გაკვეთილი № 11

1,111 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,111
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
21
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 11

  1. 1. გაკვეთილი № 11 საშინაო დავალების შემოწმება: 1. V0(C2H2) = 17,23ლ 2. m(C6H6) = 63,4გ 3. 2C6H6 + 15O2  12CO2 + 6H2O 4. m(C6H14) = 110,3გ V0(H2)=114,9ლ არომატული ნახშირწყალბადები ბენზოლის ბირთვის შემცველ ნახშირწყალბადებს არომატულინახშირწყალბადები ეწოდებათ. ბენზოლის ბირთვში ნებისმიერი წყალბადისნაცვლად შეიძლება ორგანული ჯგუფი იყოს ჩანაცვლებული. მაგ: H  C C7H8 HC CH მეთილბენზოლი (ტოლუოლი) HC CH C  H ტოლუოლის ფორმულა შეიძლება ასეც ჩავწეროთ: CH3  ექვსკუთხედის წვეროებში ჩანაცვლების ადგილზე C, დანარჩენ ადგილებზე კი CHიგულისხმება.
  2. 2. -2- CH2CH3 C8H10 ეთილბენზოლი ეთილბენზოლის იზომერებია: CH3 CH3 CH3 1 6 2 CH3 5 3 CH3 4 CH3 1,2-დიმეთილბენზოლი 1,3-დიმეთილბენზოლი 1,4-დიმეთილბენზოლი თუ განვიხილავთ ბენზოლისა და ბენზოლის იმ ნაწარმების შედგენილობას,რომლებიც ბენზოლის მოლეკულაში ნაჯერი ჯგუფების ჩანაცვლებით მიიღებადავასკვნით, რომ მათი ზოგადი ფორმულაა: CnH2n-6. ასეთ ნახშირწყალბადებსალკილბენზოლები ეწოდებათ. გავიხსენოთ: CH4 – მეთანი CH3 – მეთილი C2H6 – ეთანი C2H5 – ეთილი ან  ილ ზოგადად ალკანი  ალკილი ბენზოლის უმარტივესი ნაწარმი ტოლუოლი შეიძლება მივიღოთ ჰეპტანისგან CH3 H   CH2 C H2C CH3 HC CH Pt + 4H2 H2C CH2 HC CH C C   H2 H ამ ნახშირწყალბადს არომატული ნახშირწყალბადის ყველა თვისება ახასიათებს,მაგრამ ბენზოლთან შედარებით ბევრად უფრო ადვილად მიდის ჩანაცვლებისრეაქციები ბენზოლის ბირთვის 2, 4 და 6 მდგომარეობაში. ეს ბენზოლის ბირთვზეCH3 ჯგუფის გავლენის გამო ხდება. მაგ:
  3. 3. -3- CH3 CH3   O2N NO2 H2SO4 + 3HONO2 - + 3H2O NO2 2,4,6 ტრინიტროტოლუოლი (ტროტილი, ტოლი) უფრო სწორად 1-მეთილ-2,4,6-ტრინიტრობენზოლი (ტროტილი ძალიან ძლიერი ფეთქებადი ნივთიერებაა) თავის მხრივ ბენზოლის ბირთვის გავლენის გამო მეთილის ჯგუფი ადვილადგარდაიქმნება. ეს ჯგუფი ისეთ რეაქციებში შეიძლება შევიდეს, რაც მეთანისთვის არარის დამახასიათებელი. მაგ: CH3 COOH  [O] + H2O KMnO4 ბენზოის მჟავა (მეთანი არ რეაგირებს KMnO4-ის ხსნართან) არომატული ნახშირწყალბადების სახელწოდების მისაღებად ბენზოლის ბირთვისნახშირბადატომები უნდა გადავნომროთ და შემდეგ მივუთითოთ რომელნახშირბადატომთან რომელი ჯგუფია ჩანაცვლებული. მაგ: CH3 CH3 1 6 2 Cl 5 3 C2H5 4 CH3 NO2 1,4-დიმეთილ-3-ეთილბენზოლი 2-ქლორ-1-მეთილ-4-ნიტრობენზოლი
  4. 4. -4- ზოგჯერ უფრო მოსახერხებელია ბენზოლის შესაბამისი ჯგუფი ჩამნაცვ ლებლადჩავთვალოთ და სახელი ისე დავარქვათ ორგანულ ნაერთს. მაგ: CH3  CH3CCH2CHCH2CH3 CH3 2,4-დიმეთილ-2-ფენილჰექსანი  ბენზოლის ბირთვში შეიძლება ჩანაცვლდეს როგორც ნაჯერი ისე უჯერი ჯგუფები,მაგ: ანუ C6H5 ჯგუფს ფენილი ქვია ამ ნაერთს სტიროლი (ვინილბენზოლი) ქვია. სტიროლი უჯერი და არომატულინაერთებისათვის დამახასითებელ ყველა რეაქციაში შედის. მას იღებენ ეთილბენზოლის გადამუშავებით და გამოიყენება პოლიმერებისმისაღებად: CH=CH2 CHCH2 n n პოლისტიროლი ბუტადიენისა და სტიროლის ერთდროული პოლიმერიზაციით მიიღებაბუტადიენსტიროლური კაუჩუკი: CH=CH2 CHCH2CH2CH=CHCH2 + n CH2=CHCH=CH2 n n ბუტადიენსტიროლის კაუჩუკი
  5. 5. -5- ზოგიერთი არომატული ნახშირწყალბადის ფიზიკური თვისებები ფორმულა სახელწოდება ლღობის დუღილის სიმკვრივე ტემპ. oC ტემპ. oC გ/სმ3 C6H6 ბენზოლი +5,5 80 0,879 C6H5CH3 ტოლუოლი -95 110,6 0,866 მეთილბენზოლი C6H5C2H5 ეთილბენზოლი -94 136 0,866 C6H4(CH3)2 1,2- -25 144 0,896 1,3- -47 139 0,881 1,4- +13 138 0,854 დიმეთილბენზოლი C6H5C3H7 პროპილბენზოლი -99 159 0,861 C6H5CH=CH2 ვინილბენზოლი -30,6 145,2 0,906 სტიროლი C6H5C≡CH ფენილაცეტილენი -45 142 0,930საშინაო დავალება:1. დაწერეთ ა) 1,4-დიმეთილ-2,6-დინიტრობენზოლის ბ) 1,3-დიმეთილ-5-პროპილბენზოლის გ) 1-ქლორ-4-ნიტრობენზოლის დ) 1-მეთილ-4-ვინილბენზოლის გრაფიკული ფორმულები2. დაარქვით სახელები შემდეგ ნაერთებს ა) CH3 ბ) CH3 გ) CH2CH2 CH2CH3 Cl CH2CH2CH3 CH3 NO2 CH3 NO2 Cl
  6. 6. -6-3. პოლისტიროლის პოლიმერიზაციის ხარისხი 1200-ს უდრის. როგორი იქნება პოლიმერის მოლეკულური მასა?4. 25გ ჰეპტანის გარდაქმნისას რამდენი გრამი ტოლუოლი და რამდენი ლიტრი H2 (ნ.პ.) მიიღება?

×