Մարդ<br />
ՄԱՐՄՆԻ ԽՈՌՈՉՆԵՐԸ<br /> <br />Մարմնիխոռոչներըմարմնիմեջգտնվողտարածություններնեն, որոնցումգտնվումեններքինօրգանները։ Մարդումար...
ՄԱՐՄՆԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ<br /> <br />Մարմինըբաղկացած Է բազմաթիվբջիջներից, որոնքհանդիսանումենբոլորկենդանիհյուսվածքներիփոքրագույնկ...
ՆՅԱՐԴԱՅԻՆՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Նյարդայինհամակարգըկարգավորում Է մարմնիգործունեությունը։ Նյարդայինհամակարգնապահովում Է մարմնի...
Ողնուղեղըկենտրոնականնյարդայինհամակարգիմիմասն է, որըգտնվում է ողնաշարիխողովակում և հիմնականումիրականացնում է կապըգլխուղեղի ...
 <br />ՇՆՉԱՌԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br />Մարմնիև միջավայրիմիջևտեղիունեցողգազափոխանակությունըկոչվում է շնչառություն։ Նորմալկենսագործո...
Քթիխոռոչիներքինմակերեսըպատված է արյունատարանոթներովհարուստլորձաթաղանթով: Ներշնչվողօդըքթիխոռոչումտաքանում է, խոնավանում, մա...
ՆերշնչմանԺամանակկրծքավանդակիմկանները և ստոծանինկծկվումեն՝ մեծացնելովկրծքավանդակիծավալը։ Քանիորթոքամզայինխոռոչումճնշումըմթն...
Մարդուշնչառությանհաճախությունը և ծավալըկախված է մարմնիթթվածնիպահանջից։ Չափահասմարդըհանգիստվիճակումմեկներշնչմանընթացքումներ...
ՍՐՏԱՆՈԹԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Սրտանոթային (արյանշրջանառության) համակարգըիրականացնում է արյանանընդհատհոսքըմարմնում։ Արյա...
ՍԻՐՏ <br /> <br />Սիրտըկրծոսկրիհետևումտեղակայվածմկանայինխոռոչավորօրգան է, որըմղում է արյուննամբողջմարմնով։ Սիրտըբաժանվում ...
ՈՍԿՐԱՄԿԱՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br />Ոսկրամկանային (հենաշարժիչ) համակարգնիրականացնում է մարմնիհենման, ներքինօրգաններիպաշտպանման, շա...
 <br />Գանգը, որըպաշտպանում է գլխուղեղըվնասվածքներից, կազմված է գանգիոսկրերից (ծոծրակոսկր, գագաթոսկր, քունքոսկր և այլն)։ Ի...
Տարբերումենքոսկրերիմիացմաներեքձև՝ անշարժմիացում (գանգիոսկրեր, սրբոսկրըկազմողողները), կիսաշարժունմիացում (ողներիմիացումըմիմ...
Մկաննօրգան Է, որիկծկմանշնորհիվառաջանում Է շարժում։ Մկաններըոսկրերինամրանումենջլերով, որոնքկազմվածենամուրկապակցողհյուսվածքի...
Մկաններըլինումենկամային և ոչկամային։ Կամայինմկաններըկծկվումենմարդուկամքով։ Օրինակ՝ մարդըիրցանկությամբշարժում է ձեռքը։ Այսխ...
ՄԱՐՍՈՂԱԿԱՆՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Մարսողականհամակարգնապահովում է մարմինըջրով, աղերով և սննդարարնյութերով, որոնքանհրաժեշտենէնե...
Մարսողականհամակարգիօրգաններիվնասման և նրանցնորմալգործունեությանխանգարմանպատճառկարողենհանդիսանալորովայնիվնասվածքները, որոշհ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

մարդ

2,065 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,065
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

մարդ

  1. 1. Մարդ<br />
  2. 2. ՄԱՐՄՆԻ ԽՈՌՈՉՆԵՐԸ<br /> <br />Մարմնիխոռոչներըմարմնիմեջգտնվողտարածություններնեն, որոնցումգտնվումեններքինօրգանները։ Մարդումարմնիկարևորխոռոչներնեն՝ գանգի, կրծքավանդակի և որովայնիխոռոչները (նկ.2.1)։<br /> <br />Գանգիխոռոչըգտնվում Է գլխում։ Գանգիխոռոչումգտնվում Է գլխուղեղը, որըվնասվածքներիցպաշտպանված է գանգիոսկրերով։<br />Կրծքավանդակիխոռոչըգտնվում Է իրանիվերինմասում և որովայնիխոռոչիցբաժանված Է գմբեթաձևմկանով՝ ստոծանիով։ Կրծքավանդակը, որըձևավորվում Է կողերի՝ կրծոսկրին և ողերինմիանալով, պաշտպանում Է իրմեջեղածօրգանները (սիրտ, թոքեր և այլն)։  <br />Որովայնիխոռոչըգտնվում Է իրանիստորինմասում։ Որովայնիխոռոչումենգտնվումստամոքսը, աղիները, լյարդը, լեղապարկը, փայծաղը, միզային և սեռականօրգանները և այլն։ Որովայնիխոռոչիօրգաններըմիայնհետևիցենպաշտպանվածոսկրերով, հետնաբարխոցելիեն։<br />
  3. 3.
  4. 4. ՄԱՐՄՆԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ<br /> <br />Մարմինըբաղկացած Է բազմաթիվբջիջներից, որոնքհանդիսանումենբոլորկենդանիհյուսվածքներիփոքրագույնկառուցվածքային և ֆունկցիոնալմիավորները։ Մարմնումկանտարբերտեսակիբջիջներ, և ամենմիտեսակյուրովիապահովում Է մարմնինորմալկենսագործունեությունը։ Նույնանմանկառուցվածքունեցողբջիջներիբազմությունըկոչվում Է հյուսվածք։ Համակցվածգործողտարբերհյուսվածքներձևավորումենմարմնիօրգանները։ Օրգանները և որոշակիգործունեությունիրականացնողգոյացություններըձևավորումենմարմնիկենսականհամակարգերը։Մարդումարմնիկենսականհամակարգերնեն՝<br /> <br />նյարդայինհամակարգը,<br />շնչառականհամակարգը,<br />սրտանոթային (արյանշրջանառության) համակարգը,<br />ավշայինհամակարգը,<br />ոսկրամկանային (հենաշարժիչ) համակարգը,<br />ծածկույթայինհամակարգը,<br />մարսողականհամակարգը,<br />ներզատիչհամակարգը,<br />միզայինհամակարգը,<br />սեռականհամակարգը:<br /> <br />Կենսականկարևորենհամարվումայնհամակարգերը, որոնցգործունեությանլուրջխանգարումըկամդադարըկարճժամանակումբերում Է մահվան: Մարդուկենսականկարևորհամակարգերնեննյարդային, շնչառական և սրտանոթայինհամակարգերը:<br />
  5. 5. ՆՅԱՐԴԱՅԻՆՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Նյարդայինհամակարգըկարգավորում Է մարմնիգործունեությունը։ Նյարդայինհամակարգնապահովում Է մարմնի և արտաքինմիջավայրիկապը։ Մարմնիբոլորռեակցիաները՝ արտաքինաշխարհիցստացվողգրգիռներինկատմամբ, պայմանավորվումեննյարդայինհամակարգիգործունեությամբ։<br />Նյարդայինհամակարգիկազմիմեջմտնումենկենտրոնականնյարդայինհամակարգը (գլխուղեղ, ողնուղեղ) և ծայրամասայիննյարդայինհամակարգը (նյարդեր) (նկ.2.2)։<br />Գլխուղեղըկենտրոնականնյարդայինհամակարգիբաղկացուցիչմասն է, որըգտնվում է գանգիխոռոչում և կառավարում է մարմնիբոլորհամակարգերիգործունեությունը։ Գլխուղեղըիրականացնում է երեքկարգիֆունկցիաներ՝ միավորող, զգայական և շարժիչ։ Ուղեղիմիավորողֆունկցիայիշնորհիվապահովվումենգիտակցությունը, հիշողությունը, զգացմունքները, խոսքը։ Զգայականֆունկցիանհնարավորություն է տալիստեսնել, լսել, շոշափել, զգալջերմությունը, տարբերհոտերնուհամերը։ Ուղեղիշարժիչֆունկցիայիշնորհիվիրականանումենմարմնիշարժումները։<br />Գլխուղեղիբաժիններից է երկարավունուղեղը, որըգտնվում է ողնուղեղի՝ գլխուղեղինմիանալուհատվածում։ Երկարավունուղեղումենգտնվումսրտանոթային, շնչառական և միքանիայլհամակարգերղեկավարողկենտրոններ: Ուղեղիայդհատվածիվնասվածքներըկարողենմահվանպատճառհանդիսանալ։<br />
  6. 6.
  7. 7. Ողնուղեղըկենտրոնականնյարդայինհամակարգիմիմասն է, որըգտնվում է ողնաշարիխողովակում և հիմնականումիրականացնում է կապըգլխուղեղի և ծայրամասայիննյարդայինհամակարգիմիջև, ինչպեսնաևունիիրսեփականկարգավորողկենտրոնները։ Ողնուղեղիորևէհատվածիվնասմանդեպքումխաթարվում է այդհատվածիցներքևգտնվողմարմնիմասերիգործունեությունը։<br />Նյարդերըգլխուղեղից և ողնուղեղիցտարածվումենդեպիմարմնիբոլորմասերը։ Նրանքտեղեկություններենհաղորդումէլեկտրականազդակների (գրգիռների) միջոցով։<br />Այննյարդերը, որոնցգրգռմանժամանակազդակներըմարմնիծայրամասիցգնումենդեպիուղեղ, ապահովումենուղեղիզգայականֆունկցիան։<br />
  8. 8.  <br />ՇՆՉԱՌԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br />Մարմնիև միջավայրիմիջևտեղիունեցողգազափոխանակությունըկոչվում է շնչառություն։ Նորմալկենսագործունեությանհամարմարմնինանհրաժեշտ է էներգիա։ Սննդանյութերիցէներգիայիստացումնընթանում է թթվածնիկլանմամբ և ածխաթթուգազիանջատմամբ։ Քանիորմարմնումչկաթթվածնիպաշար, առանցորիբջիջներըմահանումեն, ապաանհրաժեշտ է թթվածնիանընդհատմուտքմարմին։ Մյուսկողմիցածխաթթուգազըպետք է հեռացվիմարմնից, քանիորնրազգալիքանակությանկուտակումըվտանգավոր է կյանքիհամար։ Օդիցթթվածնիկլանումը և ածխաթթուգազիարտազատումըիրագործվում է շնչառականհամակարգիմիջոցով։ Շնչառականհամակարգըկազմումենշնչուղիները (քթիխոռոչ, քթաըմպան, ըմպան, կոկորդ, շնչափող, բրոնխներ) և թոքերը (նկ. 2.3)։ Շնչուղիներովօդըհասնում է թոքեր, որտեղիրականանում է գազափոխանակությունը։<br />
  9. 9.
  10. 10. Քթիխոռոչիներքինմակերեսըպատված է արյունատարանոթներովհարուստլորձաթաղանթով: Ներշնչվողօդըքթիխոռոչումտաքանում է, խոնավանում, մաքրվումփոշուց և մասամբվարակազերծվում։ Ապաայնանցնում է քթաըմպան, ըմպան, իսկհետո՝ կոկորդ։ Կոկորդումգտնվումենձայնալարերը, որոնքթրթռումենիրենցմիջովօդանցնելիս և առաջացնումձայն։ Կոկորդովօդնանցնում է շնչափող, որըգտնվում է կերակրափողիառջևում։ Կլմանժամանակմակկոկորդըկափույրինմանփակում է կոկորդիմուտքը և խոչընդոտումշնչառականուղիներիմեջօտարմասնիկներիուհեղուկներիթափանցմանը։ Կրծքավանդակիխոռոչումշնչափողըբաժանվում է երկու՝ աջ և ձախբրոնխների։ Բրոնխներըճյուղավորվումեն՝ առաջացնելովբրոնխիալծառ, որիծայրամասայինօդատարխողովակներըվերածվումենթոքաբշտերի (նկ. 2.3)։ Թոքաբշտերը (ալվեոլները) մանրագույնբրոնխներիողկույզանմանվերջավորություններնեն, որտեղկատարվում է գազափոխանակություն։ Թոքաբշտերըպատվածենարյունատարանոթներիխիտցանցով:<br />
  11. 11. ՆերշնչմանԺամանակկրծքավանդակիմկանները և ստոծանինկծկվումեն՝ մեծացնելովկրծքավանդակիծավալը։ Քանիորթոքամզայինխոռոչումճնշումըմթնոլորտայինիցցածր է, կրծքավանդակիծավալիմեծացմանհետմեկտեղ, լայնանումեննաևթոքերը, որիհետևանքովօդնանցնում է այնտեղ (նկ. 2.4ա)։ Արտաշնչմանժամանակվերոհիշյալմկաններըթուլանումեն, և օդըդուրս է գալիսթոքերից:<br />
  12. 12. Մարդուշնչառությանհաճախությունը և ծավալըկախված է մարմնիթթվածնիպահանջից։ Չափահասմարդըհանգիստվիճակումմեկներշնչմանընթացքումներշնչում է մոտավորապես 500 մլօդ։ Շնչառությանհաճախությունըսովորաբարկազմում է՝<br />չափահասմարդկանց և ութտարեկանիցբարձրերեխաներիմոտ՝ րոպեում 14-18 շնչառականշարժում,<br />1-8 տարեկաներեխաներիմոտ՝ րոպեում 20-25 շնչառականշարժում,<br />ծծկերերեխաներիմոտ՝ րոպեում 40-60 շնչառականշարժում։<br />Շնչառություննանընդհատ է և կառավարվում է նյարդայինհամակարգիկողմից։<br />Մարդուշնչառությունըկարող է դժվարանալկրծքավանդակիվնասվածքների, շնչառականհիվանդությունների, ալերգիկվիճակների, շնչուղիներիխցանման և այլպատճառներով։ Այսպատճառներըկարողենհանգեցնելշնչառությանկանգի, որըկյանքինանմիջականվտանգսպառնացողիրավիճակ է։<br />
  13. 13. ՍՐՏԱՆՈԹԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Սրտանոթային (արյանշրջանառության) համակարգըիրականացնում է արյանանընդհատհոսքըմարմնում։ Արյանհոսքիշնորհիվբջիջներնապահովվումենթթվածնով, սննդանյութերով և հեռացվումենածխաթթուգազնունյութափոխանակությանարգասիքները։ Սրտանոթայինհամակարգըկազմումենսիրտը և արյունատարանոթները<br />
  14. 14.
  15. 15. ՍԻՐՏ <br /> <br />Սիրտըկրծոսկրիհետևումտեղակայվածմկանայինխոռոչավորօրգան է, որըմղում է արյուննամբողջմարմնով։ Սիրտըբաժանվում է իրարհետչհաղորդակցվողաջ և ձախկեսերի։<br />Սրտիմղիչգործունեություննապահովվում է սրտամկանիկծկմանշնորհիվ։ Սիրտնունիիրսեփականէլեկտրականհամակարգը, որըկարգավորում է սրտիկծկումներիկանոնավորությունը։ Սրտիկծկումներիկանոնավորություննապահովում է արյանանընդհատհոսքը։ Սիրտնունիփականայինհամակարգ, որիշնորհիվապահովվում է արյանհոսքըմեկուղղությամբ: Փականայինհամակարգըխոչընդոտում է արյանհետհոսքը։<br />Սրտամկանըթթվածնի և սննդանյութերիանդադարմատակարարմանկարիքունի։ Սրտամկանըսնուցողանոթներըկոչվումենպսակաձևանոթներ։<br />
  16. 16. ՈՍԿՐԱՄԿԱՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ<br />Ոսկրամկանային (հենաշարժիչ) համակարգնիրականացնում է մարմնիհենման, ներքինօրգաններիպաշտպանման, շարժումներիապահովման, աղերիպահեստավորման, արյանբջիջներիստեղծման, ջերմարտադրմանֆունկցիաներ։<br />Ոսկրամկանայինհամակարգըբաղկացած է ոսկրերից, կմախքայինմկաններից, ջլերիցուկապաններից։<br />Մարմիննունի 200-ից ավելիոսկրեր։ Ոսկրըկմախքըձևավորողօրգան է, որիհիմնականմասըկազմված է ամուր, պինդհյուսվածքից: Ոսկրերըտարիքիհետորոշակիփոփոխություններենկրում։ Երիտասարդտարիքումդրանքավելիճկունեն և դժվարենկոտրվում, իսկտարեցմարդկանցոսկրերնավելիփխրունեն և հեշտենկոտրվում։ Ոսկրերնըստկառուցվածքիլինումենխողովակավոր (ազդրոսկր, բազկոսկր), տափակ (կրծոսկր, կողեր, թիակ) և խառը (ողներ, ստորինծնոտ)։ Կմախքըկատարում է հենարանիդեր՝ պաշտպանելովներքինօրգանները և հյուսվածքները։<br />
  17. 17.
  18. 18.  <br />Գանգը, որըպաշտպանում է գլխուղեղըվնասվածքներից, կազմված է գանգիոսկրերից (ծոծրակոսկր, գագաթոսկր, քունքոսկր և այլն)։ Իրանիկմախքըկազմված է ողնաշարից և կրծքավանդակից։<br /> <br />Ողնաշարը, որըպաշտպանում է ողնուղեղը, բաղկացած է ողներից, որոնքմիմյանցիցբաժանվածենաճառայինհյուսվածքիշերտով; Կրծքավանդակըձևավորվում է կողերի՝ կրծոսկրինուողներինմիանալուց։ Այնպաշտպանում է իրներսումգտնվողօրգանները<br />
  19. 19. Տարբերումենքոսկրերիմիացմաներեքձև՝ անշարժմիացում (գանգիոսկրեր, սրբոսկրըկազմողողները), կիսաշարժունմիացում (ողներիմիացումըմիմյանց, կողերիմիացումըկրծոսկրին) և շարժունմիացումկամհոդ (արմնկային, կոնքազդրային, սրունքթաթային): Անշարժմիացումըձևավորվում Է ոսկրերիսերտաճման, կարաններիմիջոցով։ Ոսկրերիկիսաշարժունմիացումըձևավորվում է աճառայինհյուսվածքի և կապաններիմիջոցով: Ոսկրերիշարժունմիացումը՝ հոդը, ունիբարդկառուցվածք (նկ. 2.9)։ Այնկազմված Է ոսկրերիներհոդայինծայրերից, ներհոդայինհեղուկից և հոդըդրսիցպատողթաղանթից՝ հոդաշապիկից։ Սովորաբարհոդըկազմողոսկրերիհոդայինմակերեսներիցմեկըլինում Է ուռուցիկ, մյուսը՝ գոգավոր։ Հոդիամրություննապահովումենկապանները, որոնցովոսկրերըկապվումենմիմյանց։<br />
  20. 20.
  21. 21. Մկաննօրգան Է, որիկծկմանշնորհիվառաջանում Է շարժում։ Մկաններըոսկրերինամրանումենջլերով, որոնքկազմվածենամուրկապակցողհյուսվածքից։ Մկաններիաշխատանքիընթացքումանջատվում Է ջերմություն։<br />
  22. 22.
  23. 23. Մկաններըլինումենկամային և ոչկամային։ Կամայինմկաններըկծկվումենմարդուկամքով։ Օրինակ՝ մարդըիրցանկությամբշարժում է ձեռքը։ Այսխմբիմեջենմտնումգլխի, պարանոցի, իրանիվերջույթներիբոլորմկանները, ինչպեսնաևորոշներքինօրգանների, կոկորդի, լեզվիմկանները։ Ոչկամայինմկաններըգտնվումեններքինօրգանների և արյունատարանոթներիպատերում։ Այսմկաններիկծկումըկախվածչէմարդուկամքից։<br />
  24. 24. ՄԱՐՍՈՂԱԿԱՆՀԱՄԱԿԱՐԳ<br /> <br />Մարսողականհամակարգնապահովում է մարմինըջրով, աղերով և սննդարարնյութերով, որոնքանհրաժեշտենէներգիայիստացման, բջիջներինորմալկենսագործունեությանհամար։<br />Մարսողականհամակարգըկազմված է մարսողականխողովակից (բերանիխոռոչ, ըմպան, կերակրափող, ստամոքս, աղիներ) և նրամեջբացվողմարսողականգեղձերից (թքագեղձեր, լյարդ, ենթաստամոքսայինգեղձ և այլն) (նկ. 2.12):<br />
  25. 25.
  26. 26. Մարսողականհամակարգիօրգաններիվնասման և նրանցնորմալգործունեությանխանգարմանպատճառկարողենհանդիսանալորովայնիվնասվածքները, որոշհիվանդություններ և թունավորումները։<br />

×