Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Waarnemen
    Zien, kijken en leren kijken
                   bij fotografie


      Toon Blux
Het menselijk oog

Anatomie en psychologie van het waarnemen
Waarnemen:
    zintuiglijke waarneming
   Zien
   Horen
   Ruiken
   Proeven
   Voelen
   Beweging
   …
    Zintuig...
Waarnemen:
zien
het oog

Belangrijke delen zijn:

•de iris (regenboogvlies)
met pupil

•   de lens

•de oogzenuw (blinde
v...
Functie                          Camera                       Oog


                                 Overeenkomsten

    O...
Blikveld
Het blikveld is de ruimte om je
 heen die bekeken kan worden
 door alleen de ogen, maar niet              Het bli...
 Hetgezichtsveld is   Gezichts
 dat deel van de       veld
 ruimte dat wordt
 waargenomen als
 het oog gefixeerd
 is op e...
Gezichtsveld

Het menselijke
gezichtsveld met
twee ogen is
ongeveer 140
graden
horizontaal en
80 graden
verticaal.
Dit gee...
Oog tegenover camera ?



                    Van dynamisch
Van 3D naar 2D
                    naar statisch
Gewaarwording en waarneming


       (Neuro)psychologie
Voorbeelden van optische illusies


Ons brein doet zijn eigen
        zin of toch niet ?
Kleurillusie

welk van
deze
vlakken
(A of B) is
het
donkerste?
Vormillusie




Is deze
opgraving
echt ?
Illusies van Julian Beever
   Kamer van Ames
                     Grootte-illusie




                     Gegroeid?
Gewaarwording
Distale stimulus:
Een voorwerp in de
buitenwereld dat
licht weerkaatst

Proximale
stimulus:
Het patroon van ...
   Wat en waar ?   Waarnemen
                    = samenstellen
                    van de
                    verschille...
1. Dieptewaarneming
 Objecten in wereld
  (distale stimuli):
  3 dimensies
 Beelden op netvlies
  (proximale stimuli):
 ...
Dieptewaarneming
   Zien van diepte:
    reconstrueren
    3 dimensies
       Binoculaire
        aanwijzing (2 ogen)
  ...
Dieptewaarneming: met twee ogen !
   Binoculaire dispariteit:
    Ogen staan stukje uit elkaar:
    daarom twee net versc...
Dieptewaarneming: met één oog
•   Grootte
•   Textuurgradiënt
•   Lineair
    perspectief
•   Interpositie
•   Luchtperspe...
   Grootte:                                 Dieptewaarneming
    Hoe kleiner het beeld op het netvlies,   : met één oog
 ...
Dieptewerking: voorbeelden fotografie

grootte               textuurgradiënt
   Lineair perspectief (lijnperspectief)   Dieptewaarneming
    Hoe dichter perspectieflijnen (bv.      : met één oog
   ...
Lijnperspectief in fotografie
Dieptewaarneming
   Interpositie:                      : met één oog
    Belemmering van zicht (occlusie)
    suggereert ...
Dieptewerking in fotografie: interpositie
Dieptewerking fotografie: luchtperspectief
Dieptewerking in fotografie: schaduw
2. Perceptuele constanties
 We  zien voorwerpen in buitenwereld
  als onveranderlijk
 Toch verandert beeld op netvlies,
...
   Voor onze hersenen is het meer   Perceptuele
    aannemelijk dat mens wegloopt    constantie
    dan krimpt
          ...
   Voor onze hersenen is het meer     Perceptuele
    aannemelijk dat pannenkoek         constantie
    gedraaid is dan d...
   Voor onze hersenen blijft de   Lichtheids-
    lichtheid dezelfde             constantie

                            ...
Visuele perceptie
Visuele perceptie (zien):
 Is het verwerken van visuele prikkels in de hersenen
  en gebeurt meestal be...
Zenuwbanen van oog naar cortex
   Het zien met twee ogen is een van de voorwaarden voor
    het zien van diepte.
   Het ...
Zenuwbanen van oog naar cortex
Aandacht richten
 Het richten van onze aandacht op een
  bepaald voorwerp in onze omgeving kan
  de waarneming hiervan aa...
Geheugen

   Ook het geheugen stuurt de
    waarneming, waardoor bekende
    voorwerpen in het gezichtsveld
    eerder wo...
Gestalt
 totaalbeeld
 het geheel méér is dan de
  som van de samenstellende
  delen.
 de waarnemingspsychologie
  gaat ...
Gestaltwetten
   wet van aanvulling: onze geest vult de ontbrekende
    elementen aan.
   wet van overeenkomst: het groe...
Hersenwerk !
Gestalt: “totaalbeeld”
Visuele illusies
Psychologie van p e r c e p t i e


 Onze hersenen verwerken het licht op een meer
     intelligente wijze dan de sensor (...
Fysieke, meetbare kwantiteit    Waargenomen, subjectieve
                                            kwantiteit     Belich...
Waarnemen

Enkele toepassingen in de fotografie
Lineair perspectief in 2 D
                            (gevoel van diepte)
   Camera horizontaal:
    landschapslijnen lo...
Lineair perspectief
f 10

Laag standpunt

Horizontaal

Licht
Foute crop !




 “Sorry Geert”
Verkleinend perspectief
   Naast convergerende lijnen (lineair) ook identieke of
    soortgelijke objecten op verschillen...
Atmosferisch perspectief
   suggestie van diepte bewerkstelligd door het
    atmosferisch, d.w.z. minder scherp omlijnd
 ...
Atmosferisch
perspectief
Lichte tonen voor verre
delen

Tegenlicht versterkt effect
Toonperspectief
Kleurperspectief



Lichte en
donkere
kleuren of
grijswaarden
lijken elkaar af
te stoten
waardoor er
een r...
Gestalt:



Hersenen proberen het totaalplaatje logisch te begrijpen !




                                        symmetr...
Gestalt:



Hersenen proberen het totaalplaatje logisch te begrijpen !




                                       symmetri...
Dynamisch bereik
Verhouding tussen de
maximale en minimale
luminantiewaarden in een
foto

Het menselijk oog
heeft een zeer...
Forum: leer kijken met de ogen van een
andere fotograaf !
Wat hebben we vandaag geleerd ?


1.   Fotografie is leren kijken in 2D
2.   Fotografie is statisch en zien dynamisch
3.  ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Waarnemen, Zien, kijken en leren kijken bij fotografie

6,211 views

Published on

Presentatie door Toon Blux over Waarnemen: Zien, kijken en leren kijken bij fotografie. Deze presentatie werd gegeven tijdens een clubavond voor Lenske Boortmeerbeek.
www.lenske.be

  • Be the first to comment

Waarnemen, Zien, kijken en leren kijken bij fotografie

  1. 1. Waarnemen Zien, kijken en leren kijken bij fotografie Toon Blux
  2. 2. Het menselijk oog Anatomie en psychologie van het waarnemen
  3. 3. Waarnemen: zintuiglijke waarneming  Zien  Horen  Ruiken  Proeven  Voelen  Beweging  … Zintuigen (ogen, oren, …) nemen de werkelijkheid waar en de hersenen verwerken deze informatie (zien en kijken)
  4. 4. Waarnemen: zien het oog Belangrijke delen zijn: •de iris (regenboogvlies) met pupil • de lens •de oogzenuw (blinde vlek) • de retina (netvlies)
  5. 5. Functie Camera Oog Overeenkomsten Opening om licht 1 lensopening pupil door te laten Controle over de spieren regelen de grootte 2 hoeveelheid licht dat diafragma van de pupilopening (iris) binnenkomt Breking van het licht hoornvlies, lens, vloeistof in 3 glazen lenzen (refractie) de oogbol lichtreceptoren op het netvlies (staafjes = 4 Beeldvorming ccd (sensor) licht/donker) (kegeltjes: kleur) Verschillen aanpassen afstand tussen spieren passen de dikte 1 Focussen lens en ccd van de lens aan Aantal lenzen meerdere lenzen achter twee lenzen naast elkaar 2 elkaar
  6. 6. Blikveld Het blikveld is de ruimte om je heen die bekeken kan worden door alleen de ogen, maar niet Het blikveld verschilt van het het hoofd te bewegen. gezichtsveld: bij de laatste blijven  Monoculaire blikveld is de ruimte die ook de ogen op gezien kan worden met één oog dezelfde positie.  Binoculaire blikveld is de ruimte die Het blikveld gezien kan worden met twee ogen wordt nog ruimer als we het hoofd bewegen (panorama) panorama
  7. 7.  Hetgezichtsveld is Gezichts dat deel van de veld ruimte dat wordt waargenomen als het oog gefixeerd is op een bepaald punt.
  8. 8. Gezichtsveld Het menselijke gezichtsveld met twee ogen is ongeveer 140 graden horizontaal en 80 graden verticaal. Dit geeft een verhouding van ongeveer 1.75:1 (140 gedeeld door 80)
  9. 9. Oog tegenover camera ? Van dynamisch Van 3D naar 2D naar statisch
  10. 10. Gewaarwording en waarneming (Neuro)psychologie
  11. 11. Voorbeelden van optische illusies Ons brein doet zijn eigen zin of toch niet ?
  12. 12. Kleurillusie welk van deze vlakken (A of B) is het donkerste?
  13. 13. Vormillusie Is deze opgraving echt ?
  14. 14. Illusies van Julian Beever
  15. 15.  Kamer van Ames Grootte-illusie Gegroeid?
  16. 16. Gewaarwording Distale stimulus: Een voorwerp in de buitenwereld dat licht weerkaatst Proximale stimulus: Het patroon van licht op ons netvlies, afkomstig van dat voorwerp
  17. 17.  Wat en waar ? Waarnemen = samenstellen van de verschillende distale stimuli Vorm Diepte Perspectief Lichtheid Textuur Kleur Beweging …
  18. 18. 1. Dieptewaarneming  Objecten in wereld (distale stimuli): 3 dimensies  Beelden op netvlies (proximale stimuli): 2 dimensies  3D 2D
  19. 19. Dieptewaarneming  Zien van diepte: reconstrueren 3 dimensies  Binoculaire aanwijzing (2 ogen)  Monoculaire aanwijzingen (1 oog)
  20. 20. Dieptewaarneming: met twee ogen !  Binoculaire dispariteit: Ogen staan stukje uit elkaar: daarom twee net verschoven beelden  Hersenen fuseren deze beelden. Nodig: terugschuiven’  Hoe verder weg object: hoe minder verschuiving nodig  Alcoholgebruik: problemen met fusie
  21. 21. Dieptewaarneming: met één oog • Grootte • Textuurgradiënt • Lineair perspectief • Interpositie • Luchtperspectief • Schaduw
  22. 22.  Grootte: Dieptewaarneming Hoe kleiner het beeld op het netvlies, : met één oog hoe verder het voorwerp wegstaat  Textuurgradiënt: •Grootte Hoe dichter gradiënt, hoe verder weg •Textuurgradiënt •Lineair perspectief •Interpositie •Luchtperspectief •Schaduw
  23. 23. Dieptewerking: voorbeelden fotografie grootte textuurgradiënt
  24. 24.  Lineair perspectief (lijnperspectief) Dieptewaarneming Hoe dichter perspectieflijnen (bv. : met één oog weg, rails, ..) bij elkaar staan, hoe verder weg •Grootte •Textuurgradiënt •Lineair perspectief •Interpositie •Luchtperspectief •Schaduw
  25. 25. Lijnperspectief in fotografie
  26. 26. Dieptewaarneming  Interpositie: : met één oog Belemmering van zicht (occlusie) suggereert diepte •Grootte  Luchtperspectief: •Textuurgradiënt Hoe onverzadigder de kleur, hoe •Lineair perspectief verder weg •Interpositie  Schaduw: •Luchtperspectief •Schaduw
  27. 27. Dieptewerking in fotografie: interpositie
  28. 28. Dieptewerking fotografie: luchtperspectief
  29. 29. Dieptewerking in fotografie: schaduw
  30. 30. 2. Perceptuele constanties  We zien voorwerpen in buitenwereld als onveranderlijk  Toch verandert beeld op netvlies, afhankelijk van afstand, gezichtshoek, belichting, …  Grootteconstantie  Vormconstantie  Lichtheidsconstantie
  31. 31.  Voor onze hersenen is het meer Perceptuele aannemelijk dat mens wegloopt constantie dan krimpt Grootte op netvlies verandert met afstand … Toch “krimpt” een object niet als het van jou weg beweegt: grootteconstantie
  32. 32.  Voor onze hersenen is het meer Perceptuele aannemelijk dat pannenkoek constantie gedraaid is dan dat het ei wordt Vorm op netvlies verandert met gezichtshoek
  33. 33.  Voor onze hersenen blijft de Lichtheids- lichtheid dezelfde constantie Hoeveelhei d licht op netvlies verandert met intensiteit lichtbron
  34. 34. Visuele perceptie Visuele perceptie (zien):  Is het verwerken van visuele prikkels in de hersenen en gebeurt meestal bewust  Zien kan soms onbewust plaatsvinden (= impliciete waarneming)
  35. 35. Zenuwbanen van oog naar cortex  Het zien met twee ogen is een van de voorwaarden voor het zien van diepte.  Het gezichtsveld correspondeert met een beeld op het netvlies.  Netvlieshelften aan de kant van de neus projecteren via het chiasma opticum naar de tegenovergestelde hersenhelft.  Aan de kant van de slaap projecteren zij naar de aan dezelfde kant gelegen hersenhelft.  Twee routes:  contouren en snelle bewegingen  details en kleur
  36. 36. Zenuwbanen van oog naar cortex
  37. 37. Aandacht richten  Het richten van onze aandacht op een bepaald voorwerp in onze omgeving kan de waarneming hiervan aanscherpen  Aandacht helpt ons ook bij het visueel zoeken naar voorwerpen in de omgeving  Aandacht helpt bij het leren kijken bij fotografie ( compositie, licht, scherptediepte, contrast, …)
  38. 38. Geheugen  Ook het geheugen stuurt de waarneming, waardoor bekende voorwerpen in het gezichtsveld eerder worden herkend of opgespoord dan onbekende voorwerpen  Waarneming en herkenning zijn dus nauw met elkaar verbonden
  39. 39. Gestalt  totaalbeeld  het geheel méér is dan de som van de samenstellende delen.  de waarnemingspsychologie gaat ervan uit dat de mens méér ervaart dan de som van de afzonderlijke zintuiglijke prikkels.
  40. 40. Gestaltwetten  wet van aanvulling: onze geest vult de ontbrekende elementen aan.  wet van overeenkomst: het groeperen van gelijke elementen tot een geheel.  wet van nabijheid: elementen die dicht bij elkaar liggen worden als eenheid beschouwd  wet van symmetrie: symmetrische elementen worden tot dezelfde figuur gerekend ongeacht hun afstand  wet van continuïteit: het doortrekken van een (denkbeeldige) lijn  wet van einddoel: elementen die in eenzelfde richting bewegen worden als eenheid beschouwd
  41. 41. Hersenwerk !
  42. 42. Gestalt: “totaalbeeld”
  43. 43. Visuele illusies
  44. 44. Psychologie van p e r c e p t i e Onze hersenen verwerken het licht op een meer intelligente wijze dan de sensor (ccd) Fysieke, meetbare Waargenomen, subjectieve kwantiteit kwantiteit luminantie helderheid reflectie lichtheid
  45. 45. Fysieke, meetbare kwantiteit Waargenomen, subjectieve kwantiteit Belichtingstermen luminantie helderheid reflectie lichtheid Luminantie (lichtintensiteit): (lichtintensiteit) hoeveelheid licht die oog (sensor) bereikt (uitgedrukt in candela per m2) Reflectie: Reflectie hoeveelheid licht die op een oppervlakte valt en erdoor weer wordt afgegeven Helderheid: Helderheid waargenomen luminantie (niet precies meetbaar; subjectief) Lichtheid: Lichtheid de waargenomen reflectie
  46. 46. Waarnemen Enkele toepassingen in de fotografie
  47. 47. Lineair perspectief in 2 D (gevoel van diepte)  Camera horizontaal: landschapslijnen lopen samen (convergeren) op de horizonlijn  Camera omhoog gericht: verticale lijnen (zoals zijkanten gebouw) lopen in de richting van een fictief punt in de lucht (= minder realistisch beeld)  Brandpuntsafstand: groothoek geeft meer convergentie; tele minder  Standpunt in de hoogte: afstand tussen de grond en de camera is bepalend voor de convergentie van de lijnen en de sterkte van het perspectief; bij te lage of te hoge camerapositie is de convergentie nauwelijks zichtbaar
  48. 48. Lineair perspectief f 10 Laag standpunt Horizontaal Licht
  49. 49. Foute crop ! “Sorry Geert”
  50. 50. Verkleinend perspectief  Naast convergerende lijnen (lineair) ook identieke of soortgelijke objecten op verschillende afstanden
  51. 51. Atmosferisch perspectief  suggestie van diepte bewerkstelligd door het atmosferisch, d.w.z. minder scherp omlijnd weergeven van op afstand gelegen elementen  Verre delen lichtere tonen en kleiner  Tegenlicht kan het effect versterken  Beter met tele dan met breedhoek  Bij omzetten van RGB naar ZW: veel blauw gebruiken
  52. 52. Atmosferisch perspectief Lichte tonen voor verre delen Tegenlicht versterkt effect
  53. 53. Toonperspectief Kleurperspectief Lichte en donkere kleuren of grijswaarden lijken elkaar af te stoten waardoor er een ruimtelijke indruk met diepte ontstaat
  54. 54. Gestalt: Hersenen proberen het totaalplaatje logisch te begrijpen ! symmetrie
  55. 55. Gestalt: Hersenen proberen het totaalplaatje logisch te begrijpen ! symmetrie aanvulling
  56. 56. Dynamisch bereik Verhouding tussen de maximale en minimale luminantiewaarden in een foto Het menselijk oog heeft een zeer groot dynamisch bereik HDR !
  57. 57. Forum: leer kijken met de ogen van een andere fotograaf !
  58. 58. Wat hebben we vandaag geleerd ? 1. Fotografie is leren kijken in 2D 2. Fotografie is statisch en zien dynamisch 3. Leer kijken met de ogen van een ander ! Dank voor uw aandacht

×