნიტრატი მიიღება 10გ სპილენძისოქსიდისა და 12,6გ აზოტმჟავას ურთიერთქმედებისას? ამოხსნა: მოც: m(CuO) = 10გ m(HNO3) = 12,6გ ––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m(Cu(NO3)2) = ? M(CuO) = 80გ/მოლი M(HNO3) =63გ/მოლი M(Cu(NO3)2) = 188გ/მოლი CuO + 2HNO3 Cu(NO3)2 + H2O გამოვთვალოთ მორეაგირე ნივთიერებათა რაოდენობები: n(CuO) = 10 / 80 =0,125 moli n(HNO3) = 12,6 / 63 = 0,2 moli როგორც რეაქციის ტოლობიდან ჩანს 1მოლი CuO რეაგირებს 2მოლაზოტმჟავასთან. ე.ი. 1მოლი CuO შეესაბამება 2მოლ HNO3 0,125 “––––––––––––––––“ x “–––––––––“ 0,125 2 x= = 0,25m l i o 1
  2. 2. -2- ე.ი. აზოტმჟავას რაოდენობა (n=0,2მოლი) საკმარისი არ არის ანუ ჭარბადაააღებული CuO. ამიტომ სპილენძის ნიტრატის რაოდენობა გამოითვლება აზოტმჟავასმიხედვით. 1 1 n(Cu(NO3)2) = n(HNO3) = 0,2 = 0,1m l i o 2 2 m(Cu(NO3)2) = n(Cu(NO3)2) M(Cu(NO3)2) = 0,1 188 = 18,8g პასუხი: m(Cu(NO3)2) = 18,8გ ამოცანა №34 100გ მასის მქონე რკინის ფირფიტა გარკვეული დროისგანმავლობაში ჩაუშვეს შაბიამნის ხსნარში. შემდეგ ამოიღეს, გარეცხეს და გააშრეს.ფირფიტის მასა აღმოჩნდა 104გ. როგორია მეტალების მასური წილი მიღებულფირფიტაში? ამოხსნა: მოც: m(ფირფიტა საწყისი) = 100გ m(ფირფიტა საბოლოო) = 104გ –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფირფიტის შედგენილობა რკინის ფირფიტას და შაბიამანს შორის მიმდინარეობს შემდეგი რეაქცია: Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu როცა რეაქციაში შედის 1მოლი რკინა, ეს იმას ნიშნავს, რომ ფირფიტიდან ხსნარშიგადადის 56გ რკინა და იმავე დროს ფირფიტაზე ილექება 1მოლი ანუ 64გ სპილენძი.
  3. 3. -3-შესაბამისად აკლდება 56გ და ემატება 64გ ანუ ფირფიტის მასა ამ შემთხევაში იმატებს64-56=8გ-ით. ამოცანის პირობის თანახმად ფირფიტის მასის ნამატი შეადგენს 104-100=4გ.შეგვიძლია შევადგინოთ პროპორცია და გავიგოთ რამდენი სპილენძი დაილექებაფირფიტაზე. როცა m=8გ ილექება 64გ სპილენძი 4გ “––––––––––“ x “––––“ x =4·64/8= 32გ ფირფიტაზე დარჩენილი რკინის მასა იქნება 104-32=72გ ე.ი. m(Cu) = 32გ m(Fe) = 72გ ფირფიტის შემადგენლობა შეიძლება მასური წილებითაც გამოისახოს: m(Fe) 72 (Fe) = = = 0,6923 anu 69,23% m(f i r f i t a) 104 m(Cu) 32 (Cu) = = = 0,3077 anu 30,77% m(f i r f i t a) 104 პასუხი: (Fe) = 69,23% (Cu) = 30,77% ამოცანა №35 დაწერეთ ნაჯერი ნახშირწყალბადის ფორმულა, რომლისსიმკვრივე წყალბადის მიმართ 36-ია.
  4. 4. -4- ამოხსნა: მოც: CnH2n+2 DH = 36 2 ––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა M DH2= = 36 M = 72 2 ნაჯერი ნახშირწყალბადის ზოგადი ფორმულაა CnH2n+2. ჩავსვათ ნახშირბადის დაწყალბადის ატომური მასები და ამოვხსნათ განტოლება 12n + 2n + 2 = 72 n=5 C5H12 პასუხი: C5H12 ამოცანა №36 დაწერეთ აიროვანი ნაჯერი ნახშირწყალბადის ფორმულა,რომლის წვაზე იხარჯება 5-ჯერ მეტი მოცულობის ჟანგბადი, ვიდრე აღებულინახშირბადის მოცულობაა. ამოხსნა: მოც: 5V(CnH2n+2) = V (O2) ––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა
  5. 5. -5- ნაჯერი ნახშირწყალბადის წვის რეაქციის ზოგადი ტოლობაა: 2CnH2n+2 + 3n+1O2 2nCO2 + 2n+2H2O 2ლ ნახშირწყალბადი რეაგირებს (3n+1)ლ O2-თან 1 “–––––––––––––––––––––––––––“ 5 “–––––––––“ 10 = 3n+1 n=3 ე.ი. ეს ნაჯერი ნახშირწყალბადია C3H8 პასუხი: C3H8 ამოცანა №37 რა მოცულობის ჰაერია საჭირო 1მ3 ბუნებრივი აირისსრული წვისას თუ ამ აირის შემადგენელი კომპონენეტების მოცულობითი წილებია: (CH4)=95%, (N2)=3%, (C2H6)=1%, (CO2) = 1%. ამოხსნა: მოც: V(აირი) =1მ3 (CH4) = 95% (N2) = 3% (C2H6) = 1% (CO2) = 1% ––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. V(ჰაერი) = ?
  6. 6. -6- ამ ტიპის ამოცანების ამოსახსნელად ჯერ უნდა გავიგოთ წვისთვის საჭიროჟანგბადის მოცულობა და რადგან ჰაერში ჟანგბადის შემცველობა დაახლოებით 20%-ია ჰაერის მოცულობის დასადგენად ჟანგბადის მოცულობა 5-ზე უნდა გამრავლდეს.ჩვენ შემთხვევაში ბუნებრივი აირის შემადგენელი ნივთიერებებიდან იწვის მხოლოდმეთანი და ეთანი. დავადგინოთ მათი მოცულობები. 1მ3 = 1000ლ V(CH4) = 1000 0,98 = 950ლ V(C2H5) = 1000 0,01 = 10ლ CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O 2C2H6 + 7O2 4CO2 + 6H2O 1ლ CH4 წვისას საჭიროა 2ლ O2 950 “––––––––––––––––––“ x “––“ x = 950·2/1=1900ლ 2ლ C2H5 წვისას საჭიროა 7ლ O2 10 “–––––––––––––––––––––“ x “––“ 7 10 x= = 35l 2 სულ საჭიროა V(O2) = 1900 + 35 = 1935ლ აქედან V(ჰაერი) = 5 V(O2)= 1935 5 = 9675ლ ანუ 9,675მ3 პასუხი: V(ჰაერი) = 9,675მ3
  7. 7. -7- ამოცანა №38 დაწერეთ ეთილენის ჰომოლოგიური რიგის ნახშირწყალბადისფორმულა, თუ ვიცით, რომ 0,21გ ეს ნაერთი მიიერთებს 0,8გ ბრომს. ამოხსნა: მოც: m(CnH2n) = 0,21გ m(Br2) = 0,8გ –––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა M(Br2) = 160გ/მოლი დავწეროთ რეაქციის ტოლობა: CnH2n + Br2 CnH2nBr2 გავიგოთ ნახშირწყალბადის მოლური მასა. ამისათვის შევადგინოთ პროპორცია 0,8გ Br2 უერთდება 0,21გ ნახშირწყალბადს 160 “––––––––––––––“ x “–––––––––––––––––“ x =160·0,21/0,8= 42გ M(CnH2n) = 42გ/მოლი 12n + 2n = 42 n=3 C3H6 CH2=CH-CH3 პასუხი: C 3 H6
  8. 8. -8- ამოცანა №39 3,7გ ნაჯერი ერთატომიანი სპირტი ჭარბ ნატრიუმთანურთიერთქმედებისას გამოყოფს 560მლ წყალბადს. დაადგინეთ სპირტის ფორმულა. ამოხსნა: მოც: CnH2n+1OH m(სპ) = 3,7გ V0(H2) = 560მლ ––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა შევადგინოთ რეაქციის ტოლობა: 2CnH2n+1OH + 2Na 2CnH2n+1ONa + H2 რეაქციის ტოლობიდან ჩანს, რომ 2მოლი სპირტი გამოყოფს 1მოლ ანუ 22,4ლწყალბადს. შეგვიძლია შევადგინოთ პროპორცია: 2 მოლი სპირტი გამოყოფს 22,4ლ წყალბადს 3,7გ “––––––––––––––––“ 0,56 “–––––––––“ 1 მოლი = 3,7·22,4/2·0,56 = 74 გ ფორმულიდან CnH2n+1OH შევადგინოთ განტოლება: 12n + 2n + 1 + 16 + 1 = 74 14n + 18 = 74 n=4 ე.ი. სპირტის ფორმულაა C4H9OH. პასუხი: C4H9OH.
  9. 9. -9- ამოცანა №40 იზომერულ ნახშირწყალბადების წვაზე იხარჯება 6-ჯერმეტი მოცულობის ჟანგბადი და მიიღება 4-ჯერ მეტი მოცულობის ნახშირორჟანგი,ვიდრე ნახშირწყალბადის საწყისი მოცულობაა. ყველა იზომერი აუფერულებსკალიუმის პერმანგანატის ხსნარს. შეადგინეთ თითოეული იზომერის ჰიდრირებისრეაქციათა ტოლობები. ამოხსნა: მოც: V0(ნ.წ.) = 1ლ V0(O2) = 6ლ V0(CO2) = 4ლ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა და დავწეროთ ჰიდრირების რეაქციები ამოცანის პირობის თანახმად 1 მოცულობა ნახშირწყალბადის წვისას მიიღება 4მოცულობა ნახშირორჟანგი, ე.ი. ნახშირწყალბადის მოლეკულა შეიცავს 4 ატომნახშირბადს. შეგვიძლია დავწეროთ რეაქციის სავარაუდო სქემა: x C4Hx + 6O2 4CO2 + H O 2 2 ცხადია, რომ ამ შემთხვევას აკმაყოფილებს ერთადერთი ამონახსნი – როცა x=8. C4H8 + 6O2 4CO2 + 4H2O ე.ი. საძიებელი ნახშირწყალბადის ფორმულაა C4H8. მას შეესაბამება ზოგადიფორმულა CnH2n , რაც ეთილენის რიგის ან ციკლური ნახშირწყალბადისთვისაადამახასიათებელი. მაგრამ რადგან საძიებელი ნახშირწყალბადები აუფერულებენ
  10. 10. - 10 -KMnO4-ის ხსნარს, ამოცანის პირობას აკმაყოფილებენ იზომერული ალკენები და არაკმეყოფილებს ციკლობუტანი. ე.ი. საძიებელი იზომერებია: H2C=CH−CH2−CH3 H3C−CH=CH−CH3 H2C=C−CH3 ბუტენ-1 ბუტენ-2 │ CH3 2-მეთილპროპენ-1 მათი ჰიდრირების რეაქციებია: H2C=CH−CH2−CH3 + H2 → H3C−CH2−CH2−CH3 H3C−CH=CH−CH3 + H2 → H3C−CH2−CH2−CH3 H2C=C−CH3 + H2 → H3C−CH−CH3 │ │ CH3 CH3 ამოცანა №41 ნივთიერების სიმკვრივე წყალბადის მიმართ 22-ის. მისიშედგენილობა (C) = 54,55%; (H) = 9,09%; (O) = 36,36%. ნივთიერება აღადგენსვერცხლის ოქსიდს. დაადგინეთ ფორმულა. ამოხსნა: მოც: D = 22 H2 (C) = 54,55%
  11. 11. - 11 - (H) = 9,09% (O) = 36,36% აღადგენს Ag2O-ს –––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა r ad gan D H (ni vT ) = 22 Segvi Zl i a d avad gi no T saZi ebel i ni vT i er ebi s 2m l ur i m o asa M anu M = 2D = 2 22 = 44g/m l i o D H2 = 2 როდესაც ცნობილია ნივთიერების მოლური მასა და შედგენილობა (ელემენტებისმასური წილები) ფორმულის დადგენა შეიძლება შემდეგი გზით: მასური წილების საშუალებით დავადგინოთ რამდენ მოლ თითოეულ ელემენტსშეიცავს ერთი მოლი ნივთიერება. ამოცანის პირობის თანახმად 100გ ნივთიერება შეიცავს 54,55გ C-ს 1 მოლი ანუ 44 “––––––––“ x “–––––“ 54,55 44 x= = 24g 100 n= აქედან n(C) = = 2 მოლი 100გ ნივთიერება შეიცავს 9,09გ H-ს 1 მოლი ანუ 44 “––––––––“ x “–––––“ 9,09 44 x= = 4g 100
  12. 12. - 12 - n(H) = = 4 მოლი 100გ ნივთიერება შეიცავს 36,36გ O-ს 1 მოლი ანუ 44 “––––––––“ x “–––––“ 36,36 44 x= = 16g 100 n(O) = = 1 მოლი ე.ი. ნივთიერების ფორმულაა C2H4O. რადგან ამოცანის პირობის შესაბამისად ისაღადგენს ვერცხლის ოქსიდს მოლეკულაში ალდეჰიდის ჯგუფი (-CH=O) უნდაგვქონდეს. ასე რომ საძიებელი ნივთიერებაა O H3C−C H ძმრის ალდეჰიდი პასუხი: CH3-CH=O ამოცანა №42 ორფუძიანი ორგანული მჟავა შეიცავს 49,3% ნახშირბადსდა6,85% წყალბადს. მას ნორმალური აღნაგობა აქვს. დაადგინეთ მჟავას ფორმულა. 1მოლ მჟავას ჯერ დაამატეს 1 მოლი NaOH, შემდეგ 1მოლი მეთილიოდიდი (CH3I).დაწერეთ შესაბამისი რეაქციების ტოლობები. ამოხსნა: მოც: ორფუძიანი ორგანული მჟავა (C) = 49,3% (H) = 6,85% –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
  13. 13. - 13 - უ.გ. ფორმულა და დავწეროთ შესაბამისი რეაქციების ტოლობები ცხადია, რომ მჟავას შემადგენლობაში ჟანგბადის ატომებიც უნდა იყოს. (O) = 100 – ( (C) + (H)) = 100 – (49,3 + 6,85) = 43,85% რადგან საძიებელი მჟავა ორფუძიანია ის უნდა შეიცავდეს ორ კარბოქსილისჯგუფს (-COOH). ე.ი. მჟავას მოლეკულაში 4 ატომი ჟანგბადი უნდა იყოს. ამ დასკვნისსაფუძველზე ჩვენ შეგვიძლია გამოვთვალოთ მჟავას მოლური მასა. 1მოლი მჟავა შეიცავს 4 16 (4მოლი) ჟანგბადს 100გ “–––––––––––––––––“ 43,85გ “––––––––––––” 1 მოლი = = 146გ ე.ი. M(მჟავა) = 146გ/მოლი დავადგინოთ რამდენ მოლ ნახშირბადს და წყალბადს შეიცავს 1მოლი მჟავა: 100გ მჟავა შეიცავს 49,3გ ნახშირბადს 146 “–––––––––––––––“ x “––––––––––––“ 146 49,3 x= = 72g 100 n(C) = = 6 მოლი 100გ მჟავა შეიცავს 6,85გ წყალბადს 146 “–––––––––––––––“ x “––––––––––––“ 146 6,85 x= = 10g 100
  14. 14. - 14 - n(H) = = 10 მოლი ე.ი. მჟავას ფორმულაა C6H10O4. ამოცანის პირობის თანახმად მოლეკულაში ორი –COOH ჯგუფი უნდა გვქონდეს,ხოლო ნახშირბადოვანი ჯაჭვი ნორმალური აღნაგობისა უნდა იყოს. ამაზედაყრდნობით ჩვენ შეგვიძლია დავწეროთ: HOOC CH2 CH2 CH2 CH2 COOH შეაბამისი რეაქციებია: HOOC−(CH2)4−COOH + NaOH → HOOC−(CH2)4−COONa + H2O O HOOC−(CH2)4−COONa + ICH3 → HOOC−(CH2)4− C + NaI O−CH3 პასუხი: HOOC – (CH2)4- COOHამოცანა №43 18,8გ რომელიღაც ნივთიერების, რომლის მოლური მასაა 94გ/მოლი,დაწვის შედეგად წარმოიქმნება 26,9ლ(ნ.პ.) ნახშირორჟანგი და 10,8გ წყალი.moc: m (ნივთიერება)=18,8გ MM(ნივთიერება)=94გ/მოლი V0(CO2)=26,9ლ m(H2O)=10,8გ _______________________დავიმახსოვროთ: ერთი მოლი ორგანული ნივთიერების წვისას რამდენი მოლინახშირორჟანგიც გამოიყოფა, იმდენივე ნახშირბადატომია მოლეკულაში.შესაბამისად რამდენი მოლი წყალიც გამოიყოფა ერთი მოლი ნივთიერების წვისას,ორჯერ მეტი წყალბადატომია მოლეკულაში. თუ წვის შედეგად მხოლოდ
  15. 15. - 15 -ნახშირორჟანგი და წყალი წარმოიქმნება მაშინ საძიებელი ნივთიერების მოლეკულააუცილებლად შეიცავს ნახშირბადისა და წყალბადის ატომებს. მათ გარდა მოლეკულაშეიძლება შეიცავდეს ჟანგბადის ატომებსაც.დავადგინოთ საძიებელი ნივთიერებისა და წვის პროდუქტების მოლები. n(ნივთიერება)=18,8/94=0,2 მოლი n (CO2)=26,9/22,4=1,2 მოლი n (H2O)=10,8/18=0,6 მოლიn(ნივთიერება): n (CO2): n (H2O)=0,2:1,2:0,6=1:6:3ე.ი. შეგვიძლია ვთქვათ რომ საძიებელი ნივთიერების მოლეკულა შეიცავსნახშირბადისა და წყალბადის ექვს-ექვს ატომს. მათ გარდა შეიძლება მოლეკულაჟანგბადის ატომებსაც შეიცავდეს. ამგვარად საძიებელი ნივთიერების ფორმულაა:C6H6Ox 1+ 16x=94 x=1ე.ი. საძიებელი ფორმულაა C6H6O ანუ C6H5OHპასუხი: C6H5OH.

×