Successfully reported this slideshow.

Asimilasyon

14

Share

Loading in …3
×
1 of 26
1 of 26

More Related Content

Related Books

Free with a 14 day trial from Scribd

See all

Asimilasyon

  1. 1. (hehe, kunwari, screensaver)
  2. 2. Sa pagpapalit na ito, maraming parte ng kanilang katawan ang nawawala, nadadagdag at napapalitan. Sa Filipino rin ay maraming pagbabago sa mga salita na kung tawagin ay... hanggang sa maging itong isang ganap na lalaki o babae. 1 pang halimbawa ay ang isang uod, na nagiging isang magandang paruparo. : Mga pagbabagong morpoponemiko : patungong isang bata, Maraming pagbabago sa ating paligid. Halimbawa na lamang ang nasa kaliwa, ang pagbabago ng isang tao, mula sa isang sanggol,
  3. 3. Ang ponema ay isa sa mga yunit ng tunog na  nagpapakita ng kaibhan ng isang salita mula  sa isa pang salita ng partikular na wika. Ang  pagkakaiba ng kahulugan ng mga  salitang Filipino na "baha" at "bahay" ay  bunga ng pagkakaroon ng dagdag na  ponemang /y/ sa salitang "bahay". Kung  gayon, ang ponema ay ang pundamental at  teoretikong yunit ng tunog na nagbubuklod ng  salita. Nakakabuo ng ibang kahulugan kapag  pinapalitan ang isang ponema nito.
  4. 4. Ang mga ponema ay mga titik ng alpabeto dahil sa mga tunog na nililikha nito. Ang a, e, i, o, u, a ay may mga tunog na /?ah/, /?eh/, /?ih/, /?oh/, /?uh/ Kung bibigkasin ay may impit sa simula at mat tunog na /h/ sa hulihan. Halimbawa: Alak > /?alak/ Elesi > /?elesih/ Ulan /?ulan/
  5. 5. Kung ang salita ay pinagigitnaan ng patinig, kung ano ang tunog ng patinig mananatili ang tunog nito sa Transkripsyon. Halimbawa: Aaminin > /?a?aminin/ Iinom > /?i?inom/ mag-aaliw > /mag?a?aliw/
  6. 6. Ang ponemang /ng/ ay may tunog na pailong na kung isusulat ay /ŋ/ Halimbawa: manga > /maŋga/ lungkot > /luŋkot/
  7. 7. Ang impit o ang paghinto ng hangit sa lalamunan o glotal ay may tunog din bilang ponema. Ang ginagamit dito ay tandang pananong na walang tulodok /?/ (dahil wala sa computer nito gamitin na lang natin ang ?) Halimbawa: sumpa – curse > /sumpa?/ liko - /liko?/ Bata – child > /bata?/
  8. 8. Ang mga salitang walang impit naman sa hulihan ng salita ay may tunog na /h/ Halimbawa: Saya > /sayah/ Mata > /matah/
  9. 9. Ang morpema ay ang pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan. Bawat salita sa isang wika ay binubuo ng mga pantig na pinagsama-sama. Subalit hindi lahat ng pinagsama- samang mga pantig ay makakabuo ng isang salita.
  10. 10. Halimbawa: Ang salitang bata ay binubuo ng mga ponemang /b/, /a/, /t/, /a/ na isang pinakamaliit nay unit ng salita. Ang salitang doktor ay isang salita ngunit kapag nilapian natin ito sa hulihan ng –a mabubuo ang salitang doktora. Ang morpema dito ay ang –a- na inilapi dahil nang inilapi natin ito nagkaroon ng bagong kahulugan ang salitang doktor at nagging kasarian ng babae.
  11. 11. Maaari itong hatiin sa walong uri: ang asimilasyon pagpapalit ng titikpag-aangkop pagkakaltas ng ponema ang paglalapi sa H ang metatesis paglilipat-diin pagsusudlong
  12. 12. - ang pagbabagong kinapapalooban ng mga panlaping nagtatapos sa “-ng” dahil sa impluwensya ng kasunod na katinig nito. Nakikibagay ang huling titik ng panlapi sa unang titik ng salitang ugat - napapaloob dito ang tinatawag na alamorp na morpema. Ito ay ang maaaring pagbabago ng anyo ng morpema dahil sa impluwensya ng kapaligiran. Eto ang mga halimbawa ng mga alomorp ng mga morpema:
  13. 13. [ pang- ] [ pam- ] [ pan- ][ mang- ] [ mam- ] [ man- ][ kasing- ] [ kasim- ] [ kasin- ]
  14. 14. : gamit ng bawat alomorp ng morpema : ginagamit sa mga katinig o sa mga katinig na k, g, h, m, n, w, at y : mga halimbawa : -pangkuha -panghimagas -pangwalis -panggatong -manggamot -mang-api -manghimasok -manghamon -kasinghaba -kasinggulo -kasingganda -kasingkulay : gamit ng bawat alomorp ng morpema : ginagamit kung nauuna sa mga salitang nag- uumpisa sa /b/ o /p/ : mga halimbawa : -pambato -pambansa -pampurok -pambayan -mambola -mamasa (basa) -mamutol (putol) -mamikot (pikot) -kasimputi -kasimbaho -kasimpayat -kasimbigat : gamit ng bawat alomorp ng morpema : Ginagamit sa mga natitirang mga ibang letra tulad ng l, d, r, s, t : mga halimbawa : -pantahi -palunas -panluto -pandagat -manligaw -mandugas -manahi (tahi) -mandaya -kasindali -kasintulis -kasintalino -kasintulin
  15. 15. : dalawang uri ng asimilasyon: - asimilasyong nagaganap ng matapos na maging n at m ang ng dahil sa pakikibagay sa susunod na titik, nawawala pa ang mga unang titik ng mga s.u. na nagsisimula sa [d,l,r,s,t,b,p] at nananatili na lamang ang tunog na /n/ at /m/ - ito ay asimilasyong nagaganap sa pailong na /n/ sa pinal na posisyon na isang morpema sanhi ng impluwensya ng kasunod na tunog. Nagiging /n/ o /m/ ang tunog na /n/ dahil sa sumusunod na tunog. Wala ng ibang pagbabago maliban sa m,n Halimbawa: di ganap: pang + sayaw =pansayaw sing + dunong =sindunong sing + pula =simpula kasing + bait =kasimbait Halimbawa: ganap: mang + tahi =manahi pang + bato =pamato pang + pukaw =pamukaw mang + salamin =manalamin
  16. 16. : Sa bahaging ito, mababanggit na rin ang pagkakaroon ng pag-uulit sa loob ng salita. Ito ang halimbawa nito : mang + sayaw > >> > > mansayaw > >> > > manayaw > >> > > ma(na)2yaw > >> > > mananayaw pang + bato > >> > > pambato > >> > > pamato > >> > > pa(ma)2to > >> > > pamamato
  17. 17. : may pagkakataon naman sa tinatawag na asimilasyon ang pakikibagay ng salitang-ugat sa panlapi kapag nagsimula ito sa /a, e, i, o, u/ at inuulit ang unang pantig ng salitang- ugat tulad ng : mang-isda > >> > > mangingisda mang-aso > >> > > mangangaso mang-usap > >> > > mangungusap
  18. 18. PAGKAKALTAS NG PONEMA –. Nagaganap ang pagbabagong ito kung ang huling ponemang patinig ng salitang ugat ay nawawala sa paghuhulapi nito. Hal. Takip + -an = takipan = takpan Sara + -han= sarahan = sarhan
  19. 19. PAG-AANGKOP - nangangahulugan na pagsasama ng dalawang salitanangangahulugan na pagsasama ng dalawang salita. May pagkakalatas pa ring kasama rito.. Hal. Wika + ko > ikako/ kako Ayaw + ko > ayoko Tayo + na > tena
  20. 20. PAGPAPALIT NG PONEMA- kung ang isa o dalawang titik ng salita ay napapalitan ng iba bukod sa kung nagkakaltas o nagsusudlong.Ang ponemang /d/ sa posisyong inisyal ng salitang nilalapian ay karaniwang napapalitan ng ponemang /r/ kapag patinig ang huling ponema ng unlapi. Hal. D R Ma + dapat = madapat marapat Ma + dunong = madunong marunong o at u hal. turo + -an turoan > turuan l at g halik + -an > halikan > hagkan
  21. 21. PAGSUSUDLONG o PAGDARAGDAG NG PONEMA – kung bukod sa may hulapi na ang salitang pinapandiwa, ito ay sinusudlunagn o dinaragdagan pa ng isa pang hulapi. /-an/, -/han/,/ -in/, /-hin/,/-an/, o /–anan/ Hal. Alalahanin > alala+ -an > alalahan + -in > alalahanin Antabayanan, antayan Muntik- muntikanan, pagmuntikan, pagmuntikanan
  22. 22. METATESIS – kapag ang salitang ugat ay nagsisilula sa /l/ o / y/ ay ginitlapian ng (-in) ang /l/ o /y/ ng salitang ugat at ang /n/ ng gitlapi aynagkakapalit ng posisyon. Hal. -In + lipad = linipad = nilipad – in + yaya = yinaya = niyaya
  23. 23.  PAGLALAPI NG /h/ - nagaganap ang  paglalagay ng /h/ sa mga hulaping / –in/  at/–an/ sa mga salitang-ugat na  nagtatapos sa patinig na walang impit.  Hindi naglalapi ng /h/kapag ang salita  ay nagtatapos sa katinig o sa impit. Hal.  takbo + -in > takbohin asa + -an > asahan

×