Bank

3,592 views

Published on

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
3,592
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
83
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bank

  1. 1. Банкны байгууллага
  2. 2. Банк гэж юу вэ?• Банк: – санхүүгийн зуучлагч – Эдийн засгийн байгууллага – Өвөрмөц төрлийн үйлдвэрийн газар – Өвөрмөц худалдааны байгууллага – Үнэт цаасны өвөрмөц агент
  3. 3. Банкны үүсэл хөгжил• Эртний банктай төстэй газрууд: – МЭӨ 2300 жилийн өмнө худалдааны нэгжүүд үндсэн ажилбараасаа гадна зээл олгож байсан – IV-V зуунд эртний Вавилон, Грек-т хадгаламж авч хүү төлөх, мөнгийг шимтгэлтэй сольж, олгох зэрэг банкны ажил гүйлгээ хийгдэж байсан. • Шашны сүм хийдүүд• Орчин үеийн анхны банк: – Banco- Вандан, Мөнгөний ширээ – Италийн Генус, Венеци хотуудад XIV-XV (Зээлийн хэрэгцээ, зээлдүүлэх эрэлт)
  4. 4. Банкны үүсэл хөгжил• Монголд:• 1253 онд Мөнгөний хэрэг эрхлэх хэлтэс /Мөнххаан/• 1260 онд Хар хоринд цаасан мөнгө тушаах газар /Хубилай хаан/• 1282 онд Олон зам газарт Мөнгөний гүйлгээг тэгшитгэх цэг
  5. 5. Банк• Банк хөгжлийнхөө эхний үе шатанд үндсэн 4 төрлийн үүргийг гүйцэтгэж байсан: – Зээлийн зуучлал – Төлбөрийн зуучлал – Хадгаламж хуримтлуулах ба мөнгөн орлогын капитал болгох – Гүйлгээнд гаргах мөнгийг хэмнэх үүднээс гүйлгээнд шинээр мөнгөн дэвсгэрт чек, зээлийн хэрэгсэлүүд гаргах
  6. 6. Банкны үйл ажиллагааны хүрээ• Хадгаламж Ердийн хадгаламж, хугацаат хадгаламж гэх мэт)• Хөрөнгийн зээл олгох• Дотоод валютын гүйлгээ• Гадаад валютын гүйлгээ• Бондын баталгаа гаргах• Үнэт цаасны арилжаа• Үнэт цаасны зээл• Засгийн газрын бондыг зарахад зуучлах• Хөрөнгийн шилжүүлэг• Үнэт цаас, үнэт эдлэл, бусад хөрөнгийн хадгаламж• Валют солих
  7. 7. Банкны төрөл ангилал• Гүйцэтгэх ажил үйлчилгээний шинжээр нь: – Нийтлэг: • Банкны бүх төрлийн ажилбарыг эрхлэхээр зохион байгуулагдсан банк – Төрөлжсөн: • Нэг буюу цөөн тооны үйлчилгээг эрхлэхээр зохион байгуулагдсан банк• Өмчийн хэлбэрээр нь – Төрийн – Холимог – Хувийн
  8. 8. Банкны төрөл ангилал• Зохион байгуулагдах хэлбэрээр нь: – Хувьцаат: • Хувьцаа гаргаж хөрөнгийн анхдагч, хоѐрдогч зах зээл дээр худалдаж дүрмийн сангаа бүрдүүлсэн бол хувьцаат компани хэлбэрээр зохион байгуулагдсан банк – Хязгаарлагдмал хариуцлагтай: • Хувь хөрөнгөө нийлүүлж дүрмийн сангаа бүрдүүлсэн, оруулсан хөрөнгийн хэмжээгээр хариуцлага хүлээх хэлбэрээр зохион байгуулагдсан банкыг ХХК хэлбээр зохион байгуулагдсан банк
  9. 9. Банк төрөл ангилал• Нутаг цэвсгэрийн хязгаараар нь:• Бүс нутгийн: – Тодорхой нэг бүс нутгийн хүрээнд үйлчилгээ явуулдаг банк• Бүс нутаг дундын: – Хэд хэдэн бүс нутгийг хамарч үйлчилгээ явуулдаг банк• Үндэсний – Тухайн улс орны нутаг дэвсгэрийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулдаг банк• Олон улсын банк – Гадаад оронд өөрийн цэг салбарыг нээж үйл ажиллагаа явуулдаг банк
  10. 10. Банкны бизнесийн онцлог• Банкны бизнес харилцан итгэлцэл дээр явагддаг• Олон нийтийн хараа хяналтан дор• Төрийн зохицуулалтанд байх шаардлагатай• Банкны бүтээгдэхүүнүүд биет бус байдаг• Бусдын эрсдэлийг өөртөө хүлээх замаар үйл ажиллагаа явуулдаг• Эрсдэл ихтэй
  11. 11. Банкинд учирч болох эрсдэлүүд• Зээлийн эрсдэл• Зээлийн хүүгийн эрсдэл• Валютын ханшын эрсдэл• Төлбөрийн системийн эрсдэл• Төлбөрийн чадварын эрсдэл• Улс төрийн эрсдэл
  12. 12. Монгол дахь банкны системМонгол улсын банкны тухай хуульд: – Хувь нийлүүлэгчийн оруулсан хөрөнгөөр бүрдсэн дүрмийн сантай, хувь нийлүүлэгчид нь оруулсан хөрөнгийнхөө хэмжээгээр санхүүгийн хариуцлага хүлээдэг бусдын мөнгөн хөрөнгийг хуримтлуулан хадгалж, өөрийнхөө нэрийн өмнөөс зээл олгох, төлбөр тооцоо зэрэг зуучлалын ажил үйлчилгээ үзүүлэх үйл ажиллагааг Монгол банкны тусгай зөвшөөрөлтэйгээр эрхэлдэг ашгийн төлөө хуулын этгээдийг банк гэнэ. Банкны тухай хууль эрхийн актуудын эмхтгэл 1999
  13. 13. Монгол дахь банкны тогтолцоо• Арилжааны банк• Төв банк
  14. 14. Монгол улсын банкны систем УИХ ЗасгийнМонгол банк газарАрилжааны банк
  15. 15. Монгол улсын банкны систем• Хоѐр шатлалт банкны тогтолцоог дараахь үе шатанд хувааж үздэг: – Хоѐр шатлалт банкны тогтолцоо үүсэж хөгжсөн (1991-1993) – Хоѐр шатлалт тогтолцооны бойжилтын үе буюу банкны хямралууд (1994-1999) – Хоѐр шатлалт тогтолцооны тогтворжилтын үе (2000-Одоог хүртэл)
  16. 16. Монгол улсын банкны систем• 2006 оны байдлаар манай улсад: – Хадгаламж банк -Эрэл банк – Худалдаа хөгжлийн банк -Зоос банк – Хаан банк -Кредит банк – Голомт банк -Улаанбаатар хотын банк – Тээвэр хөгжлийн банк -Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк – Монгол шуудан банк -Хас банк – Капитал банк -Капитрон банк – Анод банк -Чингис хаан банк
  17. 17. Төв банкТөв банк нь: • Засгийн газраас хараат (Английн төв банк) • Засгийн газраас хараат бус (АНУ-ын төв банк)
  18. 18. Монгол улсын төв банк• Монгол Улсын хэмжээнд төрийн мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлэх эрх бүхий байгууллагыг Монгол Улсын Төв Банк гэнэ. Монгол Улсын Төв Банкийг Монголбанк гэж нэрлэнэ• 1991 оны 5 сарын 1-ээс монгол банкны хууль мөрдөгдөж эхэлсэн• 1991 оны 5 сарын 22-нд монгол банкны анхны ерөнхийлөгч сонгогдсон• Монгол банк нь монгол улсад мөнгө зээлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх эрх бүхий байгууллага юм.
  19. 19. Монголбанкны үндсэн зорилтТөрийн мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлжтөгрөгийн тогтвортой байдлыг хангах, банкхоорондын төлбөр тооцоог шуурхай болгох,улсын валютын үнэт зүйлсын нөөцийг үрашигтай хадгалах, банкны харилцагчийнэрх ашиг сонирхолыг хамгаалах, хүүгийннэгдсэн бодлого явуулах, арилжааныбанкны үйл ажиллагаанд хяналт тавьжтүүнийг уялдуулан зохицуулахад оршино.
  20. 20. Монголбанкны үйл ажиллагааны чиглэлМөнгөн тэмдэгт гүйлгээнд гаргахЭдийн засаг дахь мөнгөний нийлүүлэлтийг зохицуулахзамаар мөнгөний бодлого боловсруулж, хэрэгжүүлэхЗасгийн газрын санхүүгийн зуучлагчийн үүрэг гүйцэтгэхБанкны үйл ажиллагаанд хяналт тавихБанк хоорондын төлбөр тооцоог зохион байгуулахГадаад валютын улсын нөөцийг эзэмшиж, зохицуулах
  21. 21. Монголбанкны бүтэц зохион байгуулалтЕрөнхийлөгч Хуулын хэлтэс Тэргүүн дэд ерөнхийлөгч Үйлчилгээ аж ахуйн хэлтэс Дэд ерөнхийлөгч Захирлуудын зөвлөл Мөнгөний бодлогын хэлтэс Судалгааны хэлтэс Тамгын газар Мөнгөний бодлого судалгааны Мөнгөн тэмдэгтийн хэлтэс газар Тусгай тасаг Дотоод аудитын газар Нөөцийн алба Валютын газар Гадаад харилцааны алба Дотоод үйлчилгээний алба Төлбөрийн баланс судалгааны алба Хяналт шалгалтын газар Гадаад тооцооны алба Хяналт шалгалтын хэлтэс Салбар, банк хоорондын т.т Бүртгэл тооцоо, мэдээл тех газар Банкны үйл ажиллагааны хэлтэс Судалгааны алба Монгол банкны салбарууд (20) Бодлого зохицуулалтын хэлтэс Мэдээл.тех хэлтэс ББСБ-ын хэлтэс Төсөл хэрэгжүүлэх алба Банкны сургалтын төв Лондон дахь төлөөлөгчийн газар
  22. 22. Монгол Улсын мөнгөн тэмдэгт• Монголбанк Монгол Улсын мөнгөн тэмдэгтийг гүйлгээнд гаргах онцгой эрх эдэлнэ.• Монголбанк мөнгөн тэмдэгт гүйлгээнд гаргах, гүйлгээнээс татах замаар гүйлгээнд байгаа мөнгөн тэмдэгтийн зохистой бүтцийг хангах үйл ажиллагаа явуулна.• Монголбанк мөнгөн тэмдэгт гүйлгээнд гаргах, гүйлгээнээс татах замаар гүйлгээнд байгаа мөнгөн тэмдэгтийн зохистой бүтцийг хангах үйл ажиллагаа явуулна.• Монголбанк мөнгөн тэмдэгт үйлдвэрлэх, тээвэрлэх, хадгалах, түүний нөөцийг бий болгох, хүчин төгөлдөр эсэхийг тодорхойлох, гэмтэж муудсаныг солих, устгах ажлыг эрхлэн зохион байгуулна.• Гэмтэж муудсан мөнгөн тэмдэгт солих журмыг Монголбанк тогтооно.
  23. 23. Мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлэх хэрэгсэл• Монголбанк төрийн мөнгөний бодлогыг боловсруулж, хэрэгжүүлэх• Банкны заавал байлгах нөөцийн хувь, хэмжээг тогтоох• Банкинд олгох зээлийн хэмжээг тогтоох• Монголбанкны зээл, үнэт цаасны хүү болон хямдруулалтын хувиар дамжуулж хүүгийн нэгдсэн бодлого явуулах• Нээлттэй зах зээлийн үйл ажиллагаа явуулах• Банкнаас олгох зээлийн үлдэгдэлд хязгаарлалт хийх
  24. 24. Монголбанкнаас банкинд тавих хяналт• Монголбанк банкны үйл ажиллагааг хянан шалгах эрхтэй.• Монголбанкны хяналт шалгалтыг Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн томилсон хянан шалгагч, хянагч хэрэгжүүлнэ.
  25. 25. Монголбанкнаас банкинд тавих хяналт• Албан бичгээр сануулга өгөх• Зөрчилийг арилгах талаар хугацаа тогтоосон даалгавар• Банкны үйл ажиллагаа явуулахыг хязгаарлах, зогсоох, торгууль ноогдуулах• Банкны гүйцэтгэх захиралыг албан тушаалаас нь түдгэлзүүлэх, чөлөөлөх, цалин хөлс нөхөн олговор авахыг нь зогсоох.• Торгууль ноогдуулах• Банкны үйл ажиллагааг хянаж, Монголбанкинд илтгэж байх үүрэг бүхий хянагч томилох• Онцгой дэглэм тогтоох• Банкны эрх хүлээн авах• Банк байгуулах зөвшөөрлийг нь хүчингүй болгох
  26. 26. Монголбанкнаас банкинд онцгой дэглэм тогтоох• Банкны нэр, оршин байгаа газар, хаяг• Онцгой дэглэм тогтоох болсон үндэслэл• Онцгой дэглэм хэрэгжүүлж эхлэх болон түүний үргэлжлэх хугацаа• Банкны үйл ажиллагаанд тавих хязгаарлалтын жагсаалт• Бүрэн эрхт төлөөлөгчийн овог нэр
  27. 27. Банк байгуулах зөвшөөрлийг хүчингүй болгох• Банк дампуурсан буюу төлбөрийн чадваргүй болсон эсхүл татан буугдсан тухай эрх бүхий байгууллага зарласан• Банк байгуулахдаа хуурамч бичиг баримт бүрдүүлсэн нь банкийг бүртгүүлснээс хойш нэг жилийн дотор илэрсэн бол• Банкийг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэнээс хойш нэг жилийн хугацаанд банкны үйл ажиллагаа явуулж эхлээгүй бол зөвшөөрлийг хүчингүй болгоно
  28. 28. Төв банкны тайлан тэнцэлАрилжааны банкны тайлан тэнцэл нь түүний үйлажиллагааг тодорхой харуулсан толь юм. Өөрөөр хэлбэлбанкны тайлан тэнцлээс банк ямар үйл ажиллагааг хэрхэн,яаж явуулдгийг харж мэдэж болно Тэнцлийн тайлан = Актив Пассив Тал нь банкны Тал нь уг хөрөнгийн хөрөнгийн бүтэц, эх үүсвэрийн бүтцийг зарцуулалтыг харуулдаг харуулдаг
  29. 29. Төв банкны тайлан тэнцэл түүний гол үзүүлэлтүүд Актив (Asset) Пассив (Liabilities) Нөөц мөнгө. Үүнээс1. Гадаад актив •Банкнаас гадуурх гүйлгээнд2. ЗГ-аас авах авлага байгаа мөнгө3. АБ-д өгсөн зээл •АБ-дын касс дахь бэлэн мөнгө4. Бусад актив •АБ-дын хадгалсан нөөц 2. Гадаад пассив 3. ЗГ-ын хадгаламж 4. Өөрийн хөрөнгийн сан Баланс Баланс
  30. 30. Нөөц мөнгө• Нийт гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгө• АБ-уудын төв банкин дахь харилцахын мөнгө
  31. 31. Нөөц мөнгөТөв банк банкны хуулийн дагуу улсын гадаад нөөцийг хадгалжтүүнийг оновчтой байршуулж эрсдэлээс хамгаалж байх үүрэгтэй. Төвбанкны балансын активт байгаа гадаад актив гэсэн үзүүлэлт нь 1жилийн хугацаанд өгөх богино хугацаанд авч тооцвол манай улсынгадаад нөөц ямар байгааг харж болно. Урт хугацаагаар гадаадаасавсан зээлийн төлбөрийг тусад нь гадаад пассив хэсэгт бүртгэнэ.Төв банк нь банкуудын банк ЗГ-ын зээлжүүлэлтийн ажиллагаагзохицуулах хянах үүрэгтэйн хувьд тэдэнтэй харьцаж ажиллдаг. Төвбанкны балансын активт ЗГ болон АБ-уудад олгосон зээл пассивттэдгээрийн хадгаламжийг тусгаж өгдөг.Төв банк УИХ-д ажлаа тайлагнадаг мөн төрөөс явуулах мөнгөнийбодлогыг гардан хэрэгжүүлдэг байгууллага учраас УИХ-аартогтоолгосон дүрмийн сантай байна. Энэ нь төв банкны тайлантэнцэлийн пассив талд тусгагддаг
  32. 32. Гадаад актив• Мөнгөжсөн алт• Чөлөөт валют• Бэлэн валют, чек• Гадаадын банкин дахь харилцах данс• Гадаадын банкин дахь хугацаат хадгаламж• ОУВС дахь нөөц актив
  33. 33. Гадаад пассив• Богино хугацаатай гадаад пассив – Гадаадын банкны валютын харилцах – Гадаадын банкны валютын хадгаламж – Арбитражийн лоро хадгаламж – Гадаадын байгууллагын харилцах данс – Гадаадын байгууллагын хадгаламж – Клирингийн данс• Урт хугацаатай гадаад пассив – ОУ-ын санхүүгийн байгууллагын зээл – Засгийн газар хоорондын зээл – Банк хоорондын зээл
  34. 34. Монгол банкны баланс Актив Дүн Пассив Дүн Гүйлгээнд гаргасан бэлэн1 Касс 27.6 мөнгө 107394.42 Үнэт метал 7801.3 Төв банкны үнэт цаас 211003 Гадаад актив 278604.3 Гадаад пассив 124776.64 Үнэт цаас 19658.8 ЗГ-ын хадгаламж 179405 ТБҮЦ 20 Бусад банкны хөрөнгө 25538 Засгийн газраас авах Банкны бус нэгжийн хөрөнгө6 авлага - 1351.9 Арилжааны банкинд Бусад пассив7 олгосон зээл 4777 25756.3 Банкны бус байгууллагад олгосон Нийт пассив8 зээл 903.2 323857.29 Бусад актив 54880.4 Өөрийн хөрөнгө 42815.4 Нийт пассив ба өөрийн Нийт актив 366672.6 хөрөнгө 366672.6
  35. 35. Монгол банкны орлого зарлагын тайлан /мянган төгрөгөөр/№ Орлого Дүн1 Хүүний орлого 7949807.72 Сольсон валютын ханшны зөрүүний орлого 547153.33 Шимтгэл торгууль 10440.84 Бусад орлогууд 5690788.8 Нийт орлого 14198190.6 Зарлага1 Хүүний зарлага 2072324.32 Ажиллагсдын зардал 126839.53 Мөнгөн тэмдэгттэй холбогдсон зардал 1174334.24 Гүйлгээний бусад зарлагууд 1531080.45 Үндсэн хөрөнгийн элэгдэл хорогдолын шимтгэл 907986 Гадаадын банкинд төлсөн зээлийн төлбөр -7 бусад зардал 8902814.2 Нийт зарлага 13898190.6 Жилийн ашиг 300000

×