SlideShare a Scribd company logo
ДАРХАН ХОТЫН ТӨЛӨВЛӨЛТИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АСУУДАЛД
Содгэрэл.П (Ph.D), Нарантуяа.А, Эрдэнэчимэг.А, Амармэнд.Ч
ХААИС-ийн харъяа Дархан-уул аймаг дахь УГТСЭШХ-ийн
Агроэкологи Бизнесийн сургууль, Инженерийн тэнхим
Хураангуй
Газар ашиглалт болон хот төлөвлөлтийн шинжлэх ухааны үндэслэл ньцогц
үнэлгээний арга зарчим дээр үндэслэгддэг байх ѐстой. Энэ судалгааны ажлаар
тохиромжтой байдлын үнэлгээ, нөхцөл байдлын шинжилгээ, хэрэгцээт байдлын
үнэлгээг ашиглан Дархан хотын нутаг дэвсгэрт төлөвлөлт хийх боломжтой газрыг
сонгосон болно.
Судалгааны үр дүнд хот төлөвлөлтөнд нийт нутаг дэвсгэрийн 43,6 % нь
тохиромжтой, 32,4% нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 24% нь тохиромжгүй гэж
үнэлэгдэв.
Түлхүүр үг
Тохиромжтой байдлын үнэлгээ, нөхцөл байдлын шинжилгээ, хэрэгцээт
байдлын үнэлгээ
Судалгааны үндэслэл
Монгол улсын Засгийн газраас хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт,
суурьшлын харилцан уялдсан тогтолцоог бүрдүүлж, нутаг дэвсгэрийн тэнцвэрт
хөгжлийг бий болгох, хот тосгоны төлөвлөлтийг шинэчлэх замаар урт хугацаанд
тогтвортой хөгжлийг хангах, хүн амын эрүүл, аюулгүй, тав тухтай аж төрөх төв
сууринг байгуулах зэрэг бодлогын томоохон зорилтуудыг шийдвэрлэх асуудалд
онцгой анхаарал хандуулж байна.
Учир нь аливаа хотын оршин тогтнол нь хүн амын эрүүл, аюулгүй орчинд
тав тухтай амьдрах боломжийг нь үндэслэл болгож алс хэтийг харсан, хот
төлөвлөлтийн онцгой ухаалаг, оновчтой хувилбараар бодож боловсруулан сонгож
түүнийгээ ямагт хатуу мөрдлөг болгож хөгжүүлснээр тухайн хотын хүн ам урт
хугацааны туршид тогтвортой амьдрах нөхцөл боломжийг бүрдүүлдэг.
Гэтэл газар ашиглалт болон хот төлөвлөлтийн асуудлыг шинжлэх ухааны
үндэслэл муутай, оновчтой хувилбараар бодож төлөвлөөгүй, төлөвлөсөн ч тэр нь
зөвхөн цаасан дээр хадгалагдаж, бодит байдалд хэрэгжүүлж “амьдралын хууль”
болгож мөрдөж чадаагүйн улмаас өнөөгийн утаа, түгжрэл, орчны тохжилтгүй, эмх
замбараагүй, загвар хийц, чанар муутай барилгажилт, дэд бүтцийн стандарт бус
хангамж зэрэг уршигт үр дагаврууд бий болж хүн амын эрүүл, аюулгүй орчинд
амьдрах боломжийг хязгаарлаж байгаа жишээг манай улсын нийслэл хот тодхон
харуулж байгаа билээ.
Иймд манай улсын томоохон хотын нэгэнд тооцогддог Дархан хотын
хөгжлийн хэтийн төлөвийг нийслэлийн алдааг давтахгүй, шинжлэх ухааны
үндэслэлтэй зөв оновчтой тодорхойлж, хөгжүүлэх асуудал чухлаар тавигдаж
байна.
Судалгааны зорилго, зорилт
Дархан хотын нутаг дэвсгэрийг оновчтой төлөвлөж хэрэгжүүлэх ажлын
хүрээнд хотын нутаг дэвсгэрт цогц үнэлгээ хийж, төлөвлөлтийг боловсронгуй
болгох шинжлэх ухааны үндэслэлийг гаргахад оршино.
Дээрх зорилгын хүрээнд дараах зорилтуудыг дэвшүүлэв. Үүнд:
1. Хотжилтонд тохиромжтой байдлын үнэлгээ хийх
2. Дархан хотын өнөөгийн байдалд нөхцөл байдлын шинжилгээ хийх
3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ хийх
4. Төлөвлөлтөнд тохиромжтой газрыг илрүүлэх
Судалгааны арга зүй
Хот төлөвлөлтийг олон талаас нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй нарийвчлан
судалж, тооцохын тулд цогц үнэлгээний аргуудыг ашиглан төлөвлөлт хийхэд
тохиромжтой газруудыг сонгодог. Цогц үнэлгээг хийсэн арга зүйг дараахь
байдлаар томъѐолов.
Зураг1. Цогц үнэлгээ хийсэн арга зүйн бүдүүвч
Судалгааны үр дүн
Суурьшлын бүсийн нийтлэг үүргүүдийгхангах шалгуур үзүүлэлтийг зөв сонгох
нь тохиромжтой байдлын үнэлгээний үр дүнг бодитой болгодог. Хот
байгуулалтанд тохиромжтой газрыг үнэлэх шалгуур үзүүлэлтийг эрдэмтэд янз
бүрийн байдлаар тодорхойлсон байдаг(Г. Пүрэвцэрэн, 2000; Т. Хоролжав 2011;
Л. Уранбилэг 2011; Baban and Wan-Yusoft 2002;).
1. Тохиромжтой байдлын үнэлгээ
Тохиромжтой байдлын үнэлгээ гэдэг нь хот байгуулалтад нөлөөлөгч байгалийн
хүчин зүйлд үндэслэн тэдгээрийн онцлогоос хамааруулж тохиромжтой,
хязгаарлагдмал тохиромжтой, тохиромжгүй байх шалгуураар үнэлж хотын нутаг
дэвсгэрийг ангилан нэгтгэдэг.
Хот байгуулалтанд тохиромжтой газрыг үнэлэхдээинженер-геологи,
гидрогеологи, газрын гадаргын хүчин зүйлүүдийг зайлшгүй тооцох шаардлагатай
байдаг. Дархан сумын хувьд олон жилийн цэвдэг байхгүй, хөрсний улирлын
хөлдөлтийн гүн шавранцар, элсэнцэр хөрсөнд 2,7- 2,9 м, элс-хайрган цар
хурдастай тохиолдолд 3,2-3,8 м хүрнэ. Инженер-геологийн нөхцөлийн хувьд
ерөнхийдөө тохиромжтой ч суулт үүсгэж болох алт анх имэрлэг маягийн
(лессовидные) шавранцар ул хөрстэй.Газар чичирхийллийн мужлалтаар 7 баллын
бүсэд багтдаг.Дарханаас баруун хойш 60 гаруй км зайтай Сэлэнгийн хөндийдэх
6,1-6,5 баллын хүчтэй газар хөдлөлтийн төвийг эс тооцвол ойр орчимд нь өөр
хүчтэй газар хөдлөлтийн төв илрээгүй байдаг тул эдгээр үзүүлэлтийг судалгаанд
тооцох шаардлагагүй гэж үзлээ.
ХаринДархан хотын хотжилтонд тохиромжтой газрыг байгалийн хүчин зүйлсээр
үнэлэх шалгуур үзүүлэлтийг эрдэмтдийн судалгаанд үндэслэн дараах
үзүүлэлтүүдийг авч үзлээ(Хүснэгт 1).
Хүснэгт1
Суурьшлын бүсийн тохиромжтой байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт
№
Шалгуур
үзүүлэлтүүд
Үзүүлэлтийн
шинж чанар
Үнэлгээ
Тохиромжтой
Хязгаарлагдмал
тохиромжтой
Тохиромжгүй
1 Газрын гадарга Налуу % <8 8-20 >20
2 Зүг зовхис Зүг зовхис Өмнө зүг
Баруун ба зүүн
зүг
Хойд зүгт
хандсан хажуу
3 Өндөржилт Метр <1500м 1500-2500 м >2500 м
4
Үерт автагдах
байдал
Метр 0 7 27
5 Усны түвшин Метр 3 м < 1-3 м 1 м >
6 Гадаргын ус Метр >200 100-200 <100
Тохиромжтой байдлын үнэлгээг дээрх шалгуур үзүүлэлтүүдээр газар зүйн
мэдээллийн системийн загварчлал бий болгох замаар боловсруулалт хийсний
үндсэн дээр дараах үр дүн гарлаа.
Газрын гадаргын өндөржилт ньсуурьшлын бүс төлөвлөхөд тохиромжтой
үнэлгээнд орж байгаа тул загварчлалд тооцоогүй болно.Харин налуугийн хувьд 4.5
% нь хязгаарлагдмалтохиромжтой, 95.4% ньтохиромжтой газарт хамаарагдаж
байна. Ялангуяа нутгийн хойд хэсгээр налуугийн хувьд хязгаарлагдмал
тохиромжтой нутаг дэвсгэрт хамрагдаж байгаа тул хот төлөвлөлтөнд анхаарч үзэх
шаардлагатай юм. Зүг зовхисын хувьд Дархан хотын хувьд 13.7%
ньтохиромжгүй,57.3% нь хязгаарлагдмалтохиромжтой, 28.9% ньтохиромжтой гэж
үнэлэгдсэн.
Судалгаагаар голын эргийн эрүүл ахуйн бүс 5.29 % нь хамрагдаж
тохиромжгүй гэж үнэлэгдсэн бол энгийн хамгаалалтын бүсэд 4.28% нь
хязгаарлагдмал тохиромжтой гэж гарсан. Хараа голын эрэг дагуу хөрсний усны
түвшин хур тунадас ихтэй үед 1 метр хүрдэг тул нийт нутгийн 29 хувь нь хот
төлөвлөлтөнөд тохиромжгүй газарт хамаарч байна.
Дархан сумын нийт 9813 га нутаг дэвсгэрийн 63,6 % нь хотжилтонд
тохиромжтой, 35,7 % нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 0.7 % тохиромжгүй байна.
Хотжилтонд тохиромжгүй газарт Эрдэнэтийн гүүр орчимд Хараа голын эрэг дагуу
71,6 га газар, хязгаарлагдмал тохиромжтой нутаг дэвсгэрт Хараа гол болон төмөр
замын хоорондох зурвас хэсэгт орших 1,2,3–р багийн зарим гэр хорооллууд,
сумын баруун хойд болон үйлдвэрийн районы хойдталын өндөрлөг хэсэг болох
3488,6 га газар тус тус хамрагдаж байна.
Зураг2. Тохиромжтой байдлын үнэлгээ
2. Нөхцөл байдлын шинжилгээ
Нөхцөл байдлын шинжилгээ гэдэг нь хотын нутаг дэвсгэр дэх барилгажилт нь
Монгол Улсын хот, тосгоны төлөвлөлт барилгажилтын норм ба дүрэмд заасан
нормативт хэмжээг баримталсан эсэхэд үнэлэлт дүгнэлт өгөх асуудал юм.
Дархан хотын одоогийн нөхцөл байдлын шинжилгээний шалгуур үзүүлэлтийг
инженерийн дэд бүтцээр авч, тэдгээрийн тусгаарлах зурвасыг хот байгуулалт
барилгажилтын норм дүрэмд заасан хэмжээг баримталсан(Хүснэгт 2).
Нөхцөл байдлын шинжилгээгээр зам шугам, сүлжээний тусгаарлах зурваст
ихэнхи хэсэгт барилга байгууламжууд түрж байрласан байгаа нь Монгол Улсын
хот тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын норм ба дүрмийг зөрчихийн зэрэгцээ иргэд
оршин суугчдын эрүүл, аюулгүй (дуу шуугианы бохирдол, осол гэмтэл)байдал
сөргөөр нөлөөлж байна (Зураг 3).
Хүснэгт2
Нөхцөл байдлын шинжилгээнийшалгуур үзүүлэлт
№ Шалгуур үзүүлэлт
Хэмжих
нэгж
Хот төлөвлөлт барилгажилтын
норм
(БНбД 30-01-04)
1 Дулааны шугам Метр 5
2 Бохир усны шугам Метр 5
3 Цахилгааны шугам Метр 10
4
Төв замаас алслагдсан
зай
Метр 100
5
Төмөр замаас
алслагдсан
Метр 500
6 ШТС-аас алслагдсан зайМетр 100
Зураг3. Нөхцөл байдлын үнэлгээ
3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ
Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ гэдэг нь хотын хүн амын ая тухтай, эрүүл аюулгүй
амьдрах нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх тэдгээрийн хэрэгцээ, шаардлагад үндэслэн
хот байгуулалтын норм, дүрмээр тогтоогдсон хэмжээ хязгаараар хэрэгцээт
объектуудын хамрах хүрээ, тоог тодорхойлж, байршлыг тогтоодог. Энэ нь Швед
улсын газар ашиглалтын төлөвлөлтийн анализын арга бөгөөд сүүлийн үед олон
улсын хэмжээнд ихээхэн хэрэглэгдэж байна[5].
Хэрэгцээт байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлтүүдээр нийгмийн гол хэрэгцээ
бүхий 6 чиглэлийн байгууллагуудыг авч үзсэн (Хүснэгт 3).
Хүснэгт3
Хэрэгцээт байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт
№ Хэрэгцээ Шалгуур үзүүлэлт
Хот төлөвлөлт
барилгажилтын
норм
(БНбД 30-01-04)
1
Боловсролын байгууллагын
хэрэгцээ
Сургуулийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус
Цэцэрлэгийн үйчлэх хүрээ 500м-ийн радиус
2
Эрүүл мэндийн
байгууллагын хэрэгцээ
Өрхийн эмнэлгийн үйлчлэх
хүрээ
500м-ийн радиус
3
Банк санхүүгийн
байгууллагын хэрэгцээ
Банк, банк бус байгууллагын
үйчлэх хүрээ
800м-ийн радиус
4
Спорт, биеийн тамирын
байгууллагын хэрэгцээ
Спорт, бие бялдаржуулах
төвийн үйлчлэх хүрээ
500м-ийн радиус
5
Худалдаа үйлчилгээний
газрын хэрэгцээ
Дэлгүүрийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус
6
Цэцэрлэгт хүрээлэн ногоон
байгууламжийн хэрэгцээ
Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн
үйлчлэх хүрээ
2000м-ийн радиус
Сургууль цэцэрлэгийн үйлчлэх хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон
орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн Нарантолгойн ар, 3-
багийн Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг гэр
хорооллууд хамрагдахгүй байна. Зарим газарт сургууль цэцэрлэгүүд хоорондоо
байршлын хувьд ойр учраас хамрагдах хүрээ нь давхцаж байна.
Эрүүл мэндийн халамж үйлчилгээний хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол
болон орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн
Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг
газрын гэр хорооллууд хамрагдахгүй байна.
Банк санхүүгийн байгууллагын үйлчилгээний хүрээнд мөн 6,7-р багийн
Нарантолгой, Тосгоны төвийн хэсгээс бусад гэр хороолол, 15-р багийн Батальоны
зүүн хэсэг, Хабитатын бүх гэр хороолол хамрагдахгүй байна(Зураг 4).
Зураг4. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ (боловсрол, эрүүл мэнд, банк санхүүгийн
байгууллага)
Спортын төвийн үйлчлэх хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон орон
сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн Нарантолгойн ар,
Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг газрын гэр хороолол
хамрагдахгүй байна.
Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамрах хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон
орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, Тосгон, Нарантолгойн гэр хороолол,
15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг, Хабитатын гэр хорооллууд хамрагдахгүй байна.
Цэцэрлэгт хүрээлэн маш цөөхөн учраас хотын газар нутгийн 40 орчим хувьд
үйлчилж байна.
Худалдаа үйлчилгээний газар буюу дэлгүүрийн үйлчлэх хүрээнд 6,7-р
багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар талын гэр хороолол хамрагдахгүй
байна(Зураг 5).
Зураг5. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ (цэцэрлэгт хүрээлэн, спорт,
худалдаа үйлчилгээний байгууллага)
4. Төлөвлөлтөнд тохиромжтой газар
Дархан хотын 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөө, Дархан сумын 2015 оны
газар зохион байгуулалтын тухайн жилийн төлөвлөгөөнөөс харахад бидний
хэрэгцээт байдлын үнэлгээний үр дүнд тодорхойлсон нийгмийн хэрэгцээ
шаардлагыг хангах үйлчилгээний байгууллагууд болон ногоон байгууламжууд
төдийлөн төлөвлөгдөөгүй байна.
Иймд дээрх судалгааны үр дүнд үндэслэн Дархан хотын нутаг дэвсгэрт
нийгмийн зориулалттай байгууллагуудыг төлөвлөж болох тохиромжтой газрын
байршлуудыг тодорхойлж, тэдгээрийн хамрах хүрээг тогтоов (Зураг 4,5).
Тухайлбал сумын хэмжээнд боловсролын байгууллага 8, эрүүл мэндийн
байгууллага 9, банк, санхүүгийн байгууллага 6, цэцэрлэгт хүрээлэн 1-ийг тус
тус төлөвлөх хэрэгцээтэй байхаар зураглагдав.
3- р багийн Тосгоны урд, ар талын гэр хорооллын хэсэг нь хязгаарлагдмал
тохиромжтой газарт хамрагдаж байгаа тул тус хэсэгт харъалагдах объектуудыг
төлөвлөлтөд тусгахдаа гидрогеологийн нөхцлийг харгалзаж үзэх шаардлагатай.
Харин бусад газар нь тохиромжтой гэсэн хэсэгт харъяалагдаж байгаа тул
цаашид хотын хэсэгчилсэн төлөвлөгөөнд нарийвчлан тусгаж хэрэгжүүлэх
боломжтой.
Дүгнэлт
1. Тохиромжтой байдлын үнэлгээгээр сумын нийт 9813 га нутаг дэвсгэрийн
63,6 % нь хотжилтонд тохиромжтой, 35,7 % нь хязгаарлагдмал
тохиромжтой, 0.7 % тохиромжгүй гэсэн үр дүн гарав.
2. Нөхцөл байдлын шинжилгээгээр зам шугам, сүлжээний тусгаарлах зурвасын
ихэнхи хэсэгт барилга байгууламжууд түрж байрласан байгаа нь Монгол
Улсын хот тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын норм ба дүрмийг зөрчиж
байна.
3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээгээр6,7-р багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд,
ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг, Хабитат зэрэг гэр хорооллууд
сургууль цэцэрлэг, спортын төв, эрүүл мэнд, банк санхүүгийн үйлчилгээний
хүрээнд хамрагдахгүй байгаа нь эдгээр газруудад дээрхи үйлчилгээний
байгууллагуудыг хотжилтонд тохиромжтой газруудад нэмж төлөвлөх
шаардлагатай байна.
4. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн үйлчлэх хүрээнд хотын газар нутгийн зөвхөн 40
орчим хувь хамрагдаж ногоон байгууламжийн хангамж огт
хүрэлцээгүйбайгаа нь харагдаж байна.
5. Дархан хотын 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөө, Дархан сумын 2015 оны
газар зохион байгуулалтын тухайн жилийн төлөвлөгөөнөөс харахад
хэрэгцээтбайдлын үнэлгээний үр дүнд тодорхойлсон нийгмийн хэрэгцээ
шаардлагыг хангах үйлчилгээний байгууллагууд болон ногоон
байгууламжууд төдийлөн төлөвлөгдөөгүй байна.
6. Судалгааны үр дүнд хот төлөвлөлтөнд нийт нутаг дэвсгэрийн 43,6 % нь
тохиромжтой, 32,4% нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 24% нь тохиромжгүй
гэж үнэлэгдэв.
Ном зүй
1. Т.Хоролжав. Монгол орны хот байгуулалтын байгалийн нөхцөл. УБ, 2011он.
2. Монгол улсын барилга, хот байгуулалтын яам. Монгол улсын барилгын
норм ба дүрэм. Хот, тосгоны төлөвлөлт барилгажилтын норм ба дүрэм,
БНбД 30-01-04. УБ, 2014 он.
3. Төвийн бүсийн тулгуур төв-Дархан хотын төлөвлөлт, Дархан, 2004 он.
4. Дархан сумын 2015 оны газар ашиглалтын тухайн жилийн төлөвлөгөө.
5. ХААИС-АБС. Газар төлөвлөлт, хот төлөвлөлтийн уялдаа холбоог
сайжруулах нь. Онол практикийн олон улсын хурлын эмхтгэл. УБ,2012 он.
6. Монголын мянганы сорилын сан. Тогтвортой хөгжлийн газрын харилцааны
удирдлага, УБ.2010 он.
7. Rolf A de By. Газар зүйн мэдээллийн системийн үндэс. УБ, 2011 он.

More Related Content

What's hot

Enkhzaya geomeeting (1)
Enkhzaya geomeeting (1)Enkhzaya geomeeting (1)
Enkhzaya geomeeting (1)
GeoMedeelel
 
гэрлийн дифракц
гэрлийн дифракцгэрлийн дифракц
гэрлийн дифракц
Nyamdavaa Uugandavaa
 
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх нь
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх ньдэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх нь
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх ньtungalag
 
ареалийн арга түүнийг ашиглах
ареалийн арга түүнийг ашиглахареалийн арга түүнийг ашиглах
ареалийн арга түүнийг ашиглахEnkhuush Erdene-ochir
 
газар зүйн зураг
газар зүйн зураг газар зүйн зураг
газар зүйн зураг Tsekeel Tsekee
 
талбайн нивелирдлэгGeodezi dadlaga
талбайн нивелирдлэгGeodezi  dadlagaталбайн нивелирдлэгGeodezi  dadlaga
талбайн нивелирдлэгGeodezi dadlagabatsuuri
 
Dad6
Dad6Dad6
Dad6oz
 
Geo lekts 3
Geo lekts 3Geo lekts 3
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацSainbuyn Baagii
 
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх ньМонгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
Damdin Serdaram
 
2018 iltgel-altaa utis-1
2018 iltgel-altaa utis-12018 iltgel-altaa utis-1
2018 iltgel-altaa utis-1
GeoMedeelel
 
Auto cad программын монгол ном
Auto cad программын монгол номAuto cad программын монгол ном
Auto cad программын монгол ном
Buka King
 
200 tect geo
200 tect geo200 tect geo
200 tect geo
batsaikhan khongorzul
 
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptxАрхитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
Adilbish Bat-Erdene
 
газрын кадастр
газрын кадастргазрын кадастр
газрын кадастрbatsuuri
 

What's hot (20)

Enkhzaya geomeeting (1)
Enkhzaya geomeeting (1)Enkhzaya geomeeting (1)
Enkhzaya geomeeting (1)
 
гэрлийн дифракц
гэрлийн дифракцгэрлийн дифракц
гэрлийн дифракц
 
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх нь
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх ньдэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх нь
дэлхийг газарзүйн зурагт дүрслэх нь
 
ареалийн арга түүнийг ашиглах
ареалийн арга түүнийг ашиглахареалийн арга түүнийг ашиглах
ареалийн арга түүнийг ашиглах
 
хүн амын бүтэц 11-р анги
хүн амын бүтэц 11-р ангихүн амын бүтэц 11-р анги
хүн амын бүтэц 11-р анги
 
газар зүйн зураг
газар зүйн зураг газар зүйн зураг
газар зүйн зураг
 
Mns 3757-16-2007
Mns 3757-16-2007Mns 3757-16-2007
Mns 3757-16-2007
 
талбайн нивелирдлэгGeodezi dadlaga
талбайн нивелирдлэгGeodezi  dadlagaталбайн нивелирдлэгGeodezi  dadlaga
талбайн нивелирдлэгGeodezi dadlaga
 
Dad6
Dad6Dad6
Dad6
 
дэлхийн гадарга
дэлхийн гадаргадэлхийн гадарга
дэлхийн гадарга
 
Geo lekts 3
Geo lekts 3Geo lekts 3
Geo lekts 3
 
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
 
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх ньМонгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
Монгол овог - Угийн бичиг хөтлөх нь
 
2018 iltgel-altaa utis-1
2018 iltgel-altaa utis-12018 iltgel-altaa utis-1
2018 iltgel-altaa utis-1
 
Lecture i
Lecture iLecture i
Lecture i
 
Gazarzuin zurag
Gazarzuin zuragGazarzuin zurag
Gazarzuin zurag
 
Auto cad программын монгол ном
Auto cad программын монгол номAuto cad программын монгол ном
Auto cad программын монгол ном
 
200 tect geo
200 tect geo200 tect geo
200 tect geo
 
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptxАрхитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
Архитектур төлөвлөлтөнд тавигдах барилга бүтээцийн шаардлагууд.pptx
 
газрын кадастр
газрын кадастргазрын кадастр
газрын кадастр
 

Viewers also liked

7д бэлчээрийн ургамал
7д бэлчээрийн ургамал7д бэлчээрийн ургамал
7д бэлчээрийн ургамалChimeg Tsetseg
 
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabar
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabarBaigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabar
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabarТэнгис Эрдэнэбаяр
 
берлин
берлинберлин
берлин
vika1996222
 
Berlin
Berlin Berlin
Berlin
BerlinBerlin
Berlin (Germany)
Berlin (Germany)Berlin (Germany)
Berlin : The Captital of Germany
Berlin : The Captital of GermanyBerlin : The Captital of Germany
Berlin : The Captital of Germany
Shübhäm Prashar
 
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаа
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаатазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаа
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгааtg_tuvshee
 
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн санбайгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
GeoMedeelel
 
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагууд
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагуудБайгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагууд
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагуудmgl_wolk
 
Berlin City
Berlin CityBerlin City
Berlin City
Travelpace
 

Viewers also liked (14)

7д бэлчээрийн ургамал
7д бэлчээрийн ургамал7д бэлчээрийн ургамал
7д бэлчээрийн ургамал
 
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabar
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabarBaigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabar
Baigali orchind nolooloh baidliin unelgeenii argachilsan zaabar
 
берлин
берлинберлин
берлин
 
Berlin
Berlin Berlin
Berlin
 
Lecture v
Lecture vLecture v
Lecture v
 
Lekts 5
Lekts 5Lekts 5
Lekts 5
 
Berlin
BerlinBerlin
Berlin
 
Berlin (Germany)
Berlin (Germany)Berlin (Germany)
Berlin (Germany)
 
Berlin : The Captital of Germany
Berlin : The Captital of GermanyBerlin : The Captital of Germany
Berlin : The Captital of Germany
 
Lecture i
Lecture iLecture i
Lecture i
 
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаа
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаатазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаа
тазг н тээврийн үйлчилгээний одоогийн байдал болон том оврын автобусны судалгаа
 
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн санбайгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний мэдээллийн сан
 
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагууд
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагуудБайгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагууд
Байгаль хамгаалал хөрс шинжилгээний дээж авахад тавигдах ерөнхий шаардлагууд
 
Berlin City
Berlin CityBerlin City
Berlin City
 

Similar to Дархан хотын төлөвлөлтийг боловсронгуй болгох асуудалд

Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...
Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...
Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...batnasanb
 
5 dms tsogtdelger
5 dms tsogtdelger5 dms tsogtdelger
5 dms tsogtdelger
GeoMedeelel
 
Land managment gis_zasvar
Land managment gis_zasvarLand managment gis_zasvar
Land managment gis_zasvar
GeoMedeelel
 
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdfГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
hi_bmb
 
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
Ankhbileg Luvsan
 
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах ньИргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
Ankhbileg Luvsan
 
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга замДархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
Ankhbileg Luvsan
 
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
Ankhbileg Luvsan
 
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
Ankhbileg Luvsan
 

Similar to Дархан хотын төлөвлөлтийг боловсронгуй болгох асуудалд (9)

Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...
Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...
Ө.Рэнцэндорж Г.Өлзийсайхан Б.Сугармаа - БҮС НУТГИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН БАЙГУУЛ...
 
5 dms tsogtdelger
5 dms tsogtdelger5 dms tsogtdelger
5 dms tsogtdelger
 
Land managment gis_zasvar
Land managment gis_zasvarLand managment gis_zasvar
Land managment gis_zasvar
 
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdfГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
ГХБХБГ Стратеги төлөвлөгөө 2022-2025.pdf
 
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
Хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан Дархан, Сэлэнгийн бүс нутгийн ургамал бүрхэвчий...
 
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах ньИргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
Иргэдийн амьжиргааны түвшний судалгааг тогтмол явуулах нь
 
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга замДархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
Дархан-Уул аймгийн эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх арга зам
 
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
“Ухаалаг Дархан” хөтөлбөрийн суурь судалгааны зарим үр дүнгээс
 
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
Дархан-Уул аймгийн барилгын салбарын хөгжлийн чиг хандлага, өнөөгийн байдалл ...
 

More from Ankhbileg Luvsan

Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
Ankhbileg Luvsan
 
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгааДархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
Ankhbileg Luvsan
 
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгааЦэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
Ankhbileg Luvsan
 
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүнАрхаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
Ankhbileg Luvsan
 
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
Ankhbileg Luvsan
 
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
Ankhbileg Luvsan
 
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
Ankhbileg Luvsan
 
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаагэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгааAnkhbileg Luvsan
 
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгааГэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
Ankhbileg Luvsan
 
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
Ankhbileg Luvsan
 
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
Ankhbileg Luvsan
 
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалдИх, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
Ankhbileg Luvsan
 
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн өв...
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн  өв...Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн  өв...
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн өв...
Ankhbileg Luvsan
 
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх ньАртерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
Ankhbileg Luvsan
 
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан ньӨсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
Ankhbileg Luvsan
 
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх ньХүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
Ankhbileg Luvsan
 
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
Ankhbileg Luvsan
 
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга замМонголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Ankhbileg Luvsan
 
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломжДархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
Ankhbileg Luvsan
 
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалдСудалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
Ankhbileg Luvsan
 

More from Ankhbileg Luvsan (20)

Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
Эмзэг бүлгийн эмэгтэйчүүдийн дундах гэр бүл төлөвлөлтийн хэрэгцээ ба хангагда...
 
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгааДархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
Дархан-Уул аймгийн хүн амын антибиотикийн хэрэглээнд хийсэн судалгаа
 
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгааЦэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
Цэцэрлэгийн эрүүл ахуйн орчинд хийсэн судалгаа
 
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүнАрхаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
Архаг пиелонефритийн эмчилгээнд “Бөөрний зэхмэл” бэлдмэлийг хэрэглэсэн дүн
 
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
3-4 Настай хүүхдүүдийн хооллолтоос авч буй илчлэгийг физиологийн нормтой харь...
 
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
Бодисын солилцооны хам шинжтэй хүмүүст pgc-1α, adipoq генийн полиморфизмыг су...
 
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
“Экологийн боловсрол – насан туршийн чадамж”
 
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаагэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
 
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгааГэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
Гэрээр үзүүлэх сувилахуйн тусламжийн хэрэгцээг тодорхойлсон судалгаа
 
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
Эрүүл Мэндийн Даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт үзүүлэх эмүүдээр үйлчилсэн ба...
 
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
Дархан-Уул аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт зүрхний шигдээсийн үеийн титэм судсан дот...
 
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалдИх, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
Их, дээд сургуулийн багшийн хөгжлийн асуудалд
 
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн өв...
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн  өв...Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн  өв...
Хэвлийн хөндийн идээт үрэвсэлт өвчний үед тунгалагийн булчирхайд хийгдсэн өв...
 
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх ньАртерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
Артерийн даралт ихдэх өвчний тархалт, эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь
 
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан ньӨсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
 
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх ньХүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
Хүүхэд хамгааллын талаарх эцэг эхчүүдийн ойлголт хандлага, түүнийг дээшлүүлэх нь
 
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
Ерөнхий боловсролын сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцахад тулгамда...
 
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга замМонголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
 
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломжДархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
Дархан-Уул аймгийн боловсролын салбарт инноваци хийх боломж
 
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалдСудалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
Судалгаанд суурилсан “ДАРХАН ИХ СУРГУУЛЬ” байгуулах асуудалд
 

Дархан хотын төлөвлөлтийг боловсронгуй болгох асуудалд

  • 1. ДАРХАН ХОТЫН ТӨЛӨВЛӨЛТИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АСУУДАЛД Содгэрэл.П (Ph.D), Нарантуяа.А, Эрдэнэчимэг.А, Амармэнд.Ч ХААИС-ийн харъяа Дархан-уул аймаг дахь УГТСЭШХ-ийн Агроэкологи Бизнесийн сургууль, Инженерийн тэнхим Хураангуй Газар ашиглалт болон хот төлөвлөлтийн шинжлэх ухааны үндэслэл ньцогц үнэлгээний арга зарчим дээр үндэслэгддэг байх ѐстой. Энэ судалгааны ажлаар тохиромжтой байдлын үнэлгээ, нөхцөл байдлын шинжилгээ, хэрэгцээт байдлын үнэлгээг ашиглан Дархан хотын нутаг дэвсгэрт төлөвлөлт хийх боломжтой газрыг сонгосон болно. Судалгааны үр дүнд хот төлөвлөлтөнд нийт нутаг дэвсгэрийн 43,6 % нь тохиромжтой, 32,4% нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 24% нь тохиромжгүй гэж үнэлэгдэв. Түлхүүр үг Тохиромжтой байдлын үнэлгээ, нөхцөл байдлын шинжилгээ, хэрэгцээт байдлын үнэлгээ Судалгааны үндэслэл Монгол улсын Засгийн газраас хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт, суурьшлын харилцан уялдсан тогтолцоог бүрдүүлж, нутаг дэвсгэрийн тэнцвэрт хөгжлийг бий болгох, хот тосгоны төлөвлөлтийг шинэчлэх замаар урт хугацаанд тогтвортой хөгжлийг хангах, хүн амын эрүүл, аюулгүй, тав тухтай аж төрөх төв сууринг байгуулах зэрэг бодлогын томоохон зорилтуудыг шийдвэрлэх асуудалд онцгой анхаарал хандуулж байна. Учир нь аливаа хотын оршин тогтнол нь хүн амын эрүүл, аюулгүй орчинд тав тухтай амьдрах боломжийг нь үндэслэл болгож алс хэтийг харсан, хот төлөвлөлтийн онцгой ухаалаг, оновчтой хувилбараар бодож боловсруулан сонгож түүнийгээ ямагт хатуу мөрдлөг болгож хөгжүүлснээр тухайн хотын хүн ам урт хугацааны туршид тогтвортой амьдрах нөхцөл боломжийг бүрдүүлдэг.
  • 2. Гэтэл газар ашиглалт болон хот төлөвлөлтийн асуудлыг шинжлэх ухааны үндэслэл муутай, оновчтой хувилбараар бодож төлөвлөөгүй, төлөвлөсөн ч тэр нь зөвхөн цаасан дээр хадгалагдаж, бодит байдалд хэрэгжүүлж “амьдралын хууль” болгож мөрдөж чадаагүйн улмаас өнөөгийн утаа, түгжрэл, орчны тохжилтгүй, эмх замбараагүй, загвар хийц, чанар муутай барилгажилт, дэд бүтцийн стандарт бус хангамж зэрэг уршигт үр дагаврууд бий болж хүн амын эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах боломжийг хязгаарлаж байгаа жишээг манай улсын нийслэл хот тодхон харуулж байгаа билээ. Иймд манай улсын томоохон хотын нэгэнд тооцогддог Дархан хотын хөгжлийн хэтийн төлөвийг нийслэлийн алдааг давтахгүй, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй зөв оновчтой тодорхойлж, хөгжүүлэх асуудал чухлаар тавигдаж байна. Судалгааны зорилго, зорилт Дархан хотын нутаг дэвсгэрийг оновчтой төлөвлөж хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд хотын нутаг дэвсгэрт цогц үнэлгээ хийж, төлөвлөлтийг боловсронгуй болгох шинжлэх ухааны үндэслэлийг гаргахад оршино. Дээрх зорилгын хүрээнд дараах зорилтуудыг дэвшүүлэв. Үүнд: 1. Хотжилтонд тохиромжтой байдлын үнэлгээ хийх 2. Дархан хотын өнөөгийн байдалд нөхцөл байдлын шинжилгээ хийх 3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ хийх 4. Төлөвлөлтөнд тохиромжтой газрыг илрүүлэх Судалгааны арга зүй Хот төлөвлөлтийг олон талаас нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй нарийвчлан судалж, тооцохын тулд цогц үнэлгээний аргуудыг ашиглан төлөвлөлт хийхэд тохиромжтой газруудыг сонгодог. Цогц үнэлгээг хийсэн арга зүйг дараахь байдлаар томъѐолов.
  • 3. Зураг1. Цогц үнэлгээ хийсэн арга зүйн бүдүүвч Судалгааны үр дүн Суурьшлын бүсийн нийтлэг үүргүүдийгхангах шалгуур үзүүлэлтийг зөв сонгох нь тохиромжтой байдлын үнэлгээний үр дүнг бодитой болгодог. Хот байгуулалтанд тохиромжтой газрыг үнэлэх шалгуур үзүүлэлтийг эрдэмтэд янз бүрийн байдлаар тодорхойлсон байдаг(Г. Пүрэвцэрэн, 2000; Т. Хоролжав 2011; Л. Уранбилэг 2011; Baban and Wan-Yusoft 2002;). 1. Тохиромжтой байдлын үнэлгээ
  • 4. Тохиромжтой байдлын үнэлгээ гэдэг нь хот байгуулалтад нөлөөлөгч байгалийн хүчин зүйлд үндэслэн тэдгээрийн онцлогоос хамааруулж тохиромжтой, хязгаарлагдмал тохиромжтой, тохиромжгүй байх шалгуураар үнэлж хотын нутаг дэвсгэрийг ангилан нэгтгэдэг. Хот байгуулалтанд тохиромжтой газрыг үнэлэхдээинженер-геологи, гидрогеологи, газрын гадаргын хүчин зүйлүүдийг зайлшгүй тооцох шаардлагатай байдаг. Дархан сумын хувьд олон жилийн цэвдэг байхгүй, хөрсний улирлын хөлдөлтийн гүн шавранцар, элсэнцэр хөрсөнд 2,7- 2,9 м, элс-хайрган цар хурдастай тохиолдолд 3,2-3,8 м хүрнэ. Инженер-геологийн нөхцөлийн хувьд ерөнхийдөө тохиромжтой ч суулт үүсгэж болох алт анх имэрлэг маягийн (лессовидные) шавранцар ул хөрстэй.Газар чичирхийллийн мужлалтаар 7 баллын бүсэд багтдаг.Дарханаас баруун хойш 60 гаруй км зайтай Сэлэнгийн хөндийдэх 6,1-6,5 баллын хүчтэй газар хөдлөлтийн төвийг эс тооцвол ойр орчимд нь өөр хүчтэй газар хөдлөлтийн төв илрээгүй байдаг тул эдгээр үзүүлэлтийг судалгаанд тооцох шаардлагагүй гэж үзлээ. ХаринДархан хотын хотжилтонд тохиромжтой газрыг байгалийн хүчин зүйлсээр үнэлэх шалгуур үзүүлэлтийг эрдэмтдийн судалгаанд үндэслэн дараах үзүүлэлтүүдийг авч үзлээ(Хүснэгт 1). Хүснэгт1 Суурьшлын бүсийн тохиромжтой байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт № Шалгуур үзүүлэлтүүд Үзүүлэлтийн шинж чанар Үнэлгээ Тохиромжтой Хязгаарлагдмал тохиромжтой Тохиромжгүй 1 Газрын гадарга Налуу % <8 8-20 >20 2 Зүг зовхис Зүг зовхис Өмнө зүг Баруун ба зүүн зүг Хойд зүгт хандсан хажуу 3 Өндөржилт Метр <1500м 1500-2500 м >2500 м 4 Үерт автагдах байдал Метр 0 7 27 5 Усны түвшин Метр 3 м < 1-3 м 1 м > 6 Гадаргын ус Метр >200 100-200 <100
  • 5. Тохиромжтой байдлын үнэлгээг дээрх шалгуур үзүүлэлтүүдээр газар зүйн мэдээллийн системийн загварчлал бий болгох замаар боловсруулалт хийсний үндсэн дээр дараах үр дүн гарлаа. Газрын гадаргын өндөржилт ньсуурьшлын бүс төлөвлөхөд тохиромжтой үнэлгээнд орж байгаа тул загварчлалд тооцоогүй болно.Харин налуугийн хувьд 4.5 % нь хязгаарлагдмалтохиромжтой, 95.4% ньтохиромжтой газарт хамаарагдаж байна. Ялангуяа нутгийн хойд хэсгээр налуугийн хувьд хязгаарлагдмал тохиромжтой нутаг дэвсгэрт хамрагдаж байгаа тул хот төлөвлөлтөнд анхаарч үзэх шаардлагатай юм. Зүг зовхисын хувьд Дархан хотын хувьд 13.7% ньтохиромжгүй,57.3% нь хязгаарлагдмалтохиромжтой, 28.9% ньтохиромжтой гэж үнэлэгдсэн. Судалгаагаар голын эргийн эрүүл ахуйн бүс 5.29 % нь хамрагдаж тохиромжгүй гэж үнэлэгдсэн бол энгийн хамгаалалтын бүсэд 4.28% нь хязгаарлагдмал тохиромжтой гэж гарсан. Хараа голын эрэг дагуу хөрсний усны түвшин хур тунадас ихтэй үед 1 метр хүрдэг тул нийт нутгийн 29 хувь нь хот төлөвлөлтөнөд тохиромжгүй газарт хамаарч байна. Дархан сумын нийт 9813 га нутаг дэвсгэрийн 63,6 % нь хотжилтонд тохиромжтой, 35,7 % нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 0.7 % тохиромжгүй байна. Хотжилтонд тохиромжгүй газарт Эрдэнэтийн гүүр орчимд Хараа голын эрэг дагуу 71,6 га газар, хязгаарлагдмал тохиромжтой нутаг дэвсгэрт Хараа гол болон төмөр замын хоорондох зурвас хэсэгт орших 1,2,3–р багийн зарим гэр хорооллууд, сумын баруун хойд болон үйлдвэрийн районы хойдталын өндөрлөг хэсэг болох 3488,6 га газар тус тус хамрагдаж байна.
  • 6. Зураг2. Тохиромжтой байдлын үнэлгээ 2. Нөхцөл байдлын шинжилгээ Нөхцөл байдлын шинжилгээ гэдэг нь хотын нутаг дэвсгэр дэх барилгажилт нь Монгол Улсын хот, тосгоны төлөвлөлт барилгажилтын норм ба дүрэмд заасан нормативт хэмжээг баримталсан эсэхэд үнэлэлт дүгнэлт өгөх асуудал юм. Дархан хотын одоогийн нөхцөл байдлын шинжилгээний шалгуур үзүүлэлтийг инженерийн дэд бүтцээр авч, тэдгээрийн тусгаарлах зурвасыг хот байгуулалт барилгажилтын норм дүрэмд заасан хэмжээг баримталсан(Хүснэгт 2).
  • 7. Нөхцөл байдлын шинжилгээгээр зам шугам, сүлжээний тусгаарлах зурваст ихэнхи хэсэгт барилга байгууламжууд түрж байрласан байгаа нь Монгол Улсын хот тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын норм ба дүрмийг зөрчихийн зэрэгцээ иргэд оршин суугчдын эрүүл, аюулгүй (дуу шуугианы бохирдол, осол гэмтэл)байдал сөргөөр нөлөөлж байна (Зураг 3). Хүснэгт2 Нөхцөл байдлын шинжилгээнийшалгуур үзүүлэлт № Шалгуур үзүүлэлт Хэмжих нэгж Хот төлөвлөлт барилгажилтын норм (БНбД 30-01-04) 1 Дулааны шугам Метр 5 2 Бохир усны шугам Метр 5 3 Цахилгааны шугам Метр 10 4 Төв замаас алслагдсан зай Метр 100 5 Төмөр замаас алслагдсан Метр 500 6 ШТС-аас алслагдсан зайМетр 100
  • 8. Зураг3. Нөхцөл байдлын үнэлгээ 3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ гэдэг нь хотын хүн амын ая тухтай, эрүүл аюулгүй амьдрах нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх тэдгээрийн хэрэгцээ, шаардлагад үндэслэн хот байгуулалтын норм, дүрмээр тогтоогдсон хэмжээ хязгаараар хэрэгцээт объектуудын хамрах хүрээ, тоог тодорхойлж, байршлыг тогтоодог. Энэ нь Швед улсын газар ашиглалтын төлөвлөлтийн анализын арга бөгөөд сүүлийн үед олон улсын хэмжээнд ихээхэн хэрэглэгдэж байна[5]. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлтүүдээр нийгмийн гол хэрэгцээ бүхий 6 чиглэлийн байгууллагуудыг авч үзсэн (Хүснэгт 3). Хүснэгт3 Хэрэгцээт байдлын үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт № Хэрэгцээ Шалгуур үзүүлэлт Хот төлөвлөлт барилгажилтын норм (БНбД 30-01-04) 1 Боловсролын байгууллагын хэрэгцээ Сургуулийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус Цэцэрлэгийн үйчлэх хүрээ 500м-ийн радиус 2 Эрүүл мэндийн байгууллагын хэрэгцээ Өрхийн эмнэлгийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус 3 Банк санхүүгийн байгууллагын хэрэгцээ Банк, банк бус байгууллагын үйчлэх хүрээ 800м-ийн радиус 4 Спорт, биеийн тамирын байгууллагын хэрэгцээ Спорт, бие бялдаржуулах төвийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус 5 Худалдаа үйлчилгээний газрын хэрэгцээ Дэлгүүрийн үйлчлэх хүрээ 500м-ийн радиус 6 Цэцэрлэгт хүрээлэн ногоон байгууламжийн хэрэгцээ Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн үйлчлэх хүрээ 2000м-ийн радиус Сургууль цэцэрлэгийн үйлчлэх хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн Нарантолгойн ар, 3- багийн Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг гэр
  • 9. хорооллууд хамрагдахгүй байна. Зарим газарт сургууль цэцэрлэгүүд хоорондоо байршлын хувьд ойр учраас хамрагдах хүрээ нь давхцаж байна. Эрүүл мэндийн халамж үйлчилгээний хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг газрын гэр хорооллууд хамрагдахгүй байна. Банк санхүүгийн байгууллагын үйлчилгээний хүрээнд мөн 6,7-р багийн Нарантолгой, Тосгоны төвийн хэсгээс бусад гэр хороолол, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг, Хабитатын бүх гэр хороолол хамрагдахгүй байна(Зураг 4). Зураг4. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ (боловсрол, эрүүл мэнд, банк санхүүгийн байгууллага) Спортын төвийн үйлчлэх хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, харин 6,7-р багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг зэрэг газрын гэр хороолол хамрагдахгүй байна. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамрах хүрээнд төвийн хэсгийн гэр хороолол болон орон сууцны хорооллууд бүрэн хамрагдаж, Тосгон, Нарантолгойн гэр хороолол, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг, Хабитатын гэр хорооллууд хамрагдахгүй байна. Цэцэрлэгт хүрээлэн маш цөөхөн учраас хотын газар нутгийн 40 орчим хувьд үйлчилж байна.
  • 10. Худалдаа үйлчилгээний газар буюу дэлгүүрийн үйлчлэх хүрээнд 6,7-р багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар талын гэр хороолол хамрагдахгүй байна(Зураг 5). Зураг5. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээ (цэцэрлэгт хүрээлэн, спорт, худалдаа үйлчилгээний байгууллага) 4. Төлөвлөлтөнд тохиромжтой газар Дархан хотын 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөө, Дархан сумын 2015 оны газар зохион байгуулалтын тухайн жилийн төлөвлөгөөнөөс харахад бидний хэрэгцээт байдлын үнэлгээний үр дүнд тодорхойлсон нийгмийн хэрэгцээ шаардлагыг хангах үйлчилгээний байгууллагууд болон ногоон байгууламжууд төдийлөн төлөвлөгдөөгүй байна. Иймд дээрх судалгааны үр дүнд үндэслэн Дархан хотын нутаг дэвсгэрт нийгмийн зориулалттай байгууллагуудыг төлөвлөж болох тохиромжтой газрын байршлуудыг тодорхойлж, тэдгээрийн хамрах хүрээг тогтоов (Зураг 4,5). Тухайлбал сумын хэмжээнд боловсролын байгууллага 8, эрүүл мэндийн байгууллага 9, банк, санхүүгийн байгууллага 6, цэцэрлэгт хүрээлэн 1-ийг тус тус төлөвлөх хэрэгцээтэй байхаар зураглагдав. 3- р багийн Тосгоны урд, ар талын гэр хорооллын хэсэг нь хязгаарлагдмал тохиромжтой газарт хамрагдаж байгаа тул тус хэсэгт харъалагдах объектуудыг төлөвлөлтөд тусгахдаа гидрогеологийн нөхцлийг харгалзаж үзэх шаардлагатай.
  • 11. Харин бусад газар нь тохиромжтой гэсэн хэсэгт харъяалагдаж байгаа тул цаашид хотын хэсэгчилсэн төлөвлөгөөнд нарийвчлан тусгаж хэрэгжүүлэх боломжтой. Дүгнэлт 1. Тохиромжтой байдлын үнэлгээгээр сумын нийт 9813 га нутаг дэвсгэрийн 63,6 % нь хотжилтонд тохиромжтой, 35,7 % нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 0.7 % тохиромжгүй гэсэн үр дүн гарав. 2. Нөхцөл байдлын шинжилгээгээр зам шугам, сүлжээний тусгаарлах зурвасын ихэнхи хэсэгт барилга байгууламжууд түрж байрласан байгаа нь Монгол Улсын хот тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын норм ба дүрмийг зөрчиж байна. 3. Хэрэгцээт байдлын үнэлгээгээр6,7-р багийн Нарантолгойн ар, Тосгоны урд, ар тал, 15-р багийн Батальоны зүүн хэсэг, Хабитат зэрэг гэр хорооллууд сургууль цэцэрлэг, спортын төв, эрүүл мэнд, банк санхүүгийн үйлчилгээний хүрээнд хамрагдахгүй байгаа нь эдгээр газруудад дээрхи үйлчилгээний байгууллагуудыг хотжилтонд тохиромжтой газруудад нэмж төлөвлөх шаардлагатай байна. 4. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн үйлчлэх хүрээнд хотын газар нутгийн зөвхөн 40 орчим хувь хамрагдаж ногоон байгууламжийн хангамж огт хүрэлцээгүйбайгаа нь харагдаж байна. 5. Дархан хотын 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөө, Дархан сумын 2015 оны газар зохион байгуулалтын тухайн жилийн төлөвлөгөөнөөс харахад хэрэгцээтбайдлын үнэлгээний үр дүнд тодорхойлсон нийгмийн хэрэгцээ шаардлагыг хангах үйлчилгээний байгууллагууд болон ногоон байгууламжууд төдийлөн төлөвлөгдөөгүй байна. 6. Судалгааны үр дүнд хот төлөвлөлтөнд нийт нутаг дэвсгэрийн 43,6 % нь тохиромжтой, 32,4% нь хязгаарлагдмал тохиромжтой, 24% нь тохиромжгүй гэж үнэлэгдэв. Ном зүй
  • 12. 1. Т.Хоролжав. Монгол орны хот байгуулалтын байгалийн нөхцөл. УБ, 2011он. 2. Монгол улсын барилга, хот байгуулалтын яам. Монгол улсын барилгын норм ба дүрэм. Хот, тосгоны төлөвлөлт барилгажилтын норм ба дүрэм, БНбД 30-01-04. УБ, 2014 он. 3. Төвийн бүсийн тулгуур төв-Дархан хотын төлөвлөлт, Дархан, 2004 он. 4. Дархан сумын 2015 оны газар ашиглалтын тухайн жилийн төлөвлөгөө. 5. ХААИС-АБС. Газар төлөвлөлт, хот төлөвлөлтийн уялдаа холбоог сайжруулах нь. Онол практикийн олон улсын хурлын эмхтгэл. УБ,2012 он. 6. Монголын мянганы сорилын сан. Тогтвортой хөгжлийн газрын харилцааны удирдлага, УБ.2010 он. 7. Rolf A de By. Газар зүйн мэдээллийн системийн үндэс. УБ, 2011 он.