Deventer: een bericht aan de stad
           Ambitiedocument en schetsen




           Fons Asselbergs en Jo Coenen
     ...
bij dit boek wordt een dvd geleverd




Z.O.Z: KAFT: Afb 1: schets van Jo Coenen (15.12.2009), die de studie locaties aand...
AMBITIEDOCUMENT & SCHETSEN




     Inleiding                                                     4
     Algemeen kader (b...
INLEIDING




                                                                                                            ...
ALGEMEEN KADER
In september 2009 werden wij (Fons Asselbergs en Jo Coenen) gevraagd de gemeente
een advies te geven over d...
7




                                    HOOFDSTUK 1

                                   DE “TRIANGEL”

HET KRACHTENVELD:...
1: DE “TRIANGEL”
                                          HET KRACHTENVELD: STAD VERSUS COMFORT VERSUS VITALITEIT


     ...
11




             HOOFDSTUK 2

ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
De betekenis van de samenhang:

                                                                                          ...
HISTORISCH
                                                                                                             De...
GEOGRAFISCH
                                                                                                      De gevol...
LEEGSTAND EN DISSONANTEN




                                                                                     15
Afb 1...
DYNAMIEK BEBOUWING




Afb 14: kaart van de dynamiek vanaf 1832
                                           HOOFDSTUK 2 : A...
DYNAMIEK OPENBARE RUIMTE




                                                                                             ...
19




                      HOOFDSTUK 3

SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B”
Het krachtenveld : comfort versus stad versus vitaliteit

De matrix van de mogelijkheden toont naast het speelveld, dat ge...
SCHEMA WERKWIJZE




                                                                                                     ...
VLAK
                                                                   BASISKAART VAN DEVENTER




Afb 19: de basiskaart ...
VLAK
                                                                           HISTORISCHE ENTITEITEN




               ...
LIJNEN
                                                                                                                  E...
LIJNEN
                                                                                                               ENTI...
LIJNEN

                                                                                    Bereikbaarheid:
              ...
LIJNEN
                                                                            DOORSTROMING EN FLANKERING
            ...
SCHEMA VAN DE “5 x B”



                                                                                                 ...
Afb 35: overzicht van de studiegebieden




                                                                              ...
STUDIEGEBIEDEN - DE STRIPS UITGELICHT
1. De BRINK en het BERGKWARTIER in het midden
De grote open ruimte ligt terzijde van...
STUDIEGEBIEDEN - DE STRIPS UITGELICHT




                                        Afb 40: strip 3, de omgeving rondom het ...
PUNTEN
                               DRIE FOCUSPUNTEN:
AMBTENARENHUIS, BIBLIOTHEEK, CULTUURINSTELLINGEN
De huisvesting va...
PUNTEN
                                                                                                               AMBT...
PUNTEN
De bibliotheek:                                                                                                BIBL...
PUNTEN
                                                                              CULTUURINSTELLINGEN

                ...
DE CULTUURLOPER
                                                                                                        Ui...
PUNTEN
                                                                                       CULTUURINSTELLINGEN




Afb ...
39




                   HOOFDSTUK 4

FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO’S
4 : FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO´S




 Afb 68: scenario 1




Afb 69: scenario 2



                      HOOFDSTUK 4 : ...
bv kunsthal




Afb 70: scenario 3
Door het werken met een MATRIX van de MOGELIJKE LOCATIES werd ons in toenemende mate du...
43




              HOOFDSTUK 5

CONCLUSIES & AANBEVELINGEN
CONCLUSIES




1: HUISVESTING AMBTENAREN                                     Afb 71: luchtfoto Grote Kerkhof / Burseplein
...
45




Afb 76: schets van de nieuwe binnenstadskaart



                                                HOOFDSTUK 5 : CONC...
GEVOLGEN
                                                                          DE NIEUWE BINNENSTADSKAART




Afb 77: ...
INTERVENTIES & REVITALISERING
                                                                     VAN DE BINNENSTAD
     ...
LIJNEN
                                                        KAARTEN VAN DE ROUTES




                                 ...
LIJNEN
                                                                                            KAARTEN VAN DE ROUTES

...
AANBEVELINGEN
1: Communicatieplan
Gemeentebestuur, maak gebruik van de actieve betrokkenheid van burgers
en instellingen, ...
7: Het stadskantoor
Vanaf 2007 is de gemeente doende om in de behoefte aan een stadskantoor
te voldoen. Een zichzelf respe...
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad

1,595 views

Published on

Coenen en Asselbergs voor de gemeente Deventer hebben hun adviezen in de vorm van een ambitiedocument gereed. Het bestaat uit drie onderdelen. Het eerste deel is een aanbiedingsbrief met aanbevelingen en een agenda. Het tweede deel is een film waarin de analyse van de heren wordt weergegeven en een toekomstbeeld wordt geschetst.

Het derde deel is een schetsboek waarin een methodiek is beschreven, waarmee kan worden bepaald op welke plaatsen welk programma een plek kan krijgen.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,595
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
66
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Schetsboek ontwikkeling Deventer Binnenstad

  1. 1. Deventer: een bericht aan de stad Ambitiedocument en schetsen Fons Asselbergs en Jo Coenen in opdracht van de gemeente Deventer 19 FEBRUARI 2010
  2. 2. bij dit boek wordt een dvd geleverd Z.O.Z: KAFT: Afb 1: schets van Jo Coenen (15.12.2009), die de studie locaties aanduidt.
  3. 3. AMBITIEDOCUMENT & SCHETSEN Inleiding 4 Algemeen kader (begrenzing studie) 5 1: De “triangel” 7 en het krachtenveld: stad versus comfort versus vitaliteit 2: Analyse van de binnenstad 11 Historisch 13 Geografisch 14 Leegstand en dissonanten 15 Dynamiek 16 Knelpunten openbare ruimte 17 3: Schema werkwijze en schema “5xB” 19 Vlak: kaart Deventer + kaart matjes 3 Lijn: kaart analyses routes / entiteiten / verkeer Punten: schetsen en matrix van mogelijkheden 4: Focus op 3 mogelijke scenario’s 39 5: Conclusies en aanbevelingen 43 Korte termijn Lange termijn Agenda 53 Nawoord 56
  4. 4. INLEIDING Wat afgelopen najaar begon als een advies voor het “vlottrekken” van het “Huis van Deventer”, groeide vervolgens uit tot een studie voor de binnenstad, en zelfs voor de hele binnenstad+ . Voor U ligt het document, waarin Fons Asselbergs en Jo Coenen hun mening over de toekomst van Deventer toelichten, voor zover dat binnen de gestelde termijn en bereikte inzichten mogelijk was. Daarbij moet ook uitdrukkelijk vermeld worden dat dit advies niet het karakter heeft van een concreet ontwerpplan voor de binnenstad van Deventer. Dit zou gezien de tijdspanne ongeloofwaardig en overmoedig zijn. De gepresenteerde schetsen dienen als een strategisch raamwerk, met een aantal scenario’s van mogelijkheden. In hoofdstuk 5 worden aanbevelingen gedaan om verdere deelstudies te verdiepen, die in een normaal proces van democratische Afb 2: kaart met “de dynamiek van de stad”, beeld uit de presentatie van 16.11.2009 door A&C aan de bevolking. besluitvorming en met professioneel maatwerk begeleid dienen te worden. Wij wensen U veel lees- en kijkplezier. INLEIDING
  5. 5. ALGEMEEN KADER In september 2009 werden wij (Fons Asselbergs en Jo Coenen) gevraagd de gemeente een advies te geven over de wijze hoe verder te gaan met het werken aan de binnenstad. In de zomer van dat jaar was het bouwplan van “het Huis van Deventer” bestuurlijk en maatschappelijk gestrand. Deze gebeurtenis bevestigde een al langer groeiende onvrede over het langzaam maar zeker wegzakken van het vertrouwen in een voortvarende aanpak van de binnenstad. Bij vele sociaal-culturele, sociaal-economische en commerciële instellingen was het zicht op samenhang losgelaten en mogelijke deelname aan de nodige ontwikkelingen in de binnenstad ontmoedigd. Men zag het eenvoudigweg niet meer zitten. Vertrouwen, veerkracht en enthousiasme waren op dit terrein gaandeweg verdampt. Anderzijds was de kritiek van vele bewoners en instellingen ook een teken van grote betrokkenheid met Deventer, de stad waaraan ze zeer gehecht zijn. Deze tweevoudige constatering was voor ons aanleiding om binnen ons plan van aanpak te beginnen om al die instellingen in een persoonlijke ontmoeting te consulteren en hen een viertal vragen voor te leggen: 1. Ter introductie: wat is uw betrokkenheid met de stad? 2. Welk thema behoeft naar uw mening met prioriteit aandacht of actie? 3. Met welk perspectief moet naar uw inschatting aan dat thema gewerkt worden? 4. Welk bericht wilt u verder bij ons achterlaten, eventueel naderhand schriftelijk? Uit deze intensieve consultatieronde kwam een schat aan informatie, die voor onze analyse en later bij de uitwerking in het ambitiedocument van grote waarde was. Daarnaast bleek dat men zijn of haar gevoelens van teleurgestelde verwachtingen graag wilde inwisselen voor een hernieuwd elan en bleek men zeer bereid te zijn om een constructieve bijdrage te leveren aan het versterken van de binnenstad van Deventer. 5 Inhoudelijke oriëntatie: Vanuit het project Visie Binnenstad Zuid werden wij voorzien van alle recente relevante notities, nota’s en publicaties over de thema’s die tezamen een beeld geven van het huidige ontwikkelprogramma en de stedenbouwkundige ambities. Hoewel die thema’s zeer divers van aard zijn en ook in ruimtelijke zin in schaal verschillen, vormt elk thema een puzzelstukje dat zonder de samenhang van het eindbeeld niet te hanteren is. De onderwerpen zijn: 1. De identiteit van de stad, de historische en sociaal-economische aspecten waarbij het architectuurbeleid en welstand zich moet verhouden tot cultureel erfgoed. 2. De infrastructuur op lokaal, regionaal en rijksniveau, de bereikbaarheid en verblijfbaarheid van de stad, waarbij de gebruiksvriendelijkheid van accommodatie en regiem van het parkeren bepalend zijn. 3. De herontwikkeling van een aantal locaties, die sleutelstukken vormen in het stedelijk weefsel. 4. Het aanbod van logische en hoogwaardige routes. 5. De kwaliteit van de openbare ruimte m.b.t. veiligheid, logistiek en comfort. 6. De kwaliteit van de stedelijke voorzieningen: het kernwinkelapparaat en de openbare diensten, waarbij ook routering, clustering en zonering aandacht vragen. 7. De potentiële locatie(s) voor een goed geoutilleerd bestuurscentrum. 8. De locaties en programma’s van de culturele instellingen die aan modernisering toe zijn. Ter aanvulling van de voorgelegde stukken hebben wij ruimtelijke en functionele diskwaliteiten, die in de loop van de tijd zich hinderlijk zijn gaan manifesteren, laten inventariseren in de vorm van kaartmateriaal. Het betreft ruimtelijke dissonanten en leegstand. ALGEMEEN KADER
  6. 6. 7 HOOFDSTUK 1 DE “TRIANGEL” HET KRACHTENVELD: STAD VERSUS COMFORT VERSUS VITALITEIT
  7. 7. 1: DE “TRIANGEL” HET KRACHTENVELD: STAD VERSUS COMFORT VERSUS VITALITEIT De samenhang in het uitvoeringsplan: In een samenhangende aanpak wordt rondom de verwachting van de bewoners, de werkers en de bezoekers binnen het actieplan onderscheid gemaakt tussen de stad met haar ruimtelijke kwaliteit en identiteit, de vitaliteit van de economie en de bereikbaarheid en het comfort van de stedelijke functies en het voorzieningenpatroon. De onmiskenbare onderlinge afhankelijkheid tussen deze drie aspecten moeten bij elke ruimtelijke en/ of programmatische maatregel in acht genomen worden. Als dat niet gebeurt, zal het besluit onvolkomen blijven en loopt men het risico dat zich bezwaren 9 voordoen over het verwaarloosde aspect. De volgorde der dingen: Wanneer de analyse van de vitaliteit van de binnenstad wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan is het van groot belang dat men beredeneert langs welke prioriteitenlijn de volgorde van de te nemen maatregelen moet worden gepland. Die volgorde wordt niet alleen bepaald door de logica van de Afb 3: werkmethode: stad-comfort-vitaliteit opeenvolgende vrijkomende ruimte, Om binnen de grote hoeveelheid informatie die in zeer korte tijd aan Asselbergs & Coenen overgedragen maar ook door bestuurlijk-ethische werd een weg te zoeken en deze in een operationeel abstraherend kader te plaatsen, werd al bij de eerste presentatie bovenstaande driehoek getoond. aspecten. Waartoe heb ik mij reeds eerder verplicht? In de beantwoording daarvan wordt bestuurlijke consistentie verwacht. Bij het bepalen van de volgorde van de te nemen maatregelen is een strategische overweging ook van belang. Bij een juiste volgorde maakt de eerste maatregel de weg vrij voor de volgende; de eerste stap kan een financiële opbrengst ten gunste van de volgende genereren etc. HOOFDSTUK 1 : DE “TRIANGEL”, HET KRACHTENVELD: STAD VS COMFORT VS VITALITEIT
  8. 8. 11 HOOFDSTUK 2 ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  9. 9. De betekenis van de samenhang: De binnenstad is historisch begrensd door haar verdedigingswerken, die op het eind van de 19de eeuw grotendeels zijn getransformeerd in een singelstructuur met parkaanleg en villabebouwing voor de gegoede burgerij. Toen het onderhoud van de vesting nog een wettelijke verplichting was werd het station aan de noordzijde, aan de buitenkant daarvan aangelegd (1865). Na het slechten van de vesting heeft de as Station - binnenstad (zoals overal in Nederland) een schaalvergroting en een verzakelijking ondergaan. Ook in Deventer is dat het geval. Vanuit het stationsplein kan de bezoeker zijn doelgerichte route kiezen. Rond 2000 heeft het stationsplein e.o. een grootschalige metamorfose ondergaan. Het gevolg is echter ongelukkig, de looproute van het station naar de binnenstad gaat niet meer vanzelfsprekend via de Keizerstraat naar de Brink maar via de brug naar de Singelstraat, waar de voetganger via de Afb 4: historische kaart uit 1649 Centrumgarage en het Broederenplein rechtdoorlopend uitkomt op de Stromarkt waar een totale verwarring ontstaat. Men zoekt daar tevergeefs het centrum. Dit vraagstuk is dus niet alleen een kwestie van binnenstedelijke logistiek. De moeilijkheden beginnen direct buiten de binnenstad bij het Stationsplein. Vandaar dat ons onderzoek ook ingaat op de ruimte ten noorden van de binnenstad. Afb 5: 3 routes vanaf het station, via Singelstraat (roze),via Keizerstraat (blauw) en via Houtmarkt (rood). Afb 6: het huidige stationsplein Daarnaast is er het kernwinkelgebied met de lange Bisschopsstraat als ruggegraat. HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  10. 10. HISTORISCH De feiten en opties die uit de voorliggende stukken en gevoerde gesprekken tot ons zijn gekomen waren aanleiding om d.m.v. een gedegen analyse deze tot een zekere graad van helderheid te brengen. De onderleggers die wij geproduceerd hebben, concentreren zich op de weergave van de ontwikkeling van en de groeiprocessen m.b.t. de historische groei, de functiepatronen, de verkeersbewegingen en parkeervoorzieningen, de openbare zones, de commerciële trekpleisters, de educatieve-, culturele en organisatorische brandpunten, de wandelroutes e.d. Tevens zijn er ook de kaarten waarin de negatieve gevolgen van de dynamiek nl.: dissonanten, en overige paradoxale gegevens geprojecteerd worden. De kaarten met registratie van verrommeling, leegstand en disbalans spreken met name in het Afb 7: historische kaart met entiteiten: gasthuizen (groen), kloosters (blauw), huizen van Moderne Devotie hart van de binnenstad boekdelen. 13 (paars), kerkelijke gebieden (rood), en stedelijke overheid (lila) Er is sprake van een desoriëntatie en verbreken van een gewaardeerde balans binnen bestaande zones. Na de constatering dat er tot 1965 van een min of meer stabiel en gaaf stadsweefsel sprake was, kunnen wij constateren dat onder de titel stadsvernieuwing en modernisering ook grote wonden binnen dat gave weefsel geslagen zijn. Naast opportunistische ingrepen uit het recente verleden, die het historisch weefsel van de binnenstad geweld aan hebben gedaan, is leegstand een belangrijke dissonant in de binnenstad. Maar het zijn locaties die kansen bieden voor bibliotheek, theater en film. Afb 8: historische kaart Afb 9: grootschalige metamorfose rondom het station HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  11. 11. GEOGRAFISCH De gevolgen daarvan zijn onmiskenbaar en spelen zich af op meerdere niveaus: VERKEER en ONTSLUITINGEN : parkeren, parkeergarages en hoofdontsluitingen Interventies met de bouw van parkeergarages Interventies rond het Stationsplein Interventies rond de Boreel Interventies rond Wilhelminabrug en aanlanding Interventies langs de Welle MORFOLOGIE en STADSWEEFSEL Interventies door grootwinkelbedrijven in de kleinschalige winkelstraten Interventies m.b.t. introductie Afb 10: huidige luchtfoto van grootschalige voorzieningen: Leeuwenbrug 85 en de Boreel Interventies rond het Broederenplein Interventies rond de Stromarkt en Proosdijpassage Interventies in de residentiële woonzone tussen binnenstad en fortificaties c.q. groene singels ARCHITECTUUR en STAD Interventies in het beeld m.b.t. silhouet en gevelbehandeling Interventies in het beeld m.b.t. maatvoering, verhouding, materiaal en kleur Interventies in het beeld m.b.t. stadsinrichting en groenbeplanting Afb 11: het oude stadshart (antraciet) met de klein- en grootschalige stadsvernieuwingen (groen) HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  12. 12. LEEGSTAND EN DISSONANTEN 15 Afb 12: kaart van de leegstand Afb 13: kaart van de dissonanten HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  13. 13. DYNAMIEK BEBOUWING Afb 14: kaart van de dynamiek vanaf 1832 HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  14. 14. DYNAMIEK OPENBARE RUIMTE 17 Afb 15: kaart van de dynamiek vanaf 1832, waarin doorbraken en dichtzettingen m.b.t. bebouwing zichtbaar zijn. Afb 16: kaart van de knelpunten m.b.t. de openbare ruimte HOOFDSTUK 2 : ANALYSE VAN DE BINNENSTAD
  15. 15. 19 HOOFDSTUK 3 SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B”
  16. 16. Het krachtenveld : comfort versus stad versus vitaliteit De matrix van de mogelijkheden toont naast het speelveld, dat gekenmerkt wordt door het huidige patroon van functieverdeling (zoals winkels, ontspanning, bestuur, zorg, wonen en parkeren etc.) ook bestaande en nieuwe routes. Potentiële locaties voor de vestiging van de bestuurlijke en culturele functies hebben ook gevolgen voor de routes in de stad, zowel voor langzaam als voor snel verkeer. Behalve de potentie van de beschikbare plekken (en de afmeting van de in te nemen functie, het laadvermogen genoemd) spelen ook andere aspecten, waaronder beschikbaarheid een rol bij de haalbaarheid c.q. geschiktheid voor een specifieke functie. In de volgende schema’s zijn de meest favoriete plekken in verschillende combinaties, in kaart gebracht. Afb 17: deze “triangel” (zie ook pag 9) vormt het criterium van de dwingende samenhang tussen vorm,functie en bereikbaarheid, telkens wanneer afgewogen moet worden of een functie geschikt is voor een bepaalde locatie. HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  17. 17. SCHEMA WERKWIJZE 21 Afb 18: overzicht van de werkwijze HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  18. 18. VLAK BASISKAART VAN DEVENTER Afb 19: de basiskaart van Deventer HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  19. 19. VLAK HISTORISCHE ENTITEITEN 23 Afb 20: entiteiten door de tijd heen Reconstructie: Zoektocht naar de begrenzing van de huidige bouwblokken binnen het patroon van de huidige binnenstad in relatie tot de historische plattegrond. Door de overtekening van de oorspronkelijke bouwblokken op de huidige stadsplattegrond, worden de ruimtelijke continuïteit en de discontinuïteit zichtbaar gemaakt. De orgaanvormige opbouw van de historische binnenstad is met uitzondering van het gebied rondom de Stromarkt goed bewaard gebleven. De zones van de binnenstad en de singels hebben door de stelselmatige slechting van vestingwerken en het dempen van enige waterlopen grote wijzigingen ondergaan. Afb 21: entiteiten door de tijd heen over de huidige kaart geprojecteerd HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  20. 20. LIJNEN ENTITEITEN 1: Basispatroon: het orgaanvormige corpus van de stad is voorzien van de belangrijkste beeldbepalende monumenten. Afb 22: het oude stadshart van Deventer, het basispatroon 2: Basispatroon, met monumenten en met de doordringing van het weefsel van openbare ruimten, geplaatst in de context van het waterlandschap. Afb 23: het basispatroon met monumenten en openbare ruimte HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  21. 21. LIJNEN ENTITEITEN 3: Openbare ruimte en de begrenzende bebouwing met monumenten en met potentiële zoeklocaties (in oranje). Afb 24: openbare ruimte met potentiële zoeklocaties (in oranje) 25 4: De stadsvernieuwingsprojecten sinds de zestiger jaren zijn in groen weergegeven. Afb 25: stadsvernieuwingsprojecten (in groen) HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  22. 22. LIJNEN Bereikbaarheid: VERKEER Een door iedereen gesignaleerd attentiepunt is de bereikbaarheid van de binnenstad. Maar een stad bereikbaar maken is één ding. De stad moet ook nog haar attractieve verblijfbaarheid bewijzen en dat hangt in hoge mate af van een soepel lopende parkeeraccomodatie. Zowel over verkeer als over parkeren is de laatste 20 jaar veel geschreven en gedebatteerd, zonder dat essentiële vorderingen zijn gemaakt. Iedereen die wij spraken wenst een overall visie met een daarmee samenhangend investeringsprogramma. De Welle en de Singels zijn ongeschikt om regionaal doorgaand verkeer te verwerken. De buitenringen verdelen zowel het lokaal als regionaal verkeer. Op het moment dat de A1 geblokkeerd is, wordt heel de stad belast met verkeer afkomstig van Afb 26: huidige verkeerssituatie het hoofdwegennet. De verkeersfunctie van de Wilhelminabrug en het negatief ruimtelijk effect van de aanlanding in het Sluiskwartier speelt in de discussie een cruciale rol. Daarnaast wordt gesproken over de noodzaak voor een derde brug, de Noorderbrug. Belangrijke stedelijke structuren, zoals de Welle en het Sluiskwartier worden in belevingswaarde en kwaliteitsverbetering zeer belemmerd, terwijl ze toch een hoge potentie hebben om de vitaliteit van de binnenstad gunstig te beïnvloeden. De betrokkenheid van velen bij het vinden van de juiste oplossingen blijkt zeer groot. Er zijn door de jaren heen tal van concreet uitgewerkte verkeersplannen opgesteld. Over het mogelijk oplossen van dit probleem wordt gesproken in termen van: “er zou iets moeten gebeuren”. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er feitelijk niets gebeurt. Afb 27: huidige parkeergelegenheid (bronpunten) HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  23. 23. LIJNEN DOORSTROMING EN FLANKERING Opwaardering van het openbaar gebied en de hernieuwde functionaliteit van de drie routes in de richting van de IJssel en de Welle: Naast de eerder genoemde aspecten van stadsvernieuwing door het terugdringen van leegstand en verpaupering is het van groot belang om met het bedrijfsleven in de binnenstad een speerpunt te maken van het faciliteren van de economie. Dit kan onder meer door stroomlijning van regelgeving en vergunningenbeleid, door proactief binnenstadmanagement en door het faciliteren van initiatieven van ondernemers die met goede ideeën komen om de vitaliteit van de binnenstad te versterken. Juist in de periode dat het met de economie niet zo goed gaat is die duw in de rug door 27 de overheid van grote invloed voor het Afb 28: 3 routes vanaf het station: langzaam verkeer ondernemersklimaat. Het herinrichten van een aantal sleutelgebieden in het stedelijk patroon, met name van de pleinen, die in het verleden de relatie met de aloude verkaveling verloren hebben, vereist het vinden van nieuwe passende en duurzame functies. Afb 29: historische foto van het stationsplein Afb 30: huidig stationsplein Afb 31: historische foto van de Welle Afb 32: historische foto van de haven HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  24. 24. SCHEMA VAN DE “5 x B” EEN VOORLOPIGE CONSTATERING : de 5 x B - KAART omvat impliciet de agenda van de stadsontwikkeling voor de komende jaren. Onder de titel 5 x B komen vijf gebieden aan de orde die alleen in samenhang met elkaar in termen van stadsontwikkeling te benoemen zijn. Centraal ligt de geheel intacte Brink waaromheen respectievelijk de Binnenstadsloper, het Stationsgebied en de gebieden met de Boreel en de Wilhelminabrug gelegen zijn. Afb 33: schema van de “ 5 x B” Afb 34: schema van de “5 x B” over de kaart van Deventer geprojecteerd HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  25. 25. Afb 35: overzicht van de studiegebieden 29 Afb 36: overzicht van de monumenten en andere attractors Afb 37: overzicht van de openbare ruimte HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  26. 26. STUDIEGEBIEDEN - DE STRIPS UITGELICHT 1. De BRINK en het BERGKWARTIER in het midden De grote open ruimte ligt terzijde van de oude binnenstad maar is centraal gelegen tussen de binnenstad en de zuidoostelijke uitbreiding .De langgerekte Brink met de oorspronkelijke markt en aanpalende uitgangsfuncties is tot op heden met aantrekkelijke en gemixte verblijfkwaliteiten dé trekpleister voor de slenterende bezoeker. Een promiment en cruciaal ankerpunt en uitgaansoord voor de Deventenaar. 2. De centrale BINNENSTADSLOPER van Station tot IJssel is de meest nerveuze zone van de binnenstad. Hier voltrokken zich door de eeuwen heen vele transformaties die ons in een aantal gevallen op het spoor zetten van de onvermijdelijke noodzaak van een radicale koerswijziging. Juist in de hartstreek van de binnenstad hebben deze transformaties tot onacceptabele stadsgezichten geleid. Zij detoneren bij de pal aangrenzende gaafheid zo slecht zijn dat ze het stadsweefsel op die plekken ontwrichtten en het een schier onherstelbare schade toebrachten. Toch is de binnenstadsloper bij uitstek de zone waarbinnen zich een nieuwe logica van stadsbeleving kan voltrekken met grote aantrekkingskracht voor heel Deventer Wij hebben de overtuiging dat het verkeersvrij maken van de gehele zone de grootst mogelijke prioriteit heeft. 3. Het Station e.o. (“BOVEN”) aan de noordzijde van de binnenstad heeft de vanzelfsprekende toegankelijkheid van de binnenstad via de Keizerstraat in diskrediet gebracht. De beleving ervan is uit balans geraakt. Herstel van die vanzelfsprekende betreedbaarheid is hoogst noodzakelijk en precair. Door de recente verlegging van de tracés is een haast onoplosbare infrastructurele knoop ontstaan die in het ergste geval alleen door kapitaalvernietiging weer ontward kan worden. 4. De BOREEL voegt met zijn grootschalige winkelvoorziening weliswaar een in de binnenstad niet eerder aanwezige branchering toe, maar wordt door zijn grofmazige verschijning en zijn lineaire eenduidigheid niet in het stadsweefsel opgenomen. Het is te hopen dat door een intelligente renovatie van de kazerne en door toevoeging van aantrekkelijke commerciële functies op het voorplein een logische koppeling met het winkelmilieu gelegd zal worden in de richting van de Walstraat en de Smedenstraat. De voorgenomen correctie van de afrondende bebouwing als bindmiddel en als verbinding komt als geroepen en versterkt de herkenbaarheid en afleesbaarheid van de straatvluchten die nu nog binnen het stadspatroon gedesoriënteerd zijn. 5. De belangrijkste en meest effectieve ingreep voor de leesbaarheid en vitaliteit van de gehele binnenstad wordt door ons gezien in het omleggen, dan wel opheffen van de verkeerstroom van de WilhelminaBRUG met zijn aanlanding. De vele plannen die ons werden voorgelegd, met als inzet het herstel van de oude haven, hebben ons gesterkt in de overtuiging dat een radicale verkeersomlegging rond de Wilhelminabrug essentieel is. De voordelen die hier te halen zijn talloos. Maar ze zijn complex omdat ze intensief op elkaar inspelen. Desondanks is deze ingreep hoogst aanbevelingswaardig omdat de oriëntatie van de binnenstad daarmee zal draaien en er een gewenst verkeersluwer en aantrekkelijker verblijfsklimaat voor in de plaats komt, dat zich uitstrekt van Boreel tot Welle. De havenaanleg heeft grote potenties die - mits goed getimed en verstandig gefaseerd - een uitstraling naar alle aanliggende zones zal hebben. Afb 38: strip 1, de Brink HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  27. 27. STUDIEGEBIEDEN - DE STRIPS UITGELICHT Afb 40: strip 3, de omgeving rondom het station (“Boven”) 31 Afb 41: strip 4, de Boreel Afb 39: strip 2, de Binnenstad Afb 42: strip 4, de Brug HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  28. 28. PUNTEN DRIE FOCUSPUNTEN: AMBTENARENHUIS, BIBLIOTHEEK, CULTUURINSTELLINGEN De huisvesting van het ambtelijk apparaat: Uit managementoverwegingen en vanuit het zelfbewustzijn van het ambtelijk apparaat wordt de voorkeur uitgesproken om alle ambtenaren op één locatie te huisvesten. Die keuze moet zowel de kwaliteit van het binnenverblijf van het kantoor garanderen als wel de kwaliteit van de stedelijke invulling daar ter plekke optimaliseren door vervanging, herstel, aanheling en verbetering. Aan de zijde van de Grote Kerkhof kan in de gevelbreedte van de voormalige schouwburg een modern uitnodigend infocentrum worden ingericht, terwijl een nieuwe raadzaal zijn vensters richt op dit schitterende plein. De kans om hier duurzame huisvesting aan duurzame stadsvernieuwing te koppelen moet optimaal worden benut. Ook het gebouw van de Hereeniging zou hierin een bijzondere betekenis kunnen krijgen. NB: Anderzijds is er veel voor te zeggen om de locatie achter het Stadhuis niet te zwaar te programmeren. Als de ruimtelijke capaciteit onvoldoende of te krap blijkt, is het raadzaam om op een logische plek voor een samenhangend werkonderdeel van de ambtenaren elders huisvesting te zoeken. Algemeen wordt het als logisch ervaren als er onderscheid gemaakt wordt tussen de publieksgerichte functies en de beleidsondersteunende functies. Afb 43: de potentiële zoeklocaties Deventer=Cultuur=Deventer: Deventer heeft cultuur in haar DNA. De 13 culturele instellingen hebben een uitgesproken ambitie die zij eensgezind in een beknopt bestek hebben samengevat. De samenwerking kan worden opgevat als één grote culturele onderneming. Evenals cultuurhistorie is cultuur een reële economische factor met een productie voor 1.2 miljoen bezoekers per jaar. Cultuur draagt substantieel bij aan de vitaliteit en het woon- en werkklimaat van de stad. Cultuur slaat aan. In Deventer is er draagvlak voor. Op dit moment liggen er kansen in de vorm van een grote subsidiesom voor de herhuisvesting van Filmhuis De Keizer en Theater Bouwkunde. Afb 44: de cultuurloper HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  29. 29. PUNTEN AMBTENARENHUIS Afb 47: schema van een eventuele transformatie aan het Burseplein 33 Afb 45: de cultuurloper in plattegrond GROTE KERKHOF EN BURSEPLEIN Afb 48: mogelijke interventie aan het Burseplein Afb 46: luchtfoto van het huidige stadskantoor aan het Grote Kerkhof Afb 49: mogelijke interventie aan het Burseplein HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  30. 30. PUNTEN De bibliotheek: BIBLIOTHEEK Het debat over de gecombineerde nieuwbouw van de bibliotheek met het Stadskantoor heeft ook de vernieuwing van de bibliotheek zelf ter discussie gesteld. Het is raadzaam die twee discussies nu uit elkaar te trekken omdat immers de combinatie stadskantoor en bibliotheek definitief van de baan is. Voor ons staat vast dat de openbare bibliotheek vernieuwd moet worden omdat noties als informatie, kunst- en cultuureducatie, kennisontwikkeling, beeldcultuur en de verbeelding diepgaand aan verandering onderhevig zijn en de klassieke bibliotheekformule de komende generaties steeds minder te melden heeft en hen tenslotte niet zal overleven. Wij hebben tijdens ons gesprek met de bibliotheek kennis kunnen nemen van het programma van eisen (september 2009) dat opgesteld is nadat het doek voor het Huis van Deventer gevallen was. De gespecificeerde ruimtebehoefte, waarvan wij het beoogde publieke effect goed kunnen volgen, vraagt van de bibliotheek om een zichtbare aanwezigheid vanaf de openbare weg. Daarbij denken we aan drie locaties: 1: De huidige locatie op de Brink. Eerdere studies aangaande deze mogelijkheid moeten geactualiseerd worden aan de hand van het programma van eisen. Wanneer het bestaande pand geheel of gedeeltelijk zou moeten worden gesloopt, om de bibliotheek goed te laten functioneren, dan heeft deze lokatie niet onze voorkeur. Het gebouw heeft immers op zichzelf kwaliteit genoeg en is in zijn huidige verschijningsvorm en constructie na enige aanpassing wellicht goed bruikbaar voor museale doeleinden. De situering in de directe nabijheid van de Waag biedt namelijk kansen voor de organisatie van de Deventer Musea om een gedifferentieerd museaal aanbod toch als eenheid te presenteren. Afb 50: bibliotheek aan de Brink 70 2: Om de Nieuwe Markt in de binnenstad een specifiek accent te geven zou herbestemming en transformatie van het voormalige Alexander Hegius Gymnasium op zijn inzetbaarheid voor de nieuwe bibliotheek moeten worden onderzocht. Daarbij denken wij dat kwaliteiten van dit monumentale gebouw uit 1954 (architect W.P.C. Knuttel) met zijn hooggekwalificeerde Wederopbouwkarakter behouden kunnen blijven als onderdeel van het bibliotheekgebouw. Het schoolgebouw heeft jaren tamelijk introvert en monofunctioneel het publieke karakter van de Nieuwe Markt stilgelegd. Als nu bijvoorbeeld een nieuw gebouw op enige afstand parallel voor de huidige voorgevel wordt geprojecteerd ontstaat een overkapte tussenruimte, een Atrium dat voor het bibliotheekprogramma het gewenste open karakter kan bieden. Voordeel is: geen kapitaalverlies door sloop, hergebruik van een monument en tot publieke ruimte Afb 51: eventuele locatie van de nieuwe bibliotheek inrichten van de Cour aan de achterzijde van het complex dat via een doorsteek in de aan de Nieuwe Markt vorm van een poort, verbonden kan worden met de Kleine Poot / Stromarkt, van waaruit de mogelijkheid bestaat de dwaalroute voort te zetten langs het oudste stenen huis naar de voormalige Proosdijtuin. Aan de marktzijde kan de nieuwe buitengevel het verkleinde plein een levendige uitstraling geven. 3: Het complex van de voormalige SNS-bank uit 1967 op de Stromarkt heeft herkenbare architectonische kwaliteiten maar is zodanig krampachtig in het stedelijk weefsel vervlochten dat de omgeving tot restruimten zijn gedevalueerd. Indien besloten wordt tot vervangende nieuwbouw kan dit stadsdeel opnieuw verkaveld worden, waarbij de ruimte van de verdwenen Proosdijtuin weer vrijkomt en een stiltegebied kan worden dat aansluit bij de plannen rond het Geert Grote Huis. De verschillende bibliotheekfuncties kunnen in Afb 52: eventuele locatie van de nieuwe bibliotheek de plint onderscheiden worden en de omgeving verlevendigen. aan de Stromarkt HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  31. 31. PUNTEN CULTUURINSTELLINGEN DE CULTUURLOPER van BROEDERENPLEIN (1) via STROMARKT en LAMME VAN DIESEPLEIN (2) naar NIEUWE MARKT (3) en van 35 GROTE KERKHOF (4) Afb 54: de cultuurloper naar WELLE (5) Afb 55: mogelijke interventie aan het Broederenplein In een serie schetsen worden de mogelijke posities van de cultuurinstellingen bestudeerd. Opzet is deze in logisch verband te plaatsen zodat sprake is van herkenbaarheid en oriëntatie. De loper van Broederenplein tot Welle lijkt vooralsnog een oriënterend en herkenbaar gebaar. 1: BROEDERENPLEIN Afb 53: strip 1 de “Binnenstad” Afb 56: mogelijke interventie aan het Broederenplein HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  32. 32. DE CULTUURLOPER Uit de vele schetsen blijkt dat maat en plaats van elke toegevoegde nieuwbouw bij de invulling van Stromarkt / Lamme van Dieseplein essentieel zijn voor de mate van waardering en beleving van de oorspronkelijke immuniteit. Met de schetsen wordt eveneens verduidelijkt dat er rondom passeerplekken zijn terwijl er in het midden een rustig verblijfgebied ontstaat, of omgekeerd dat er een nerveuze passeerplek in het midden ontstaat en rustige verblijfgebieden rondom. Hierbij wordt impliciet de keuze gemaakt voor de gewenste publieksdoorstroming: ofwel wordt de doorsteekbaarheid via een oost-west route door het hof het hoofdthema, ofwel de noord- zuidstroom via de langstraten. Onze voorkeur en conclusie tendeert naar de tweede variant: een langgerekte groene, rustige doorwaadbare hof die omgeven wordt door panden met hun voordeuren aan de langs-straten ter weerszijde. Zo ontstaat er bovendien een mooi stelsel van formele en informele routes die de helderheid en leesbaarheid van het verrommelde gebied ten goede zullen komen. De dwars op het stelsel gelegen verbrede ruimte zal een welkome en goed gelegen pleinruimte worden die een mooie Afb 57: schets van de Stromarkt en het Lamme van Afb 58: schets van de Stromarkt en koppeling met het in het verlengde liggende Dieseplein, variant a het Lamme van Dieseplein, variant b Kleine Poot legt. Afb 59: schets van de Stromarkt en Afb 60: schets van de Stromarkt en Afb 61: schets van de Stromarkt en Afb 62: schets van de Stromarkt en het Lamme van Dieseplein, variant c het Lamme van Dieseplein, variant d het Lamme van Dieseplein, variant e het Lamme van Dieseplein, variant f 2: STROMARKT EN LAMME VAN DIESEPLEIN HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “5 X B “
  33. 33. PUNTEN CULTUURINSTELLINGEN Afb 63: schets van de Nieuwe Markt, variant a, met een mogelijke kleine voorbouw bij het Hegius Gymnasium Afb 66: schets van het Burseplein met doorsteken en binnenhoven 37 4: GROTE KERKHOF Afb 64: schets van de Nieuwe Markt, variant b, met een mogelijk groter volume voor het Hegius Gymnasium Uit een aantal studies blijkt de noodzaak om het Hegius uit te breiden om er een belangrijke culturele (zaal)functie in te kunnen onderbrengen. Bijgaande schetsen tonen de zoektocht hoe en in welke mate dit naar zowel de voor- als achterzijde mogelijk is. Het thema van de noord-zuid doorsteek door het hof van het Lamme van Dieseplein kan ook hier tot een oplossing leiden die op informele wijze het een aan het ander knoopt en aldus een reeks van (openbare) functies en buitenruimten interessant op rij zet. Indien goed geënsceneerd is deze ketting van Afb 65: schets van de Nieuwe Markt, binnen- en buitenruimten van Broederenplein variant c, met een mogelijk volume tot Welle door te zetten. aan een zijde, om het plein intiemer Afb 67: schets van de voormalige gymzalen, die te maken. een schakel naar de Welle vormen 3: NIEUWE MARKT 5: WELLE HOOFDSTUK 3 : SCHEMA WERKWIJZE EN SCHEMA “ 5 X B ”
  34. 34. 39 HOOFDSTUK 4 FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO’S
  35. 35. 4 : FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO´S Afb 68: scenario 1 Afb 69: scenario 2 HOOFDSTUK 4 : FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO´S
  36. 36. bv kunsthal Afb 70: scenario 3 Door het werken met een MATRIX van de MOGELIJKE LOCATIES werd ons in toenemende mate duidelijk dat niet alle opties bruikbaar zijn. Sommige locaties komen niet in aanmerking en dat is niet alleen vanwege hun maatvoering zo. Uit het schema blijkt dat er een aantal mogelijke locaties uit de matrix afgewogen tegen de criteria van de “triangel” toch afvallen. Aldus resulteerde onze zoektocht tot slot in bijgaande drie 41 scenario’s waarvan scenario 1 en 2 concentratiemodellen zijn en scenario 3 een deconcentratiemodel is. Pas na onderzoek van deze modellen op hun potentiële ruimtelijkheid en hun functionele, technische, financiële en juridische aspecten zal een uiteindelijke afweging mogelijk worden voor concentratie, dan wel deconcentratie en vervolgens voor een keuze van één scenario. Scenario 1 is een concentratiemodel en gaat uit van de planning van het stadskantoor aan het Grote Kerkhof – Burseplein (in eventuele combinatie met de ruimten op begane grond van de Nieuwstraat parkeergarage), de bibliotheek in het Hegius en theater/film in de Gymzaal. Strategisch en sturend idee hierachter is dat door de nabijheid van deze drie functies de binnenstad nabij Welle/IJssel – Nieuwe Markt – Grote Kerkhof aan de gehele stad een sterke impuls van vitaliteit zal geven en de huidige leemte ter plekke zal verhelpen. Scenario 2 is eveneens een concentratiemodel. Eenzelfde opzet voor het stadskantoor aan Grote Kerkhof (en eventueel de Nieuwstraat parkeergarage), bibliotheek en theater/film in Hegius annex Stromarkt. Door middel van een nieuw aan te leggen korte weg (in de vorm van een poort of doorsteek) ontstaat een welkome kortsluiting van de verrassende binnenplaats van Hegius naar Stromarkt. Nota bene: evenals de nabij gelegen Gymzaal kan ook de Mariakerk in deze constellatie een rol spelen en is de functionele inpasbaarheid voor film/theater aldaar een nader onderzoek waard. Concluderend kan gesteld worden dat de potentie voor een concentratie binnen de driehoek Stromarkt – Hegius/Welle – Grote Kerkhof en de nabijheid van het stadskantoor op het Burseplein te prevaleren is boven een geïsoleerde ligging van één van de culturele functies aan het Broederenplein. Een robuuste aanpassing en uitbreiding van het woonmilieu, getoonzet in het ritme van de Broederen Kerk lijkt ons meer voor de handliggend. Scenario 3 mikt door deconcentratie op het leggen van een zinvolle nieuwe as door commerciële cultuur en leisure in het overdekte voorplein van de Boreelkazerne onder te brengen naar het traditionele voorbeeld van de Europese overdekte markten. Het voorplein van de kazerne zal daartoe bij de planning betrokken moeten worden. Hoewel de Boreel nu enigszins excentrisch gelegen is en (de loop naar) het winkelcentrum nog niet tot volle bloei gekomen is, is het raadzaam over een importante vulling van de Boreelkazerne na te denken. Door een goede invulling van de Boreel blijft deze niet langer excentrisch en terzijde liggen, maar zal een juiste invulling de loop van binnenstad naar Boreel en vice versa de broodnodige oriëntatie verschaffen zoals die ook logisch in de historische stadsgeografie bedoeld is. Aldus kan de Boreel tot een ware pool uitgroeien. Mochten de plannen voor reconstructie van de haven en de bijbehorende verkeersomleiding gerealiseerd worden, dan zal de Boreel als begin en eindpunt van een schitterende nieuwe promenade langs het water van de haven en de IJssel aan de hele binnenstad grote glans kunnen bezorgen. HOOFDSTUK 4 : FOCUS OP 3 MOGELIJKE SCENARIO´S
  37. 37. 43 HOOFDSTUK 5 CONCLUSIES & AANBEVELINGEN
  38. 38. CONCLUSIES 1: HUISVESTING AMBTENAREN Afb 71: luchtfoto Grote Kerkhof / Burseplein 2: CULTUURLOPER BIBLIOTHEEK, THEATER, FILMHUIS 3: DWARSVERBINDING Afb 72: de Botermarkt KLEINE POOT, GROTE POOT, ASSENSTRAAT 4: TOEKOMSTIGE DWAALROUTE TOT HAVEN EN IJSSEL 5: RECONSTRUCTIE HAVEN Afb 73: de Welle 6: WINKELCIRCUIT VERBINDING MET DE BOREEL 7: ENTREE NAAR BINNENSTAD Afb 74: doorsteek naar de Boreel VANAF HET STATION Afb 75: huidig stationsplein HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  39. 39. 45 Afb 76: schets van de nieuwe binnenstadskaart HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  40. 40. GEVOLGEN DE NIEUWE BINNENSTADSKAART Afb 77: schema van toekomstige wenselijke relaties (zwarte pijlen) HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  41. 41. INTERVENTIES & REVITALISERING VAN DE BINNENSTAD De logica van de combinaties is inzet voor de keuze, waarbij wij een aantal uitgangspunten cruciaal vinden. De intensivering van de tot heden verwaarloosde centrale loper en bovendien leesbaarheid en oriëntatie. Daarbij spelen de nabijheid van de rivier en de gereconstrueerde haven een grote rol. Het wensbeeld van de zich naar het zuiden kerende stad wordt dan gerealiseerd. Talloze aan het water gelegen steden tonen dit fenomeen door de recente “opknapbeurten” van hun binnensteden. Vaak werd hier het openbaar domein en voetgangersgebied uitgebreid ten faveure van de wandelaar, of de winkelende of afleidingzoekende stadsbezoeker. Openbare functies ondersteunen dit beeld en worden de cruciale brandpunten en trekkers die dit deel van de binnenstad optimaal 47 laten functioneren. We verwijzen hierbij naar de recent voltooide of in gang gezette transformatie-processen in de binnensteden van Venlo, Maastricht en Düsseldorf, inmiddels bekende voorbeelden die dit mooi aantonen. Wanneer oude in onbruik geraakte stukken stad in een nieuwe coherente logica geplaatst worden en ten gevolge van precies georganiseerde interventies transformeren, zien we dat deze onverwacht tot nieuw leven komen. Veel is daarbij gelegen aan de gedaante van de omringende substantie. Juist hier in Deventer waar deze zo gaaf is en waar op de keper beschouwd het slechts over enkele verwaarloosde plekken gaat, is de kans op een snelle en doeltreffende transformatie uitermate voorspelbaar en kansrijk. De hier voorgespiegelde stadscomposities zijn van grote esthetische waarde en zullen door menigeen herkend en gewaardeerd worden. Het beeld van de binnenstad wordt niet alleen opgepoetst maar zal Afb 78: schets “Deventer opnieuw gekeerd” bovendien het imago van Deventer versterken. HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  42. 42. LIJNEN KAARTEN VAN DE ROUTES Kaart 1: Een afbeelding van het mogelijke toekomstige winkelcircuit in relatie tot de positie van de binnenstads- parkeergarage Afb 79: de winkelroute Kaart 2: Een afbeelding van het mogelijke toekomstige cultuurcircuit tussen station en IJssel. Afb 80: de cultuurroute HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  43. 43. LIJNEN KAARTEN VAN DE ROUTES Kaart 3: Een afbeelding van het mogelijke toekomstige bestuurscircuit. Afb 81: de bestuursroute met evt bilocatie in nieuwstraat garage (hypothetische situatie) 49 Kaart 4: Een afbeelding van de mogelijke toeristische dwaalroute, uitgaande van de bronpunten, de parkeergarages en het station. De oriëntatie naar de IJssel en de gereconstrueerde haven wordt hierin toegevoegd. Afb 82: de toeristische dwaalroute / gebied HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  44. 44. AANBEVELINGEN 1: Communicatieplan Gemeentebestuur, maak gebruik van de actieve betrokkenheid van burgers en instellingen, ook als die voortkomt uit irritatie en kritiek. Hanteer een communicatieplan dat uitgaat van volstrekt open verhoudingen. Baseer uw keuze op het belang van de stad, weeg dat belang in het licht van de lange termijn, kijk over deelbelangen heen en beslis. 2: Doorzettingsvermogen en passie Gedurende de laatste twee bestuursperioden is blijkens de vele rapporten ontzettend veel op schrift gesteld. Ten behoeve van maatwerk zal nog nader onderzoek nodig zijn, maar er is op hoofdzaken voldoende beleidswerk verricht. Het is nu tijd om alle energie in te zetten voor uitvoering. Op basis van vastgesteld beleid wordt consistentie vereist in de uitwerking van het gemeenschappelijk overeengekomen streefbeeld. Want werken aan de stad is een kwestie van lange adem, van enthousiasme, doorzettingsvermogen en passie. 3: Samenhang Het opwaarderen en vitaliseren van de binnenstad is een prominent actiepunt van stad en regio en wordt gecoördineerd via projectmanagement. Dit vraagt organisatorisch om strakke afspraken tussen lijn- en projectorganisatie. Het is raadzaam al de nog geldende beleidsstukken als werkdocumenten in één overzichtelijke en hanteerbare matrix te brengen, waardoor denken in samenhang wordt bevorderd en verkokering en sectoraal denken wordt vermeden. 4: Geldstromen Om het uitvoeringsplan een reële grondslag te geven moet vooraf in de meerjarenbegroting een beeld bestaan welke geldstromen tezamen kunnen worden ingezet. Een meerjarig perspectief houdt rekening met lange doorlooptijden die aan stadsontwikkeling eigen zijn. De investeringskosten en de gevolgen die dat op de exploitatiekosten heeft van de opeenvolgende ruimtelijke en programmatische ingrepen moeten dus passen in het financieel kader. De publiek gewekte verwachtingen moeten daarmee dus ook overeenstemmen. Daarnaast moet men alert zijn voor externe geldstromen van Rijk en Provincie, waarvoor proactief en strategisch overleg voortdurend bestuurlijke aandacht vraagt. 5: Begrenzing opgave Beperk uw visie niet tot Binnenstad-Zuid. Vergroot uw scope op de binnenstads- ontwikkelingen door ook het Stationsplein, de Leeuwenbrug en De Boreel in uw actieplan mee te nemen. Omdat het Station een van de vertrekpunten voor de benadering van de binnenstad is, is een samenhangende aandacht vereist voor de westroute via de Singelstraat, de middenroute naar de Brink en de oostroute langs de Leeuwenbrug naar de Houtmarkt, allen in de richting van de IJssel. Daarnaast zorgt een toeristische dwaalroute kruipdoor - sluipdoor voor de nodige aangename verrassingen. 6: De “triangel” De onmiskenbare onderlinge afhankelijkheid tussen deze drie aspecten moeten bij elke ruimtelijke en/of programmatische maatregel in acht genomen worden (zie afbeelding 5). Als dat niet gebeurt, zal het besluit onvolkomen blijven en loopt men het risico dat zich bezwaren voordoen over het verwaarloosde aspect. HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
  45. 45. 7: Het stadskantoor Vanaf 2007 is de gemeente doende om in de behoefte aan een stadskantoor te voldoen. Een zichzelf respecterend gemeentebestuur zorgt dat de condities van zijn bedrijfsvoering deugdelijk in elkaar steken. Op dit moment zijn telkens (provisorische) maatregelen nodig om aan de minimumkwaliteitseisen van een ambtelijk en bestuurlijk centrum te voldoen. Wij raden derhalve aan om de inspanningen van de afgelopen jaren een doorstart te geven zonder de complicatie van te veel programma op één locatie. 8: Het laadvermogen van Burseplein Wij adviseren om een concluderend eindonderzoek te doen naar de ruimtelijke kwaliteit van het Burseplein (achter het huidige stadhuis). Wanneer de capaciteit onvoldoende of te krap is raden wij aan om de publieksfuncties onder te brengen in het complex van de Nieuwstraat-parkeergarage, dat daarvoor moet worden aangepast. Het complex is (deels) bezit van de gemeente. Op dit moment staat er ruimte leeg en vraagt de locatie om een verbeterslag, ook ter ondersteuning van de Nieuwstraat. Er is bovendien voldoende parkeercapaciteit aanwezig. Deze oplossing dient dus vele doelen, terwijl ook budgettair het mes aan twee kanten snijdt. NB: Naar aanleiding van de discussie over de mogelijkheid c.q. wenselijkheid om de ambtenaren definitief in de Leeuwenbrug te huisvesten merken wij bij deze optie op dat ten eerste elke uitgegeven euro aan investering en huur in één richting naar een private partij gaat, dat ten tweede de gemeente als huurder afhankelijk 51 blijft van de zakelijke opstelling van de verhuurder en ten derde dat de kans wordt gemist om te investeren in eigen leegstaand vastgoed waarvan de eindwaarde behouden blijft. Op korte termijn heeft investeren in gemeentelijk eigendom een positief effect op de vitaliteit van de binnenstad en voor de langere termijn is het financieel bovendien lucratief. 9: De bibliotheek Wij bevelen aan om tegen de achtergrond van het nieuwe programma van eisen via een quick scan te onderzoeken op welke van deze drie locaties de nieuwe bibliotheekformule het meest aansluit bij reeds aanwezige ruimtelijke en logistieke kwaliteiten. En waar de bibliotheek van zijn kant met zijn publieke functie de levendigheid en vitaliteit van de binnenstad het meest kan versterken. In samenhang met dit onderzoek kan onderzocht worden of het huidig onderkomen van de Openbare Bibliotheek geschikt is voor de museale functie zoals de Deventer Musea zich dat voorstellen. 10: Het hergebruik van panden Hierbij wordt opgemerkt dat zinvol en duurzaam hergebruik van waardevolle panden de voorkeur geniet boven het afbreken ervan. Er staan 37 grote panden in de Binnenstad leeg. De match tussen vraag en aanbod moet leiden tot de meest logische herbestemming. In budgettair opzicht is deze zoekrichting ook zinvol en kansrijk. Wij hebben geconstateerd dat de NV Bergkwartier op dit vlak zeer initiatiefrijk opereert en, ingegeven door hun Statuten, ook in de nabije toekomst aan de vitaliteit van de binnenstad grote diensten kan bewijzen. Het is van groot belang om permanent te zoeken naar de meest optimale samenwerkingsvorm van de gemeente met deze instelling. Zie de op ons verzoek door de gemeente opgestelde leegstandskaart van 16-12-2009. HOOFDSTUK 5 : CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

×