Jdu 2010

2,008 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,008
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
261
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Jdu 2010

  1. 1. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА 1
  2. 2. Архангай аймгийн Аудитын газарÀÃÓÓËÃÀ Àóäèòûí çîðèëò õàìðàõ õ¿ðýý, àðãà ç¿é, îðøèëÒàéëàíã áýëòãýñýí: Á¿ëýã 1. ªìíºõ àóäèòààð èëýð÷ áàéñàí äóòàãäàë ýíý óäààãèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä ìºí äàâòàãäñàí áàéíà.Àðõàíãàé Àéìãèéí Àóäèòûíãàçðûí Åðºíõèé àóäèòîð: ЖДҮ-ийг дэмжих санд нийт 945,8 сая төгрөгийн эх үүсвэр төвлөрсөн байна ............................................................................ 1È.Íÿì-îñîð Сангийн хөрөнгийн хуваарилахдаа ãàçàð òàðèàëàí, òºìñ õ¿íñíèéÀóäèòûí ìåíåæåð: íîãîî òàðèàëàõ чиглэлийг èë¿¿ äýìæñýí áàéíà ............................ 1Ä.Íýðã¿éáààòàð Арилжааны банкууд батлагдсан зээлийн хэмжээг шалгууртааÀõëàõ àóäèòîð: нийцүүлэн бууруулж, төслийн “хувь заяаг” дур мэдэн шийдэж байна ............................................................................................. 2Ä.Óëàìáàÿð Төсөл сонгон шалгаруулах дэд комисс нь òºñºë øàëãàðóóëàõäàà öàãØèíæýý÷: Á.Áàäàð÷ óëèðëûí áàéäëûã õàðãàëçààã¿é íü òºñëèéí õýðýãæèëòýä ñºðºãººðÍ.Ýíõ÷èìýã íºëººëñºí áàéíà ............................................................................ 2 ¯éë àæèëëàãàà íü îðîí íóòàãò à÷ õîëáîãäîëòîé áàéõ òºñë¿¿äèéã ÒÑØÊ äýìæýýã¿é áàéíà ............................................................ 4 Хяналтын зөвлөл үүргээ биелүүлэхүй байна ................................ 5 Á¿ëýã 2. 2010 îíä олгогдсон Жį-èéн санхүүгийн äýìæлэгÀóäèòûí òàéëàí, дүãíýëòòýé түүний àøèãëàëò îðîí íóòãèéí эдийн засгийн хөгжилд нөлөөõîëáîîòîé àñóóäëààð íýìæ үзүүлж чадаагүй байна.òîäðóóëàõ ç¿éë áàéâàë 21141, Ýõ ¿¿ñâýðèéã á¿ðýí àøèãëààã¿é áàéíà ......................................... 622458 óòñààð õàðèëöàíà óó. Çарим зээлдэгч зээлээ зориулалтын дагуу ашиглаагүй байна ....................................................................................................... 6 Сангийн хөрөнгийн эх үүсвэрийн 44.1%-ийг шинээр ЖДҮ байгуулахад олгосон байна ........................................................... 7 Үр дүнгийн мэдээлэл зөрүүтэй байна ........................................ 10 Á¿ëýã 3. ªìíºõ àóäèòààð ºãºãäñºí çºâëºìæèéí áèåëýëò бодит байдал дээр хангалтгүй байна. 2009 îíû òºñëèéí õýðýãæèëòèéí áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ, ¿ð ä¿íã òîîöîõ, ¿éë àæèëëàãààã äýìæèæ òóñëàõ àæèë ¿íäñýíäýý îðõèãäñîí áàéíà ........................................................................................... 13 Àóäèòûí ä¿ãíýëò ........................................................................ 14 Àóäèòûí çºâëºìæ ...................................................................... 15 Судалгаанууд .............................................................................. 16ÀАГ-/2011/06-ГА
  3. 3. Архангай аймгийн Аудитын газар ÀÓÄÈÒÛÍ ÇÎÐÈËÒ, ÕÀÌÀÐÑÀÍ Õ¯ÐÝÝ, ÀÐÃÀ ǯÉÀóäèòûí ãàçðûí 2011 îíû á¿òýýãäýõ¿¿í àæèë ¿éë÷èëãýýíèé òºëºâëºãººã ¿íäýñëýíÀéìãèéí ÈÒÕÒ-ýýñ ºãñºí ¿¿ðãèéí äàãóó Àéìãèéí Åðºíõèé àóäèòîðûí áàòàëñàíã¿éöýòãýëèéí àóäèòûí òºëºâëºãºº, àñóóäëûí øèíæèëãýý, àðãà ç¿éã áàðèìòëàí ÒºðèéíÀóäèòûí òóõàé õóóëèàð òîäîðõîéëñîí Àéìãèéí Àóäèòûí Ãàçðûí á¿ðýí ýðõèéíõ¿ðýýíä õèéëýý.Аудитын зорилтЖижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх чиглэлээр улсын төсвөөс олгосон хөрөнгийнзарцуулалт, авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ, түүний үр дүнг үнэлж, дүнг холбогдохбайгууллага, албан тушаалтанд танилцуулахад аудитын зорилт чиглэгдсэн. Аудитынзорилтыг хангахын тулд дараахь чиглэлээр аудит хийлээ. Үүнд: • Сангийн хөрөнгийн бүрдүүлэлт, хуваарилалт, төсөл сонгон шалгаруулалт; • Æįèéã äýìæèæ îëãîñîí õºðºíãèéí ашиглалт, çîðèóëàëòûí ¿ð íºëººò áàéäàë • ªìíºõ àóäèòààð ºãºãäñºí çºâºëìæèéí áèåëýëèéã áàòàëãààæóóëàõÕàìàðñàí õ¿ðýýÀóäèòàä Æį-èéí çýýëèéí õºðºíãèéí çàðöóóëàëòòàé õîëáîîòîé 2010 îíû ¿éëàæèëëàãàà áîëîí ºìíºõ Àóäèòûí çºâëºìæèéí áèåëýëòèéã áàòàëãààæóóëàõòàé õîëáîîòîé¿éë àæèëëàãààã õàìðóóëàí øàëãàëàà.Àðãà ç¿éÀóäèòàä Òºðèéí õÿíàëò øàëãàëòûí ñòàíäàðò, ã¿éöýòãýëèéí Àóäèòûí àðãà ç¿éãàøèãëàí õîëáîãäîõ õ¿ì¿¿ñòýé ÿðèëöëàãà õèéõ, àñóóæ òîäðóóëàõ, òàéëáàð àâàõ,îëãîãäñîí çýýëèéí àøèãëàëòûí 80 õ¿ðòýë õóâèéã òóëãàí øàëãàõ, ¿ð ä¿íãèéí áàéäàëää¿í ä¿ãíýëò õèéх, íºõöºë áàéäëûí øèíæèëãýý õèéõ çýðýã àðãóóäûã àøèãëàëàà.Àóäèòûí ÿâöàä òîõèîëäñîí õ¿íäðýë áýðõøýýëÀóäèòûí ÿâöàä çàðèì арилжааны áàíê ýõ ¿¿ñâýðèéí á¿ðä¿¿ëýëòèéí áàéäëûã íîòëîõáàðèìòààð áàòàëãààæóóëàí гаргаæ èð¿¿ëýõгүй байх, ЖДҮ, бизнес эрхлэгчидсанхүүгийн тайлан гаргаагүй, техник, тоног төхөөрөмжийг худалдан авсан анхан шатныбаримтгүй, ашиглалтын талаар тайлбар, мэдээлэл өгөхөөс зайлсхийх, оршин суух болонүйлдвэрлэл, үйлчилгээ явуулж буй хаягандаа байх бэрхшээл учирч байлаа.Төрийн хяналт шалгалтын стандарт, гүйцэтгэлийн шалгалтын журамд заасны дагууаудитын дүн, дүгнэлтэд дэмжлэг болох нотлох зүйлс, холбогдох мэдээ судалгаагажлын баримт материалд хавсаргав.ÀАГ-/2011/06-ГА
  4. 4. Архангай аймгийн Аудитын газар ªìíºõ àóäèòààð èëýð÷ áàéñàí äóòàãäàë ýíý Á¿ëýã 1 óäààãèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä ìºí äàâòàãäñàí áàéíà.Сангийн хөрөнгийн бүрдүүлэлтийн талаар:ЖДҮ-ийг дэмжих санд нийт 945,8 сая төгрөгийн эх үүсвэр төвлөрсөн байна1.1 ХХААХҮСайдын 2010 оны 35 дугаар тушаалаар батлагдсан журмын 1.11-дзаасны дагуу 2010 îíä Æį-èéã äýìæèж олгох хөрөнгийн эх үүсвэрийг äàðààõáàéäëààð бүрдүүлñэí гэсэн мэдээтэй байна.Áàíêíû 2009 îíû ýõ 2009 îíû ÆįÑà Áàíêíû Á¿ãäíýð ¿¿ñâýðèéí çýýëèéí ýðãýí íãààñ ººðèéí ýõ ¿ëäýãäýë òºëºëòººñ ¿¿ñâýðýýñÒºðèéí 104.0 191.8 0 0 295.8áàíêÕàäãàëàì 0 0 500.0 150.0 650.0æ áàíêÄ¿í 104.0 191.8 500.0 150. 945.8Сангийн хөрөнгийн эх үүсвэртэй холбоотой тоо мэдээ, нотлох баримт, тайлбарыгарилжааны банкууд ирүүлээгүй болно.Сангийн хөрөнгийн хуваарилалтын талаар:Сангийн хөрөнгийн хуваарилахдаа ãàçàð òàðèàëàí, òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõчиглэлийг èë¿¿ äýìæñýí áàéíà.1.2 Òºñºë ñîíãîí øàëãàðóóëàõ Àéìèéí äýä êîìèññ íü 2010 îíä 8,246.3 ñàÿ òºãðºãíèéçýýë õ¿ññýí 327 òºñëèéã õ¿ëýýí àâ÷ 4 óäààãèéí õóðàëäààíààð хэлэлцэж үүнээс 1,535.0ñàÿ тºãðºãèéí 149 òºñëèéã дэмжиж, Àéìãèéí çàñàã äàðãûí øèéäâýð ãàðгуулñàí áàéíà.ÀАГ-/2011/06-ГА
  5. 5. Архангай аймгийн Аудитын газарÀéìãèéí çàñàã äàðãûí øèéäâýðèéí äàãóó àðèëæààíû áàíê зээл îëãîõäîî áàòëàãäñàí№ Төслийн зориулалт тоо Хувь дүн Хувь 1 Сүү цагаан идээ 7 7,5 44,0 5,1 2 Төмс хүнсний ногоо 9 9,7 78,8 9,1 3 Газар тариалан 11 11,9 115,4 13,44 Сав баглаа боодол 3 3,2 30,0 3,5 5 Малын ашиг шим үүлдэр угсааг сайжруулах 3 3,2 27,0 3,16 Малын тэжээл 3 3,2 38,0 4,4 7 Мах сүүний фермер аж ахуйн 8 8,6 81,0 9,4 8 Талх нарийн боовны үйлдвэрлэл 5 5,4 41,0 4,79 Гэрийн мод модон эдлэлийнүйлвэрлжл 8 8,6 50,4 5,810 Барилгын материалын үйлдвэрлэл 9 9,7 92,0 10,611 Ахуйн үйлчилгээ 9 9,7 89,3 10,412 Ноос ба эсгийний үйлвдэрлэл 3 3,2 41,0 4,713 Бэлэг дурсгал, гар урлал, өнгөт хэвлэл 3 3,2 19,4 2,214 Авто дугуй засвар 4 4,3 20,6 2,315 Бусад 8 8,6 97,0 11,3 Дүн 93 100 864,9 100òºñëèéí 62.4% áóþó 93 òºñºë, çýýëèéí ä¿íãèéí 56.3% áóþó 864.9 ñàÿ òºãðºãèéãîëãîæýý. Îëãîсîн çýýëèéã зориулалтаар нь авч үзвэл дараах байдалтай байна.Ýíäýýñ õàðàõàä олгосон зээлийн дийлэнх 194,2 сая төгрөгийг газар тариалан, төмсхүнсний ногоо тариалахад õàðèí барилгын материалын үйлдвэрлэл, ахуй үйлчилгээнийзориулалтаар 89,3-92,0 сая төгрөгийн зээлийг олгосон нь бусад зориулалтын зээлээсхамгийн их нь байна.Өөрөөр хэлбэл ºìíºõ æèëä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë, àõóé ¿éë÷èëãýýã èë¿¿òýéäýìæèæ áàéñàí áîë ýíý æèë ãàçàð òàðèàëàí, òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõ ¿éëàæèëëàãààã èë¿¿ äýìæñýí áàéíà.Арилжааны банкууд çàðèì батлагдсан зээлийн хэмжээг шалгууртаа нийцүүлэнбууруулж, төслийн “хувь заяаг” дур мэдэн шийдэж байна.1.3 Àðèëæààíû áàíêóóäààñ îëãîñîí çýýëèéã àéìãèéí çàñàã äàðãûí øèéäâýðтэйхарьцуулахад 670.1 ñàÿ òºãðºãèéí 56 òºñºë íü áàíêíû øàëãóóðò òýíöýýã¿é áàéíà.Òýíöýýã¿é øàëòãààíûã òîäðóóëâàë äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà.ÀАГ-/2011/06-ГА
  6. 6. Архангай аймгийн Аудитын газар Íèéò ¿¿íýýñ: îëãîãäîîã¿é Áàðüöàà õºðºí㺠õ¿ðýýã¿é ººðèéí õ¿ñýëòýýð ä¿í áóþó çýýëèéí ìóó ò¿¿õòýé Òîî Ä¿í Òîî Õóâü ä¿í õóâü Òîî Õóâü Ä¿í õóâüÕàäãàëàì 43 463.6 22 51.2 271.4 58.5 21 48.8 192.2 41.5æ áàíêÒºðèéí 13 206.5 7 53.8 95.5 46.3 6 46.2 111.0 53.7áàíêÄ¿í 56 670.1 29 51.8 366.9 54.7 27 48.2 303.2 45.2 Ýíäýýñ õàðàõàä îëãîãäîîã¿é òºñëèéí 51.8% íü áàíêíû øàëãóóðò òýíöýýã¿é áóþó áàðüöàà õºðºí㺠õ¿ðýýã¿é, çýýëèéí ò¿¿õ ìóó áàéñàí áàéíà. Õàðèí 48.2% íü îëãîõîîð õóâààðèëñàí çýýëèéã ººðèéí õ¿ñýëòýýð àâàõààñ òàòãàëçñàí áàéíà. /õàâñðàëò 1/ Өөрийн хүсэлтээр аваагүй 303.2 ñàÿ òºãðºãèéí çýýëèéí ýçýíäýý î÷îîã¿é øàëòãààí íü: 1. ÒÑØ äýä êîìèññûí õóðëààð 3 çýýëäýã÷ýýñ áóñàä á¿õ çýýëäýã÷èéí çýýë àíõíû ä¿íãýýñ 25-80% õ¿ðòýë áóóð÷ áàòëàãäñàí. 2. Ýäãýýð áàòëàãäñàí òºñë¿¿äèéí зээлдэгчèä íü ººðñäèéí ç¿ãýýñ õ¿ëýýõ ¿¿ðýã õàðèóöëàãàà áèåë¿¿ëýýã¿éòýé õîëáîîòîé áàéëàà. Олгогдсîí зээлä ñóäàëãàà õèéæ ¿çýõýä 308.0 ñàÿ òºãðºãèéí 22 òºñëèéí çýýëèéã банк өөрийн шалгуурт нийцүүлэн 118.5 сая төгрөг áóþó 38.5%-èàð бууруулж, 189.5 ñàÿ òºãðºã олгосîн áàéíà. Арилжааны банкууд бууруулсан дүнгийн /118.5 ñàÿ òºãðºãèéí/44.3% буюу 8 зээлдэгчийн зээлийг батлагдсан хэмжээнээс 52,5 сая төгрөгөөр хасаж олгосноос тухайн зээлдэгчийн үйл ажиллагаа õ¿ññýí õýìæýýíäýý явагдахгүйд хүрãýсэн байна. Òóõàéëáàë: ÎÎ öààñíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõ Ä.Òºðìºíõèéí, øàõìàë ò¿ëøíèé Ã.Ýíõòóÿàãèéí çýðýã òºñë¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãàà íü ÿâàãäààã¿é, Ìààõ¿¿, Ãàíáàòûí áëîêíû ¿éëäâýð, Ãàíáààòàð öàéíû òºñëèéí ¿éë àæèëëàãàà ºðãºæèæ, æèãäðýýã¿é áàéíà. Мөн áóóðóóðëñàí ä¿íãèéí /118.5 ñàÿ òºãðºãèéí/ 55,7% буюу 13 зээлдэгч ТСШК- оос баталсан хэмжээг өөрийн хүсэлтээр 2-15 сая төгрөгөөр буюу нийт 66,0 сая төгрөгөөр хасаж авсан байна. Нэгэнт батлагдсан хэмжээг өөрийн хүсэлтээр хасаж авч байгаа нь тухайн зээлдэгчийн хэрэгцээ тийм хэмжээтэй байсныг харуулж байгаа ÀАГ-/2011/06-ГА
  7. 7. Архангай аймгийн Аудитын газарбөгөөд энэ нь төслийн баримт бичгийн чанар, үнэн зөв, бодит эсэхийг ТСШК ялгаж,салгаж, үнэлэж чадахгүй байгааг харуулж байна.Өөрөөр хэлбэл ТСШ äýä êîìèññ хүссэн хэмжээг зайлшгүй хасдаг òóë анхбичигдсэн төслийн хэмжээ гарцаагүй буурдаг гэсэн бичигдээгүй хууль үйлчилдэгболсонтой тохируулж, төсөл боловсрогддог болохыг харуулж байна.Төсөл сонгон шалгаруулах дэд комисс нь òºñºë øàëãàðóóëàõäàà öàã óëèðëûíáàéäëûã õàðãàëçààã¿é íü òºñëèéí õýðýãæèëòýä ñºðºãººð íºëººëжээ.1.4 Àéìãèéí Çàñàã äàðãûí áàòàëæ áàéãàà øèéäâýð íü öàã óëèðàëòàé õîëáîãäîõã¿éãàð÷ áàéãàà íü òºñëèéí õýðýãæèëòýíä ñºðºãººð íºëººëæ áàéíà. ªºðººð õýëáýëçîðèóëàëò áóñ çàðöóóëàõûã øóóä äýìæñýí ìýò øèéäâýð áîëñîí áàéíà.Òóõàéëáàë: Àéìãèéí Çàñàã äàðãûí 2010 îíû 9 ñаðíû 28, 12 ñàðûí 29-íèéøèéäâýð¿¿äýä çîîðü áàðèõ, áëîê ¿éëäâýðëýõ, ÷àöàðãàíà, òºìñ õ¿íñíèé íîãîî, ìàëûíòýæýýë òàðèàëàõ ãýõ ìýò, ¿éë àæèëëàãàà íü öàã óëèðëûí áàéäàëòàé ñàëøã¿é õîëáîîòîéòºñë¿¿äèéã олгохоор áàòàëñàí íü ñàíãèéí õºðºíãèéí õóâààðèëàëò îíîâ÷ã¿é õèéãäýæáàéãààã õàðóóëæ áàéíà.¯éë àæèëëàãàà íü îðîí íóòàãò à÷ õîëáîãäîëòîé áàéõ òºñë¿¿äèéã ÒÑØ äýäêîìèññ äýìæýýã¿é áàéíà.1.5 Төсөл сонгон шалгаруулах дэд комисс нь орон нутгийн хэрэгцээ шаардлагыгхаргалзан төслүүдийг нарийн судалж, òîäîðõîé áîäëîãî áàðüæ øàëãàðóóëàëòûãхийлгүй, ирсэн төсөл болгонд хүртээхийн тулд шийдвэр гаргаснаас банкны шалгууртнийцэхгүй хасагдах, хэмжээ буурч олгогдсоноос зориулалтын дагуу үйл ажиллагааявуулах боломжгүй болоход хүргэдэг нь “уламжлагдан” давтагдсаар байна. Òóõàéëáàë: Àíõ ÒÑØÊ- Áàíêíû ãóòëûí íû îîð øàëãóóðàà ¿éëäâýð òºñë õàñàãäàà ð Ñàâ áàãëàà 20.0 8.0 8.0 ººð ä õàñàãäààä áîîäëûí áàòëàãäñà îëãîãäñîí ¿éëäâýð í ä¿í ä¿í Ýíäýýñ õàðàõàä õàäààñ, äýýâðèéíÕàäààñ 35.0 20.0 20.0 òºìðèéí, îî öààñíû, ìîíãîë ãóòëûí,äýýâðèéíòºìðèéí ñàâ áàãëàà áîîäëûí çýðýã¿éëäâýðëýëä çîðèóëàëòòàé òºñë¿¿äèéã á¿ðýíÎÎ öààñíû 30.0 15.0 10.0 äýìæñýí áîë îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà¿éëäâýð íü à÷ õîëáîãäîëòîé áàéëàà. ÃýòýëÁëîêíû 40.0 20.0 10.0 ÒÑØ äýä êîìèññ òºñëèéã 12-20 ñàÿ¿éëäâýð òºãðºãººð, áàíê 5-10.5 ñàÿ òºãðºãººðÌîíãîë 20.0 20.0 9.5ÀАГ-/2011/06-ГА
  8. 8. Архангай аймгийн Аудитын газарøàò øàòàíäàà õàñàæ îëãîñîí íü òºñëèéí ìºí çîðèóëàëò áóñ àøèãëàõ íºõöºëèéãà÷ õîëáîãäëûã áóóðóóëààä çîãñîõã¿é áèé áîëãîñîí áàéíà.Хяналтын зөвлөл үүргээ биелүүлэхãүй байна.1.6 2009 онд байгуулагдсан хяналтын зөвлөлийн гишүүд өөр ажилд шилжсэн байхаджóðìûí äàãóó төсөл øàëãàðóóëàõ äýä êîìèññûí ¿éë àæèëëàãààíä õºíäëºíãèéí õÿíàëòòàâèõ çºâëºëèéã øèíý÷ëýí áàòëààã¿é áàéíà.Хяналтын зөвлөл зохих үүргээ хэрэгжүүлэлгүй, зээл олголт, эргэн төлөлтийн байдалдмониторинг, үнэлгээ хийãýýã¿é áàéгаа нь: Арилжааны банкуудын хувьд төрººñ èðãýäèéí îðëîãûã íýìýãä¿¿ëæ, àæëûí áàéð áèé áîëãîõ ÷èãëýëýýð àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà àðãà õýìæýýã өөрсдийн ашиг сонирхолд нийцүүлэõ áàéäëààð õàíäàõ íөхцөлийã бий болгосон. Нөгөө талаар төрийн төлөөлөл болох холбогдох мэргэжилтнүүдийн ажилдаа сул дорой, хариуцлагагүй хандах, бусдад ая тал засах, алдаа дутагдлыг нуун дарагдуулах нөхцөл байдлыг бүрдүүлж, улмаар төрийн мөнгөний үнэ цэнийг бууруулахад хүргэсэн байна.ÀАГ-/2011/06-ГА
  9. 9. Архангай аймгийн Аудитын газар 2010 îíä олгогдсон Жį-èéн санхүүгийн äýìæлэг түүний àøèãëàëò íü îðîí íóòãèéí Á¿ëýã 2 эдийн засгийн хөгжилд нөлөө үзүүлж чадаагүй байна.Ýõ ¿¿ñâýðèéã á¿ðýí àøèãëààã¿é áàéíà.2.1 2010 оны 12 дугаар сарын 31-ний Áàíê Áàíêè Îëãîñî ¿ëäýãбайдлаар àðèëæààíû áàíêóóäàä íä í äýëáàéðøñàí эх үүсвэрээс 864.9 сая áàéðø çýýëèéíтөгрөгийн зээл олгож, 80.9 ñàÿ ñàí ýõ õýìæýý ¿¿ñâýðòºãðºã, 2009 îíä áàéðøñàí ýõ Òºðèéí 295.8 255.5 40.3¿¿ñâýðýýñ 104.0 ñàÿ òºãðºãèéí ýõ áàíê¿¿ñâýð îí äàìæèí òóñ òóñ ¿ëäñýí Õàäãàëàì 650.0 609.4 40.6áàéíà. ººðººð õýëáýë сангийн хөрөнгийн æ áàíêýõ ¿үсвэрийã á¿ðýí àøèãëààã¿é áàéíà. Ä¿í 945.8 864.9 80.9Çарим зээлдэгч зээлýý çîðèóëàëòûí äàãóó àøèãëààã¿é байна.2.2 2010 онд ЖДҮ-ийг дэмжиж олгосон зээлийн 72%-ийн ашиглалтын байдлыггазар дээр нь шалгалаа. ¯ëäýõ 26 òºñëèéí 265.8 ñàÿ òºãðºãèéí çýýë àóäèòàäõàìðàãäààã¿é.Шалгуур үзүүлэлтийг үндэслэн аудитыг явуулахад аóäèòàä õàìðàãäñàí çýýë¿¿äèéíàøèãëàëò äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. Á¿ãä Зориулалтын Ашиглалт Зориулалт бус дагуу ашиглаж 50%тай байгаа ашиглаж байгаа байгаа Òºñëèé Ä¿í Төслий Дүн Төслий Дүн Төслий Дүн í òîî н тоо н тоо н тооТөрийн банк 19 175.5 14 132,5 2 18,0 3 25,0Хадгаламж 47 413.6 40 340,6 1 4.0 7 79,0банкДүн 67 599.1 54 473,1 3 22,0 10 104.0Хувь 100% 79.0% 3.7 % 17,3 %Зээлээ çîðèóëàëò áóñ çàðöóóëñàí çºð÷ë¿¿ä ºìíºõ àóäèòûí ä¿íòýé õàðüöóóëàõàäòºñëèéí òîî íü 20%-èàð ºñ÷, çýýëèéí õýìæýý íü 16.5%-èàð áóóðñàí, õàðèí íèéòÀАГ-/2011/06-ГА
  10. 10. Архангай аймгийн Аудитын газарîëãîñîí çýýëä çîðèóëàëò áóñ çàðöóóëàëòûí ýçëýõ õóâü 2.7%-èàð/14.7-12.0/ áóóðñàíáàéíà.Хадгаламж банкаар олгосон Ж.Жаргалсайханы òîîñãîíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõ 10,0 саятөгрөгèéí, Д.Түмэндэлгэрèéí мебель эдлэл òàâèëãà õèéõ 12.0 ñàÿ òºãðºãèéí,Б.Энхжаргал ахуйн хэрэглээний цаасан уутны үйлдвэр áàéãóóëàõ 12.0 ñàÿ òºãðºãèéí,Г.Цоггэрэлийн ахуйн үйлчилгээний цэг байгуулах 20.0 ñàÿ òºãðºãèéí,Ц.Бөхбаатарын ахуйн үйлчилгээний 15.0 ñàÿ òºãðºãèéí, Á.Ýðäýíý÷èìýãèéí ýñãèéõèéõ 5.0 ñàÿ òºãðºãèéí, Ö.Öýðýíäîëãîðûí õèàìíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõ 5.0 ñàÿòºãðºãèéí, Òөрийн банкаар олгогдсон Д.Төрмөнхийн 00-цаасны үйлдвэр áàéãóóëàõ10.0 ñàÿ òºãðºãèéí, Н.Батсайханы саалийн үнээний фермерийн аж ахуйн 5.0 ñàÿòºãðºãèéí, ×.Ãàíçîðèãèéí ìºí ñààëèéí ¿íýýíèé ôåðì áàéãóóëàõ 10.0 ñàÿ òºãðºãèéííèéò 10 төслèéí 104.0 ñàÿ òºãðºãèéí òºñëèéí õºðºí㺠зориулалт бус зүйлдзарцуулàãäсан зөрчил илэрлээ.Эдгээр зээлээс Төрийн банк үйл ажиллагаагаа зориулалтын дагуу явуулаагүйН.Батсайханы 5,0 сая төгрөг, Хадгаламж банк Ж.Жаргалсайханы 10,0 сая төгрөг,Á.Ýíõæàðãàëûí 12.0 ñàÿ òºãðºã íèéò 27.0 ñàÿ òºãðºãíèé çýýëèéã аудитын явцадсангийн дансанд нь буцаан төвлөрүүллээ. ¯ëäýõ íýð á¿õèé 7 çýýëäýã÷èéí 77.0 ñàÿòºãðºãèéí çýýëèéí äóòóó òºëºëò 66.7 ñàÿ òºãðºãèéã Æį-èéí ñàíä áóöààíòºâëºð¿¿ëæ, ýõ ¿¿ñâýðèéã çîðèóëàëòûí äàãóó äàõèí õóâààðèëàõàä áýëýí áîëãîõ ñàíàëçºâëºìæèéã àðèëæààíû áàíêóóäàä õ¿ðã¿¿ëýýд байна.Сангийн хөрөнгийн эх үүсвэрийн 44.1%-ийг шинээр ЖДҮ байгуулахад олгосонбайна.2.3 Төслийг сонгон шалгаруулах дэд комиссын үйл ажиллагааны журмын 3.3 “сангийнхөрөнгийн 10-аас доошгүй хувийг шинээр бизнес эрхдэгчдэд зориулж тэднийтөслийн хэрэгжих үндэслэлийг харгалзан үзэж зээл олгоно“ гэсэн заалттайуялдуулж үзвэл нийт бүрдсэн эх үүсвэрийн 94.6 сая төгрөгийг шинэ ЖДҮ-лэлэрхлэгчдэд олгох ёстой байсан байна.2.4 2010 онд ЖДҮ-ийг дэмжих сангаас 864,9 сая төгрөгийн 93 төсөлд зээл олгосны34 буюу 36,6% нь шинээр ЖДҮ бий болãîõ, 59 буюу 63,4% нь үйл ажиллагаагааөргөжүүлýõ ÷èãëýëýýð àâñàí байна. Øèíýýð Æį áàéãóóëàõ òºñë¿¿äèéí õýðýãæèëòèéã øàëãàõàä 38.2% áóþó 13òºñºë çîðèóëàëòûí äàãóó ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ æèãäýðñýí áàéíà. Òóõàéëáàë:Ä.Ëõàãâàæàðãàëûí Ñóâä ñóâèëàë, Ø.Ëõàãâàãèéí öýâýð óñíû ¿éëäâýð,Á.Àðèóíçàÿàãèéí ºíäºã òàõèàíû àæ àõóé, Á.Ñóðìààãèéí äýýâðèéí òºìðèéí ¿éëäâýð,Æ,Îòãîíòàìèðûí áóóç áàíøíû ¿éëäâýð ãýõ ìýò.ÀАГ-/2011/06-ГА
  11. 11. Архангай аймгийн Аудитын газар ¿/à ¿/à 20- Àóäèòûí ÿâöàä Àóäèòàä Çýýëýý Á¿ãä æèãäýðñýí 50%òàé çîð/áóñ áàéñàí õàìðàãäààã¿é õààñàíÒºñëèéí 13 4 4 8 5 34òîîÕóâü 38.2 11.8 11.8 23.5 14.7 1002.5 ¯éë àæèëëàãààãàà ºðãºæ¿¿ëýõýýð àâñàí зээлээ зориулалтын дагуу үр дүнтэйашиглаж байгаа төслүүдийг дурдвал: Төрийн банкаар олгосон Л.Батбаатар “Итгэлтинж” ХХК алаг чулуун хавтангийн үйлдвэр, Ж.Ганбаатарûí блокны үйлдвэр,Д.Содномсамбууãèéí монгол гутлын үйлдвэр, Хадгаламж банкаар îëãîñîíЧ.Базаррагчааãèéí хотонт хонь төсөл, С.Занабазарûí борцны үйлдвэр, Б.Ганзоригèéíблокны үйлдвэрлэл, Б.Батааãèéí õүнсний ногоо, жимс, жимсгэний төсөл,С.Энхтайван, О.Насанбат нарын мужааны төслүүд нь зориулалтынхаа дагууамжилттай хэрэгжиж байна.ÀАГ-/2011/06-ГА
  12. 12. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  13. 13. Архангай аймгийн Аудитын газар2.6 Ãýâ÷ àâñàí зээлээ зориулалтын дагуу үр дүнтэй ашиглаж байгаа ÷ äóòàãäàëòàé òàëáàéíà.Æį-èéã äýìæèæ îëãîñîí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí äàãóó àøèãëàæ áàéãàà íü ñàéíòàëòàé áîëîâ÷ ¿¿íèé ä¿íä ÿìàð ¿ð ä¿í áèé áîëîв, çºâõºí òóõàéí çýýëäýã÷èéí õóâüäòºäèéã¿é îðîí íóòãèéí эдийн засгийн хөгжилд ÿìàð нөлөө үзүүлýâ ìºí төсөлдтусгасны дагуу àæëûí áàéðыг á¿ðýí áèé áîëãîæ, àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí áóóðàõàä ¿ðíºëºº ¿ç¿¿ëæ ÷àäàâ óó çýðýã ýåðýã íºëºº, ¿ð ä¿íã áèé áîëãîîã¿é íü àæèãëàãäëàà. Òóõàéëáàë: àóäèòàä õàìðàãäñàí 67 çýýëäýã÷èéí 79%-íü èðãýí, 21%-íü èõ áàãàõýìæýýãýýð àæ àõóéí ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëäýã êîìïàíèóä áàéëàà. ¯¿íýýñ ¿éëàæèëëàãààíû öàð õ¿ðýý, òºñëèéí øèíæ ÷àíàðààñ õàìààðóóëàí òîäîðõîé òîîíûçýýëäýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíû áàéäàë, òºñëèéí àìëàëòûã õîëáîãäîõ áàðèìò ìàòåðèàëäòóëãóóðëàí ¿çýæ ä¿ãíýëò õèéõèéã çîðüñîí áîëîâ÷ ä¿ãíýëò ãàðãàõ õýìæýýíèé íîòëîõáàðèìòûã öóãëóóëàõ íü õ¿íäðýëòýé áàéëàà. Òîäîðõîé õýìæýýíèé öóãëóóëñàí íîòëîõáàðèìòààñ ¿çýõýä àâñàí çýýëýý òàéëàí òýíöýëäýý îãò òóñãàäàãã¿é ò¿¿í÷ëýí ¿éëàæèëëàãààíû öàð õ¿ðýý íü òºäèéëýí íýìýãäýýã¿éãýýñ îðîí íóòãèéí òºñºâò òºëºõòàòâàðûí îðëîãîä ¿ð íºëºº ¿ç¿¿ëýýã¿é, àæëûí áàéð áèé áîëñîí íü òîäîðõîéã¿é áàéëàà.Үр дүнгийн мэдээлэл зөрүүтэй байна.2.7 2010 онд Æį-èéã äýìæèæ Áàíê Àæëûí áàéðîëãîñîí 93 òºñ뺺ð áèé áîëîõ ёстой Çàõ Òºñëº Õóó÷ øèàæëûí байрыг судалж үзэхэд Àéìãèéí -ð ºð èí íýçàñàã äàðãûí çàõèðàìæ болон óã Òºðèéí 155 109 26 21òºñëèéí áè÷èã áàðèìòàíä òàâèãäñàí òîî áàíê Õàäãàëà 442 301 290 53ìýäýý õîîðîíäîî çºð¿¿òýé, õóó÷èí øèíý ìæ áàíêãýñýí àíãèëàë íü íèéò àæëûí áàéðíû Ä¿í 597 410 316 74òîîòîé òîõèðîõã¿é áàéíà.ÀАГ-/2011/06-ГА
  14. 14. Архангай аймгийн Аудитын газарÀóäèòàä õàìðàãäñàí 67 òºñë¿¿äèéí òóõàéä áèé áîëñîí àæëûí øèíý áàéð 74 гэжтооцохоор áàéãàà ÷ ¿íýí çºâ ýñýõ íü íîòëîõ áàðèìòààð áàòàëãààæèæ ÷àäàõã¿é áàéíà.Төслийн хэрэгжилтийн ä¿íä øèíýýð õè÷íýýí àæëûí áàéð áèé áîëæ, àæèëã¿éäýëäá¿ðòãýëòýé õýäýí õ¿í àæëûí áàéðààð õàíãàãäàæ áàéãàà òàëààð õîëáîãäîõ ãàçðóóäõîîðîíäîî ÿìàð ÷ мэдээлэл солилцдоггүй, àæèë òºðëèéí óÿëäàà õîëáîî áàéõã¿é áàéíà. Ò¿¿âýð ñóäàëãààгаар төслийн хэрэгжилтийн дүнд áèé áîëñîí øèíý àæëûíáàéðûã àæèëã¿éäëèéí á¿ðòãýëòýé òóëãàõàä 58.3% íü îãò á¿ðòãýëã¿é õ¿í áàéõæèøýýòýé. Ãýâ÷ àæèëã¿éäëèéí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëýýã¿é õ¿íèéã àæëûí áàéðòàé áîëãîñîíáàéæ ÷ áîëîõ òàëòàé áàéíà. Èéìä æóðìûí 3.2.9-ä çààñíààð àæëûí áàéðûã õàäãàëàõ áóþóíýìýãä¿¿ëñýí áàéõ øààðäëûã õýðõýí õàíãàñàí áàéäëûã ä¿ãíýõ áîëîìæã¿é áàéíà.2.8 Аймгийн ÕХААЖДҮГ-ын мэргэжилтíий тайлангаар “2009 онтойхарьцуулахад шинээр 15 жижиг дунд үйлдвэр цех ашиглалтанд орж, 120гаруй ажлын байр шинээр бий болсон” гэсэн нь бодит байдал дээр 13 жижигүйлдвэр үйлчилгээ ажиллаж байгаа ба ажлын байр 74 орчим бий болсон байна. Мөнтайланд “Халуун цогтой” ХХК шахмал түлшний үйлдвэр байгууланажиллаж байна, Гурилын үйлдвэр байгуулах чиглэлээр “Хасу холдинг” ХХК28,0 сая төгрөг, “Бага хангай” ХХК 24,0 сая төгрөгийн зээл авч үйлажиллагаа явуулах бэлтгэл ажлаа хангасан гэсэн бол аудитын явцад үзэхэд угшахмал түлш хийх компани үйл ажиллагаагаа эхлээгүй, үзүүлэх, харуулах зүйлгүй,гурилын үйлдвэр байгуулах компаниуд нь зээлээ 193-323 õîíîãò бүрэн төлж дуусгаад,төслөөр явуулах үйл ажиллагаа гэдгийг хэдий нь ор тас мартсан байлаа.”Эрдэнэбулган суманд “Баян баян уул” хоршооы сүү, тараг савлах жижигүйлдвэр ашиглалтанд орж үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэñýí áîäèтбайдал дээр Эрдэнэбулган суманд “Баян баян уул” хоршоо хаягаараа олдохгүй áайна.̺í ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх чиглэлээр иргэн, ААН-үүдэд зээл олгосноор захзээлд эзлэх байр суурь нэмэгдэж, гаднаас нийлүүлэгддэг бараабүтээгдэхүүнийг орон нутгаасаа хэрэглэх болон орлон хэрэглэх боломжтойболж байна. Хөдөө нутгийн онцлогт тохирсон брэнд бүтээгдэхүүн бийболж, ажлын байр нэмэгдэж, амьдралын түвшин сайжирсан байна.” гэждурьдсан нь бодит байдàлòàé нийцэхгүй байна.ÀАГ-/2011/06-ГА
  15. 15. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  16. 16. Архангай аймгийн Аудитын газар ªìíºõ àóäèòààð ºãñºí çºâëºìæèéí áèåëýëò Á¿ëýã 3 áîäèò áàéäàë дээр хангалтгүй байна.2009 îíû òºñëèéí õýðýãæèëòèéí áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ, ¿ð ä¿íã òîîöîõ, ¿éëàæèëëàãààã äýìæèæ òóñëàõ àæèë ¿íäñýíäýý îðõèãäñîí áàéíà.3.1 2009 онд ЖДҮ-ийг дэмжих сангаас зээл авсан боловч үйл ажиллагаа ньжигдрээгүй мөн аудитад хамрагдаагүй байсан зээлийг 2010 онд давтан шалгахадЭрдэнэбулган сумын иргэн Д.Батмөнхийн гэрийн модон эдлэл, Батцэнгэл сумыниргэн Н.Галдигмаагийн талх нарийн боовны үйлдвэрлэл, Тариат сумын иргэнГ.Ганхуяг блокны үйлдвэрлэл, Г.Туяацэцэгийн төмс хүнсний ногоо, Өндөрулаан сумыниргэн Б.Цэрэнжаргалийн гутал захиалага, засвар, иргэн Б.Цэрэнхүүгийн цагаанидээний төслүүд нь үйл ажиллагаа нь жигдэрч зах зээлээ олж бэхжиж чадсан байна.ÀАГ-/2011/06-ГА
  17. 17. Архангай аймгийн Аудитын газар3.2 ªìíºõ àóäèòààð õàÿãààðàà áàéõã¿é áàéñàí Эрдэнэбулган суманд фермерийн ажахуйн үйл ажиллагаа явуулах çîðèóëàëòòàé ×.Мөнхзулûí 5,0 сая төгрөгийн зээлèéíàøèãëàëò ºнөөг хүртэл хаана үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь тодорхойгүй õýâýýðýýáàéíà. ̺í Н.Баянцацралт нь 15,0 сая төгрөгийн зээлийг сүү сүүн бүтээгдэхүүнболовсруулахаар àâñàí áºãººä уг зээлээр Чулуут суманд үйл ажиллагаа явуулжборлуулалтаа Улаанбаатар хотод борлуулдаг гэх боловч баримтаар нотлогдоõгүй áàéíà.Чулуут сумын иргэн М.Сарнайцэцэг нь талх нарийн боовны цех байгуулахаар 3,0 саятөгрөгийн зээл авсан боловч өнөөг хүртэл үйл ажиллагаа явагдаагүй òóë çýýëèéíүлдэгдэл 1,7 сая төгрөгийг ñàíä áóöààí төâлºðүүлэхээр акт тогтооëîî.3.3 2009 îíä îëãîñîí 70 òºñëèéí çýýëèéí 47.2% íü òºëºãäºæ äóóññàí áàéíà. 2009îíû òºñëèéí õýðýãæèëòèéí áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ, ¿ð ä¿íã òîîöîõ, ¿éë àæèëëàãààãäýìæèæ òóñëàõ àæèë ¿íäñýíäýý îðõèãäñîí áàéíà. įÃÍÝËÒАудитын явцад цуглуулсан нотлох зүйлс, аудитын дүнд үндэслэн дараахь дүгнэлтхийж байна. Үүнд: Арилжааны банкууд батлагдсан зээлийн хэмжээг шалгууртаа нийцүүлэн бууруулж, төслийн “хувь заяаг” дур мэдэн шийдэж байна. Төсөл сонгон шалгаруулах дэд комисс нь òºñºë øàëãàðóóëàõäàà öàã óëèðëûí áàéäëûã õàðãàëçààã¿é íü òºñëèéí õýðýãæèëòýä ñºðºãººð íºëººëжээ. ¯éë àæèëëàãàà íü îðîí íóòàãò à÷ õîëáîãäîëòîé áàéõ òºñë¿¿äèéã ÒÑØ äýä êîìèññ äýìæýýã¿é áàéíà. Хяналтын зөвлөл үүргээ биелүүлэхãүй байна. Çарим зээлдэгч зээлээ зориулалтын дагуу ашиглаагүй байна.ÀАГ-/2011/06-ГА
  18. 18. Архангай аймгийн Аудитын газар Сангийн хөрөнгийн эх үүсвэрийн 44.1%-ийг шинээр ЖДҮ байгуулахад олгосон байна. Үр дүнгийн мэдээлэл зөрүүтэй байна. 2009 îíû òºñëèéí õýðýãæèëòèéí áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ, ¿ð ä¿íã òîîöîõ, ¿éë àæèëëàãààã äýìæèæ òóñëàõ àæèë ¿íäñýíäýý îðõèãäñîí áàéíà. ÀÓÄÈÒÛÍ ÇªÂ˪ÌÆЖижиг дунд үйлдвэрийг дэмжиж олгосон хөрөнгийн зарцуулалт ашиглалт, үр дүнгийнбайдалд хийсэн гүйцэтгэлийн аудитын дүнг үндэслэн дараах зөвлөмжийг хүргүүлжбайна.ХХААЖДҮГазарт: 1. Æóðìûí äàãóó òàâèãäàõ øààðäëàãûã õàíãàõ ¿¿äíýýñ ÕÕ¯Õ-òýé àæèë òºðëèéí óÿëäààã ñàéæðóóëàõ 2. ªìíºõ àóäèòààñ ºãºãäñºí çºâëºìæèéã ìºðäºæ àæèëëàõ 3. Çээл олголтын болон үр дүнгийн талаарх тайлан, мэдээг үнэн зөв гаргаж байх. 4. Мэдээ тайланг бодит байдлаас зөрүүтэй гаргасан, ЖДҮ-ийг дэмжиж олгосон хөрөнгийн ашиглалтад тавих хяналтыг зохих түвшинд хэрэгжүүлээгүй мэргэжилтэнд хариуцлага тооцож, ажил сайжруулах хугацаатай үүрэг өгөхТСШ äýä êомисст: 5. ЖДҮ-èéã äýìæèæ îëãîõ õºðºíãèéí àøèãëàëòûã ¿ð ä¿íòýé áàéëãàõûí òóëä õýðýãæèõ á¿ðýí áîëîìæòîé òºñºëä áîäëîãûí çýýëèéã îëãîдог болох. 6. ХХААЖДҮГазрын энэ асуудал хариуцсан мэргэжилтэнтэй гэрээ байгуулан иргэний нийгмийн байууллагын ажилтнуудад давхар хариуцуулан, хяналт тавьж биелэлтийг нь жилд 1 удаа ТСШ äýä êîìèññûí хуралдаанаар авч хэлэлцэж, үнэлэлт дүгнэлт гаргаж байх. Àéìãèéí Çàñàã äàðãàä: 7. Õÿíàëòûí çºâëºëèéã øèíý÷ëýí áàéãóóëæ, ¿¿ðýã õàðèóöëàãûã ºíäºðæ¿¿ëýõ 8. ЖДҮ-ийг дэмжих ¿¿äíýýñ ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã óÿëäóóëàõ, õàðèëöàí õàìààðàëòàéãààð õºãæ¿¿ëýõýä áодлогî áîëîâñðóóëæ ìºðäºõ. ïÉÖÝÒÃÝËÈÉÍ ÀÓÄÈÒÛÍ ÁÀÃÀАГ-/2011/06-ГА
  19. 19. Архангай аймгийн Аудитын газар СудалгаануудÀАГ-/2011/06-ГА
  20. 20. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  21. 21. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  22. 22. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  23. 23. Архангай аймгийн Аудитын газарÀАГ-/2011/06-ГА
  24. 24. Архангай аймгийн Аудитын газарХолбогдох байгууллагын саналÀАГ-/2011/06-ГА
  25. 25. Архангай аймгийн Аудитын газар Ер нхий Аудиторын тушаалÀАГ-/2011/06-ГА

×