Vallende Sterren
over meteoren en
meteorieten
dit is een foto van een meteoor…
Vallende Sterren
∗ Wie heeft wel eens een vallende
ster gezien?
∗ Wat doe je wanneer je een
vallende ster ziet?
∗ Wat is e...
stofdeeltjes en gruis, soms brokstukken,
die in de atmosfeer verbranden
… dat zijn meteoren …
1 mm
Interstellair
stofdeelt...
Aarde
oceaan
continent
atmosfeer
meteoroïde
meteoor
meteoriet
Komeet Hale Bopp (1997)
gasstaart
coma
stofstaart
gruis komt uit de stofstaart van een komeet
Komeet McNaught, West Australië, januari 2007
met een enorme lange stofstaart
Er valt per jaar tussen de 10.000 en
200.000...
Komeet Halley (voorjaar 1986)
ESA Giotto opname vanaf 600 km (14 maart 1986)
Komeet Halley (voorjaar 1986)
ESA Giotto opname vanaf 600 km (14 maart 1986)
8 km
5 km
Zon
straalstromen (jets)
van gas en...
Een komeet die de aarbaan snijdt, kan op gegeven moment met
de aarde in botsing komen. En wanneer niet de komeet zelf,
dan...
baan van meteoroiden
baan van komeet
Zon
Aarde
meteorenzwermen ontstaan doordat de aarde de
baan van een komeet kruist
1833
Leoniden in het sterrenbeeld Leeuw van 15 tot 19 november
Gruis afkomstig van de komeet Temple-Tuttle
De komeet van Halley in het voorjaar van 1066 op het tapijt van
Bayeux (1067) ter herdenking van de slag bij Hastings in 1...
Artistieke impressie
van de botsingen met
Jupiter van de 21
fragmenten tussen 16
en 22 juli 1994
Komeet Shoemaker-Levy-9
De “Peekskill Meteoor” van 9 oktober 1992
Peekskill, New York, USA.
New York
zie filmpje
sommige brokstukken zo groot als keien,
die met een grote klap op het aardoppervlak
kunnen neerkomen… dat zijn meteorieten
“Odessa”
ijzer-nikkel meteoriet
Texas, USA
“Tres Castillos”
ijzer-nikkel meteoriet
gevonden 1992
Chihuahua, Mexico
IJzer-Nikkel meteoriet
met fraaie
"Widmanstätten”
kristalstruktuur
± 93% – 97% Fe
± 3 – 7% Ni
Geschat wordt dat per jaar ongeveer 200 ton aan
meteorieten op de aarde terechtkomen
(dwz. groter dan gruis, wat in de atm...
…of ± 20 vrachtwagens aan meteorieten
Google Earth
Stille Oceaan
Nieuw Zeeland
Australië
Noord-Amerika
en Mexico
Antarctica
De meeste,
goed bewaarde
meteorieten
worden op
Antarctica
gevonden!
kruiend ijs en wind
smeltend ijs
verdamping
meteorieten
Allan Hills
ALH84001 werd in 1984 op Antarctica
gevonden. Hij bleek van Mars afkomstig te
zijn en héél misschien fossiele ...
Jupiter
Mars
Aarde
Venus
Mercurius
ZON
Planetoïden of Asteroïden
~ 35 AU
~ 3 AU
zie animatie
meteorieten zijn veelal afkomstig van botsingen
tussen planetoïden (asteroïden), waarvan de meeste
voorkomen tussen Mars e...
planetoïde Ida (1993)
55 km
Enkhuizen
Orion Sterrenwacht
Streekbos, Bovenkarspel
Ruzicka and Hutson 2005 Portales Valley: Not Just Another Ordinary Chondrite (PSRD)
illustratie: Granshaw, Artemis Softwar...
Door botsingen tussen planetoïden kunnen deze opbreken en
kunnen delen van de korst en van het metalige inwendige van de
p...
Nu is Luis Cabeza Andaluz Casablanca Rojo Brasacorto
maar een klein mannetje, maar toch…
De foto laat goed zien hoe groot ...
after Snodgrass et al. 2010 (Nature, October 2010)
Wat begin 2010 werd gezien als een komeet met staart, en als
zodanig P/2010 A2 genoemd, blijkt bij nader inzien het result...
Naast meteorieten van bescheiden omvang zijn in het verleden
ook hele grote brokstukken op de aarde neergestort. Een
voorb...
65 miljoen jaar geleden sloeg een 10 km
grote meteoriet in nabij Yukatan, Mexico
deze was verantwoordelijk
voor het uitste...
Met het uitsterven
van dinosauriërs
kregen de
zoogdieren
de kans in een
korte tijd te
evolueren tot de
meest dominante
gro...
De beroemde aardscheerder van 10 augustus 1972
Grand Teton National Park, Wyoming USA.
Hoogte: ± 55 km
Diameter: ± 3 - 10 ...
De zwaartekracht van
de aarde boog de baan
van de asteroide met
ongeveer 15 graden.
http://neo.jpl.nasa.gov/news/news142.h...
2004 FH wordt gevolgd
en is in het centrum van
het telescoopbeeld. Het
object dat langs flitst is
een satelliet rond de
aa...
(inmiddels achterhaald)
Impactor
Diameter 400 m
Snelheid 12+ km/sec
Dichtheid 2,5 kg/dm3
(inmiddels achterhaald)
Golf van Mexico
Diepte 3750 m
Inslagdiepte 2600 m
-diameter 7500 m
(inmiddels achterhaald)
(inmiddels achterhaald)
(inmiddels achterhaald)
TSUNAMI
Maximale golfhoogte
in meters
zie animatie
25 km
from: (RS) Nuclear Warfare Hiroshima & Nagasaki.ppt
Nagasaki A-bom 20 KT
100% destructie ~2 km ∅
schade tot ~5 km ∅
25 km
from: (RS) Nuclear Warfare Hiroshima & Nagasaki.ppt
Castle Bravo A-bom 20 MT
[1000 x Nagasaki]
100% destructie ~5 km...
De ontploffing in juni 1908 wordt ver-
ondersteld een inslag te zijn geweest
van een komeet of een meteoroide
met een krac...
Toengoeska 1908: Bomen in een gebied met een dia-
meter van ongeveer 80 km (2200 km2) werden geveld
De destructie van de
taiga op 30 juni 1908
(foto Leonid Kulik, 1929)
Epicentrum, het
gebied van destructie
± 45 km
± 65 km
25 km
Toengoeska
30 juni 1908
Epicentrum
Cheko Meer
± 45 km
± 65 km
20 MT Bom 100%
destructie 5 km ∅
Toengoeska
~ 15 MT on...
Voorspelde baan
Planetoide ontdekt
meteoroide
Gebied van onzekerheid
over de baan van de
Risico van inslag
ongeveer 1 op 1...
De asteroide sleepboot
de “Prometheus JIMO”
Het uit zijn baan drukken
van een planetoïde
“Zwaartekracht Tractor” aan het werk
illustratie Dan Durda
Jaarlijkse Meteorenzwermen
Naam
Boötiden
Lyriden
èta Aquariden
Perseïden
Draconiden
Orioniden
Tauriden
Leoniden
Geminiden
...
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
RS 2010-11 Meteorieten Lezing
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

RS 2010-11 Meteorieten Lezing

1,135 views

Published on

Introduction to meteorites and other debris from space (in Dutch).

Published in: Education, Travel, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,135
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Langste stripverhaal ter wereld. 75 m lang en 50 cm breed. Vervaardigd uit 8 stukken doek. Het is lang en smal omdat dit wandtapijt vroeger op hoogtijdagen rondom het schip van de kerk in Bayeux gespannen werd. Het werd van pilaar tot pilaar opgehangen om de ongeletterde gelovigen een indruk te geven van Willems overwinning. Harold eiste na de dood van koning Edward de troon voor zich zelf op, terwijl Willem de rechtmatige troonsopvolger was. Slag bij Hasting op 14 oktober 1066. Odo, een hafbroer van Willem, werd door Willem benoemd tot bisschop van Bayeux en gaf opdracht tot het maken van het tapijt.
  • <number>
  • <number>
  • RS 2010-11 Meteorieten Lezing

    1. 1. Vallende Sterren over meteoren en meteorieten
    2. 2. dit is een foto van een meteoor…
    3. 3. Vallende Sterren ∗ Wie heeft wel eens een vallende ster gezien? ∗ Wat doe je wanneer je een vallende ster ziet? ∗ Wat is een vallende ster? ∗ Waar komen ze vandaan?
    4. 4. stofdeeltjes en gruis, soms brokstukken, die in de atmosfeer verbranden … dat zijn meteoren … 1 mm Interstellair stofdeeltje 0,1 mm
    5. 5. Aarde oceaan continent atmosfeer meteoroïde meteoor meteoriet
    6. 6. Komeet Hale Bopp (1997) gasstaart coma stofstaart gruis komt uit de stofstaart van een komeet
    7. 7. Komeet McNaught, West Australië, januari 2007 met een enorme lange stofstaart Er valt per jaar tussen de 10.000 en 200.000 ton gruis op aarde Schattingen zijn gebaseerd op kleine onderzoeksgebieden Ook door de geologische tijd varieert deze hoeveelheid. Het meeste afkomstig van kometen
    8. 8. Komeet Halley (voorjaar 1986) ESA Giotto opname vanaf 600 km (14 maart 1986)
    9. 9. Komeet Halley (voorjaar 1986) ESA Giotto opname vanaf 600 km (14 maart 1986) 8 km 5 km Zon straalstromen (jets) van gas en ijsdeeltjes komeet draait in 7,1 dagen rond zijn as
    10. 10. Een komeet die de aarbaan snijdt, kan op gegeven moment met de aarde in botsing komen. En wanneer niet de komeet zelf, dan in ieder geval het gruis uit de stofstaart van de komeet!
    11. 11. baan van meteoroiden baan van komeet Zon Aarde meteorenzwermen ontstaan doordat de aarde de baan van een komeet kruist
    12. 12. 1833 Leoniden in het sterrenbeeld Leeuw van 15 tot 19 november Gruis afkomstig van de komeet Temple-Tuttle
    13. 13. De komeet van Halley in het voorjaar van 1066 op het tapijt van Bayeux (1067) ter herdenking van de slag bij Hastings in 1066, na de overwinning van Willem van Normandië (de Veroveraar) op de Engelse koning Harold.
    14. 14. Artistieke impressie van de botsingen met Jupiter van de 21 fragmenten tussen 16 en 22 juli 1994 Komeet Shoemaker-Levy-9
    15. 15. De “Peekskill Meteoor” van 9 oktober 1992 Peekskill, New York, USA. New York zie filmpje
    16. 16. sommige brokstukken zo groot als keien, die met een grote klap op het aardoppervlak kunnen neerkomen… dat zijn meteorieten
    17. 17. “Odessa” ijzer-nikkel meteoriet Texas, USA “Tres Castillos” ijzer-nikkel meteoriet gevonden 1992 Chihuahua, Mexico
    18. 18. IJzer-Nikkel meteoriet met fraaie "Widmanstätten” kristalstruktuur ± 93% – 97% Fe ± 3 – 7% Ni
    19. 19. Geschat wordt dat per jaar ongeveer 200 ton aan meteorieten op de aarde terechtkomen (dwz. groter dan gruis, wat in de atmosfeer verbrandt) Een vrachtwagenlading stenen van ± 10 ton…
    20. 20. …of ± 20 vrachtwagens aan meteorieten
    21. 21. Google Earth Stille Oceaan Nieuw Zeeland Australië Noord-Amerika en Mexico
    22. 22. Antarctica
    23. 23. De meeste, goed bewaarde meteorieten worden op Antarctica gevonden! kruiend ijs en wind smeltend ijs verdamping meteorieten
    24. 24. Allan Hills ALH84001 werd in 1984 op Antarctica gevonden. Hij bleek van Mars afkomstig te zijn en héél misschien fossiele sporen van leven te bevatten… Thans word algemeen aangenomen dat dit laatste toch onjuist is en dat het gaat om minerale bestanddelen. De bijna 2 kg zware meteoriet ALH84001 Een Meteoriet van MARS
    25. 25. Jupiter Mars Aarde Venus Mercurius ZON Planetoïden of Asteroïden ~ 35 AU ~ 3 AU zie animatie
    26. 26. meteorieten zijn veelal afkomstig van botsingen tussen planetoïden (asteroïden), waarvan de meeste voorkomen tussen Mars en Jupiter… Mathilde (1997) - 57 km - Gaspra (1991) - 20 km - Ida (1993) - 55 km -
    27. 27. planetoïde Ida (1993) 55 km Enkhuizen Orion Sterrenwacht Streekbos, Bovenkarspel
    28. 28. Ruzicka and Hutson 2005 Portales Valley: Not Just Another Ordinary Chondrite (PSRD) illustratie: Granshaw, Artemis Software). Planetoïdes warmden aanvankelijk zoveel op door splijting van radioactief alluminium dat de planetoïde vrijwel geheel vloei- baar werd. De lichtere gesteentes scheidden vervolgens van de metalen en dreven naar het oppervlak. De metalen zakten weg naar het centrum van de planetoïde.
    29. 29. Door botsingen tussen planetoïden kunnen deze opbreken en kunnen delen van de korst en van het metalige inwendige van de planetoïde worden weggeslagen. Ruzicka and Hutson 2005 Taylor 1999 Honeycombed Asteroids (PSRD) steenachtige mantel metalen kern INSLAG FRAGMENTATIE Fragmenten die de aarde bereiken zijn de steenmeteorieten als ze afkomstig zijn van de korst, fragmenten van het inwendige van de planetoïde zijn de ijzer-nikkel meteorieten.
    30. 30. Nu is Luis Cabeza Andaluz Casablanca Rojo Brasacorto maar een klein mannetje, maar toch… De foto laat goed zien hoe groot meteorieten kunnen zijn!
    31. 31. after Snodgrass et al. 2010 (Nature, October 2010)
    32. 32. Wat begin 2010 werd gezien als een komeet met staart, en als zodanig P/2010 A2 genoemd, blijkt bij nader inzien het resultaat van een botsing tussen twee kleine planetoïden in februari of maart 2009. after Snodgrass et al. 2010 (Nature, October 2010) De staart is het puin en het gruis dat na de botsing langzaam wegdrijft onder invloed van o.a. de zonnewind.
    33. 33. Naast meteorieten van bescheiden omvang zijn in het verleden ook hele grote brokstukken op de aarde neergestort. Een voorbeeld is Meteor Crater, Arizona, die 50.000 jaar geleden werd veroorzaakt door een 50 m grote meteoriet. 1200 m 170 m
    34. 34. 65 miljoen jaar geleden sloeg een 10 km grote meteoriet in nabij Yukatan, Mexico deze was verantwoordelijk voor het uitsterven van o.m. de dinosauriërs…
    35. 35. Met het uitsterven van dinosauriërs kregen de zoogdieren de kans in een korte tijd te evolueren tot de meest dominante groep van dieren op aarde. Ook de mens dankt aan deze inslag zijn bestaan! K - T grens
    36. 36. De beroemde aardscheerder van 10 augustus 1972 Grand Teton National Park, Wyoming USA. Hoogte: ± 55 km Diameter: ± 3 - 10 m Snelheid: ± 15 km/sec (54.000 km / uur) Grand Teton NP Yellowston e Canada USA ± 1500 km ± 150 km perigee US19720810 Massa ∅ 5 m Komeet: ± 65 ton Steen: ± 180 ton IJzer: ± 460 ton Inslagpotentie Nagasaki Komeet: ± 10% Steen: ± 35% IJzer: ± 100% zie filmpje
    37. 37. De zwaartekracht van de aarde boog de baan van de asteroide met ongeveer 15 graden. http://neo.jpl.nasa.gov/news/news142.html 2004 FH passeerde op 18 maart 2004 op ongeveer 43,000 km boven het aardoppervlak. De asteroide passeerde van de ene kant van de baan van de maan naar de andere kant in 31 uur. “Near Earth Object” NEO “2004 FH”
    38. 38. 2004 FH wordt gevolgd en is in het centrum van het telescoopbeeld. Het object dat langs flitst is een satelliet rond de aarde (een “kunstmaan”) http://neo.jpl.nasa.gov/news/news142.html Images obtained by Stefano Sposetti, Switzerland on March 18, 2004. Animation made by Raoul Behrend, Geneva Observatory, Switzerland.
    39. 39. (inmiddels achterhaald) Impactor Diameter 400 m Snelheid 12+ km/sec Dichtheid 2,5 kg/dm3
    40. 40. (inmiddels achterhaald) Golf van Mexico Diepte 3750 m Inslagdiepte 2600 m -diameter 7500 m
    41. 41. (inmiddels achterhaald)
    42. 42. (inmiddels achterhaald)
    43. 43. (inmiddels achterhaald) TSUNAMI Maximale golfhoogte in meters zie animatie
    44. 44. 25 km from: (RS) Nuclear Warfare Hiroshima & Nagasaki.ppt Nagasaki A-bom 20 KT 100% destructie ~2 km ∅ schade tot ~5 km ∅
    45. 45. 25 km from: (RS) Nuclear Warfare Hiroshima & Nagasaki.ppt Castle Bravo A-bom 20 MT [1000 x Nagasaki] 100% destructie ~5 km ∅ 1-2-3graads verbranding 1ste 55 km ∅ 3de 35 km ∅ 2de 45 km ∅
    46. 46. De ontploffing in juni 1908 wordt ver- ondersteld een inslag te zijn geweest van een komeet of een meteoroide met een kracht van 10 tot 15 MT TNT, 500 tot 700 keer de kracht van de atoombom op Hiroshima of Nagasaki. De ontploffing vond vermoedelijk plaats op een hoogte van ~8 km Toengoeska 30 juni 1908
    47. 47. Toengoeska 1908: Bomen in een gebied met een dia- meter van ongeveer 80 km (2200 km2) werden geveld
    48. 48. De destructie van de taiga op 30 juni 1908 (foto Leonid Kulik, 1929) Epicentrum, het gebied van destructie ± 45 km ± 65 km
    49. 49. 25 km Toengoeska 30 juni 1908 Epicentrum Cheko Meer ± 45 km ± 65 km 20 MT Bom 100% destructie 5 km ∅ Toengoeska ~ 15 MT ontploffing door botsing met ? komeet
    50. 50. Voorspelde baan Planetoide ontdekt meteoroide Gebied van onzekerheid over de baan van de Risico van inslag ongeveer 1 op 100 Gereduceerd risico van inslag ongeveer 1 op 1.000.000 Kleine verandering in de baan (zo vroeg mogelijk!)
    51. 51. De asteroide sleepboot de “Prometheus JIMO”
    52. 52. Het uit zijn baan drukken van een planetoïde
    53. 53. “Zwaartekracht Tractor” aan het werk illustratie Dan Durda
    54. 54. Jaarlijkse Meteorenzwermen Naam Boötiden Lyriden èta Aquariden Perseïden Draconiden Orioniden Tauriden Leoniden Geminiden Ursiden radiant Boötes Lier Waterman Perseus Draak Orion Stier Leeuw Tweelingen Kleine Beer periode 1 – 4 jan 19 – 24 apr 2 – 7 mei 25 juli – 20 aug 8 – 10 okt 16 – 26 okt 10 okt – 25 nov 15 – 19 nov 7 – 15 dec 17 – 24 dec herkomst/komeet Pons-Winnecke/planetair Thatcher Halley Swift-Tuttle Giacobini-Zinner Halley Encke Temple-Tuttle Phaethon Tuttle

    ×