Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Bilimsel AraşTirmalarda YöNtem (2)

8,177 views

Published on

  • Be the first to comment

Bilimsel AraşTirmalarda YöNtem (2)

  1. 1. BİLİMSEL ARAŞTIRMALARDA YÖNTEM ve BASAMAKLAR Prof. Dr. Abdullah BAYRAM Kırıkkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı SUNAN : UZMAN BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ ALİ İHSAN KIRTAŞ
  2. 2. Bilim, tarafsız gözlem ve deneyler sonucu elde edilen, düzenlenmiş bilgiler topluluğudur <ul><li>Geceleri güneşi niçin göremeyiz? </li></ul><ul><li>Kuşlar niçin göç eder? </li></ul><ul><li>Gökyüzün niçin mavidir? </li></ul><ul><li>Tırtıl kelebeğe nasıl dönüşür? </li></ul><ul><li>Sakarya nehrinde balık ölümleri niçin giderek artıyor? </li></ul><ul><li>Mide ekşimesinin nedenleri nelerdir? gibi sorular </li></ul><ul><li>merak ve gözlem sonucu ortaya çıkan sorulardır. </li></ul>
  3. 3. Bilim adamı ve bilimsel bir problem <ul><li>Bilim adamı, özellikle kendi uzmanlık alanı içindeki fenomenleri bir dedektif gibi inceleyen, sorgulayan, neden-sonuç ilişkisi kurmaya çalışan ve elde ettiği bulguları çok iyi yorumlayarak gerçeği yakalayan insandır. </li></ul>
  4. 4. Merak ve Bilim <ul><li>Newton ’un ağaçtan düşen elmayı gözlerken, elmanın ağaçtan yere doğru düşme nedenini merak etmesi ve doğru yorumlara gidebilmesi, çağımızdaki pek çok gelişmenin kaynağı olarak yer çekimi kuvvetini fark etmesine neden olmuştur. </li></ul>
  5. 5. WARREN ve MARSHALL ülser = Helicobacter pylori <ul><li>J.R. WARREN ve B.J. MARSHALL , Avusturalya’da, bir Araştırma Hastanesinde patoloji çalışan ve kariyerleri olmayan iki hekimdirler (1979). </li></ul><ul><li>Ülserli hastaların mide mukozasından hazırlanmış çok sayıda preparatı tekrar tekrar inceleyerek, spiral şeklindeki bakterileri gözlemlediler. </li></ul><ul><li>Şaşkınlık yaratan bu bakteri türü o ana kadar bilinen spiral bakterilerden farklıydı. Warren ve Marshall tarafından Helicobacter pylori olarak adlandırıldı (1981). </li></ul>
  6. 6. Helicobacter pylori Warren & Marshall, 1981 <ul><li>WARREN ve MARSHALL </li></ul><ul><li>bu bakteri üzerine deneysel çalışmalarını 20 yıl boyunca sürdürdü. </li></ul><ul><li>Araştırma sonuçlarını değerlendirip bilimsel bir makale yayınladı ve </li></ul><ul><li>2005’te İsveç Stockholm Karolinska Enstitü tarafından Nobel Ödülü ile şereflendirildiler. </li></ul>
  7. 7. Mide ekşimeleri, ülser <ul><li>Oysa o zamana kadar mide ekşimeleri ve ülser üzerine yaklaşık 2.000 adet bilimsel makale yayınlanmıştı. Bu makale yazarları Helicobacter pylori’ den habersizdiler . </li></ul><ul><li>ABD’de yapılan bir araştırmada, ülser tedavisi için yazılan reçetelerin sadece %3’ünde (her ihtimale karşı) antibiyotik yazılmıştı. </li></ul>
  8. 8. Helicobacter pylori enfeksiyonu <ul><li>Helicobacter pylori enfeksiyonu birkaç ay içinde kronik yüzeysel gastrite yol açar. </li></ul><ul><li>Bu hastalığın tedavi edilmemesi durumunda kronik yüzeysel gastrit ülsere , bazı durumlarda ise kansere yol açar. </li></ul><ul><li>Günümüzde ülser, uygun antibiyotik tedavisiyle çoğunlukla bir haftada ortadan kaldırılabilmektedir. </li></ul>
  9. 9. Bilim insanının vasıfları <ul><li>Meraklıdır </li></ul><ul><li>Şüphecidir </li></ul><ul><li>Israrcıdır </li></ul><ul><li>Tarafsızdır </li></ul><ul><li>Otoriteyi reddeder </li></ul><ul><li>Bilimsel dayanağı olmayan görüşlere değer vermez </li></ul><ul><li>Gerektiğinde kendi düşüncelerini bile eleştirir. </li></ul>
  10. 10. Warren & Marshall fenomeninde izlenen yöntemin basamaklarına bakalım <ul><li>Problemin tespiti = Ülserin nedeni nedir? </li></ul><ul><li>Gözlem = 20 yıl sürdü </li></ul><ul><li>Verilerin toplanması = 20 yıl sürdü </li></ul><ul><li>Hipotezin kurulması = Ülseri yapan bir mikroorganizma olmalı ! </li></ul><ul><li>Tahminlerde bulunma = Hipotezim doğru ise mide iç duvarına yerleşmiş çok sayıda mikroorganizma görmeliyim </li></ul><ul><li>Hipotezin kontrollü deneylerle sınanması = 10 -15 yıl sürdü </li></ul><ul><li>Sonuç [Gerçek] = Heliobacter pylori </li></ul><ul><li>(Sonuçlar hipotezi doğrulamıyorsa hipoteze geri dönülür) </li></ul><ul><li>GERÇEK  TEORİ  KANUN </li></ul>
  11. 11. GÖZLEM ve TİPLERİ <ul><li>Gözlem = Belli bir amaç için cisimleri veya olayları doğal koşulları içinde ve oluş zamanlarına göre planlı ve dikkatli algılama etkinliğidir. </li></ul><ul><li>Gözlemler NİTEL ve NİCEL olmak üzere iki tiptir. </li></ul><ul><li>Nitel gözlem (qualitative observation , her hangi bir ölçü aleti kullanmadan , duyu organlarıyla yapılan gözlemdir. </li></ul><ul><li>Fen bilimleri için uygun ve güvenilir değildir . Subjektif data sağlar, sosyal bilimler için uygun bir yöntem olabilir. </li></ul>
  12. 12. Nicel gözlem (quantitative observation) <ul><li>Nicel gözlem , ölçü aletleri ile yapılan ve kesinlik ifade eden gözlemdir. </li></ul><ul><li>Fizik, kimya, biyoloji , mühendislik gibi doğa bilimleri alanlarında araştırmalar gözlem ve ölçmeye dayanır. </li></ul><ul><li>Örnek: Hava sıcaklığı – 40 C º iken, karla örtülü ot kümesinde iç sıcaklık + 22 C º bulundu. </li></ul>
  13. 13. VERİLERİN (data) TOPLANMASI <ul><li>Bir tarla çekirgesinde 3. bacak femur boyunun 21.06 ± 0.17 mm (n=12) , anten boyunun 36.71 ± 0.23 mm (n=12) olması birer veridir. </li></ul><ul><li>Ancak özellikle morfometrik araştırmalarda her bir veri mümkün oldukça seriler üzerinden ve ortalama değerleri ile (x) verilmelidir. </li></ul>
  14. 14. Bilim ve deney <ul><li>Fizik Profesörü Frank WOLF’a göre, bilimde esas olan “ deney ”dir. </li></ul><ul><li>Deney, bilimsel yöntemin en güvenilir basamağını teşkil eder . </li></ul><ul><li>Olaylar arasında ilişki kurmayı ve bilimsel düşünmeyi öğretir. </li></ul><ul><li>Deney düzeneği dikkatle seçilmelidir. </li></ul><ul><li>Deneyde kullanılan materyal doğru seçilmeli, yöntem doğru olmalıdır. </li></ul><ul><li>Bu yüzden, hangi araştırmanın hangi materyal ve yöntem ile yapıldığının araştırılması da önemlidir. </li></ul>
  15. 15. Kontrollü deney <ul><li>Bu sırada bilim adamı şüphecidir ve sabır lıdır. </li></ul><ul><li>Sonuca ulaşamıyorsa veya sorularına yanıt alamıyorsa deney düzeneğini değiştirir veya yeniden kurar. </li></ul><ul><li>Deney kontrolsüz yapılmışsa, kontrol grubu / grupları ile test edilir. Birçok durumda deney kontrollü yapılır. Kontrollü deneyler , her defasında bir faktörü değiştirip diğer faktörlerin sabit tutulmasıyla yapılan deneylerdir. </li></ul>
  16. 16. BULGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE SONUÇ ÇIKARMA <ul><li>Hipotezin doğruluğunu test etmeye yönelik yapılan gözlem ve deneylerden elde edilen verilerin değerlendirilmesi , bilimsel çalışmanın sonucunu yorumlamak açısından ayrı bir önem taşır. </li></ul><ul><li>Bu sonuçlar bazı çalışmalarda kendi başına bir anlam ifade etmeyebilir, bu verilerin istatistik analiz yöntemleri ile değerlendirilmesi gerekir. </li></ul><ul><li>Elde edilmiş bulgular arasında dikkatle ilişki kurulmalı , hipotezin doğruluğu kanıtlanmalıdır. </li></ul>
  17. 17. Bulgu sonuçları = Proje raporu <ul><li>Bulgular problemi açıklıyorsa, çalışmanın sonuçları rapor edilir, bilimsel makale formatında dünyaya duyurulur. </li></ul><ul><li>Bir proje raporunda şu başlıklar yer almalıdır: </li></ul><ul><ul><li>Projenin Adı </li></ul></ul><ul><ul><li>Projeyi Hazırlayanlar </li></ul></ul><ul><ul><li>Projenin Amacı </li></ul></ul><ul><ul><li>Projenin Özeti </li></ul></ul><ul><ul><li>Giriş </li></ul></ul><ul><ul><li>Yöntem </li></ul></ul><ul><ul><li>Bulgular ve Tartışma </li></ul></ul><ul><ul><li>Kaynaklar </li></ul></ul><ul><ul><li>Teşekkür </li></ul></ul>
  18. 18. Beni sabırla dinlediğiniz için teşekkürler <ul><li> ALİ İHSAN KIRTAŞ </li></ul>

×