GURE MUGIKORTASUN
EREDUAK OSASUNEAN
DITUEN ERAGINAK
2012-13
ZER DA OSASUNA
Erabateko ongizate fisiko, mentala eta soziala,
gaixo ez egoteaz harantzagokoa: OME, 1946
Pertsona aurkitze...
OSASUNAREN
FAKTOREAK
OSASUNAREN EREDU SOZIOEKONOMIKOA

-Biologikoak
-Bizitza estiloa
-Ingurumena:
fisikoa,
sozioekonomikoa...
FAKTOREEN ERAGINA
BIZTANLERIAREN
EGOERAN
%15 Biologikoa -Genetikoa

%25 Osasun zerbitzuak

%10 Ingurune Fisikoa

%50 Ingur...
HERIOTZAREN KAUSAK
EUROPAN 2001.urtean
Gaixotasun kardiobaskularrak

Minbizia
k
•OSASUNAREN BABESA:
•

Ingurumen Osasuna: kontsumoko uren kalitate kontrola, hondartzak,
igerilekuak, produktu kimikoak, l...
BIZI-ITXAROPENA
JAIOTZEAN

Garapen iraunkorraren adierazleak
2011
GAUR EGUNGO GIZARTEA

•

Bizi-itxaropena handitu: 78,7 gizonena eta 85,6 emakumeena

•

Gizartearen zahartzea gertaera dem...
GURE BIZITZARI URTEAK GEHITU
BADIZKIOGU, ZERGATIK EZ OSASUNA
GEHITU BIZITZARI?
BIZI OHITURA OSASUNTSUAK+”AUTOZAINTZA”:
-El...
HAIN GARRANTZITSUA AL DA JFa?
ZAHARTZAROAREN ZAIN?
•

Ikerketa askok azaleratu dutenez, JFak, modu sistematiko eta egituratu
batean burututa eta pertson...
La inactividad física supone un reto para los sistemas
nacionales de salud, por cuanto es responsable de:
•

El 7,7 % de m...
HERIOTZAREN KAUSAK
EUROPAN 2001.urtean
Gaixotasun kardiobaskularrak

Minbizia
k
Los 10 principales factores de riesgo de muerte y de
pérdida de años de salud en el mundo (OMS, 2009).

PÉRDIDA DE AÑOS DE...
HAIN GARRANTZITSUA AL DA
JFa?
HAIN GARRANTZITSUA BADA JFa,
ZERGATIK EZ GARA AKTIBOAGO?

• Giza gorputzak, fisikoki aktibo izateko eboluzionatu du.
Osasu...
•

Ondoren, batez ere neolitikotik aurrera, gizakia finkatzen joan zen,
emigrazioa gutxituz. Hala ere, eguneroko bizitzako...
Eta ZER GERTATZEN DA HAUR ETA
NERABEEKIN?
Ez al dira ba, berez aktiboak?
•

Aisialdiko jarduerak izugarri aldatu dira: tel...
•OSASUNAREN BABESA:
•

Ingurumen Osasuna: kontsumoko uren kalitate kontrola, hondartzak,
igerilekuak, produktu kimikoak, l...
• JF maila eta osasunarekin lotutako beste
jokabide batzuk hobetzearen ardura,
gizarte guztiarena da.
• Zuek garrantzi ber...
•

Presio demografikoa eta egoera ekonomikoa dela eta, osasun sistema aldatu
beharra dago, eskaintzen duen osasun arreta h...
JFa, SEDENTARISMOA eta HAUR ETA
NERABEEN OSASUNA
Lotura zuzena dago JF kantitatea eta osasun egoeraren artean;
zenbat eta ...
JFa, SEDENTARISMOA eta HAUR ETA
NERABEEN OSASUNA
•

Jarduera neurritsuak edo intentsitate maila handiagokoak, bereziki onu...
JFren SAILKAPENA INTENTSITAEAREN
ARABERA (OME)
MET: bat lasai eserita egotearen kostu energetiko moduan
definitzen da, eta...
JARDUERA FISIKOARI BURUZKO GOMENDIOAK
HAURTZARO ETA NERABEZAROAN (0-5 urte)
Aktibiliren gomendioetan ezarritako minimoen
a...
JARDUERA FISIKOARI BURUZKO GOMENDIOAK
HAURTZARO ETA NERABEZAROAN (6-18 urte)

Aktibiliren gomendioetan ezarritako minimoen...
GOGORATU
• Beti hobe izango da jarduera
fisiko pixka bat egitea ezer ez
egitea baino, eta oraindik hobe,
gehiago egitea
• ...
NOLA BETE DITZAKETE GOMENDIO HAUEK HAUR
ETA NERABEEK?
•

Gogoratu, JF kantitate eta osasunaren
arteko lotura, zuzena eta g...
Sailkapena
egiterakoan kontutan
hartutakoak:
-Aktibitate mota
-Maiztasuna (astean
zenbatetan)
-Intentsitatea
(ahalegin mai...
HAURRENTZAKO JFko PIRAMIDEAK
NERABEENTZAKO JFko PIRAMIDEAK
ZERGATIK EZ DIRA HAIN AKTIBOAK GAUR
EGUNEKO HAUR ETA NERABEAK?
•

Aisialdiko jarduerak sedentarioagoak dira: ordenagailu
j...
HAUR ETA NERABEEK JFrekiko DUTEN
JOKABIDEAN ERAGITEN DUTEN FAKTOREAK
Familia
ingurunea
Aita, ama, anai-arrebak…
Gurasoen e...
HAUR ETA NERABEEN JFrekiko
JOKABIDE ALDAKETA
Jokabide aldaketek, lan eta denbora handia eskatzen
dute. Haur eta nerabeen J...
HAUR ETA NERABEEN JFrekiko JOKABIDE
ALDAKETARAKO KONTUTAN HARTU BEHARREKO
MOTIBAZIO ADIBIDEAK
HAUR ETA NERABEEN JFrekiko JOKABIDE
ALDAKETARAKO KONTUTAN HARTU BEHARREKO
OZTOPO ADIBIDEAK
KONTUTAN HARTU BEHARREKOAK
•

GENERO-BERDINTASUNA: herrialde askotan ikusi ahal izan dugunez,
neskak ez dira mutilak bezai...
ZERGATIK DA HAIN GARRANTZITSUA
JOKABIDE ALDAKETA HAU LORTZEA?
•

Zahartzen garen heinean, gure JF maila murriztuz joaten d...
ZER DA HELDUEK EGIN
DEZAKEGUNA NERABEEI
LAGUNTZEKO?
ZER DA HELDUEK EGIN DEZAKEGUNA NERABEEI
LAGUNTZEKO?
NOLA SUSTATU HAURREN ETA NERABEEN
JOKABIDE ALDAKETA?
1. KONTZIENTZIA MAILA GARATU: haurrak eta nerabeak prozesuan
inplikat...
ESKOLAN BURUTU DAITEZKEEN EKINTZAK, JFa
GELETAN ETA BESTE LEKU BATZUETAN
SUSTATZEKO
-MATEMATIKA IKASGAIAN JFren ASTEA
-JF,...
GOGORATU:
Gure tresnarik baliogarriena SORMENA dela,
batez ere, ikasleena…

Eta pentsamendu DIBERGENTEA, hau da,
galdera b...
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean

913 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
913
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
422
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Salud física: Se manifiesta en el cuerpo de cualquier individuo, a la hora de realizar cualquier tipo de ejercicio, donde muestra buena coordinación, resistencia, flexibilidad, fuerza, habilidad y demás.
    Salud mental: Estado del bienestar emocional y psicológico en el cual un individuo pueda utilizar sus capacidades cognitivas y emocionales, funcionar en sociedad, y resolver las demandas ordinarias de la vida diaria.
    Salud social: Se refiere a la buena interacción del individuo (cuerpo y mente) con el ambiente que le rodea, tanto cercano como lejano. Es decir, factores externos que influyen en el individuo, propiciando la buena interacción con la gente y con el entorno cercano.
    http://2.bp.blogspot.com/-bsop-O1OzZU/TXTPNM1f9hI/AAAAAAAACBI/GaBD000BrZw/s400/Logo%2B-%2BOMS.png (LOGOA NONDIK ATERATA)
    El emblema de la OMS fue escogido por la primera Asamblea Mundial de la Salud en 1948. Consiste en el símbolo de las Naciones Unidas cargado de una vara con una serpiente enroscada. La vara con la serpiente es desde hace mucho tiempo símbolo de la medicina y la profesión médica. Su origen se remonta a la historia de Esculapio, venerado por los antiguos griegos como dios de la medicina y en cuyo culto se utilizaban serpientes. (Por cierto, Esculapio tuvo tanto éxito salvando vidas que, según la leyenda, Hades, dios de los abismos, se quejó de él ante Zeus, el dios supremo, quien, temiendo que el sanador pudiera hacer inmortales a los humanos, fulminó a Esculapio.) (OMSen web orria)
  • Mugikortasuna edo jarduera_fisikoaren_eraginak_osasunean

    1. 1. GURE MUGIKORTASUN EREDUAK OSASUNEAN DITUEN ERAGINAK 2012-13
    2. 2. ZER DA OSASUNA Erabateko ongizate fisiko, mentala eta soziala, gaixo ez egoteaz harantzagokoa: OME, 1946 Pertsona aurkitzen den ingurunera egokitze egoera: OME 2007 http://eu.eustat.es/elementos/ele0006300/ti_Osasunaren_ikuspegia_2008_Emaitza_nagusiak_PDF_97Kbs/inf0006341_e.pdf http://es.wikipedia.org/wiki/Salud#Factores_que_influyen_en_la_salud; http://eu.wikipedia.org/wiki/Osasun
    3. 3. OSASUNAREN FAKTOREAK OSASUNAREN EREDU SOZIOEKONOMIKOA -Biologikoak -Bizitza estiloa -Ingurumena: fisikoa, sozioekonomikoa eta kulturala; -Osasuna zaintzeko zerbitzuak Faktoreoi osasunaren gizarte determinatzaile deritze ( OGD) ALDAGAI ALDAEZINA
    4. 4. FAKTOREEN ERAGINA BIZTANLERIAREN EGOERAN %15 Biologikoa -Genetikoa %25 Osasun zerbitzuak %10 Ingurune Fisikoa %50 Ingurune sozial eta ekonomikoa
    5. 5. HERIOTZAREN KAUSAK EUROPAN 2001.urtean Gaixotasun kardiobaskularrak Minbizia k
    6. 6. •OSASUNAREN BABESA: • Ingurumen Osasuna: kontsumoko uren kalitate kontrola, hondartzak, igerilekuak, produktu kimikoak, legionelosia… • Elikagaien Osasuna:elilkagaien kontrol mikrobiologikoa, elikadura establezimendu eta enpresen kontrola, hiltegiak, salaketa eta alertak… •OSASUNA ETA BERE FAKTORE ERABAKIGARRIEN ZAINTZA: Gaixotasunen jarraipena, txertoak, broteak… •OSASUN SUSTAPENA ETA PREBENTZIOA : Eskualde edo udalerrien erakundeen arteko plan eta proiektuak, bizi ohitura osasuntsuak indartu eta areagotzeko: elikadura, jarduera fisikoa, tabakoa, alkohola, estresa… -Tabako-kerik gabeko herriak (Eibarren) -Zahartze aktiboa, Tipi-Tapa -Eskola bideak, Amarauna -Osasuna eta hiri-garapen iraunkorra -Errehabilitazio kardiakoa III. Fasea
    7. 7. BIZI-ITXAROPENA JAIOTZEAN Garapen iraunkorraren adierazleak 2011
    8. 8. GAUR EGUNGO GIZARTEA • Bizi-itxaropena handitu: 78,7 gizonena eta 85,6 emakumeena • Gizartearen zahartzea gertaera demografiko garrantzitsuena • Debabarrenean %21,25>65 urte; %11,49>75 urte • Espainian 2050. urterako biztanlegoaren heren bat >65 urte izatea espero da = %31,9 • Zahartzaroan osasun eta gizarte baliabideen behar handia • Gaixotasun kronikoak; osasuna eta autonomia maila murriztu
    9. 9. GURE BIZITZARI URTEAK GEHITU BADIZKIOGU, ZERGATIK EZ OSASUNA GEHITU BIZITZARI? BIZI OHITURA OSASUNTSUAK+”AUTOZAINTZA”: -Elikadura osasuntsua -Ez erretzea -Alkohol eta medikamentuen arrazoizko kontsumoa -JFa egokia egitea
    10. 10. HAIN GARRANTZITSUA AL DA JFa?
    11. 11. ZAHARTZAROAREN ZAIN? • Ikerketa askok azaleratu dutenez, JFak, modu sistematiko eta egituratu batean burututa eta pertsona bakoitzaren egoera fisikoari egokituta, autonomia maila igotzen du eta zenbait konplikazio prebenitzeko tresnarik onenetarikoa da. • Landu egiten direnak: ZAHARTZARO AKTIBOA -Indarra eta erresistentzia -Ahalmen aerobikoa. Onuren artean; eguneroko ekintzetan nekea eta itolarria gutxitu, metabolismoaren funtzionamendu hobetu, nahaste kardiobaskular eta arnasketakoak prebenitu eta baita kolesterola eta diabetesa ere. -Flexibilitatea; bizkarrezurra osasuntsu mantentzeko eta bizkarreko minak prebenitzeko. -Oreka eta koordinazioa
    12. 12. La inactividad física supone un reto para los sistemas nacionales de salud, por cuanto es responsable de: • El 7,7 % de muertes. • El 4,1% de pérdida de años de vida con salud. • El 7% del gasto sanitario.
    13. 13. HERIOTZAREN KAUSAK EUROPAN 2001.urtean Gaixotasun kardiobaskularrak Minbizia k
    14. 14. Los 10 principales factores de riesgo de muerte y de pérdida de años de salud en el mundo (OMS, 2009). PÉRDIDA DE AÑOS DE SALUD: CAUSANTES DE MUERTE: 1º Tabaquismo. 1º Tabaquismo. 2º Hipertensión arterial. 2º Abuso de alcohol 3º Sobrepeso y obesidad. 3º Sobrepeso y obesidad. 4º Inactividad física. 4º Hipertensión arterial. 5º Glucosa elevada (diabetes). 5º Glucosa elevada (diabetes). 6º Colesterol elevado. 6º Inactividad física. 7º Escaso consumo de frutas y 7º Colesterol elevado. vegetales. 8º Polución del aire en las ciudades. 8º Consumo de drogas. 9º Abuso de alcohol. 9º Riesgos ocupacionales. 10º Riesgos ocupacionales. 10º Escaso consumo vegetales. de frutas y
    15. 15. HAIN GARRANTZITSUA AL DA JFa?
    16. 16. HAIN GARRANTZITSUA BADA JFa, ZERGATIK EZ GARA AKTIBOAGO? • Giza gorputzak, fisikoki aktibo izateko eboluzionatu du. Osasuntsu egoteko aktibitate edo jarduera fisikoaren beharra dauka. • Historiaurrean, gizakiak ehiza edo elikagai bilketan ematen zuen denbora gehiena, eta gainera nomada izan zen urte askotan zehar, egunean km pila bat ibiliz. • Jarduera hauek aktibitate fisiko luze eta intentsoa eskatzen zuten eta gorputzak baldintza hauetara egokituz eboluzionatu zuen (beno, gaitasun fisiko hauek zituztenak biziraun zuten, eta espezieak norabide horretan eboluzionatu zuen...)
    17. 17. • Ondoren, batez ere neolitikotik aurrera, gizakia finkatzen joan zen, emigrazioa gutxituz. Hala ere, eguneroko bizitzako jarduera gehienak eskuz egiten zituzten; denbora eta ahalegin handia eskatzen zuten. • Azken hamarkadetan, mekanikak eta teknologiak aurrerapen ikaragarria izan dute, gure gorputzaren lana ordezkatuz. Horrek gure JFren maila izugarri murriztu du, inoiz izan duen baxuena. Eta ondorioak gure osasunak jasaten ditu. • JF erregularrak, lotura zuzena dauka bizi osasuntsu eta luzeago batekin. Aldiz, gaur egungo gizartean ez da orokorrean JF maila minimoa betetzen, honek dakartzan onurak lortzeko • Mundu mailan eta adin guztietan ematen den gertaera da, batez ere, herrialde garatuetan. Hauetan, inaktibitate fisikoa, gaixotasun kronikoak sortzen dituen garrantzi handienetariko faktorea da.
    18. 18. Eta ZER GERTATZEN DA HAUR ETA NERABEEKIN? Ez al dira ba, berez aktiboak? • Aisialdiko jarduerak izugarri aldatu dira: telebista (programa ugari haurrentzat edozein ordutan), ordenagailuak eta jolas elektronikoak, internet, etab. • JFak dakartzan onura sozial, psikologiko eta fisikoak funtsezkoak dira haurrentzat. • Ezinbestekoa da JFa beraien bizimoduan berrezartzea. Lehentasun urgentea duen helburua. • Guraso, irakasle eta beraien hezkuntzan parte hartzen duen edozeinen inplikazioa beharrezkoa da • Obesitatea eta inaktibitate fisikoak haurretan sortzen dituen arazoak dira mende honetako osasun publikoaren erronka nagusienetariko bat.
    19. 19. •OSASUNAREN BABESA: • Ingurumen Osasuna: kontsumoko uren kalitate kontrola, hondartzak, igerilekuak, produktu kimikoak, legionelosia… • Elikagaien Osasuna:elilkagaien kontrol mikrobiologikoa, elikadura establezimendu eta enpresen kontrola, hiltegiak, salaketa eta alertak… •OSASUNA ETA BERE FAKTORE ERABAKIGARRIEN ZAINTZA: Gaixotasunen jarraipena, txertoak, broteak… •OSASUN SUSTAPENA ETA PREBENTZIOA : Eskualde edo udalerrien erakundeen arteko plan eta proiektuak, bizi ohitura osasuntsuak indartu eta areagotzeko: elikadura, jarduera fisikoa, tabakoa, alkohola, estresa… -Tabako-kerik gabeko herriak (Eibarren) -Zahartze aktiboa, Tipi-Tapa -Eskola bideak, Amarauna -Osasuna eta hiri-garapen iraunkorra -Errehabilitazio kardiakoa III. Fasea
    20. 20. • JF maila eta osasunarekin lotutako beste jokabide batzuk hobetzearen ardura, gizarte guztiarena da. • Zuek garrantzi berezia, zuzeneko harremana • Leku aproposa da ikastetxea jokabide hauek hobetzeko... Horregatik eskatzen dizuegu parte hartze eta inplikazioa lan honetan.
    21. 21. • Presio demografikoa eta egoera ekonomikoa dela eta, osasun sistema aldatu beharra dago, eskaintzen duen osasun arreta hobetzeko eta sistemaren iraunkortasuna bermatzeko • Horretarako eredu berriak barneratu egiten ditu, osasunarekin lotura zuzena duten zerbitzuez gain (ospitaleak, osasun zentroak…), bestelako erakunde eta eragileak (udaletxeak, gizarte- zerbitzuak, polikiroldegiak, elkarteak, enpresak, ikastetxeak…) eta modu koordinatuan lan egitea eskatzen du. • MIKROSISTEMA: Osasuneko tokiko sistema integratu edo Mikrosistema bakoitza pertsona talde jakin batzuek arlo soziosanitarioan dituzten beharrizan asistentzialak artatzen dituzten eragileek osatzen dute • Udalerri mailan plan komuna izango dute hobekuntzak lortzeko. Ikastetxeei esku-hartze prebentiboa eskatzen zaie hezkuntza fisiko, nutrizio eta gizarte desberdintasunen arloan http://cronicidad.blog.euskadi.net/oec/files/2012/10/MICROSISTEMAS-CONSEJO-ADMINISTRACION-Acue
    22. 22. JFa, SEDENTARISMOA eta HAUR ETA NERABEEN OSASUNA Lotura zuzena dago JF kantitatea eta osasun egoeraren artean; zenbat eta jarduera sedentario gutxiago eta bizimodu aktiboagoa izan, orduan eta gaixotasun kronikoak izateko arrisku gutxiago
    23. 23. JFa, SEDENTARISMOA eta HAUR ETA NERABEEN OSASUNA • Jarduera neurritsuak edo intentsitate maila handiagokoak, bereziki onuragarriak dira osasunarentzat • Oinarrizkoa da JFa: -Osasun fisikoa hobetzen duelako (obesitatearen prebentzioa, gaixotasun kardiobaskular, diabetesa, kolesterola… izateko arrisku faktore gutxiago) -Osasun psikologikoa (antsietatea, depresio eta estrés mailak jeitsi, autoestima hobetu, ikasteko gaitasuna areagotu…) -Interakzio sozialak hobetzen ditu • Lortutako onurak heldu direnean ere mantenduko dituzte (gaixotasun kronikoak, obesitatea eta osteoporosia jasateko probabilitate gutxiago izango dute) • Barneratutako JFren inguruko bizi ohiturak, bizi ziklo guztian zehar mantendu ohi dira • Bertako haur eta nerabeek, eta bereziki neskek, ez dituzte gomendio minimoak betetzen • JFren murriztapena obesitate mailaren gehipenaren faktore garrantzitsuenetariko bat da
    24. 24. JFren SAILKAPENA INTENTSITAEAREN ARABERA (OME) MET: bat lasai eserita egotearen kostu energetiko moduan definitzen da, eta 1 kcal/kg/h-ko kontsumoaren baliokidea da JF NEURRITSUA (3-6 MET): Neurrizko ahalegina behar du, eta bihotzaren erritmoa azkartzen du: -Arin ibili -Eskailerak erabili igogailua beharrean -Dantza egin -Lorategi edo ortu-lanak -Etxeko lanak -Ehiza eta bilketa -Animaliekin paseatzea -Haurrekin jolastea -Pisuen garraioa JF BIZIA (>6 MET): Ahalegin handia behar du eta arnasketa bizkorra eta bihotz erritmoaren azkartze nabarmena eragiten ditu (elkarrizketa mantentzea zaila egiten da): -Footing -Aldapak igotzea -Bizikletaz arin ibiltzea -Aerobika -Igeriketa azkarra -Pisu handien garraioa >20 kg -Kirolak; futbola, boleibola, saskibaloia, sokatira, hockeya…
    25. 25. JARDUERA FISIKOARI BURUZKO GOMENDIOAK HAURTZARO ETA NERABEZAROAN (0-5 urte) Aktibiliren gomendioetan ezarritako minimoen arabera: -Egunean 3 ordu egunean zehar, edozein intentsitateko jarduerak egiten -<2 urteko haurrek ez lukete denborarik pasa beharko telebista eta ordenagailuen aurrean; 2-5 urtekoek ematen duten denbora mugatua egon beharko litzateke -Gehienez ordubete jarraian geldirik egotea edo jarduera inaktiboak egiten (telebista ikusi, ordenagailua erabili, etab.)
    26. 26. JARDUERA FISIKOARI BURUZKO GOMENDIOAK HAURTZARO ETA NERABEZAROAN (6-18 urte) Aktibiliren gomendioetan ezarritako minimoen arabera: -Egunean 60 minutu eman beharko dituzte jarduera neurritsua edo bizia egiten -Astean hiru egunetan bereziki muskuluak eta hezurrak sendotzeko jarduera fisiko biziak egitea -Egunean gutxienez 10.000 pauso ematea (minutuko 110 pausuko abiaduran) -Gehienez 2 ordu jarraian geldirik egotea edo jarduera inaktiboak burutzea (telebista ikusi, ordenagailua erabili, etab.)
    27. 27. GOGORATU • Beti hobe izango da jarduera fisiko pixka bat egitea ezer ez egitea baino, eta oraindik hobe, gehiago egitea • JFak gozamena eta ongizatea eragin behar ditu, eta pertsonei zoriontsu izaten lagundu behar die.
    28. 28. NOLA BETE DITZAKETE GOMENDIO HAUEK HAUR ETA NERABEEK? • Gogoratu, JF kantitate eta osasunaren arteko lotura, zuzena eta graduala dela • Gutxieneko horiek betez gero, osasun onurak lortuko dituzte haurrek. Baina zenbat eta JF gehiago egin, orduan eta onura gehiago izango dute. • JF ez da jarraian egin beharrik, denbora tarte laburragoak gehituz metatu daiteke gutxieneko denbora. Adib.: jolas orduan, eskolaz kanpoko ekintzetan, desplazamenduak (eskolara, musika eskolara eta beste leku batzuetara…), programatutako ekintzak (kirolak, dantza, etab.) • JF hauek ezberdinak dira haurrentzat eta nerabeentzat. Azken hauek helduen jarduerekiko interes handiagoa adieraziko dute.
    29. 29. Sailkapena egiterakoan kontutan hartutakoak: -Aktibitate mota -Maiztasuna (astean zenbatetan) -Intentsitatea (ahalegin maila) -Iraupena
    30. 30. HAURRENTZAKO JFko PIRAMIDEAK
    31. 31. NERABEENTZAKO JFko PIRAMIDEAK
    32. 32. ZERGATIK EZ DIRA HAIN AKTIBOAK GAUR EGUNEKO HAUR ETA NERABEAK? • Aisialdiko jarduerak sedentarioagoak dira: ordenagailu jolasak, internet, telebista… • Ikastetxetan hezkuntza fisikoko orduak murriztu egin dira • kotxe edo autobusen erabilera, garraio aktiboagoen ordez. • Herrien urbanizazio maila handitu egin da, garraio aktiboa eta segurua oztopatuz (oinez, bizikletaz, patinez…) • Baliabide mekanikoak ugaritu dira; igogailuak, eskailera mekanikoak… • Haur eta nerabeen gehiegizko babesa (trafikoagatik, ezezagunen beldurra…) • JFa sustatzen ez duen ingurunea
    33. 33. HAUR ETA NERABEEK JFrekiko DUTEN JOKABIDEAN ERAGITEN DUTEN FAKTOREAK Familia ingurunea Aita, ama, anai-arrebak… Gurasoen eredua oso garrantzitsua da, lotura handia dago gurasoen JFaren eta semealaben JFren artean (batez ere haurretan). Inguru soziala JARDUERA FISIKOA Inguru fisikoa •Instalazio eta ekipamenduak eskuragarri izatea; gurasoen jarrerak asko laguntzen du (instalazioetara gerturatzen, opariak egiterakoan, kanpoan denbora gehiago eman…) •Segurtasuna; gizartearen segurtasunarekiko pertzepzioa negatiboa da, baina hau konpontzeko arlo ezberdinen parte hartzea beharrezkoa. Honek garraio aktiboan eta haurren autonomian eragin negatiboa du. •Urtaroa (neguan leku itxietan ematen dugu denbora gehiago, beraz jarduera sedentariotarako aukera gehiago) Familiaz gain, inguruko beste pertsonak ere hartzen dituzte eredutzat; irakasleak, begiraleak, entrenatzaile, lagunak, gelakideak, kirolariak edo bestelako rolak… Kontutan izan nerabezaroan, gurasoena baino, lagun eta kideen eredua askoz eraginkorragoa dela. Eskolaren papera ere, oso garrantzitsua da, JF sustatzeko duen jarrerak eragin handia dauka batez ere nerabeen parte hartzean. Ezaugarri pertsonalak •Ezaugarri fisikoak eta psikologikoak; gaitasun pertsonalak, desgaitasun fisikoak, gaixotasunak edo osasun nahasteak… •Adina eta sexua •Jolas edo kirol antolatuak/egituratu gabekoak… Garrantzitsua da pertsona bakoitzak ondo dagokion jarduera aukeratzea; gai dela sentitzea eta ondo pasatzea funtsezkoa da bizitzan zehar bizimodu aktiboa mantentzeko.
    34. 34. HAUR ETA NERABEEN JFrekiko JOKABIDE ALDAKETA Jokabide aldaketek, lan eta denbora handia eskatzen dute. Haur eta nerabeen JFrekiko jokabidea modu egokian aldatu ahal izateko, helduek ondorengoak ondo ezagutu behar dituzte: • • • • • Motibazioak Oztopoak Sinismenak Jarrerak Bere buruaren pertzepzioa JFrekiko Faktore hauek adina eta sexuaren arabera aldakorrak dira
    35. 35. HAUR ETA NERABEEN JFrekiko JOKABIDE ALDAKETARAKO KONTUTAN HARTU BEHARREKO MOTIBAZIO ADIBIDEAK
    36. 36. HAUR ETA NERABEEN JFrekiko JOKABIDE ALDAKETARAKO KONTUTAN HARTU BEHARREKO OZTOPO ADIBIDEAK
    37. 37. KONTUTAN HARTU BEHARREKOAK • GENERO-BERDINTASUNA: herrialde askotan ikusi ahal izan dugunez, neskak ez dira mutilak bezain aktiboak, batez ere nerabezaroan. Eragina izan dezaketen faktoreak; gizarte eta kultura arrazoiak, ingurukoak, gorputzarekin lotutako oztopoak, helduek subkontzienteki mutilen JF gehiago sustatzen dugula… <10 urteko neskekin helburu hau lortzea oso garrantzitsua da, hau lortuz gero bizitzan zehar JF maila mantentzeko probabilitatea asko handitzen baita. • GIZARTE DESBERDINTASUNAK: baliabide sozioekonomiko baxuko familietako edo gutxiengo etnikoetako familietako haur eta nerabeak, inaktiboagoak izan ohi dira eta obesitatea jasateko joera izan ohi dute. Faktoreak, inguruneko segurtasun falta (kaleetan, parkeetan…), instalakuntza eta ekipamendu falta (edo beraien egoera txarra) dira batez ere. Beraien kultur sinismen eta baloreak kontutan izanda, talde hauetan JF sustatzen dela bermatu behar dugu.
    38. 38. ZERGATIK DA HAIN GARRANTZITSUA JOKABIDE ALDAKETA HAU LORTZEA? • Zahartzen garen heinean, gure JF maila murriztuz joaten da. • Zahartzeak, ariketa fisikoak zailago eta neketsuago izatea eragiten badu ere, arrazoirik eraginkorrena helduek ariketa edo JFrekiko izan ohi duten jokabide aldaketa dela ikusi da. • Osasun sustapenaren helburu garrantzitsuenetako bat, JFrekiko jokabide aldatze hori da, JFa bizi ziklo guztian zehar manten dadin. • 13-18 urte bitartean ematen da JFren murrizpen handiena, batez ere nesken artean. Aipatzen dituzten oztopoen artean; denbora falta, interes eza, bikotekidea izatea, norberaren irudiarekin lotutako oztopoak eta beste gizarte faktore batzuk. • Hau saihesteko, haurrek nerabezaroa baino lehen, JFrekiko bizi ohitura eta jokabide positiboa garatu dutela bermatzea funtsezkoa da. • Haur eta nerabe aktiboak, helduaroan aktibo izaten jarraitzeko probabilitate gehiago dituzte. • Gomendioak haur eta nerabeentzat ia berak diren arren, nerabeek JF maila minimoa lortzeko burutuko dituzten jarduerak oso ezberdinak dira, helduen ereduak hartuta.
    39. 39. ZER DA HELDUEK EGIN DEZAKEGUNA NERABEEI LAGUNTZEKO?
    40. 40. ZER DA HELDUEK EGIN DEZAKEGUNA NERABEEI LAGUNTZEKO?
    41. 41. NOLA SUSTATU HAURREN ETA NERABEEN JOKABIDE ALDAKETA? 1. KONTZIENTZIA MAILA GARATU: haurrak eta nerabeak prozesuan inplikatu; erabakiak hartzerakoan parte hartzen badute, beraien motibazio maila handiagoa izango da. Eztabaidak sortu onura eta oztopoen inguruan, JF ezberdinak landu, beraien JF maila neurtzen lagundu eta konturatu daitezen nolako sedentarioak diren batzuetan… 2. HELBURUAK ZEHAZTU: edozein aldaketa prozesuren parte da eta jarraipena eta eboluzioa neurtzen laguntzen du. 3. JARRAIPEN BAT EGIN ETA INFORMAZIOA JASO: maiztasun batekin egin, aurrerapausuak eta lortutako helburuak goraipatu, etab. 4. BERAIEN KONPROMISUA LORTU: sarritan hitz egin gela guztiarekin zehaztutako helburuetaz, erregistro bat eraman... 5. ALDAKETA SARITU ETA GORAIPATU
    42. 42. ESKOLAN BURUTU DAITEZKEEN EKINTZAK, JFa GELETAN ETA BESTE LEKU BATZUETAN SUSTATZEKO -MATEMATIKA IKASGAIAN JFren ASTEA -JF, KIROL eta beste JOLASETARAKO MATERIAAL ETA EKIPAMENDUAREN DISEINUA ETA SORTZEA -BIOLOGIA EDO NATURAN JFren ONURAK IKASTEN -IGERILEKUAN, ONURAK ETA JOLASAK NAHASTEN -JFa INGELESEZ LANTZEN -GEOGRAFIA ETA JFa: EUROPA OINEZ -JOLAS AKTIBOEN ASTEA -INGURUKO BALIABIDEEN BILDUMA -JOLASTOKI AKTIBOAREN MAKETA LEHIAKETA -PELIKULAK: http://es.wikipedia.org/wiki/Super_Size_Me http://www.supertrainme.es/ -LIP DUB: www.youtube.com/watch?v=WRDSfuIwoi8 -ESKAILERA MEKANIKOAK AUKERATUKO DITUZTE? http://www.youtube.com/watch?v=I53vvC0h3uM -23 horas y media http://www.youtube.com/watch?v=yDRqTChGhaA&feature=related ( erderaz) http://www.youtube.com/watch?v=aUaInS6HIGo (ingelesez) http://www.youtube.com/watch?v=yDRqTChGhaA&feature=related
    43. 43. GOGORATU: Gure tresnarik baliogarriena SORMENA dela, batez ere, ikasleena… Eta pentsamendu DIBERGENTEA, hau da, galdera bakar bati erantzun asko topatzeko gaitasuna. Galdetu adin ezberdineko haurrei ze erabilera eduki dezakeen klip batek!!!

    ×