ÇÓÐÀÃ ÓÐËÀË I
ÁÑØÓß-íû çºâøººð뺺ð õýâëýâ.
Óëààíáààòàð õîò
2005 îí
Áèò ïðåññ ÕÕÊ
Åðºíõèé áîëîâñðîëûí 11
æèëèéí ñóðãàëòòàé ...
Òàíèõ òýìäýã
Áóäàõ äàñãàë
Çóðàõ äàñãàë
Õàé÷ëàõ àæèë
Ç¿ñýõ àæèë
Öàâóóäààðàé
Àæèãëààðàé
Çóðãèéã ã¿éöýýæ çóðàõ
Çóðàõ ÷èãëýë
Á...
Îðøèë
Õ¿¿õä¿¿ä ýý!
Òà íàð ñóðãóóëüä îðæ, ñóðàã÷ áîëöãîîëîî. “Çóðàã
óðëàë I” ñóðàõ áè÷èã ÷èíü øèíýýð õýâëýãäýí, áàãà÷óóä
òà...
Ãàð÷èã
1. Çóðàõ àðãàä ñóðöãààÿ...............	5
Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñýë..............	6
Çóðàõ àðãà áàðèë......................
Çóðàõ àðãàä
ñóðöãààÿ
1
Çóðæ ýõëýõýä ÷àìä äàðààõ
ç¿éëñ øààðäëàãàòàé.
Ãóàøü
Óñ
Áèéð
Õàðàíäàà
Áàëëóóð
ªíãèéí õàðàíäàà
Ôëîìàñòåð
Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñ...
Õàðàíäààã ¿ç¿¿ðëýõ
Áàãàæ õýðýãñëýý áýëäýõ, õýðýãëýõ
çºâëºìæèéã ñàéí àæèãëààðàé.
à. Ǻâ á. Áóðóó
Áèéðíèé ¿ñèéã àð÷ëàõ
Õàðàí...
Óñ, ïàëèòð ÿìàð ¿¿ðýãòýé âý?
Áóäãèéí íèéë¿¿ð áóþó ïàëèòð íü ºí㺺 ãàðãàõ,
íàéðóóëàõ òàëáàð þì.
Óñ íü áóäàã øèíãýëýõýä òóñà...
Öàñàí øèðõýã, íàâ÷, áîðîîã
áèéðíèé ¿ç¿¿ðýýð çóðíà.
Çàì, ãîë, ãàçàð çýðãèéã áèéðíèé á¿õ ¿ñýýð çóðíà.
Äýýõ àðãóóäûã àøèãëàí,...
10
Çóðñàí çóðãàà òîäðóóëàõäàà ¿çýã áà íàðèéí áèéðýýð
ÿíç á¿ðèéí çóðààñ çóðäàã.
¯çýã, òóøü áîëîí íàðèéí áèéðýýð çóðàõ
äàñãà...
11
Çîõèîæ
çóðöãààÿ
2
12
“Óóðãà÷”
Ä.×óëóóíñ¿õ (9 íàñ)
Öýã íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì. Öààä òàëä
äàâõèæ áàéãàà øàðãà ç¿ñìèéí ìîðüäûã öýãëýñ...
13
Öýã¿¿äýýñ çóðààñ á¿òäýã. Öýã¿¿ä õîëáîæ çóðàã çóðíà.
Öýã¿¿äèéã õîëáîñíîîð ÿìàð ä¿ðñ¿¿ä ¿¿ññýí
áàéãààã ÿðèëö. Äóðûí áàéðë...
14 ªãºãäñºí çóðààñààð õýâòýæ áàéãàà òýìýý
çóðààðàé.
“Ñóðãóóëüäàà”
Ä.×óëóóíñ¿õ (7 íàñ)
Çóðààñ íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë...
15Çóðààñíóóäûí ÿëãààã ñàéí àæèãëààðàé.
Äóóðàéí çóðààðàé.
1. Øóëóóí çóðààñ
2. Ìóðóé çóðààñ
3. Òàõèð çóðààñ
4. Äîëãèîëñîí çó...
16
“ªâººãèéí人 î÷èõîîð”
À.Íàðàí-ªëçèé
(7 íàñ)
Öýãèéí õýëáýðã¿é òîìîðñîí ä¿ðñëýëèéã òîëáî ãýíý.
Òîëáî íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí...
17
Ýíý íü õýëáýðæýýã¿é
òîëáî þì.
Ýðòíèé õ¿íèé çóðãèéã àæèãëàöãààÿ.
Òîëáûã ÿàæ õýðýãëýõ òóõàé ÿðèëöààðàé.
Õýëáýðæñýí òîëáî ...
18
“Áè ìîðü óíàâ”
Ë.Ýíõãýðýë (6 íàñ)
¯íäñýí ä¿ðñ¿¿ä
Ä¿ðñ
• Çóóâàí äóãóé
• Ãóðâàëæèí
• Äóãóé
• ĺðâºëæèí
¯íäñýí ä¿ðñ¿¿äèéã ...
19
“Á¿æèã÷èí îõèí”
Á.Àíóäàðü (6 íàñ)
Çóðàã á¿òýýõ õýðýãñýë íü ä¿ðñ þì.
Ä¿ðñ ÿàæ çóðàã á¿òýýæ áàéãààã àæèãëààðàé.
Ä¿ðñ íü ç...
20
¯íäñýí ºíãº
Óëáàð øàð, íîãîîí, ÿãààí ºí㺠õýðõýí ¿¿ñýâ?
ªí㺠íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì.
ªíãº
¯íäñýí ºíã¿¿äèéã àæ...
21
¯íäñýí ºíãº
¯íäñýí ºíãèéí îíöëîãèéã
ÿðèëöààðàé.
1 2
3 4
5 6
7 8
Øàðààð áóäàõ Óëààíààð áóäàõ
Äýâñãýðýý áóäàõ Çóðãàà õ¿ðý...
22
Íàð øèã äóëààõàí
Öàñ ìºñ øèã õ¿éòýí
“Õî¸ð àçàðãà”
Ã.̺íõáàÿð (6 íàñ)
“Öàñàí õ¿í”
Í.Áàòìàíëàé (7 íàñ)
1. Äýýðõ çóðãóóä à...
23
Çîõèîìæ
ªºð õóâèëáàðààð ñàíñðûí õºëãèéã çóðæ
áóäààðàé.
Àëèâàà þìûã, çóðãèéí äýâñãýð äýýð ñîíãîí áóóëãàñàí
ä¿ðñëýëèéã çî...
24
Ä¿ðñ, ýä þìñûã çºâ áàéðëóóëæ,
äýñ äàðààëëûã òîãòîîõ íü ñàéí
çîõèîìæ á¿òýýõ àðãà þì.
Õ¿¿õäèéí á¿òýýëèéã àøèãëàæ,
õ¿¿õýä ...
25
ªºðñ人
ä¿ðñýëöãýýå
3
26
Õ¿íèé õºäºë㺺íèéã àæèãëààðàé.
Õ¿í íü õ¿¿õäèéí á¿òýýëèéí ãîë áààòàð áàéäàã.
1 2 3 4 5
Õ¿í çóðàõ äàðààëàë
Äàäëàãûí äýâòý...
27
Ìàë, àìüòàí çóðàõ àðãà
Ìàë áà àìüòíû çóðàã çóðààðàé.
Õ¿¿õýä á¿ð ìàë àìüòàí çóðàõ äóðòàé.
12
3
4
5
1
2
3
5
Ìàë çóðàõ äàð...
28
×èíèé àìüäàð÷ áóé îð÷èíä áàéãàà
õýý óãàëçààð ÷èìýãëýñýí ýä ç¿éëñèéí
÷èìýãëýëèéã ñàéí àæèãëààðàé.
Õýý óãàëç çóðàõ àðãà
Ì...
29
Áàéãàëü çóðàõ àðãà
ªºðèéíõºº ìýäýõ öýöýã îðîëöñîí çóðàã
çóðààðàé.
Á.Ìè÷èäìàà (6 íàñ)
Õ¿¿õýä á¿õýí öýöãýíä äóðòàé. ßðãóé...
30 ªºðèéí çóðàõ ñýäâýý ñîíãîí, çóðààðàé.
Ñýäýâò çóðàã
“Ìèíèé ýýæ”
Í. Àíóæèí (6 íàñ)
“Ýìíýã ñóðãàëò”
Ø.Äýíäýâæàìö (7 íàñ)
Ñ...
31
1. Çóðãààñ ººðòºº òààëàãäñàí ¿õð¿¿äèéã
äýâòýðòýý õóóëæ çóðààä áóäààðàé.
2. Çóðãèéí ä¿ð¿¿äèéã çóðàõäàà, ÿìàð çóðààñ
õýðý...
32
1. Ñýäýâò çóðãèéã àøèãëààä, ººðòºº òààëàãäñàí
ä¿ðèéã ñîíãîí çóðààðàé.
2. Çóðàõ äàðààëëûí äàãóó ººðñ人 çóðàã çóðààðàé.
...
33
Íààìëûí ºíãèéã ÿðèëöààðàé.
×èìýãëýë çóðàã
Íààìëóóäûã àæèãëàæ, òààëàãäñàí ä¿ðñëýëýý
ºíãèéí öààñààð íààãààðàé.
•	 Íààìàë ...
34
“Ñ¿õáààòàðûí õºðºã”
Æ.Ñîäíîìãàâàà
Àëòàíõàðãàíà íààìàë
“Ãîëûí ýðýãò”
Ö.Öàãààí-ªâãºí
¯éñýí íààìàë
Íýã õÿëáàð ä¿ðñëýë ñîíã...
35Äàäëàãà àæëûí äýâòýð äýýðýý õóñ ìîäûã
ºíãèéí öààñààð íààãààðàé.
Íààõ äàðààëëûã çóðàã äýýð äóãààðëàñàí áîëíî.
Äóãààðûí äà...
36
“Íóãàñ”
ªíãèéí öààñàí øèãòãýìýë
1. Øèãòãýìýë çóðàã íààìàë çóðãààñ ÿìàð ÿëãààòàé âý?
2. Íóãàñ çîõèîìæèéã á¿òýýõýä ÿìàð º...
37
Ìîíãîë çóðàãò ¿¿ë çóðàõ
Ìîíãîë çóðàãò óóë, òîëãîä çóðàõ
¯¿ë áà óóë çóðñàí àðãûã àæèãëààä, çóðãèéí
äýâòýð äýýðýý çóðààðà...
38
Ìîä çóðñàí àðãûã ñàéí àæèãëààä, ººðºº çóðààðàé.
Íàâ÷ çóðñàí àðãûã àæèãëàæ, äóóðàéí
çóðààðàé.
Ìîäíû íàâ÷èéã çóðàõäàà ýõí...
39
1. Õàä, ÷óëóó çóðñàí ñàìíàà çóðààñûã àæèãëàæ, ººðºº
çóðæ ¿çýýðýé.
2. Õàä çóðñàí çóðãèéí çóðààñ ÿàãààä ººð ººð áàéíà âý?...
40
Õ¿¿õä¿¿äèéí áàðüñàí áàðèìëûã àæèãëààðàé.
1. ªºðèéí äóðòàé ñýäâýýð áàðèìàë áàðèàðàé.
2. Õ¿¿õä¿¿äèéí áàðèìëûí ºíãº, ä¿ðñè...
41
Áàðèìàë áàðèõàä öýã çóðààñ, òîëáî çýðýã
çîõèîìæèéí õýðýãñýë õýðõýí õýðýãëýãäñýíèéã
ÿðèëö.
Çóðàã äýýðõ ä¿ðñ¿¿äèéã áàðèìë...
42 1. Áàðèìàë áàðèõ äàðààëëûã ñàéí àæèãëààðàé.
2. Äýýðõ äàðààëëûã àøèãëàí, õ¿íèé ä¿ðñ õèéãýýðýé.
Áàðèìàëä õýðýãëýõ áàãàæóó...
43
Ä¿ðñëýõ
óðëàãèéí
á¿òýýëòýé
òàíèëöúÿ
4
44
Óðàí
çóðàã
Óðàíá
àðèëãàÃî¸ë÷è
ìýãëýë
Óðàí á
àðèìàë
Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí
á¿òýýëèéí àíãèëàë, òºðºë
45
Óðàí çóðãèéã õýðõýí
óíøèõ âý?
Çóðàã óíøèõ äàðààëëûã àøèãëàí, õ¿¿õäèéí
çóðàã áîëîí çóðàà÷äûí á¿òýýë óíøààðàé.
Óðàí çóðãè...
46
“Í¿¿äýë”
Ö.Ìèíæ¿¿ð
Ìîíãîë çóðãèéí
á¿òýýëòýé òàíèëöúÿ
Çóðàã äýýðõ ìîä, ¿¿ë, óóë, õàä, ÷óëóóã íýã
á¿ð÷ëýí àæèãëààä, çóðæ ...
47
Óðàí çóðàã
“Àçàðãàíû íîöîëäîîí”
Î.Öýâýãæàâ
ßàãààä “Àçàðãàíû íîöîëäîîí” ãýæ íýðëýñýí
áý? Çóðãèéí ãîë áà òóñëàõ ä¿ðèéí òà...
48
“Àæëûí äàðàà”
Ã.Îäîí
Çóðãèéí ãîë ä¿ð àëü íü âý? Òóñëàõ ä¿ð
ÿìàð ¿¿ðýãòýé îðñîí áý?
Àæëûí äàðàà
	 Ñàëõèíû ¿ç¿¿ðò ÷èéã ¿í...
49
Óðëàõ àðãàä
ñóðàëöúÿ
5
50 Óðëàëûí õè÷ýýëèéí áàãàæ õýðýãñëýý
áýëòãýýðýé.
Óðëàëûí áàãàæ õýðýãñýë
Õàðàíäàà
Óðëàæ ýõëýõýä ÷àìä äàðààõ áàãàæ õýðýãñýë
...
51
1. Õýìæèõýä ÿìàð áàãàæ õýðýãëýäýã âý?
2. ªºðòºº áàéãàà õýìæèõ áàãàæèéã
íýðëýýðýé.
Çóðæ, õýìæèõýä õàðàíäàà, øóãàì, õýâ, ...
52 Õàé÷ õýðýãëýõ àðãûí òóõàé ÷è þó ìýäñýí
áý? Ýýæ, ààâäàà ÿðüæ ºãººðýé.
Ìàòåðèàëûã òàéð÷ ººëºõ, òýãøëýõ,
õàñàõàä õàé÷èéã õ...
53
Çóðàã ãàðãàõ, õàé÷ëàõ àðãûã ñàéí
òîãòîîãîîðîé.
Õàé÷àà çºâ áàðüæ õàé÷ëàõ äàñãàë õèéãýýðýé.
1. Ǻâ ñîíãîõ
2. Ǻâ áàðèõ
3....
54
Öààñ
êàðòîíîîð
ªíãèéí öààñûã þóíä õýðýãëýäýã âý?
Çàãâàðûã ÿìàð ìàòåðèàëààð õèéäýã âý?
Çàãâàð
(Ìàøèí òåõíèê)
Òîãëîîì
(ªð...
55
Ýìõ öýãöòýé áàéõ íü àìæèëòòàé ñóðàëöàõ ¿íäýñ þì.
Àëèìàà îõèí, Áàòàà õ¿¿ õî¸ðûí àæèëä òóñëààðàé.
Õýí þó õèéæ áàéíà? Äóãó...
56 Çóðàã áóóëãàõ àðãóóäààñ àëü íýãèéã íü
àøèãëàí, çóðàã áóóëãàæ çóðààðàé.
Çóðàã áóóëãàõ àðãà
Çóðãèéã õýä õýäýí àðãààð äýâñ...
57
1. Çîõèîìæèéí ººð àðãóóäûã ìýäýõ ¿¿?
2. Äýýðõ àðãóóäûã çóðãèéí õè÷ýýëä
õýðýãëýýðýé.
Çîõèîìæëîí ºðö㺺å
Äàðààõ ä¿ðñ¿¿äèé...
58 1. Ãóðâàëæèí ä¿ðñýýñ á¿òñýí ýä ç¿éëñèéã íýðëýíý ¿¿.
2. Ãóðâàëæèí ä¿ðñ õàé÷ëàí ãàöóóð ìîä íààíà óó.
Àëü áèåò íü äàðààõ
ä...
59Äàðààëëûã áàðèìòëàí, äàäëàãûí
äýâòýðòýý ¿õýð çóðààä áóäàæ ÷èìýãëýýðýé.
Áóäàæ ÷èìýãëýöãýýå
Çóðñàí ä¿ðýý áóäàæ ÷èìýãëýõäýý...
60
θõ àæèëëàãàà
1. Ãàð î¸äîëä ÿìàð áàãàæ õýðýãëýäýã âý?
2. θäîëä õýðýãòýé áàãàæ ìàòåðèàëóóäàà
áýëäýýðýé.
θõîä ç¿¿ óòàñ,...
61
Çîõèîí
á¿òýýöãýýå
6
62
ĺðâºëæèí ä¿ðñ äºðâºí èæèë òàë, äºðâºí èæèë ºíöºãòýé.
Øóóä
çóðàõ
Õýâ
àøèãëàõ
Ñàâõààð
ºðºõ Íóãàëæ õàé÷ëàõ
Ä¿ðñèéí çîõèîì...
63
1. Àì äºðâºëæèí ä¿ðñýýð õèéñýí ñàíäëûí çàãâàðûã
àæèãëà.
2. Àì äºðâºëæèí öààñààð àÿãà õèéãýýðýé.
Äàäëàãà àæèë 1
à
á
â
ã ...
64
Ãóðâàëæèí ä¿ðñ ãóðâàí òàë, ãóðâàí ºíöºãòýé.
1. Ãóðâàëæèí ä¿ðñýýñ á¿òñýí ýä ç¿éëñèéã íýðëýíý ¿¿.
2. Ãóðâàëæèí ä¿ðñ õàé÷ë...
65
Áàéøèíã á¿òýýñýí õýñã¿¿äèéí ºíãèéã ñîëüæ
áàéøèíã áóäààðàé.
1. Ñàíäëûí çàãâàðûã êàðòîí öààñààð õèé.
2. Ñàíäëûí á¿ðäýë õý...
66
1. Äóãóé ä¿ðñ îðñîí ýä ç¿éëèéã, ºíãºòýé íü
íýðëýýðýé.
2. Äóãóé ä¿ðñ á¿òýýõ ººð àðãà ìýäýõ ¿¿?
Äóãóé ä¿ðñ
Äóãóé ä¿ðñ á¿ò...
67
Çàãâàð÷ëàí
á¿òýýöãýýå
7
68
Ýä õýðýãëýëèéã çàãâàð÷ëàí ä¿ðñëýõ
Çàãâàð÷èëñàí ä¿ðñ¿¿äèéí á¿òöèéã àæèãëààðàé.
Õ¿¿õä¿¿ä ýý! Äýýðõ ä¿ðñ¿¿äèéã çàãâàð÷èëæ
...
69ªºðèéíõºº ìýäýõ öýöýã îðîëöñîí
çóðàã çóðààðàé.
Çóðãèéí äàãóó öààñààð óðëàæ õààëãàíû öààíà ààâ
ýýæòýéãýý àâàõóóëñàí çóðãà...
70
Ìàøèí òåõíèê¿¿ä ÿìàð ä¿ðñýýñ á¿òñýí áàéãààã àæèãëàöãàà.
Õ¿¿õäèéí òýðýã, óðàëäààíû ìàøèí,
ïóóæèíãèéí çàãâàð á¿òýýãýýðýé....
71
“Àðãàëä ÿâñàí èæèé” çàãâàð õèéãýýðýé.
Äýýðõ çàãâàðóóäûã ºíãèéí öààñààð õèéæ
äýâòýðòýý íààãààðàé.
Õ¿íèéã çàãâàð÷ëàí á¿òý...
72
Àìüòíû çàãâàðóóäûã àæèãëàãòóí.
Çàãâàðóóäàä îðîîã¿é ä¿ðñèéã íýðëýýðýé.
Çàãàñûã óÿàíààñ ñàëãàæ òóñàëíà óó.
“Ìèíèé õýíç õó...
73
1. Òóóëàé, ìîðü óíàñàí õ¿íèéã ÿìàð ä¿ðñ¿¿äýýð á¿òýýñíèéã
àæèãëà.
2. Òîãëîîìûã äàäëàãà àæëààðàà õèéæ, ãî¸ òîãëîîìòîé
áîë...
74 “Ìóóðûí áàéøèí”-ãèéí çàãâàð á¿òýýãýýðýé.
Áàðèëãà áàéãóóëàìæèéí
çàãâàð á¿òýýå
Þóíû çàãâàð áàéãààã àæèãëààðàé.
Çàãâàðûã á...
75×óëóó àøèãëàí óðëàãèéí á¿òýýë õèéíý ¿¿.
Áàéãàëèéí
ìàòåðèàëààð óðëàÿ
Íàâ÷,öýöýã,òºðºëá¿ðèéíóðãàìëûíõàòààìàë,áîðãîöîé,
÷óë...
76
Íàâ÷ààð çàãàñ óðëàöãààÿ
1 2
3 4
5
Ä¿ðäýý òîõèðóóëæ, ºíãèéí
äýâñãýð öààñ ñîíãîí àâíà.
Çàãàñíû ñ¿¿ëèéã
íààíà.
Ñýðâýý, çàã...
77
Õóóäàñ öààñààð óðëàÿ
Õóóäàñ öààñààð òàâèëãûí çàãâàð óðëàõ àðãà
“Öààñàí õàéðöàã” óðëàöãààÿ.
1
2
3
4
5
6
Äýýðõ çààâðûí äà...
78
Õ¿¿õä¿¿ä ýý, äàäëàãà àæëààðàà íîõîéíû
çàãâàðûã õèéæ, íýã õºäºë㺺íò òîãëîîìòîé
áîëîîðîé.
Õºäºë㺺íò òîãëîîì óðëàÿ
Àëèàë...
79
Ìýðãýæèë á¿õýí ñàéõàí
Çóðàã äýýðõ áàãàæèéí äàãóó ìýðãýæëèéí òóõàé ÿðèëöààðàé.
Ýöýã ýõ áóþó àõ ýã÷èéíõýý ìýðãýæëèéã
çóðà...
Ä¿ãíýõ æóðàì
Äàñãàëûã õèéãýýä, áàãøäàà ¿ç¿¿ëæ,
ä¿ãí¿¿ëýýðýé.
Íýã äàñãàë çºâ áîë	 10 îíîî
80-100 îíîî àâáàë	 Ìàø ñàéí
60-79...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Zuragurlal1

8,351 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
8,351
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
246
Actions
Shares
0
Downloads
50
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Zuragurlal1

  1. 1. ÇÓÐÀà ÓÐËÀË I ÁÑØÓß-íû çºâøººð뺺ð õýâëýâ. Óëààíáààòàð õîò 2005 îí Áèò ïðåññ ÕÕÊ Åðºíõèé áîëîâñðîëûí 11 æèëèéí ñóðãàëòòàé ñóðãóóëèéí íýãä¿ãýýð àíãèéí ñóðàõ áè÷èã Ï.Ìÿãìàðñ¿ðýí, Ð.Áèãýðìàà, Ö.Íàðàíòóÿà
  2. 2. Òàíèõ òýìäýã Áóäàõ äàñãàë Çóðàõ äàñãàë Õàé÷ëàõ àæèë Ç¿ñýõ àæèë Öàâóóäààðàé Àæèãëààðàé Çóðãèéã ã¿éöýýæ çóðàõ Çóðàõ ÷èãëýë Áèò ïðåññ ÕÕÊ © Ýíýõ¿¿ á¿òýýë íü Ìîíãîë Óëñûí Çîõèîã÷èéí ýðõèéí õóóëèàð õàìãààëàãäñàí. Çîõèîã÷èä Ï.Ìÿãìàðñ¿ðýí Ð.Áèãýðìàà Ö.Íàðàíòóÿà Ðåäàêòîð Ë.Ãàíáààòàð Äèçàéíåð Í.Àëòàíòºãñ Ãðàôèê çóðàà÷ À.Îþóíãýðýë Õýâëýëèéí õóóäàñ 10 Öààñíû õýìæýý 60õ84 1/8 Çóðàã óðëàë I DDC 372.52’077 M-985 isbn 99929-73-77-3
  3. 3. Îðøèë Õ¿¿õä¿¿ä ýý! Òà íàð ñóðãóóëüä îðæ, ñóðàã÷ áîëöãîîëîî. “Çóðàã óðëàë I” ñóðàõ áè÷èã ÷èíü øèíýýð õýâëýãäýí, áàãà÷óóä òà íàðûí ãàð äýýð î÷èæ áàéíà. Ýíýõ¿¿ íîìíîîñ òà á¿õýí öýã, çóðààñ, òîëáî, ºíãèéã ìýäýæ àâàõààñ ãàäíà õÿëáàð àðãààð õ¿ññýí çóðãàà çóðæ ñóðíà. Óðàí çóðãèéã óíøèæ ÷àääàã áîëíî. ̺í ãóðâàëæèí, äºðâºëæèí, äóãóé ä¿ðñèéã àøèãëàí, ýðãýí òîéðîíä áàéãàà ýä õýðýãëýë, áàðèëãà áàéãóóëàìæ, òåõíèê, àìüòàí, òîãëîîì çýðãèéí çàãâàðûã ººðò áàéãàà ìàòåðèàëààðàà õèéæ ñóðàõ þì. Èíãýýä á¿ãäýýðýý õàìòäàà óðàí çóðàã, õºäºëìºðèéí åðòºíöººð àÿëöãààÿ. Çóðààðàé Áóäààðàé Á¿òýýãýýðýé, áàãà÷óóä àà!
  4. 4. Ãàð÷èã 1. Çóðàõ àðãàä ñóðöãààÿ............... 5 Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñýë.............. 6 Çóðàõ àðãà áàðèë........................ 8 2. Çîõèîæ çóðöãààÿ...................... 11 Öýã.............................................. 12 Çóðààñ....................................... 14 Òîëáî......................................... 16 Ä¿ðñ........................................... 18 ªíãº........................................... 20 Çîõèîìæ.................................... 23 3. ªºðñ人 ä¿ðñýëöãýýå............ 25 Õ¿í çóðàõ àðãà........................... 26 Ìàë, àìüòàí çóðàõ àðãà............ 27 Õýý óãàëç çóðàõ àðãà................. 28 Áàéãàëü çóðàõ àðãà................... 29 Ñýäýâò çóðàã.............................. 30 ×èìýãëýë çóðàã.......................... 33 Ìîíãîë çóðàã.............................. 37 Áàðèìëààð óðëàõ àðãà............. 40 4. Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí á¿òýýëòýé òàíèëöúÿ................... 43 Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí á¿òýýëèéí àíãèëàë, òºðºë.......................... 44 Óðàí çóðãèéã õýðõýí óíøèõ âý?.................................. 45 Ìîíãîë çóðãèéí á¿òýýëòýé òàíèëöúÿ................................... 46 Óðàí çóðàã.................................. 47 5. Óðëàõ àðãàä ñóðàëöúÿ........... 49 Óðëàëûí áàãàæ õýðýãñýë.......... 50 Çóðàã áóóëãàõ àðãà.................... 56 Çîõèîìæëîí ºðö㺺å................ 57 Áóäàæ ÷èìýãëýöãýýå................. 59 θõ àæèëëàãàà.......................... 60 6. Çîõèîí á¿òýýöãýýå................. 61 Àì äºðâºëæèí ä¿ðñ ................. 62 Äàäëàãà àæèë 1......................... 63 Ãóðâàëæèí ä¿ðñ......................... 64 Äàäëàãà àæèë 2......................... 65 Äóãóé ä¿ðñ................................. 66 7. Çàãâàð÷ëàí á¿òýýöãýýå.......... 67 Ýä õýðýãëýëèéí çîõèîìæ óðëàöãààÿ.................................. 68 Ýä õýðýãëýë............................... 69 Òåõíèêèéí çàãâàð á¿òýýå.......... 70 Õ¿íèéã çàãâàð÷ëàí á¿òýýå........ 71 Àìüòàí çàãâàð÷ëàí á¿òýýå....... 72 Áàðèëãà áàéãóóëàìæèéí çàãâàð á¿òýýå............................ 74 Áàéãàëèéí ìàòåðèàëààð óðëàÿ........................................ 75 Õóóäàñ öààñààð óðëàÿ.............. 77 Õºäºë㺺íò òîãëîîì óðëàÿ...... 78 Ìýðãýæèë á¿õýí ñàéõàí........... 79 Áèä þó ìýäýæ, ñóðñàí áý?....... 80
  5. 5. Çóðàõ àðãàä ñóðöãààÿ 1
  6. 6. Çóðæ ýõëýõýä ÷àìä äàðààõ ç¿éëñ øààðäëàãàòàé. Ãóàøü Óñ Áèéð Õàðàíäàà Áàëëóóð ªíãèéí õàðàíäàà Ôëîìàñòåð Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñëýý áýëäýýðýé. Óñàí áóäàã Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñýë
  7. 7. Õàðàíäààã ¿ç¿¿ðëýõ Áàãàæ õýðýãñëýý áýëäýõ, õýðýãëýõ çºâëºìæèéã ñàéí àæèãëààðàé. à. Ǻâ á. Áóðóó Áèéðíèé ¿ñèéã àð÷ëàõ Õàðàíäàà áàðèõ Áàëëóóðäàõ Áèéðíèé áóäãèéã àð÷èæ óñàíä óãààõ Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñëèéã ÿàæ çºâ õýðýãëýõ âý? Àæèãëààðàé.
  8. 8. Óñ, ïàëèòð ÿìàð ¿¿ðýãòýé âý? Áóäãèéí íèéë¿¿ð áóþó ïàëèòð íü ºí㺺 ãàðãàõ, íàéðóóëàõ òàëáàð þì. Óñ íü áóäàã øèíãýëýõýä òóñàëíà. Áóäãèéí ºòãºí, øèíãýí ºí㺠òîõèðñîí ýñýõèéã ïàëèòð äýýð øàëãàíà. Çóðàõ àðãà áàðèë Áóäãèéí íèéë¿¿ð áýëäýíý ¿¿.
  9. 9. Öàñàí øèðõýã, íàâ÷, áîðîîã áèéðíèé ¿ç¿¿ðýýð çóðíà. Çàì, ãîë, ãàçàð çýðãèéã áèéðíèé á¿õ ¿ñýýð çóðíà. Äýýõ àðãóóäûã àøèãëàí, çºâ áóäàæ ñóðààðàé. Óñàí áóäãààð áóäàõ àðãà
  10. 10. 10 Çóðñàí çóðãàà òîäðóóëàõäàà ¿çýã áà íàðèéí áèéðýýð ÿíç á¿ðèéí çóðààñ çóðäàã. ¯çýã, òóøü áîëîí íàðèéí áèéðýýð çóðàõ äàñãàë õèéãýýðýé. Òºðºë á¿ðèéí áàãàæààð àæèëëàõ àðãà Îëîí òºðëèéí ¿çãèéã õýðýãëýæ áîëíî.
  11. 11. 11 Çîõèîæ çóðöãààÿ 2
  12. 12. 12 “Óóðãà÷” Ä.×óëóóíñ¿õ (9 íàñ) Öýã íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì. Öààä òàëä äàâõèæ áàéãàà øàðãà ç¿ñìèéí ìîðüäûã öýãëýñýí íü ìîðüäîî óëàì ÷ ãî¸ìñîã áîëãîæýý. Öýã Çîãñîæ áàéãàà ìîðüä çóð. Íýã ºí㺺ð áóäàæ, öýãëýýðýé.
  13. 13. 13 Öýã¿¿äýýñ çóðààñ á¿òäýã. Öýã¿¿ä õîëáîæ çóðàã çóðíà. Öýã¿¿äèéã õîëáîñíîîð ÿìàð ä¿ðñ¿¿ä ¿¿ññýí áàéãààã ÿðèëö. Äóðûí áàéðëàëòàé öýã¿¿ä àâ. Ò¿¿íèéãýý õîëáîæ ¿çýýðýé.
  14. 14. 14 ªãºãäñºí çóðààñààð õýâòýæ áàéãàà òýìýý çóðààðàé. “Ñóðãóóëüäàà” Ä.×óëóóíñ¿õ (7 íàñ) Çóðààñ íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì. 1. Øóëóóí 2. Íóì 3. Òàõèð Çóðààñ Çóðàã äýýð õààíà, ÿìàð çóðààñ îðñíûã àæèãëà. ßðèëöààðàé.
  15. 15. 15Çóðààñíóóäûí ÿëãààã ñàéí àæèãëààðàé. Äóóðàéí çóðààðàé. 1. Øóëóóí çóðààñ 2. Ìóðóé çóðààñ 3. Òàõèð çóðààñ 4. Äîëãèîëñîí çóðààñ Çóðàã äýýð ÿìàð çóðààñ îðñîí áàéíà? Çóðààñààð îíãîö çóðæ ñóðöãààÿ. Çóðààñààð çóðàã á¿òäýã. 1. 2. 3. 4.
  16. 16. 16 “ªâººãèéí人 î÷èõîîð” À.Íàðàí-ªëçèé (7 íàñ) Öýãèéí õýëáýðã¿é òîìîðñîí ä¿ðñëýëèéã òîëáî ãýíý. Òîëáî íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì. Òîëáî ÿìàð ÷ ºíãºòýé áàéæ áîëíî. Òîëáî + Òîëáî. Øàð-óëààí, õºõ-õ¿ðýí, íîãîîí-õàð, øàð- íîãîîí, øàð-õºõ òîëáîíóóäûã äàâõàðëàæ, òîëáî ¿¿ñãýýðýé. Òîëáî
  17. 17. 17 Ýíý íü õýëáýðæýýã¿é òîëáî þì. Ýðòíèé õ¿íèé çóðãèéã àæèãëàöãààÿ. Òîëáûã ÿàæ õýðýãëýõ òóõàé ÿðèëöààðàé. Õýëáýðæñýí òîëáî ä¿ðñ ¿¿ñãýíý. Æèøýý íü: Äýýðõ çóðàã äýýð òîëáîîð òàõèà á¿òýýñíèéã àæèãëààðàé. Øèäýò ä¿ðñ-òîëáî Çóðàã ãàðãàõ ªºðèéí ºí㺺ð íü áóäàõ Áèåèéí òîëáûã áóäàõ Òîëáî íü çóðàã á¿òýýõ ¿íäñýí õýðýãñýë þì.
  18. 18. 18 “Áè ìîðü óíàâ” Ë.Ýíõãýðýë (6 íàñ) ¯íäñýí ä¿ðñ¿¿ä Ä¿ðñ • Çóóâàí äóãóé • Ãóðâàëæèí • Äóãóé • ĺðâºëæèí ¯íäñýí ä¿ðñ¿¿äèéã àøèãëàí, öóâæ ÿâàà ìîðüòîé õ¿ì¿¿ñ çóðààðàé. Ä¿ðñ¿¿äèéã äóãààðëàñàí áàéíà. Çóðàã äýýð ä¿ðñ¿¿ä õààíà áàéãààã îëæ, ÿðèëöààðàé. 1 2 3 4 2 3 4 1 1 4 4 2
  19. 19. 19 “Á¿æèã÷èí îõèí” Á.Àíóäàðü (6 íàñ) Çóðàã á¿òýýõ õýðýãñýë íü ä¿ðñ þì. Ä¿ðñ ÿàæ çóðàã á¿òýýæ áàéãààã àæèãëààðàé. Ä¿ðñ íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì.
  20. 20. 20 ¯íäñýí ºí㺠Óëáàð øàð, íîãîîí, ÿãààí ºí㺠õýðõýí ¿¿ñýâ? ªí㺠íü çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýë þì. ªí㺠¯íäñýí ºíã¿¿äèéã àæèãëààðàé.
  21. 21. 21 ¯íäñýí ºí㺠¯íäñýí ºíãèéí îíöëîãèéã ÿðèëöààðàé. 1 2 3 4 5 6 7 8 Øàðààð áóäàõ Óëààíààð áóäàõ Äýâñãýðýý áóäàõ Çóðãàà õ¿ðýýëýõ Çóðãèéã ºí㺺ð ÿàæ èëýðõèéëýõ âý?
  22. 22. 22 Íàð øèã äóëààõàí Öàñ ìºñ øèã õ¿éòýí “Õî¸ð àçàðãà” Ã.̺íõáàÿð (6 íàñ) “Öàñàí õ¿í” Í.Áàòìàíëàé (7 íàñ) 1. Äýýðõ çóðãóóä àëü íü äóëààí ºí㺺ð çóðàãäñàí áý? 2. ßàãààä õ¿éòýí ºí㺠ãýæ íýðëýñýí áý? Äóëààí áà õ¿éòýí ºíãº
  23. 23. 23 Çîõèîìæ ªºð õóâèëáàðààð ñàíñðûí õºëãèéã çóðæ áóäààðàé. Àëèâàà þìûã, çóðãèéí äýâñãýð äýýð ñîíãîí áóóëãàñàí ä¿ðñëýëèéã çîõèîìæ ãýíý. “Ìàòðóóä” Æ.Õàíõ¿¿ (6 íàñ) Îëîí ÿíçààð çîõèîìæèëæ áîëíî. ¯¿íä: 1. Ä¿ðèéã çîõèîìæëîõ 2. Ä¿ðñèéã çîõèîìæëîõ 3. ªíãèéã çîõèîìæëîõ 4. Õýý óãàëçûã çîõèîìæëîõ ãýæ áàéäàã. 1 2 3 4
  24. 24. 24 Ä¿ðñ, ýä þìñûã çºâ áàéðëóóëæ, äýñ äàðààëëûã òîãòîîõ íü ñàéí çîõèîìæ á¿òýýõ àðãà þì. Õ¿¿õäèéí á¿òýýëèéã àøèãëàæ, õ¿¿õýä áîëîí ýä þìñûã õýðõýí çîõèîìæëîí áàéðëóóëñíûã àæèãëààðàé. Ñàíààíààñàà 2-3 áèåò ñîíãîí àâààðàé. Ò¿¿íèéãýý áàéðëóóëàí çîõèîìæ ¿¿ñãýýðýé.
  25. 25. 25 ªºðñ人 ä¿ðñýëöãýýå 3
  26. 26. 26 Õ¿íèé õºäºë㺺íèéã àæèãëààðàé. Õ¿í íü õ¿¿õäèéí á¿òýýëèéí ãîë áààòàð áàéäàã. 1 2 3 4 5 Õ¿í çóðàõ äàðààëàë Äàäëàãûí äýâòýðòýý õ¿í çóðàõ äàñãàë õèéíý ¿¿. Õ¿í çóðàõ àðãà Äàðààëëààð çóðàõ äàñãàë õèéãýýðýé.
  27. 27. 27 Ìàë, àìüòàí çóðàõ àðãà Ìàë áà àìüòíû çóðàã çóðààðàé. Õ¿¿õýä á¿ð ìàë àìüòàí çóðàõ äóðòàé. 12 3 4 5 1 2 3 5 Ìàë çóðàõ äàðààëàë
  28. 28. 28 ×èíèé àìüäàð÷ áóé îð÷èíä áàéãàà õýý óãàëçààð ÷èìýãëýñýí ýä ç¿éëñèéí ÷èìýãëýëèéã ñàéí àæèãëààðàé. Õýý óãàëç çóðàõ àðãà Ìîíãîë ¿íäýñíèé õýý ìàø îëîí ÿíç áàéäàã. Õýý óãàëçûã áàéðøëààð íü: 1. Õ¿ðýýíä õèéõ 2. Ãîëä õèéõ 3. Áóëàíä õèéõ õýý óãàëç ãýæ àíãèëäàã. Õ¿ðýýíä çóðàõ õýýã äàäëàãà àæëûí äýâòýðòýý çóðàõ äàñãàë õèé. 1 2 3
  29. 29. 29 Áàéãàëü çóðàõ àðãà ªºðèéíõºº ìýäýõ öýöýã îðîëöñîí çóðàã çóðààðàé. Á.Ìè÷èäìàà (6 íàñ) Õ¿¿õýä á¿õýí öýöãýíä äóðòàé. ßðãóé, öýýíèéí öýöãýýð ÷èìýãëýë õèéõýä èõ ãî¸ áîëäîã.
  30. 30. 30 ªºðèéí çóðàõ ñýäâýý ñîíãîí, çóðààðàé. Ñýäýâò çóðàã “Ìèíèé ýýæ” Í. Àíóæèí (6 íàñ) “Ýìíýã ñóðãàëò” Ø.Äýíäýâæàìö (7 íàñ) Ñýäýâò çóðãèéã çóðàõäàà äàðààõ äàðààëëààð çóðààðàé. ¯¿íä: 1. Ñýäâýý ñîíãîíî. 2. Ä¿ðñ ãàðãàíà. 3. Äàðàà íü äýâñãýð ºí㺺 òàâèíà. 4. Ä¿ð¿¿äýý áóäíà. 5. Õàìãèéí ñ¿¿ëä õ¿ðýýëíý.
  31. 31. 31 1. Çóðãààñ ººðòºº òààëàãäñàí ¿õð¿¿äèéã äýâòýðòýý õóóëæ çóðààä áóäààðàé. 2. Çóðãèéí ä¿ð¿¿äèéã çóðàõäàà, ÿìàð çóðààñ õýðýãëýñíèéã ÿðèëöààðàé. • Çóðàã ãàðãàõäàà çóðààñàà áàë õàðàíäààãààð á¿äýã ãàðãàíà. • Äàðàà íü çóðãàà òîõèðîõ ºí㺺ð áóäíà. “Áîðîî” Á.Ýíõæèí (6 íàñ) “¯õýð òóóæ áàéãàà õ¿í” Æ.Õàíõ¿¿ (6 íàñ)
  32. 32. 32 1. Ñýäýâò çóðãèéã àøèãëààä, ººðòºº òààëàãäñàí ä¿ðèéã ñîíãîí çóðààðàé. 2. Çóðàõ äàðààëëûí äàãóó ººðñ人 çóðàã çóðààðàé. Ñóðàã÷äûí ñýäýâò çóðãèéí á¿òýýëèéã àæèãëà. Õýðâýý ÷è èéì ñýäâýýð çóðâàë ÿàæ ä¿ðñëýõ âý?
  33. 33. 33 Íààìëûí ºíãèéã ÿðèëöààðàé. ×èìýãëýë çóðàã Íààìëóóäûã àæèãëàæ, òààëàãäñàí ä¿ðñëýëýý ºíãèéí öààñààð íààãààðàé. • Íààìàë äýýð þó ä¿ðñýëñýí áàéíà âý? • ĺðâºëæèí ä¿ðñ õýä áàéíà âý? • Ãóðâàëæèí ä¿ðñ õýä áàéíà âý? • Ä¿ðñ¿¿ä ÿìàð ºíãºòýé âý? • ªºð ÿìàð ä¿ðñ îðñîí áàéíà âý?
  34. 34. 34 “Ñ¿õáààòàðûí õºðºã” Æ.Ñîäíîìãàâàà Àëòàíõàðãàíà íààìàë “Ãîëûí ýðýãò” Ö.Öàãààí-ªâãºí ¯éñýí íààìàë Íýã õÿëáàð ä¿ðñëýë ñîíãîí àâ÷ ºíãèéí öààñààð íààãààðàé. Íààìëààð ä¿ðñëýëèéã õýðõýí èëýðõèéëñíèéã çóðàà÷äûí á¿òýýëýýñ àæèãëààðàé. Íààìàë õèéõäýý: - Õèéõ íààìëûí çóðãàà óðüä÷èëàí ãàðãàíà. - Çóðãèéí äàãóó ä¿ðñ¿¿äèéã áýëòãýíý. - Áýëòãýñýí ä¿ðñýý öàâóóäàæ íààíà. ¯éñýí íààìàë
  35. 35. 35Äàäëàãà àæëûí äýâòýð äýýðýý õóñ ìîäûã ºíãèéí öààñààð íààãààðàé. Íààõ äàðààëëûã çóðàã äýýð äóãààðëàñàí áîëíî. Äóãààðûí äàãóó íààõ äýñ äàðààëëûã ÿðèëöààðàé. ×èìýãëýë íààìàë
  36. 36. 36 “Íóãàñ” ªíãèéí öààñàí øèãòãýìýë 1. Øèãòãýìýë çóðàã íààìàë çóðãààñ ÿìàð ÿëãààòàé âý? 2. Íóãàñ çîõèîìæèéã á¿òýýõýä ÿìàð ºí㺠ãîëëîñîí áý? Øèãòãýìýë çóðãèéã á¿òýýõäýý: 1. Óðüä÷èëàí ãàðãàñàí õàð çóðàã àøèãëàíà. 2. Çóðàãòàé ºí㺠òîõèðîõ ºíãèéí öààñûã äºðâºëæèí õýð÷èæ áýëäýíý. 3. Áýëäñýí öààñàà çóðàã äýýð íààíà. “Ñ¿ðýë íààìàë” Õ¿¿õäèéí á¿òýýë Øèãòãýìýë çóðàã
  37. 37. 37 Ìîíãîë çóðàãò ¿¿ë çóðàõ Ìîíãîë çóðàãò óóë, òîëãîä çóðàõ ¯¿ë áà óóë çóðñàí àðãûã àæèãëààä, çóðãèéí äýâòýð äýýðýý çóðààðàé. Ìîíãîë çóðàã Ìîíãîë çóðàãò ¿¿ë çóðàõäàà òàë äóãóé ä¿ðñèéã çàëãàæ çóðàõ áàéäëààð ¿¿ëèéã çîõèîìæëîí ä¿ðñýëíý.
  38. 38. 38 Ìîä çóðñàí àðãûã ñàéí àæèãëààä, ººðºº çóðààðàé. Íàâ÷ çóðñàí àðãûã àæèãëàæ, äóóðàéí çóðààðàé. Ìîäíû íàâ÷èéã çóðàõäàà ýõíèé 3 íàâ÷íààñ ñàëáàðëóóëàí, íàâ÷ á¿ðèéí ä¿ðñëýëèéã íóìàí çóðààñààð çóðæ ä¿ðñýëíý. Ìîíãîë çóðãààð ìîä çóðàõ
  39. 39. 39 1. Õàä, ÷óëóó çóðñàí ñàìíàà çóðààñûã àæèãëàæ, ººðºº çóðæ ¿çýýðýé. 2. Õàä çóðñàí çóðãèéí çóðààñ ÿàãààä ººð ººð áàéíà âý? Õàä ÷óëóóã ìîíãîë çóðàãò çóðàõäàà: 1. Õàä ÷óëóóíû åðºíõèé õýëáýð òºðõèéã ãàðãàíà. 2. Õàä ÷óëóóíû äàâõðàà ¿å á¿ðä òîõèðñîí ñàìíàà õèéæ ºãíº. Ìîíãîë çóðàãò õàä ÷óëóóã çóðàõ ñàìíàà
  40. 40. 40 Õ¿¿õä¿¿äèéí áàðüñàí áàðèìëûã àæèãëààðàé. 1. ªºðèéí äóðòàé ñýäâýýð áàðèìàë áàðèàðàé. 2. Õ¿¿õä¿¿äèéí áàðèìëûí ºíãº, ä¿ðñèéã ÿðèëöààðàé. Áàðèìëààð óðëàõ àðãà Õ¿¿õä¿¿ä áàðèìëààð ìàë àìüòàí, õ¿í, ñàâ ñóóëãà áîëîí ¿ëãýðèéí áààòðóóäûã áàðüäàã. Òýäíèé áàðèìàëä ä¿ðñ, ºíãº, öýã çóðààñ ºâºðìºöººð øèéäýãääýã.
  41. 41. 41 Áàðèìàë áàðèõàä öýã çóðààñ, òîëáî çýðýã çîõèîìæèéí õýðýãñýë õýðõýí õýðýãëýãäñýíèéã ÿðèëö. Çóðàã äýýðõ ä¿ðñ¿¿äèéã áàðèìëààð õèé. Áàðèìëûí ÷èìýãëýëèéã àæèãëààðàé.
  42. 42. 42 1. Áàðèìàë áàðèõ äàðààëëûã ñàéí àæèãëààðàé. 2. Äýýðõ äàðààëëûã àøèãëàí, õ¿íèé ä¿ðñ õèéãýýðýé. Áàðèìàëä õýðýãëýõ áàãàæóóä Õ¿íèé áàðèìëûã áàðèõäàà: 1. Áàðèìëàà ñîíãîíî. 2. Áàðèìëàà ç¿ñíý. 3. Áàðèìëàà õýëáýðæ¿¿ëíý. à. Òîëãîéã õèéõ. á. Ìàëãàéã õèéõ. â. Õºëèéã õèéõ. 4. Óãñàðíà. 5. Í¿ä, àìûã ãàðãàíà. 6. ×èìýãëýíý. Áàðèìëààð àæèëëàõ àðãà áàðèë
  43. 43. 43 Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí á¿òýýëòýé òàíèëöúÿ 4
  44. 44. 44 Óðàí çóðàã Óðàíá àðèëãàÃî¸ë÷è ìýãëýë Óðàí á àðèìàë Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí á¿òýýëèéí àíãèëàë, òºðºë
  45. 45. 45 Óðàí çóðãèéã õýðõýí óíøèõ âý? Çóðàã óíøèõ äàðààëëûã àøèãëàí, õ¿¿õäèéí çóðàã áîëîí çóðàà÷äûí á¿òýýë óíøààðàé. Óðàí çóðãèéã óíøèõäàà: • Çóðàã áà çóðàà÷èéí íýð • Ãîë áà òóñëàõ ä¿ð • Çóðãèéí ºã¿¿ëýìæèéã òàéëáàðëàíà. • Çîõèîìæèéí ºíãº, àëñëàëòûã ÿðèëöàíà. • Ä¿ðñëýõ óðëàãèéí á¿òýýëèéí àíãèëàë, òºðëèéã ìýäýæ àâíà.
  46. 46. 46 “Í¿¿äýë” Ö.Ìèíæ¿¿ð Ìîíãîë çóðãèéí á¿òýýëòýé òàíèëöúÿ Çóðàã äýýðõ ìîä, ¿¿ë, óóë, õàä, ÷óëóóã íýã á¿ð÷ëýí àæèãëààä, çóðæ ¿çýýðýé.
  47. 47. 47 Óðàí çóðàã “Àçàðãàíû íîöîëäîîí” Î.Öýâýãæàâ ßàãààä “Àçàðãàíû íîöîëäîîí” ãýæ íýðëýñýí áý? Çóðãèéí ãîë áà òóñëàõ ä¿ðèéí òàëààð ÿðèëöààðàé.
  48. 48. 48 “Àæëûí äàðàà” Ã.Îäîí Çóðãèéí ãîë ä¿ð àëü íü âý? Òóñëàõ ä¿ð ÿìàð ¿¿ðýãòýé îðñîí áý? Àæëûí äàðàà Ñàëõèíû ¿ç¿¿ðò ÷èéã ¿íýðòýí áîðîî îðîéòîæ, íàìàðøèæ áàéãàà íü í¿äíýý òóñíà. Íóòãèéí õ¿ì¿¿ñ õýñýã õýñãýýðýý áîëîí õàäëàíä ãàð÷ýý. Õ¿í õ¿÷ äóòìàã ÷ àæèë íýëýýä óðàãøòàé. Òàìõèà íýðýí ñóóãàà ºâãºí àæèëñàã áóñ çàëóóä õºäºëìºðëºõèéí à÷ òóñûã çºâëºæ ñóóíà. Çàëóó õºäºëìºðèéã îéëãîæ, àõìàä ¿åýñ õîöðîõã¿é àæèëëàõ òýì¿¿ëýë áèé áîëîõ íü äàìæèãã¿é.
  49. 49. 49 Óðëàõ àðãàä ñóðàëöúÿ 5
  50. 50. 50 Óðëàëûí õè÷ýýëèéí áàãàæ õýðýãñëýý áýëòãýýðýé. Óðëàëûí áàãàæ õýðýãñýë Õàðàíäàà Óðëàæ ýõëýõýä ÷àìä äàðààõ áàãàæ õýðýãñýë øààðäëàãàòàé. Øóãàì Ãîðòèã Õàé÷Öàâóó Öààñíû õóòãà ªíãèéí óòàñ ªíãèéí öààñ
  51. 51. 51 1. Õýìæèõýä ÿìàð áàãàæ õýðýãëýäýã âý? 2. ªºðòºº áàéãàà õýìæèõ áàãàæèéã íýðëýýðýé. Çóðæ, õýìæèõýä õàðàíäàà, øóãàì, õýâ, ºíöºã õýìæèã÷ õýðýãòýé áàéäàã. Õýìæèõ áóþó õýìæýý òàâèõàä øóãàìíû “0” õóâààðèàñ ýõëýí õýìæèíý. Øóãàì íü õýìæèõýä áîëîí òýãø øóëóóí øóãàì òàòàõàä õýðýãòýé áàãàæ þì. Õýìæèæ ñóðúÿ
  52. 52. 52 Õàé÷ õýðýãëýõ àðãûí òóõàé ÷è þó ìýäñýí áý? Ýýæ, ààâäàà ÿðüæ ºãººðýé. Ìàòåðèàëûã òàéð÷ ººëºõ, òýãøëýõ, õàñàõàä õàé÷èéã õýðýãëýäýã. Õàé÷ààð çóðãèéí äàãóó øóëóóí õàé÷èëæ áàéíà. Õàé÷èéã çºâ áàðèõ íü ìàø ÷óõàë Õàé÷èéã ¿ç¿¿ðýýð íü õ¿íä ºãäºãã¿é. Àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðýì - Õàé÷àà òîãòìîë íýã ãàçàð òàâèàðàé. - Õàé÷íû ¿ç¿¿ðèéã àíãàéëãàæ òàâüæ áîëîõã¿é. -Õàé÷èéã áóñäàä áàðèóëààð íü ºã÷ õýâøèõ íü ÷óõàë. Õàé÷ààð þó õèéäýã âý?
  53. 53. 53 Çóðàã ãàðãàõ, õàé÷ëàõ àðãûã ñàéí òîãòîîãîîðîé. Õàé÷àà çºâ áàðüæ õàé÷ëàõ äàñãàë õèéãýýðýé. 1. Ǻâ ñîíãîõ 2. Ǻâ áàðèõ 3. Ǻâ õýðýãëýõ Õàé÷àà çºâ áàðèõ Ýñã¿¿ðýýð çóðàã ãàðãàõ Òóóø õàé÷ëàõ Äóãóéëæ õàé÷ëàõ Áàãàæèéã çºâ ñîíãîí õýðýãëýõ
  54. 54. 54 Öààñ êàðòîíîîð ªíãèéí öààñûã þóíä õýðýãëýäýã âý? Çàãâàðûã ÿìàð ìàòåðèàëààð õèéäýã âý? Çàãâàð (Ìàøèí òåõíèê) Òîãëîîì (ªðäºã, ýâë¿¿ëäýã, óãñàðäàã ã.ì.) Ñóðãàëòûí õýðýãëýë Çàãâàð (Áàéøèí áàðèëãà òºðºë á¿ðèéí áèåò) - Âàòìàí öààñààð æèæèã çàãâàð áîëîí ¿ç¿¿ëýí õèéíý. - ªíãèéí öààñûã ÷èìýãëýõ àæèëä àøèãëàíà. - Êàðòîíûã áèåò çàãâàð õèéõýä õýðýãëýíý. ¯¿íèéã ìýäýõ ¿¿ Âàòìàí öààñ, ºíãèéí öààñ, êàðòîí íü óðëàí á¿òýýõ àæèëä ºðãºí õýðýãëýãääýã ìàòåðèàë þì.
  55. 55. 55 Ýìõ öýãöòýé áàéõ íü àìæèëòòàé ñóðàëöàõ ¿íäýñ þì. Àëèìàà îõèí, Áàòàà õ¿¿ õî¸ðûí àæèëä òóñëààðàé. Õýí þó õèéæ áàéíà? Äóãóé ä¿ðñ äîòîð çºâ äàðààëëûã òýìäýãëýýðýé. Õ¿¿õä¿¿äèéí õèéæ áàéãàà àæëûã äàðààëëààð íü ÿðèëöààðàé. Ǻâ äàðààëàëä îðóóëààðàé
  56. 56. 56 Çóðàã áóóëãàõ àðãóóäààñ àëü íýãèéã íü àøèãëàí, çóðàã áóóëãàæ çóðààðàé. Çóðàã áóóëãàõ àðãà Çóðãèéã õýä õýäýí àðãààð äýâñãýðò äýýð çóðæ áóóëãàíà. ¯¿íä: 1. Øóóä çóðàõ 2. Õîðòîé öààñ õýðýãëýõ 3. Ãýðýëò¿¿ëæ áóóëãàõ 4. Öîîëáîð áóþó ýñã¿¿ðýí õýâ àøèãëàí çóðàã áóóëãàõ çýðýã àðãà áàéäàã.
  57. 57. 57 1. Çîõèîìæèéí ººð àðãóóäûã ìýäýõ ¿¿? 2. Äýýðõ àðãóóäûã çóðãèéí õè÷ýýëä õýðýãëýýðýé. Çîõèîìæëîí ºðö㺺å Äàðààõ ä¿ðñ¿¿äèéã ñîíãîí àâ÷ çîõèîìæ ºðö㺺å. Çîõèîìæèéí ä¿ðñ¿¿äèéã òàðààí áàéðëóóëæ çîõèîìæ ¿¿ñãýõ àðãà Ýíý àðãûã äýëãýìýë çîõèîìæ ãýíý. Çîõèîìæèéí òºâä ãîë ä¿ðñèéã àâààä, áóñäûã íü òîéðóóëàí áàéðëóóëàõ àðãà Ýíý àðãûã íýã òºâòýé çîõèîìæ ãýíý. Ä¿ðñ¿¿äèéã ºíãèéí öààñààð õèéæ, ºíãºòýé öààñàí äýýð çîõèîìæîî îëæ íààãààðàé.
  58. 58. 58 1. Ãóðâàëæèí ä¿ðñýýñ á¿òñýí ýä ç¿éëñèéã íýðëýíý ¿¿. 2. Ãóðâàëæèí ä¿ðñ õàé÷ëàí ãàöóóð ìîä íààíà óó. Àëü áèåò íü äàðààõ ä¿ðñ¿¿äýýñ á¿òñýí áý? Çóðàã äýýðõ áèåò¿¿ä ÿìàð ä¿ðñýýñ á¿ðäñýí áý?
  59. 59. 59Äàðààëëûã áàðèìòëàí, äàäëàãûí äýâòýðòýý ¿õýð çóðààä áóäàæ ÷èìýãëýýðýé. Áóäàæ ÷èìýãëýöãýýå Çóðñàí ä¿ðýý áóäàæ ÷èìýãëýõäýý äàðààõ äàðààëëûã áàðèìòàëäàã. Ñàíàìæ: Çóðãèéã áóäàõäàà çóðãèéí äýâñãýð, ãîë ä¿ðñëýëèéí ºíãèéã ýõýëæ áóäíà. 1 èõ áèå 2 äýâñãýð 3 ÷èõ, õàìàð 4 í¿ä 5 òîëáî 6 áèåèéí á¿õ õàð õýñã¿¿ä Ýâë¿¿ëäýã òîãëîîì áóäààðàé.
  60. 60. 60 θõ àæèëëàãàà 1. Ãàð î¸äîëä ÿìàð áàãàæ õýðýãëýäýã âý? 2. θäîëä õýðýãòýé áàãàæ ìàòåðèàëóóäàà áýëäýýðýé. θõîä ç¿¿ óòàñ, î¸õ äààâóó, õóðóóâ÷ õýðýãòýé. Ç¿¿ãýýð àþóëã¿é àæèëëàõ ä¿ðýì - Õóðóóâ÷ õýðýãëýæ ñóðàõ õýðýãòýé. - Ç¿¿ã ç¿¿íèé õàòãóóðò õàòãàæ áàéãààðàé. - Ç¿¿ã ñóë îðõèæ áîëîõã¿é. - Ç¿¿ã àìàíäàà çóóõûã öýýðëýýðýé. Õºøèõ î¸äîë
  61. 61. 61 Çîõèîí á¿òýýöãýýå 6
  62. 62. 62 ĺðâºëæèí ä¿ðñ äºðâºí èæèë òàë, äºðâºí èæèë ºíöºãòýé. Øóóä çóðàõ Õýâ àøèãëàõ Ñàâõààð ºðºõ Íóãàëæ õàé÷ëàõ Ä¿ðñèéí çîõèîìæ Õýâòýý áàéðëàë Áîñîî áàéðëàë Íàëóó áàéðëàë Õýâòýý äàâõöóóëàõ Ä¿ðñ á¿òýýõ àðãûã àøèãëàæ, àì äºðâºëæèí ä¿ðñ á¿òýýãýýðýé. Àì äºðâºëæèí ä¿ðñ Áîñîî äàâõöóóëàõ Øóãàìààð õýìæèæ çóðàõ
  63. 63. 63 1. Àì äºðâºëæèí ä¿ðñýýð õèéñýí ñàíäëûí çàãâàðûã àæèãëà. 2. Àì äºðâºëæèí öààñààð àÿãà õèéãýýðýé. Äàäëàãà àæèë 1 à á â ã ä Óñ õèéõ öààñàí àÿãà Øèðýý à, á, â, ã, ä-àÿãûã öààñààð íóãàëæ õèéõ àæëûí äàðààëàë
  64. 64. 64 Ãóðâàëæèí ä¿ðñ ãóðâàí òàë, ãóðâàí ºíöºãòýé. 1. Ãóðâàëæèí ä¿ðñýýñ á¿òñýí ýä ç¿éëñèéã íýðëýíý ¿¿. 2. Ãóðâàëæèí ä¿ðñ õàé÷ëàí ãàöóóð ìîä íààãààðàé. Ãóðâàëæèí ä¿ðñ ĺðâºëæèí ä¿ðñýýñ ãóðâàëæèí ä¿ðñ á¿òýýõ àðãà 1 2 3
  65. 65. 65 Áàéøèíã á¿òýýñýí õýñã¿¿äèéí ºíãèéã ñîëüæ áàéøèíã áóäààðàé. 1. Ñàíäëûí çàãâàðûã êàðòîí öààñààð õèé. 2. Ñàíäëûí á¿ðäýë õýñã¿¿äèéã õèéõäýý ýñã¿¿ðèéã àøèãëààðàé. Äàäëàãà àæèë 2
  66. 66. 66 1. Äóãóé ä¿ðñ îðñîí ýä ç¿éëèéã, ºíãºòýé íü íýðëýýðýé. 2. Äóãóé ä¿ðñ á¿òýýõ ººð àðãà ìýäýõ ¿¿? Äóãóé ä¿ðñ Äóãóé ä¿ðñ á¿òýýõ àðãà ĺðâºëæèí öààñ äºðºâ íóãàëæ õàé÷èëæ á¿òýýõ àðãà Ãîðòèãîîð áàéãóóëæ á¿òýýõ àðãà
  67. 67. 67 Çàãâàð÷ëàí á¿òýýöãýýå 7
  68. 68. 68 Ýä õýðýãëýëèéã çàãâàð÷ëàí ä¿ðñëýõ Çàãâàð÷èëñàí ä¿ðñ¿¿äèéí á¿òöèéã àæèãëààðàé. Õ¿¿õä¿¿ä ýý! Äýýðõ ä¿ðñ¿¿äèéã çàãâàð÷èëæ çóðöãààíà óó. Ýä õýðýãëýëèéí çîõèîìæ óðëàöãààÿ
  69. 69. 69ªºðèéíõºº ìýäýõ öýöýã îðîëöñîí çóðàã çóðààðàé. Çóðãèéí äàãóó öààñààð óðëàæ õààëãàíû öààíà ààâ ýýæòýéãýý àâàõóóëñàí çóðãàà õèéãýýðýé. Ýä õýðýãëýë
  70. 70. 70 Ìàøèí òåõíèê¿¿ä ÿìàð ä¿ðñýýñ á¿òñýí áàéãààã àæèãëàöãàà. Õ¿¿õäèéí òýðýã, óðàëäààíû ìàøèí, ïóóæèíãèéí çàãâàð á¿òýýãýýðýé. Òåõíèêèéí çàãâàð á¿òýýå Ñàðíû óÿàíààñ ïóóæèíã ñàëãààðàé.
  71. 71. 71 “Àðãàëä ÿâñàí èæèé” çàãâàð õèéãýýðýé. Äýýðõ çàãâàðóóäûã ºíãèéí öààñààð õèéæ äýâòýðòýý íààãààðàé. Õ¿íèéã çàãâàð÷ëàí á¿òýýå Çàãâàðóóäûã àæèãëààðàé. Çàãâàð ÿìàð ä¿ðñýýñ á¿òñýí áý?
  72. 72. 72 Àìüòíû çàãâàðóóäûã àæèãëàãòóí. Çàãâàðóóäàä îðîîã¿é ä¿ðñèéã íýðëýýðýé. Çàãàñûã óÿàíààñ ñàëãàæ òóñàëíà óó. “Ìèíèé õýíç õóðãà” ñýäâýýð çàãâàð á¿òýýãýýðýé. Àìüòàí çàãâàð÷ëàí á¿òýýå
  73. 73. 73 1. Òóóëàé, ìîðü óíàñàí õ¿íèéã ÿìàð ä¿ðñ¿¿äýýð á¿òýýñíèéã àæèãëà. 2. Òîãëîîìûã äàäëàãà àæëààðàà õèéæ, ãî¸ òîãëîîìòîé áîëîîðîé. Õºãæèëòýé ãàëóó Õýðýëäýæ ìàðãàõûã ìýääýãã¿é Õºãæèëòýé öàãààõàí ãàëóó áè Ãàéòàé ñîíäóóëä òýýãëýæ óíààä Ãàçðààð íýã áóòàð÷èõëàà. Óðàãøã¿é èëáýíõ ºðºõ人 Óñàí îíãîö áîëãî÷èõëîî Òóñëàà÷ äýý íàäàä òóñëàà÷! Òºðñºí áèåèéã ìèíü á¿òýýãýý÷! ªºð þó á¿òýýæ áîëîõûã ªºðñ人 ñàéí àæèãëàöãàà. • Ø¿ëãèéã óíøààä, öýýæëýýðýé. 1 23 4 5 6 7 1 5 3 7 4 6
  74. 74. 74 “Ìóóðûí áàéøèí”-ãèéí çàãâàð á¿òýýãýýðýé. Áàðèëãà áàéãóóëàìæèéí çàãâàð á¿òýýå Þóíû çàãâàð áàéãààã àæèãëààðàé. Çàãâàðûã á¿òýýñýí ä¿ðñ¿¿äýýñ äóòóó ä¿ðñèéã îëîîðîé.
  75. 75. 75×óëóó àøèãëàí óðëàãèéí á¿òýýë õèéíý ¿¿. Áàéãàëèéí ìàòåðèàëààð óðëàÿ Íàâ÷,öýöýã,òºðºëá¿ðèéíóðãàìëûíõàòààìàë,áîðãîöîé, ÷óëóóã àøèãëàí ÿíç á¿ðèéí á¿òýýë õèéæ áîëíî. ×óëóóãààð á¿òýýñýí ÷èìýãëýë¿¿ä ×óëóóãààð óðëàÿ
  76. 76. 76 Íàâ÷ààð çàãàñ óðëàöãààÿ 1 2 3 4 5 Ä¿ðäýý òîõèðóóëæ, ºíãèéí äýâñãýð öààñ ñîíãîí àâíà. Çàãàñíû ñ¿¿ëèéã íààíà. Ñýðâýý, çàãàëìàé, ñýë¿¿ðèéã íààíà. Í¿äèéã öààñààð õèéæ íààãààä, àìûã ãàðãàíà. Çàãàñíû èõ áèåèéã íàâ÷ààð íààíà. Íàâ÷ààð àæèëëàõ àðãà 1. Íàâ÷àà ò¿¿æ áýëäýíý. 2. Öýâýðëýæ þìàíä õàâ÷óóëæ òýãøèëíý. 3. Íàâ÷ààðàà ä¿ðñ ¿¿ñãýæ íààãààðàé. Íàâ÷ àøèãëàí, óðëàãèéí á¿òýýë õèéãýýðýé.
  77. 77. 77 Õóóäàñ öààñààð óðëàÿ Õóóäàñ öààñààð òàâèëãûí çàãâàð óðëàõ àðãà “Öààñàí õàéðöàã” óðëàöãààÿ. 1 2 3 4 5 6 Äýýðõ çààâðûí äàãóó öààñààð õàéðöàã á¿òýýãýýðýé. Øèðýýíèé çàãâàð Øèðýý, ñàíäëûí çàãâàð
  78. 78. 78 Õ¿¿õä¿¿ä ýý, äàäëàãà àæëààðàà íîõîéíû çàãâàðûã õèéæ, íýã õºäºë㺺íò òîãëîîìòîé áîëîîðîé. Õºäºë㺺íò òîãëîîì óðëàÿ Àëèàëàã÷ ãèìíàñòèê õèéæ áàéíà. Óòàñíààñ òàòàõ • Õºäºë㺺íò òîãëîîì õýäýí õýñãýýñ á¿ðäñýí áàéíà? • Áèäíèé ¿çñýí ä¿ðñ áàéíà óó? Íîõîé ÿìàð õºäºë㺺í õèéõ áîë?
  79. 79. 79 Ìýðãýæèë á¿õýí ñàéõàí Çóðàã äýýðõ áàãàæèéí äàãóó ìýðãýæëèéí òóõàé ÿðèëöààðàé. Ýöýã ýõ áóþó àõ ýã÷èéíõýý ìýðãýæëèéã çóðààðàé.
  80. 80. Ä¿ãíýõ æóðàì Äàñãàëûã õèéãýýä, áàãøäàà ¿ç¿¿ëæ, ä¿ãí¿¿ëýýðýé. Íýã äàñãàë çºâ áîë 10 îíîî 80-100 îíîî àâáàë Ìàø ñàéí 60-79 îíîî àâáàë Ñàéí áàéíà 40-59-îíîî àâáàë ĺõºæ áàéíà Çóðãèéí áàãàæ õýðýãñëèéã íýðëýæ, õýðýãëýõ òàëààð ÿðèëöààðàé. Çîõèîìæèéí ¿íäñýí õýðýãñýëä îðîõ ç¿éëñèéí ºìíºõ äóãààðûã äóãóéëààðàé. à. Öàã á. Áóäàã â. Çóðààñ ã. Óñ ä. Òîëáî å. Ä¿ðñ Äàðààõ 3 õýñýãò îðîõ ºíãèéã áè÷ýýðýé. à. ¯íäñýí ºí㺠__________ á. Äóëààí ºí㺠__________ â. Õ¿éòýí ºí㺠__________ Òîõèðîõ çóðãèéã çºâ õîëáîîðîé. à. Ä¿ðèéã çîõèîìæëîõ á. Ä¿ðñèéã çîõèîìæëîõ â. ªíãèéã çîõèîìæëîõ ã. Õýý óãàëçûã çîõèîìæëîõ Ãýðèéíõýý òàâèëãûã áàðèìëààð õèéãýýðýé. Î.Öýâýãæàâ, “Àçàðãàíû íîöîëäîîí” çóðãèéã óíøààðàé. ªºðèéí ñýòãýãäëèéã ÿðü.6 Óðëàëûí áàãàæ õýðýãñëèéã çóðààñààð çºâ õîëáîîðîé. à. Õýìæèõ áàãàæ á. Çóðàõ áàãàæ â. Õàé÷ëàõ áàãàæ 7 8 ×è ÿìàð, ÿìàð ä¿ðñ ìýääýã áîëñîí áý? Íýðèéã ä¿ðñòýé òîõèðóóë. Äóãóé Ãóðâàëæèí Àì äºðâºëæèí 9ĺðâºëæèí ä¿ðñýýð õ¿í ä¿ðñëýýðýé. Âàãîí, ãýðèéã ä¿ðñýýð çîõèîìæëîîðîé.10 Áèä þó ìýäýæ, ñóðñàí áý?

×