SlideShare a Scribd company logo

ADOLESHENCA

ADOLESHENCA

1 of 8
Download to read offline
1
Detyrë Kursi
Lënda:Koncepte themelore për të kuptuar kurrikulumin.
Tema:Adoleshenca një investim i të sotmes në dobi të së ardhmes.
Punoi: Pranoi:
Algita MESITI Prf.Jonida TIRANA
Anxhela XHARI
Çamërie GJANA
Mereme KAPIDANI
Joana TEFAJ
2
Tabela e Përmbajtjes
1-HYRJE
2- NJË VËSHTRIM I SHPEJTË MBI SITUATËN NË VEND
 Cilat janë dy sofizmat karakteristike të mendjes adoleshente?
 Me cfarë detyrash të rëndësishme përballen adoleshëlentët gjatë jetës së tyre personale
dhe shoqërore?
3- ÇFARË E SHQETËSON MË SHUMË NJË ADOLESHENT?
 Probleme të ndryshme të cilat e shqetësojnë adoleshentin.
 Mbi shëndetin e adoleshentit.
4- FORMIMI I IDENTITETIT
 Marrëdhëniet me moshatarët.
 Mardhëniet me prindërit.
5-BIBLIOGRAFIA
3
Hyrje
Adoleshenca është një periudhë tranzicioni nga fëmijëria në të rritur. Edhe pse organizmi pëson
ndryshime të rëndësishme, në saj të pubertetit. Adoleshenca gjithashtu ndikon edhe në ndryshime
emocionale të vazhdueshme dhe të papritura tek induvidët. Kjo nuk do të thotë që individi në
këtë moshë fiton rolin, privilegjet dhe përgjegjësitë e të rriturit, përveç një lirie të kufizuar. Kjo
moshë ka nevojë për kuptim të situatave të tyre dhe të besosh në dëshirat e tyre.Kjo grup-moshë
ka nevoja specifike, që ndryshojnë nga ato të të rriturve. Ata duhen njohur dhe trajtuar me
vëmendje të veçantë, sepse ndryshimi emocional i tyre është i menjëhershëm. Ndodhin
implekime të mëdha në lidhje me të ardhmen e "adoleshentit".
Promovimi i shëndetit të adoleshentit ka përgjegjës:
1) Prindërit ( por jo vetëm)
2) Mësuesit
3) Specialistët
4) Komunitetin
4
Adoleshenca është pikërisht midis moshës 10 dhe 20 vjecare. Kjo periudhë karakterizohet jo
vetëm nga ndryshime fizike të një trupi që zhvillohet por eshe nga shumë ndryshime emocionale
konjitive dhe social-emocione. Adoleshentët janë në dijeni të plotë të ndryshimeve dhe kur i pyet
se çfarë nuk pëlqejnë më shumë te vetja, më shpesh nga të gjitha përmendin pamjet e trupi.
-Cilat janë dy sofizmat karakteristike të mendjes adoleshente?
Gjatë adoleshencës zhvillohet edhe mënyra e të menduarit. Adoleshentat mund t'i kuptojnë dhe
t'i manipulojnë konceptet abstrakte, të meditojnë rreth mundësive alternative dhe të arsyetojnë
me terma hipotetike. Adoleshentët më të vegjël në veçanti nuk kanë gjasa të jenë objektivë rreth
çështjeve që lidhen me ta. Atyre u mungon kuptimi i thellë i vështirësive që kanë gjykimet
morale.David Elkind e përdori nocionin e Piazhes mbi egocentrizmin e adoleshentëve për të
shpeguar dy sofizma mendimi të kësaj grupmoshe. E oara është audienca imagjinare e cila është
prirja e adoleshentëve për të ndjerë se ata qenkan vazhdimisht nën vëzhgimin e të tjerëve dhe se
njerëzit qenkan gjithmonë duke gjykuar pamjen dhe sjelljen e tyre.Sofizma tjetëe e mëndimit të
adoleshentëve është miti personal e cila është ndjesua realiste e adoleshentëve për karakterin e
tyre unik.
-Me cfarë detyrash të rëndësishme përballen adoleshëlentët gjatë jetës së tyre personale
dhe shoqërore?
Adoleshentët janë të etur për të shpallur pavarësinë e tyre prej orindërve por njëkohësisht u
trmben edhe oërgjithësive te moshës. G.Stenli Holli një nga psikologët e parë të zhvillimit e
portretizonte adoleshencën si një periudhë "stuhie dhs stresi" e mbushur me vuajtje, pasione dhe
rebelizëm kundër autoritetit të të rriturve. Shumica e adoleshentëve nuk e përshkruajnë jetën e
tyre si të rrëmbyer nga trazirat dhe kaosi.
Adoleshenca, në menyre të pashmangshme shoqërohet edhe me stres të madh, qe lidhet me
shkollën, familjen dhe moshatarët. Studimet tregojnë se kujdesi i duhur lrindëror dhe lidhjet e
sigurta me prinderit gjatë adoleshencës, janë po aq efektive sa edhe gjatë fëmijërisë së hershme,
për t'i ndihmuar adoleshentët në kapërcimin e periudhave të vështira.
Çfarë e shqetëson një adoleshent?
Kjo grupmoshë ka shqetësimet specifike të saj, ndër të cilat mund të përmendim:
1. Puçrrat ose aknet
Aknet janë një prekje e lëkurës që shfaqen në pubertet tek vajzat në moshën 13-14 vjeçare,
ndërsa te djemtë 14-15 vjeçare. Lokalizimi më i shpeshtë është në ballë, por ato përhapen
edhe në pjesë të tjera të fytyrës.
2. Pesha
Adoleshenca është një periudhë disekuilibri natyror gjatë së cilës, veçanërisht për vajzat frika për
t’u shëndoshur, kthehet ndonjëherë në fiksim. Kjo është një periudhë ku nevojat ushqyese të
trupit rriten shumë. Pra nga njëra anë duhet që adoleshentët të ushqehen më shumë, nga ana tjetër
nuk duhet të tejkalojnë sasinë, për të mos u shëndoshur. Shtimi në peshë është normal në
periudhën e pubertetit.
5
3. Problemi i SIDA-s
Është mjaft e rëndësishme që grup-mosha e adoleshentëve të marrë edukimin dhe informimin e
duhur lidhur me problemin e SIDA-s dhe të sëmundjeve seksualisht të transmetueshme (SST-të).
Në kuadrin e edukatës shëndetësore dhe asaj seksuale, ata duhet të informohen si të mbrohen nga
SST-të dhe SIDA.
4. Gjumi
Çrregullimet e gjumit janë mjaft të shpeshta në moshën e adoleshencës. Për këtë ndikojnë disa
faktorë si: faktorët kulturorë dhe shkollorë. Nevoja për gjumë është mesatarisht 8 orë në këtë
moshë. Duhet theksuar se vështirësitë e gjumit në këtë moshë janë kalimtare.
5. Lodhja
Në fjalorin e adoleshentit termi “lodhje” përdoret vazhdimisht dhe mund të përcaktojë gjendje të
ndryshme: veç rasteve të lodhjes fizike ajo mund të përdoret edhe për të thënë “unë jam i
mërzitur”, “nuk ndihem mirë”, “më ka ardhur në majë të hundës”, “jam i trishtuar” etj. Gjendja e
lodhjes në moshën e adoleshencës, lidhet me gjendjen e gjumit, rritjen e shpejtë dhe balancën
energjitike.
6. Probleme të tjera të sëmundshmërisë së adoleshentit
 Çrregullime somatike
Disa çrregullime somatike janë të shprehura, si çrregullime të shikimit, dhëmbëve, të sistemit
kockor etj.
 Çrregullime funksionale e psikologjike Çrregullime funksionale (dhimbje koke, barku,
kyçesh), lodhja nga çrregullimet e gjumit janë relativisht të shpeshta tek adoleshentët.
 Idetë e tentativës së vetëvrasjes
Ndonëse nuk ka të dhëna të sakta në këtë drejtim në vendin tonë, njihen tendenca në moshën e
adoleshentit për tentativa vetëvrasjeje. Tragjike janë disa raste të kohëve të fundit, të cilat duhet
të trajtohen me prioritet dhe profesionalizëm, për ta mbrojtur maksimalisht këtë grupmoshë.
 Përdorimi i lëndëve psikotrope
 Konstatohet një rritje jo vetëm shqetësuese, por edhe kërcënuese e përdorimit të
këtyre produkteve në moshën e adoleshencës. Ka një rritje të shpejtë të përdorimit
të duhanit, alkoolit dhe drogave të ndryshme.
 Vaksinimet
Është e këshillueshme që të ndiqet vaksinimi dhe në moshën e adoleshentit.
6
Formimi i identitetit
Për të realizuar kalimin nga varësia prej prindërve nga varësia prej vetes, adoleshentët duhet të
zhvillojnë një ndjenjë të qendrueshne ndaj vetvetes. Ky proces është formimi i identitetit.
James Marcia beson se gjetja e një identiteti kërkon një periudhë intesive vetëksplorimi që quhet
kriza e identitetit. Ai njeh katër rezultate të mundshme të këtij procesi.
1. Njëri është arritja e identitetit. Adoleshentët qe kanë arritur këtë status kanë kaluar përmes
krizës së identitetit dhe kanë arritur sukses në gjetjen e zgjidhjeve personale për besimin dhe
qëllimet s tyre.
2. Disa prej adoleshentëve kanë ndjekur shtegun e marrjes së identitetit. Me caktimin
parapraktisht të një identiteti të zgjedhur për ta nga të tjerët, ata janë bërë aahtu siç të tjerët do të
dinin të ishin.
3. Adoleshentët e tjerë janë në monitoriumin e zgjedhjes së një identiteti. Ata janë në procesin e
eksplorimit aktiv të roleve të ndryshme, por ende nuk i janë qepur ndonjërit prej tyre.. Ata e
shmangin shqyrtimin e roleve në mënyrë të vetëdijshme. Disa që janë të pakënaqur me këtë
gjendje, por që janë të paaftë për të nisur një kërkim "për të gjetur veten", gjejnë ngushëllim tëk
droga apo abuzimi me alkoolin.
Marrëdhëniet me moshatarët
Shumë adoleshentë, grupi i moshatarëve iu siguron një rrjet mbështetje sociale dhe emocionale
qe iu mundëson jo vetëm pavërsi më të madhe nga të rruturit, por edhe kërkimin e identitetit
vetjak. Grupet e shoqërisë në fillimet e adoleshencës kanë prirje të jenë grupe të vogla te quajtura
klika me tre deri në nëntë veta. Nga mezi i adoleshencës, klikat e një seksi zakonisht iu hapin
udhën grupeve me sekse të përziera.
Mardhëniet me prindërit
Ndërkohë që janë duke kërkuar indentitetin e tyre vetjak, duke u përpjekur për pavarësi dhe duke
mësuar për të menduar mbi pasojat afatgjata të veprimeve të tyre , adoleshentët kërkojnë
udhëzime dhe argumente nga të rriturit, sidomos nga prindërit. Ndryshe nga fëmijët e vegjël që
mendojnë që prindërit dinë gjithcka, adoleshentët janë plotësisht të ndërgjegjshëm për mangësitë
e prindërve të tyre. Niveli i ulët i mardhënieve prind- fëmijë zakonisht ndodh në adoleshencën e
hershme, kur ndodhin ndryshimet fizike të pubertetit. Konfliktet me prindërit kanë prirje të jenë
për cështje të vogla dhe zakonisht nuk janë të ndera. Vetëm në një pakicë të vogël familjesh
marrëdhëniet prindër- fëmijë prishen dukshëm gjatë adoleshencës.
7
BIBLIOGRAFIA
Pernaska,Lajla;Katro,Jeta;Shabanaj,Nadja;Beluli,Amelda;Karamani Marjola,Adoleshenca,një
investim i të sotmes në dobi të së ardhmes,botimet"IGLI",Tiranë 2006.
Ivanova.VEtika për vajzat,Tiranë:Omsca-1,2006.
Charles G. Morris Albert A. MaistoPsikologjua shkenca e proceseve mendore dhe e sjelljes
njerëzore Qendra për Arsim Demokratik Tiranë 2008.
Prof. Dr. Zyhdi Dervishi Sociologjia SHBLSH e Re 2015
8

Recommended

Adoleshenca dhe Shoqeria
Adoleshenca dhe ShoqeriaAdoleshenca dhe Shoqeria
Adoleshenca dhe ShoqeriaAnida Ago
 
Zhvillimi moral dhe social adoleshenca
Zhvillimi moral dhe social   adoleshencaZhvillimi moral dhe social   adoleshenca
Zhvillimi moral dhe social adoleshencaAnida Rroshi
 
Le t'i themi stop, droges alkolit,duhanit.
Le t'i themi stop, droges alkolit,duhanit.Le t'i themi stop, droges alkolit,duhanit.
Le t'i themi stop, droges alkolit,duhanit.Vilson Shehu
 

More Related Content

What's hot

Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Hysen Doko
 
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen Down
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen DownEfektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen Down
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen DownAnida Ago
 
Ndue Kaza ``Adoleshenca``
Ndue Kaza ``Adoleshenca``Ndue Kaza ``Adoleshenca``
Ndue Kaza ``Adoleshenca``Adriatik Rexha
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneJugerta Poçi
 
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve Konventa mbi te Drejtat e Femijeve
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve Megi Braka
 
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari X
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari XAdoleshentet ne shkolle - Qytetari X
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari XGersa_a
 
Siguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internetSiguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internetenis vladi
 
Duhanpirja, drogat e tjera dhe shendeti yne.
Duhanpirja,  drogat e tjera dhe shendeti yne.Duhanpirja,  drogat e tjera dhe shendeti yne.
Duhanpirja, drogat e tjera dhe shendeti yne.EsliSula1
 
Duhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,AlkoliDuhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,AlkoliAba Abush
 
Projekt matematike
Projekt matematikeProjekt matematike
Projekt matematikeSejda Meça
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve22062002
 
4 stinet e vitit
4 stinet e vitit4 stinet e vitit
4 stinet e vititAnisa Kreka
 

What's hot (20)

Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeçStudim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
 
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
 
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen Down
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen DownEfektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen Down
Efektiviteti i nderhyrjes se hershme te femijet me Sindromen Down
 
Projekt droga
Projekt drogaProjekt droga
Projekt droga
 
Ndue Kaza ``Adoleshenca``
Ndue Kaza ``Adoleshenca``Ndue Kaza ``Adoleshenca``
Ndue Kaza ``Adoleshenca``
 
Duhani, rreziqet
Duhani, rreziqetDuhani, rreziqet
Duhani, rreziqet
 
Droga dhe shendeti
Droga dhe shendetiDroga dhe shendeti
Droga dhe shendeti
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
 
TE DREJTAT E FEMIJEVE DHE ALO 116
TE DREJTAT E FEMIJEVE DHE ALO 116TE DREJTAT E FEMIJEVE DHE ALO 116
TE DREJTAT E FEMIJEVE DHE ALO 116
 
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve Konventa mbi te Drejtat e Femijeve
Konventa mbi te Drejtat e Femijeve
 
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari X
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari XAdoleshentet ne shkolle - Qytetari X
Adoleshentet ne shkolle - Qytetari X
 
Siguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internetSiguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internet
 
Duhanpirja, drogat e tjera dhe shendeti yne.
Duhanpirja,  drogat e tjera dhe shendeti yne.Duhanpirja,  drogat e tjera dhe shendeti yne.
Duhanpirja, drogat e tjera dhe shendeti yne.
 
Duhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,AlkoliDuhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,Alkoli
 
Projekt matematike
Projekt matematikeProjekt matematike
Projekt matematike
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve
 
Lojrat popullore
Lojrat populloreLojrat popullore
Lojrat popullore
 
4 stinet e vitit
4 stinet e vitit4 stinet e vitit
4 stinet e vitit
 
Bulizmi ne shkolle...!!!!
Bulizmi ne shkolle...!!!!Bulizmi ne shkolle...!!!!
Bulizmi ne shkolle...!!!!
 
Lakimi emrit
Lakimi emrit Lakimi emrit
Lakimi emrit
 

Similar to ADOLESHENCA

Adoleshenti -Vetja Shoqërore
Adoleshenti -Vetja ShoqëroreAdoleshenti -Vetja Shoqërore
Adoleshenti -Vetja ShoqëroreArba Tabaku
 
I figli del_piacere_viola_lika
I figli del_piacere_viola_likaI figli del_piacere_viola_lika
I figli del_piacere_viola_likaOrfjold Oro-fjorde
 
Si zhvillohet njeriu ?
Si zhvillohet njeriu ?Si zhvillohet njeriu ?
Si zhvillohet njeriu ?Jusuf F. Tofaj
 
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptx
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptxTeorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptx
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptxBrunildaIsufi
 
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01Mirgit Vataj
 
Verbëria dhe problemet e shikimit
Verbëria dhe problemet e shikimitVerbëria dhe problemet e shikimit
Verbëria dhe problemet e shikimitAda Mehmeti
 
Paaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialPaaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialbilal muha
 
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolle
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkollePyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolle
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolleAnida Ago
 

Similar to ADOLESHENCA (20)

3
33
3
 
Adoleshenti -Vetja Shoqërore
Adoleshenti -Vetja ShoqëroreAdoleshenti -Vetja Shoqërore
Adoleshenti -Vetja Shoqërore
 
I figli del_piacere_viola_lika
I figli del_piacere_viola_likaI figli del_piacere_viola_lika
I figli del_piacere_viola_lika
 
ZHVILLIMI I FEMIJES !!!!
ZHVILLIMI I FEMIJES !!!!ZHVILLIMI I FEMIJES !!!!
ZHVILLIMI I FEMIJES !!!!
 
Shendeti mendor
Shendeti mendorShendeti mendor
Shendeti mendor
 
Dr Hysni Aliu , Finlande. Qrregullimet e personalitetit
Dr Hysni Aliu , Finlande. Qrregullimet e personalitetitDr Hysni Aliu , Finlande. Qrregullimet e personalitetit
Dr Hysni Aliu , Finlande. Qrregullimet e personalitetit
 
Si zhvillohet njeriu ?
Si zhvillohet njeriu ?Si zhvillohet njeriu ?
Si zhvillohet njeriu ?
 
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
 
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
Udhëzues për prindër „Fuqia e prindërve“
 
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptx
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptxTeorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptx
Teorite dhe stilet e atashimit, te mesojme te duam.pptx
 
Alo 116 bullizmi, raport analitik janar qershor 2012
Alo 116 bullizmi, raport analitik janar qershor 2012Alo 116 bullizmi, raport analitik janar qershor 2012
Alo 116 bullizmi, raport analitik janar qershor 2012
 
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01
Alo116 bullizmi raport analitik janar qershor 2012-131211051807-phpapp01
 
Autizmi
AutizmiAutizmi
Autizmi
 
Verbëria dhe problemet e shikimit
Verbëria dhe problemet e shikimitVerbëria dhe problemet e shikimit
Verbëria dhe problemet e shikimit
 
Struktura e personalitetit
Struktura e personalitetitStruktura e personalitetit
Struktura e personalitetit
 
Paaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialPaaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem social
 
Projekt sociologji
Projekt sociologjiProjekt sociologji
Projekt sociologji
 
2
22
2
 
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolle
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkollePyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolle
Pyetesor per vjeljen e nevojave psikologjike te nxenesve ne shkolle
 
Stresi
StresiStresi
Stresi
 

More from Algita Mesiti (20)

TEST ENGLISH
TEST ENGLISHTEST ENGLISH
TEST ENGLISH
 
Next sunday
Next sundayNext sunday
Next sunday
 
TEST
TESTTEST
TEST
 
Language in-use-beginner-tests
Language in-use-beginner-testsLanguage in-use-beginner-tests
Language in-use-beginner-tests
 
Buy nothing-day-fun-activities-games-reading-comprehension-exercis 50326
Buy nothing-day-fun-activities-games-reading-comprehension-exercis 50326Buy nothing-day-fun-activities-games-reading-comprehension-exercis 50326
Buy nothing-day-fun-activities-games-reading-comprehension-exercis 50326
 
Shopping time
Shopping time Shopping time
Shopping time
 
PRICESSSSSSSS
PRICESSSSSSSSPRICESSSSSSSS
PRICESSSSSSSS
 
Mendimi politik
Mendimi politikMendimi politik
Mendimi politik
 
ESE
ESEESE
ESE
 
HISTORI
HISTORIHISTORI
HISTORI
 
Konflikti qipro turqi
Konflikti qipro turqiKonflikti qipro turqi
Konflikti qipro turqi
 
PKSH
PKSHPKSH
PKSH
 
Detyra perkthim
Detyra perkthimDetyra perkthim
Detyra perkthim
 
english
englishenglish
english
 
Algita
AlgitaAlgita
Algita
 
Equipments in medicine
Equipments in medicineEquipments in medicine
Equipments in medicine
 
Roli i qytetit
Roli i qytetitRoli i qytetit
Roli i qytetit
 
Jeta urbane
Jeta urbaneJeta urbane
Jeta urbane
 
His baz
His bazHis baz
His baz
 
Anisa histori
Anisa historiAnisa histori
Anisa histori
 

ADOLESHENCA

  • 1. 1 Detyrë Kursi Lënda:Koncepte themelore për të kuptuar kurrikulumin. Tema:Adoleshenca një investim i të sotmes në dobi të së ardhmes. Punoi: Pranoi: Algita MESITI Prf.Jonida TIRANA Anxhela XHARI Çamërie GJANA Mereme KAPIDANI Joana TEFAJ
  • 2. 2 Tabela e Përmbajtjes 1-HYRJE 2- NJË VËSHTRIM I SHPEJTË MBI SITUATËN NË VEND  Cilat janë dy sofizmat karakteristike të mendjes adoleshente?  Me cfarë detyrash të rëndësishme përballen adoleshëlentët gjatë jetës së tyre personale dhe shoqërore? 3- ÇFARË E SHQETËSON MË SHUMË NJË ADOLESHENT?  Probleme të ndryshme të cilat e shqetësojnë adoleshentin.  Mbi shëndetin e adoleshentit. 4- FORMIMI I IDENTITETIT  Marrëdhëniet me moshatarët.  Mardhëniet me prindërit. 5-BIBLIOGRAFIA
  • 3. 3 Hyrje Adoleshenca është një periudhë tranzicioni nga fëmijëria në të rritur. Edhe pse organizmi pëson ndryshime të rëndësishme, në saj të pubertetit. Adoleshenca gjithashtu ndikon edhe në ndryshime emocionale të vazhdueshme dhe të papritura tek induvidët. Kjo nuk do të thotë që individi në këtë moshë fiton rolin, privilegjet dhe përgjegjësitë e të rriturit, përveç një lirie të kufizuar. Kjo moshë ka nevojë për kuptim të situatave të tyre dhe të besosh në dëshirat e tyre.Kjo grup-moshë ka nevoja specifike, që ndryshojnë nga ato të të rriturve. Ata duhen njohur dhe trajtuar me vëmendje të veçantë, sepse ndryshimi emocional i tyre është i menjëhershëm. Ndodhin implekime të mëdha në lidhje me të ardhmen e "adoleshentit". Promovimi i shëndetit të adoleshentit ka përgjegjës: 1) Prindërit ( por jo vetëm) 2) Mësuesit 3) Specialistët 4) Komunitetin
  • 4. 4 Adoleshenca është pikërisht midis moshës 10 dhe 20 vjecare. Kjo periudhë karakterizohet jo vetëm nga ndryshime fizike të një trupi që zhvillohet por eshe nga shumë ndryshime emocionale konjitive dhe social-emocione. Adoleshentët janë në dijeni të plotë të ndryshimeve dhe kur i pyet se çfarë nuk pëlqejnë më shumë te vetja, më shpesh nga të gjitha përmendin pamjet e trupi. -Cilat janë dy sofizmat karakteristike të mendjes adoleshente? Gjatë adoleshencës zhvillohet edhe mënyra e të menduarit. Adoleshentat mund t'i kuptojnë dhe t'i manipulojnë konceptet abstrakte, të meditojnë rreth mundësive alternative dhe të arsyetojnë me terma hipotetike. Adoleshentët më të vegjël në veçanti nuk kanë gjasa të jenë objektivë rreth çështjeve që lidhen me ta. Atyre u mungon kuptimi i thellë i vështirësive që kanë gjykimet morale.David Elkind e përdori nocionin e Piazhes mbi egocentrizmin e adoleshentëve për të shpeguar dy sofizma mendimi të kësaj grupmoshe. E oara është audienca imagjinare e cila është prirja e adoleshentëve për të ndjerë se ata qenkan vazhdimisht nën vëzhgimin e të tjerëve dhe se njerëzit qenkan gjithmonë duke gjykuar pamjen dhe sjelljen e tyre.Sofizma tjetëe e mëndimit të adoleshentëve është miti personal e cila është ndjesua realiste e adoleshentëve për karakterin e tyre unik. -Me cfarë detyrash të rëndësishme përballen adoleshëlentët gjatë jetës së tyre personale dhe shoqërore? Adoleshentët janë të etur për të shpallur pavarësinë e tyre prej orindërve por njëkohësisht u trmben edhe oërgjithësive te moshës. G.Stenli Holli një nga psikologët e parë të zhvillimit e portretizonte adoleshencën si një periudhë "stuhie dhs stresi" e mbushur me vuajtje, pasione dhe rebelizëm kundër autoritetit të të rriturve. Shumica e adoleshentëve nuk e përshkruajnë jetën e tyre si të rrëmbyer nga trazirat dhe kaosi. Adoleshenca, në menyre të pashmangshme shoqërohet edhe me stres të madh, qe lidhet me shkollën, familjen dhe moshatarët. Studimet tregojnë se kujdesi i duhur lrindëror dhe lidhjet e sigurta me prinderit gjatë adoleshencës, janë po aq efektive sa edhe gjatë fëmijërisë së hershme, për t'i ndihmuar adoleshentët në kapërcimin e periudhave të vështira. Çfarë e shqetëson një adoleshent? Kjo grupmoshë ka shqetësimet specifike të saj, ndër të cilat mund të përmendim: 1. Puçrrat ose aknet Aknet janë një prekje e lëkurës që shfaqen në pubertet tek vajzat në moshën 13-14 vjeçare, ndërsa te djemtë 14-15 vjeçare. Lokalizimi më i shpeshtë është në ballë, por ato përhapen edhe në pjesë të tjera të fytyrës. 2. Pesha Adoleshenca është një periudhë disekuilibri natyror gjatë së cilës, veçanërisht për vajzat frika për t’u shëndoshur, kthehet ndonjëherë në fiksim. Kjo është një periudhë ku nevojat ushqyese të trupit rriten shumë. Pra nga njëra anë duhet që adoleshentët të ushqehen më shumë, nga ana tjetër nuk duhet të tejkalojnë sasinë, për të mos u shëndoshur. Shtimi në peshë është normal në periudhën e pubertetit.
  • 5. 5 3. Problemi i SIDA-s Është mjaft e rëndësishme që grup-mosha e adoleshentëve të marrë edukimin dhe informimin e duhur lidhur me problemin e SIDA-s dhe të sëmundjeve seksualisht të transmetueshme (SST-të). Në kuadrin e edukatës shëndetësore dhe asaj seksuale, ata duhet të informohen si të mbrohen nga SST-të dhe SIDA. 4. Gjumi Çrregullimet e gjumit janë mjaft të shpeshta në moshën e adoleshencës. Për këtë ndikojnë disa faktorë si: faktorët kulturorë dhe shkollorë. Nevoja për gjumë është mesatarisht 8 orë në këtë moshë. Duhet theksuar se vështirësitë e gjumit në këtë moshë janë kalimtare. 5. Lodhja Në fjalorin e adoleshentit termi “lodhje” përdoret vazhdimisht dhe mund të përcaktojë gjendje të ndryshme: veç rasteve të lodhjes fizike ajo mund të përdoret edhe për të thënë “unë jam i mërzitur”, “nuk ndihem mirë”, “më ka ardhur në majë të hundës”, “jam i trishtuar” etj. Gjendja e lodhjes në moshën e adoleshencës, lidhet me gjendjen e gjumit, rritjen e shpejtë dhe balancën energjitike. 6. Probleme të tjera të sëmundshmërisë së adoleshentit  Çrregullime somatike Disa çrregullime somatike janë të shprehura, si çrregullime të shikimit, dhëmbëve, të sistemit kockor etj.  Çrregullime funksionale e psikologjike Çrregullime funksionale (dhimbje koke, barku, kyçesh), lodhja nga çrregullimet e gjumit janë relativisht të shpeshta tek adoleshentët.  Idetë e tentativës së vetëvrasjes Ndonëse nuk ka të dhëna të sakta në këtë drejtim në vendin tonë, njihen tendenca në moshën e adoleshentit për tentativa vetëvrasjeje. Tragjike janë disa raste të kohëve të fundit, të cilat duhet të trajtohen me prioritet dhe profesionalizëm, për ta mbrojtur maksimalisht këtë grupmoshë.  Përdorimi i lëndëve psikotrope  Konstatohet një rritje jo vetëm shqetësuese, por edhe kërcënuese e përdorimit të këtyre produkteve në moshën e adoleshencës. Ka një rritje të shpejtë të përdorimit të duhanit, alkoolit dhe drogave të ndryshme.  Vaksinimet Është e këshillueshme që të ndiqet vaksinimi dhe në moshën e adoleshentit.
  • 6. 6 Formimi i identitetit Për të realizuar kalimin nga varësia prej prindërve nga varësia prej vetes, adoleshentët duhet të zhvillojnë një ndjenjë të qendrueshne ndaj vetvetes. Ky proces është formimi i identitetit. James Marcia beson se gjetja e një identiteti kërkon një periudhë intesive vetëksplorimi që quhet kriza e identitetit. Ai njeh katër rezultate të mundshme të këtij procesi. 1. Njëri është arritja e identitetit. Adoleshentët qe kanë arritur këtë status kanë kaluar përmes krizës së identitetit dhe kanë arritur sukses në gjetjen e zgjidhjeve personale për besimin dhe qëllimet s tyre. 2. Disa prej adoleshentëve kanë ndjekur shtegun e marrjes së identitetit. Me caktimin parapraktisht të një identiteti të zgjedhur për ta nga të tjerët, ata janë bërë aahtu siç të tjerët do të dinin të ishin. 3. Adoleshentët e tjerë janë në monitoriumin e zgjedhjes së një identiteti. Ata janë në procesin e eksplorimit aktiv të roleve të ndryshme, por ende nuk i janë qepur ndonjërit prej tyre.. Ata e shmangin shqyrtimin e roleve në mënyrë të vetëdijshme. Disa që janë të pakënaqur me këtë gjendje, por që janë të paaftë për të nisur një kërkim "për të gjetur veten", gjejnë ngushëllim tëk droga apo abuzimi me alkoolin. Marrëdhëniet me moshatarët Shumë adoleshentë, grupi i moshatarëve iu siguron një rrjet mbështetje sociale dhe emocionale qe iu mundëson jo vetëm pavërsi më të madhe nga të rruturit, por edhe kërkimin e identitetit vetjak. Grupet e shoqërisë në fillimet e adoleshencës kanë prirje të jenë grupe të vogla te quajtura klika me tre deri në nëntë veta. Nga mezi i adoleshencës, klikat e një seksi zakonisht iu hapin udhën grupeve me sekse të përziera. Mardhëniet me prindërit Ndërkohë që janë duke kërkuar indentitetin e tyre vetjak, duke u përpjekur për pavarësi dhe duke mësuar për të menduar mbi pasojat afatgjata të veprimeve të tyre , adoleshentët kërkojnë udhëzime dhe argumente nga të rriturit, sidomos nga prindërit. Ndryshe nga fëmijët e vegjël që mendojnë që prindërit dinë gjithcka, adoleshentët janë plotësisht të ndërgjegjshëm për mangësitë e prindërve të tyre. Niveli i ulët i mardhënieve prind- fëmijë zakonisht ndodh në adoleshencën e hershme, kur ndodhin ndryshimet fizike të pubertetit. Konfliktet me prindërit kanë prirje të jenë për cështje të vogla dhe zakonisht nuk janë të ndera. Vetëm në një pakicë të vogël familjesh marrëdhëniet prindër- fëmijë prishen dukshëm gjatë adoleshencës.
  • 7. 7 BIBLIOGRAFIA Pernaska,Lajla;Katro,Jeta;Shabanaj,Nadja;Beluli,Amelda;Karamani Marjola,Adoleshenca,një investim i të sotmes në dobi të së ardhmes,botimet"IGLI",Tiranë 2006. Ivanova.VEtika për vajzat,Tiranë:Omsca-1,2006. Charles G. Morris Albert A. MaistoPsikologjua shkenca e proceseve mendore dhe e sjelljes njerëzore Qendra për Arsim Demokratik Tiranë 2008. Prof. Dr. Zyhdi Dervishi Sociologjia SHBLSH e Re 2015
  • 8. 8