Wired to Connect  Over hechting in partnerrelaties                ‘de Keerkring’,Kenniscentrum voor Partnerrelatie en Psyc...
IntroductieHechtingtheorie een historisch overzichtHechting bij volwassenenHechting en de partnerrelatieHechtingsdimensies...
Waardevolle lens op de wereld• Hechtingstheorie is in wezen eenvoudig te  begrijpen en gebaseerd op observatie en  heldere...
John Bowlby , zijn invloeden en zijn theorieMary Ainsworth’vreemde situatieHECHTING THEORIEEEN HISTORISCHE SCHETS
John Bowlby (1907-1990)• High class Victorian family, gerenommeerde vader• Opgevoed door gouvernante, zag moeder korte tij...
John Bowlby• Vanaf 1928 medische opleiding gecombineerd met  psychoanalytische training• 1933 artsexamen, kiest psychiatri...
Separatie• Bowlby was ervan overtuigd dat er aandacht moest  zijn voor de vroege ervaringen van kinderen en de  scheiding ...
Psychoanalyse• Bowlby is opgeleid in de object-relatie  benadering van de psychoanalyse, met zijn  nadruk op vroege relati...
Ethologie• In 1951 kennismaking met de ethologie van  Konrad Lorenz, Niko Tinbergen en Robert Hinde,  een nieuwe disciplin...
ObservatieMensenkinderen & primatenjongen reagerenvergelijkbaar en voorspelbaar op scheiding vanhun moeder :- Protest: hui...
Gehechtheidsgedrag volgens Bowlby• Wanneer het kind angst voelt, treedt het  gehechtheidssysteem in werking en wordt de  n...
Hechting en evolutie• Hechtingssysteem: het complex van  hechtingsgevoelens en gedragingen dat  evolutionaire waarde heeft...
Attachment & Loss• Bowlby’s beschrijving van de Hechtingstheorie  krijgt zijn beslag in de trilogie Attachment and  Loss.•...
Definitie van HechtingEen voortdurende emotionele band meteen bepaalde persoon, gekenmerkt doorde neiging om nabijheid te ...
Functies van de           gehechtheidsfiguur1. Proximity seeking: wordt opgezocht bij   gevaar, verdriet of stress2. Safe ...
Tot stand komen van hechting 4 fasen  1. Pré - hechtingsfase    Geboorte - 6 weken    • Baby’s aangeboren signalen trekken...
2. Hechting in de Maak  6 weken tot 6-8 maanden• Ontwikkelt een gevoel van vertrouwen dat  de verzorger zal reageren als d...
3. Onmiskenbare HechtingVan 6-8 maanden tot 18-24 maanden• Babies vertonen separatie angst• Babies protesteren wanneer de ...
4. Vorming van wederkerige relatie18 maanden – 2 jaar• Peuter begrijpt symbolen steeds beter en de  taal gaat vooruit• Peu...
Factoren van invloed op hechting• Gelegenheid voor hechting• Kwaliteit van zorg    -Snelle en consistente reactie    -Inte...
Meer factoren die hechting beinvloeden• Gezinsomstandigheden   -Stress kan hechting ondermijnen• Innerlijke werkmodellen v...
Strange Situation       (Mary Ainsworth 1913-1999)• Gedragsanalyse aan de hand van video opname van  laboratoriumexperimen...
4 typen reacties• Veilig (B): het kind zoekt nabijheid van de ouder  en speelt verder als het getroost is• Onveilig-vermij...
Psychoanalyse             HechtingstheorieRelationeel gedrag   Driftmatige               Naast fysiologischegemotiveerd do...
Het is achteraf opvallend dat het tot de tweede helftvan de jaren ‘80 geduurd heeft voordat eruitwerkingen kwamen van de h...
Hechting bij volwassenen• Mary Main en collega’s ontwikkelen het Adult  Attachment Interview (1985 e.v.)• Hazan & Shaver (...
Verschillen met kinderen• In plaats van ouder is partner de belangrijkste  hechtingsfiguur• In partnerrelatie is de verhou...
Interne werkmodellen• Mensen zijn biologisch gedreven om hechtingen te  vormen, maar het proces van vormen van hechtingen ...
Adult Attachment Interview           (Mary Main e.a. 1985)• Semi-gestructureerd interview• Meet de mentale representatie v...
Veilig gehecht• Positieve visie op relatie(s)• Grotere tevredenheid en beter  functioneren in de partnerrelatie• Positieve...
Gepreoccupeerd• Sterke behoefte aan intimiteit en responsiviteit  van anderen• Intimiteit belangrijker dan onafhankelijkhe...
Vermijdend• Minder op zoek naar intimiteit en meer gesloten  over persoonlijke informatie• Ervaren intieme relatie als min...
Zelfrapportage meetinstrumenten•   Adult Attachment Questionnaire (AAQ)•   Adult Attachment Scale (AAS)•   Attachment Hist...
Op hechting gebaseerde     therapiescholen (volwassenen)• Mentalization Based Therapy (Fonagy, Bateman,  Target, Asen, All...
EmotieregulatieNeuroscienceSeksualiteitRelatiesatisfactieHECHTING EN DE PARTNERRELATIE
Angst oproepende situaties1. Persoonlijk onwelbevinden (vermoeidheid,   honger, ziekte, pijn, koude, enz.)2. Omstandighede...
Emotieregulatie• Reactie op angst is deze proberen te  verlichten door nabijheid van partner te  zoeken• Mikulincer, Shave...
1. Security-based strategyEen persoon ervaart ietsdat angst oproept.De persoon probeert deangst te verminderen doorfysieke...
2. Anxietyattachment strategyEen persoon ervaart iets datangst veroorzaakt en zoekthij/zij lichamelijke ofpsychische nabij...
3. Attachmentavoidance strategyEen persoon ervaart iets datangst veroorzaakt.Om angst te verminderenzoekt hij/zij lichamel...
Gevolgen• De veilige strategie leidt tot meer positieve  gedachten, zoals meer positieve verklaringen  waarom anderen zich...
Relationele schema’s (Baldwin)Voor elk patroon van interactie dat regelmatigoptreedt tussen partners wordt een relationeel...
Bouwsteen interne werkmodellen?• Relationele schema’s helpen anticiperen en  plannen van de reacties van de partner• De we...
HiërarchieEr is een hiërarchie in relationele schema’s:1.Hoogste niveau: relationele schema’s voor  een algemeen werkmodel...
Stabiliteit van werkmodellen• 70-80% van mensen ondergaat geen  significante veranderingen in hechtingsstijl  over de tijd...
Attachment Injuries• In de steek gelaten/ verraden/ verlaten  worden, met name op een moment van hoge  nood• Bepalend mome...
NeuroscienceLastig: twee heel verschillendeonderzoekstradities die verschillendedefinities en meetinstrumenten hanteren:– ...
Eén neuraal hechtingssysteem?  Steeds sprake van een universeel, aangeboren  hechting(gedrag)systeem,maar: neurobiologisch...
James Coan       Associate Professor of       clinical psychology     • Director of Virginia       Affective Neuroscience ...
Hechting en seks• Hechting en seksueel paringsgedrag:  onderscheiden gedragssystemen• Belangrijkste functie seksuele syste...
Gezonde seks volgens Susan Johnson• Beide partners toegankelijk, responsief en  emotioneel en fysiek betrokken• Integratie...
Positieve cyclusveiligheid/openheid >emotionele afstemming en responsiviteit >fysieke afstemming en tedere aanraking      ...
Model veilige hechting en seks           Intieme en           opwindende seksuele           interactie, prettige          ...
Model onveilige hechting en seks                   Seks om onvervulde                   behoeften vervuld te krijgen,     ...
Hechtingsstijl en motivatie voor seks• Veiliggehechten rapporteren meer en betere  seks, meer bevrediging, gemotiveerd doo...
Onveilig gehecht en seks• Lagere seksuele zelfwaardering en/of  waardering eigen lichamelijke  aantrekkelijkheid• Seks wor...
Hechting en relatiesatisfactie• Veilig gehecht            Grotere  tevredenheid met partnerrelatie dan anders  gehechtAlle...
dr. H.J. (Henk Jan) ConradiProgrammagroep Klinische Psychologie UvAHECHTINGSDIMENSIES ALSVOORSPELLER VOOR THERAPIEOUTCOME
Partnerrelatietherapie        werkt!                meta-analyses:• Shadish & Baldwin, 2005; Baucom et al., 1998; • Dunn &...
Maar niet voor iedereen…(1) ⅓ verbetert niet (Jacobson et al., 1987)(2) ⅓ valt terug tijdens follow up (Gollan &    Jacobs...
Hechting als voorspeller?   Hoewel hechting basis is voor relaties, is het   nauwelijks onderzocht als outcome   voorspell...
Keerkring study (2005-2007):Conradi, H.J., De Jonge, P., Neeleman, A., Simons, P. & Sytema, S. (2011). Partnerattachment a...
model of self and psychopathology                                                         functional model of             ...
model of other and problem solving capacity                       58                                                      ...
VerdienstenBezwarenVerwarringTOT SLOT
Verdiensten• Hechtingtheorie is dominant aanwezig in  theorievorming, onderzoek en klinische  praktijk• Daar zijn zeer goe...
Bezwaren tegen de hechtingstheorie• Wordt niet alleen te pas maar ook te onpas  gebruikt om menselijke problemen te  verkl...
Verwarringen (De Vriese, 2004)• Alsof ontwikkeling unilineair is• Hechtingspatronen liggen vast, zijn statisch en  kunnen ...
Integratie• Geen enkele theorie verklaart alles, geen enkel  onderzoek levert ultieme waarheid, geen enkele  therapieschoo...
Tegenhanger: Differentiatie        (Murray Bowen en David Schnarch )• Het is belangrijk om los te komen uit de  kluwen van...
Voor de geïnteresseerden:• Creating Connections II: Internationaal  congres over Attachment, Neuroscience,  Mentalization ...
Wired to connect, attachment bij paren
Wired to connect, attachment bij paren
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Wired to connect, attachment bij paren

876 views

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
876
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
29
Actions
Shares
0
Downloads
22
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Wired to connect, attachment bij paren

  1. 1. Wired to Connect Over hechting in partnerrelaties ‘de Keerkring’,Kenniscentrum voor Partnerrelatie en Psychiatrie Albert.Neeleman@ggzdrenthe.nl
  2. 2. IntroductieHechtingtheorie een historisch overzichtHechting bij volwassenenHechting en de partnerrelatieHechtingsdimensies als voorspeller van therapie outcomeTot Slot OVERZICHT
  3. 3. Waardevolle lens op de wereld• Hechtingstheorie is in wezen eenvoudig te begrijpen en gebaseerd op observatie en heldere aannamen, (deels) onderbouwd door zeer veel empirisch onderzoek• Raakt aan ieders mens-zijn (existentieel) en elke fase van het leven• Helpt mij relationele patronen in mijn eigen leven te begrijpen• Biedt houvast bij het begrijpen van cliënten en strategieën hoe met hen te werken
  4. 4. John Bowlby , zijn invloeden en zijn theorieMary Ainsworth’vreemde situatieHECHTING THEORIEEEN HISTORISCHE SCHETS
  5. 5. John Bowlby (1907-1990)• High class Victorian family, gerenommeerde vader• Opgevoed door gouvernante, zag moeder korte tijd per dag, vader alleen op zondag• Met 11 jaar naar kostschool• Met 14 jaar naar opleiding voor marineofficieren• 1925-1928 studies medicijnen en psychologie• Vrijwilliger op scholen voor kinderen met onaangepast gedrag en/of moeilijke opvoedbaarheid• Observatie op die scholen: sommige kinderen laten afwijkend gedrag zien na verlating door hun primaire opvoeders.
  6. 6. John Bowlby• Vanaf 1928 medische opleiding gecombineerd met psychoanalytische training• 1933 artsexamen, kiest psychiatrie als specialisatie• Toetredingsrede voor de British Psycho-Analytic Society in 1938 (supervisor Melanie Klein)• Vanaf 1940 psychiater in het Britse leger• Vanaf 1946 werkzaam bij Tavistock Clinic (Londen)
  7. 7. Separatie• Bowlby was ervan overtuigd dat er aandacht moest zijn voor de vroege ervaringen van kinderen en de scheiding van hun moeder.• Tijdens een studie naar afwijkend gedrag bij 44 jeugdige delinquenten bleek dat de oorzaak van hun problemen lag in vroege ervaringen. Zij lieten door een vroege scheiding en het ontbreken van een emotionele band met een (substituut-)moeder delinquent en affectieloos gedrag zien.• Na deze studie vroeg de WHO hem voor een onderzoek naar de gevolgen van scheiding bij jonge kinderen.
  8. 8. Psychoanalyse• Bowlby is opgeleid in de object-relatie benadering van de psychoanalyse, met zijn nadruk op vroege relaties en de pathogenisch potentieel van verlies (M.Klein)• Bowlby wil Freud’s meest waardevolle ideeën over menselijke ontwikkeling en nabije relaties behouden, w.o.: – Het belang van vroege ervaringen – De gedachte dat kind-moederrelaties en volwassen partnerrelaties vergelijkbaar zijn
  9. 9. Ethologie• In 1951 kennismaking met de ethologie van Konrad Lorenz, Niko Tinbergen en Robert Hinde, een nieuwe discipline die het gedrag van dieren bestudeert door observatie. Gedrag dat specifiek is voor een soort wordt gezien als een gevolg van evolutionaire selectie.• De ethologie geeft Bowlby het inzicht dat gedrag alleen te begrijpen is in de context van de evolutionaire omgeving waarin het is ontstaan.
  10. 10. ObservatieMensenkinderen & primatenjongen reagerenvergelijkbaar en voorspelbaar op scheiding vanhun moeder :- Protest: huilen, actief zoeken naar moeder &weigeren zich door andere personen te latengeruststellen- Vertwijfeling: passief en verdrietig gedrag- Onthechting: actieve vermijding van moeder bijhaar terugkeer
  11. 11. Gehechtheidsgedrag volgens Bowlby• Wanneer het kind angst voelt, treedt het gehechtheidssysteem in werking en wordt de nabijheid van de verzorger gezocht.• Deze nabijheid zorgt er voor dat de angst verdwijnt en dat het kind weer kan exploreren. Het kind gebruikt de ouder op deze manier als een veilige basis vanwaar het de omgeving verkent.• Elk kind heeft een aangeboren neiging tot het zoeken van nabijheid van de verzorger en dit gedrag verhoogt de kans op overleving en dus op nakomelingen
  12. 12. Hechting en evolutie• Hechtingssysteem: het complex van hechtingsgevoelens en gedragingen dat evolutionaire waarde heeft• Premisse: het feit dat we ons hechten is het resultaat van natuurlijke selectie. Alleen de kinderen die zich hechten, dus bescherming vinden voor gevaar, kunnen overleven.
  13. 13. Attachment & Loss• Bowlby’s beschrijving van de Hechtingstheorie krijgt zijn beslag in de trilogie Attachment and Loss.• Deel 1 Attachment (1969, revised in 1983).• Deel 2 Separation: Anxiety and Anger (1973).• Deel 3 Loss: Sadness and Depression (1980).
  14. 14. Definitie van HechtingEen voortdurende emotionele band meteen bepaalde persoon, gekenmerkt doorde neiging om nabijheid te zoeken en teonderhouden, in het bijzonder tijdensstresssituaties.
  15. 15. Functies van de gehechtheidsfiguur1. Proximity seeking: wordt opgezocht bij gevaar, verdriet of stress2. Safe haven: brengt het kind in veiligheid en biedt troost3. Secure base: is de basis van waaruit het kind opnieuw gaat exploreren wanneer het gevaar of verdriet geweken is.
  16. 16. Tot stand komen van hechting 4 fasen 1. Pré - hechtingsfase Geboorte - 6 weken • Baby’s aangeboren signalen trekken de verzorger aan • Verzorger blijft nabij als de baby positief reageert
  17. 17. 2. Hechting in de Maak 6 weken tot 6-8 maanden• Ontwikkelt een gevoel van vertrouwen dat de verzorger zal reageren als die signalen krijgt• De baby reageert positiever op de verzorger die het kent• Het kindje protesteert niet als zij gescheiden wordt van ouder
  18. 18. 3. Onmiskenbare HechtingVan 6-8 maanden tot 18-24 maanden• Babies vertonen separatie angst• Babies protesteren wanneer de ouder weg gaat
  19. 19. 4. Vorming van wederkerige relatie18 maanden – 2 jaar• Peuter begrijpt symbolen steeds beter en de taal gaat vooruit• Peuter begrijpt dat ouders zullen terugkeren
  20. 20. Factoren van invloed op hechting• Gelegenheid voor hechting• Kwaliteit van zorg -Snelle en consistente reactie -Interactionele synchroniteit – de delicate afstemming van de “emotionele dans”• Eigenschappen van het kind -temperament, speciale behoeften, vroegtijdige geboorte, of ziekten
  21. 21. Meer factoren die hechting beinvloeden• Gezinsomstandigheden -Stress kan hechting ondermijnen• Innerlijke werkmodellen van de ouders -Ouders eigen hechtingservaringen -Ouders vermogen om hun verleden te accepteren
  22. 22. Strange Situation (Mary Ainsworth 1913-1999)• Gedragsanalyse aan de hand van video opname van laboratoriumexperiment (Ainsworth e.a. 1978): Hoe reageren 1-jarigen op een korte scheiding van moeder (vader) en hoe reageert het kind op de terugkeer van de ouderfiguur?• Resulteerde in een veelheid aan empirische studies: onderzoek naar de antecedenten van gehechtheidsgedrag (kenmerken van het kind, opvoedgedrag van de ouder), naar interventies ter verbetering van gehechtheidspatronen en naar langetermijneffecten van gehechtheid
  23. 23. 4 typen reacties• Veilig (B): het kind zoekt nabijheid van de ouder en speelt verder als het getroost is• Onveilig-vermijdend (A): het kind zoekt de nabijheid niet, lijkt onaangedaan door de scheiding, maar gaat niet meer op in het spel• Onveilig-ambivalent (C) zoekt de ouderfiguur juist op, maar is ontroostbaar en blijft boos• Gedesorganiseerd (D): tegenstrijdig gedrag van het kind: bijvoorbeeld tegelijk huilen en wegkruipen van de ouder.
  24. 24. Psychoanalyse HechtingstheorieRelationeel gedrag Driftmatige Naast fysiologischegemotiveerd door spanningen (honger, behoeften zijn ook libido en agressie) die hechting en exploratie moeten ontladen primaire behoeftenMethoden Retrospectieve Prospectief en interpretatie & observationeel metatheorieGroot belang wordt Fantasie en innerlijke Reële ervaring engehecht aan strevingen externe relatiesVroege ervaringen Psychodynamische Cognitieve constructenleiden tot structuren (interne werk modellen)
  25. 25. Het is achteraf opvallend dat het tot de tweede helftvan de jaren ‘80 geduurd heeft voordat eruitwerkingen kwamen van de hechtingstheorie naarvolwassenen (en ouderen), omdat Bowlby zelf al heellang verkondigde dat het hechtingssysteem het heleleven actief is.HECHTING BIJ VOLWASSENEN
  26. 26. Hechting bij volwassenen• Mary Main en collega’s ontwikkelen het Adult Attachment Interview (1985 e.v.)• Hazan & Shaver (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process• Je kunt intieme relaties van volwassen partners vergelijken met de relaties tussen kinderen en hun ouders: behoefte aan veilige basis• De claim is niet dat hechtingsrelaties van volwassenen identiek zijn aan die van kinderen en hun ouders!
  27. 27. Verschillen met kinderen• In plaats van ouder is partner de belangrijkste hechtingsfiguur• In partnerrelatie is de verhouding symmetrisch, waarbij beide partners afwisselend de gehechtheidsfiguur zijn voor de ander• Bij volwassenen gaat het meer om ‘felt security’, dan het letterlijk in veiligheid brengen• In de partnerrelatie is doorgaans ook sprake van een seksuele verhouding
  28. 28. Interne werkmodellen• Mensen zijn biologisch gedreven om hechtingen te vormen, maar het proces van vormen van hechtingen is afhankelijk van leerervaringen.• De soort hechtingsrelaties die iemand vormt, is afhankelijk van de verwachtingen en overtuigingen over relaties: het interne “werkmodel“.• Interne "werkmodellen" zijn relatief stabiel, maar kunnen wel beinvloed door ervaring.• Individuele verschillen in hechting kunnen positief of negatief bijdragen aan de geestelijke gezondheid en aan de kwaliteit van de relatie met anderen.
  29. 29. Adult Attachment Interview (Mary Main e.a. 1985)• Semi-gestructureerd interview• Meet de mentale representatie van de jeugdervaringen van een volwassene• Deze representatie is indicatief voor de manier waarop deze ervaringen zijn verwerkt: – Autonoom (open) – Gereserveerd (marginaliseren invloed jeugdervaringen) – Gepreoccupeerd (idealiseren van jeugd) – Gedesoriënteerd (onverwerkt verlies of trauma)
  30. 30. Veilig gehecht• Positieve visie op relatie(s)• Grotere tevredenheid en beter functioneren in de partnerrelatie• Positieve kijk op zichzelf en op anderen• In balans en op gemak met zowel intimiteit als onafhankelijkheid
  31. 31. Gepreoccupeerd• Sterke behoefte aan intimiteit en responsiviteit van anderen• Intimiteit belangrijker dan onafhankelijkheid• Minder tevreden met hun relaties• Meer intense gevoelens en emotionele pieken en dalen in intieme relatie, grotere emotionele expressie, meer angst, meer impulsiviteit• Negatieve blik op zichzelf, en inconsistente kijk op anderen (al kunnen ze positief lijken vanwege hun warmte en sociale gedrag).
  32. 32. Vermijdend• Minder op zoek naar intimiteit en meer gesloten over persoonlijke informatie• Ervaren intieme relatie als minder bevredigend• Gebruik van defensieve strategieën om affectieve reacties te onderdrukken• Dismissing: geen behoefte aan nabije relaties, grote behoefte aan onafhankelijkheid, positieve blik op zichzelf, negatief op anderen• Fearful: ongemak met nabijheid, maar wel behoefte aan, negatieve blik op zz en anderen
  33. 33. Zelfrapportage meetinstrumenten• Adult Attachment Questionnaire (AAQ)• Adult Attachment Scale (AAS)• Attachment History Questionnaire• Attachment Style Questionnaire (ASQ)• Avoidant Attachment Questionnaire for Adults• Caregiving Questionnaire• Experiences in Close Relationships scale (ECR)• Reciprocal Attachment Questionnaire for Adults• Relationship Questionnaire (RQ)• Relationship Style Questionnaire (RSQ), etcetera
  34. 34. Op hechting gebaseerde therapiescholen (volwassenen)• Mentalization Based Therapy (Fonagy, Bateman, Target, Asen, Allen)• Emotion(ally) Focused Therapy (Greenberg, Johnson, Woolley)• Mindsight (Siegel)• Attachment-based psychoanalytic psychotherapy (Schwartz, Holmes)• Attachment-based family therapy (Diamond)• Attachment Narrative Therapy (Dallos & Vetere)
  35. 35. EmotieregulatieNeuroscienceSeksualiteitRelatiesatisfactieHECHTING EN DE PARTNERRELATIE
  36. 36. Angst oproepende situaties1. Persoonlijk onwelbevinden (vermoeidheid, honger, ziekte, pijn, koude, enz.)2. Omstandigheden met betrekking tot de partner (partner afwezig, vertrekkend, nabijheid ontmoedigend, aandacht bestedend aan ander, enz.)3. Gebeurtenissen van de omgeving (alarmerende gebeurtenissen, kritiek of afwijzing door anderen)
  37. 37. Emotieregulatie• Reactie op angst is deze proberen te verlichten door nabijheid van partner te zoeken• Mikulincer, Shaver en Pereg (2003) hebben een model voor deze dynamiek, waarbij de partners natuurlijk positief of afwijzend kunnen reageren op het beroep om grotere nabijheid.• Ze vonden drie strategieën die gehanteerd worden om de angst te reguleren
  38. 38. 1. Security-based strategyEen persoon ervaart ietsdat angst oproept.De persoon probeert deangst te verminderen doorfysieke of psychologischenabijheid te zoeken bij zijnof haar partner.De partner reageertpositief op het verzoek omnabijheid, wat een gevoelvan veiligheid bevestigt enangst doet afnemen.De persoon keert terugnaar zijn of haar dagelijkseactiviteiten.
  39. 39. 2. Anxietyattachment strategyEen persoon ervaart iets datangst veroorzaakt en zoekthij/zij lichamelijke ofpsychische nabijheid van departner. De partner reageertafwijzend.De onzekerheid en angstworden gevoed. Het zet depersoon tot grotereinspanning aan om dichterbijte komen, gevolgd door nogeen afwijzing van de partner,enzovoorts.De cyclus eindigt pas als desituatie verschuift naar eenveilige strategie of eenvermijdende strategie.
  40. 40. 3. Attachmentavoidance strategyEen persoon ervaart iets datangst veroorzaakt.Om angst te verminderenzoekt hij/zij lichamelijke ofpsychische nabijheid van departner.Maar de partner is nietbeschikbaar of reageertafwijzend.De onzekerheid en angstworden gevoed.De persoon geeft het op omeen positieve reactie van departner te krijgen, onderdruktzijn of haar angst, en neemtafstand van de partner.
  41. 41. Gevolgen• De veilige strategie leidt tot meer positieve gedachten, zoals meer positieve verklaringen waarom anderen zich gedragen op een bepaalde manier en meer positieve herinneringen over mensen en gebeurtenissen. Positieve gedachten stimuleren meer creatieve antwoorden op moeilijke problemen of schrijnende situaties.• De vermijdende en hyperactivatie strategieën leiden tot meer negatieve gedachten en minder creativiteit in het omgaan met problemen en stressvolle situaties.
  42. 42. Relationele schema’s (Baldwin)Voor elk patroon van interactie dat regelmatigoptreedt tussen partners wordt een relationeelschema gevormd, dat informatie bevat over:– het Zelf, (bv “Ik heb veel behoefte aan lichamelijke affectie”)– de partner (bv “Mijn partner is een warm mens”)– de wijze waarop de interactie gewoonlijk plaats vindt (Als ik mijn partner vraag om een knuffel, dan geeft mijn partner mij een knuffel en stelt mij op mijn gemak”)
  43. 43. Bouwsteen interne werkmodellen?• Relationele schema’s helpen anticiperen en plannen van de reacties van de partner• De werkmodellen van hechting kunnen bestaan uit dergelijke relationele schema’s: de info over Zelf en Ander is dus aangevuld met info over gebruikelijke interactie (als…, dan…) tussen de partners.• Onderzoek lijkt dit te bevestigen
  44. 44. HiërarchieEr is een hiërarchie in relationele schema’s:1.Hoogste niveau: relationele schema’s voor een algemeen werkmodel dat van toepassing is op alle relaties2.Middenniveau: van toepassing op verschillende types relaties (b.v. vrienden, ouders, lovers)3.Laagste niveau: van toepassing op specifieke relaties
  45. 45. Stabiliteit van werkmodellen• 70-80% van mensen ondergaat geen significante veranderingen in hechtingsstijl over de tijd, 20-30% wel. Deze veranderingen kunnen in korte tijd (weken) plaats vinden.• 4 sets van factoren – Situationele gebeurtenissen en omstandigheden – Veranderingen in relationele schema’s – Persoonlijkheidsvariabelen – Combinaties van persoonlijkheidsvariabelen en situationele gebeurtenissen
  46. 46. Attachment Injuries• In de steek gelaten/ verraden/ verlaten worden, met name op een moment van hoge nood• Bepalend moment in relatiegeschiedenis• Specifieke gebeurtenis of symbolische markering• Onuitwisbare imprint, heeft ‘werk’ nodig om te repareren
  47. 47. NeuroscienceLastig: twee heel verschillendeonderzoekstradities die verschillendedefinities en meetinstrumenten hanteren:– Dierenexperimenten naar social bonding, verwantschap, zorg en ander ‘hechtings’gedrag– Sociaal psychologische experimenten met mensen, maar die hebben weinig koppeling gemaakt met neurale circuits> Neuroscience van hechting is nog beperkt in empirische fundering en theoretische scope
  48. 48. Eén neuraal hechtingssysteem? Steeds sprake van een universeel, aangeboren hechting(gedrag)systeem,maar: neurobiologisch niet één helder samenhangend systeem• Wel is al het nodige bekend over de neurobiologie van bijvoorbeeld herkenning, vertrouwdheid, nabijheid zoeken, troost gedrag en ouderlijk zorggedrag
  49. 49. James Coan Associate Professor of clinical psychology • Director of Virginia Affective Neuroscience Laboratory University of Virginia Department of Psychology
  50. 50. Hechting en seks• Hechting en seksueel paringsgedrag: onderscheiden gedragssystemen• Belangrijkste functie seksuele systeem: genetisch materiaal doorgeven• De belangrijkste biologische functie van het hechtingssysteem: bescherming tegen gevaar• Partners functioneren doorgaans tegelijkertijd als seksuele partners en hechtingsfiguren• Er is groeiend empirisch bewijs dat wijst op een wederkerige relatie tussen deze twee systemen
  51. 51. Gezonde seks volgens Susan Johnson• Beide partners toegankelijk, responsief en emotioneel en fysiek betrokken• Integratie van hechting, seks en zorg• Beste afrodisiacum is veilige hechting: seks als intiem spel – Veilig avontuur, opwinding plus gemak, overgave aan sensatie – Aanraking windt op én troost, oxytocine bij orgasme – Synchroniteit, resonantie, oefening, afstemming, emotionele presence
  52. 52. Positieve cyclusveiligheid/openheid >emotionele afstemming en responsiviteit >fysieke afstemming en tedere aanraking /erotische exploratie >lichamelijk genot en bevrediging >veilige verbinding >
  53. 53. Model veilige hechting en seks Intieme en opwindende seksuele interactie, prettige gevoelens en positieve cognities Seksuele enVeilige relationelehechting tevredenheid
  54. 54. Model onveilige hechting en seks Seks om onvervulde behoeften vervuld te krijgen, ongewenste seks, teleurstelling en frustratie hyperactivatie angstig Seksuele en Onveilige relationele hechting ontevredenheid ontwijkend deactivatie Weinig zin, geen seks, intimiteitarme seks, of seks met derden, angst voor intimiteit en wantrouwen
  55. 55. Hechtingsstijl en motivatie voor seks• Veiliggehechten rapporteren meer en betere seks, meer bevrediging, gemotiveerd door nabijheid;• Angstig gehechten hebben seks om de ander te plezieren, de ander te winnen, afwijzing te voorkomen, bevestiging te krijgen.• Vermijdend gehechten hebben seks voor zelfbevestiging, de sensatie, om afstand te maken, om over op te scheppen
  56. 56. Onveilig gehecht en seks• Lagere seksuele zelfwaardering en/of waardering eigen lichamelijke aantrekkelijkheid• Seks wordt beleefd als onder regie van de ander of situationeel• Meer problemen in seksuele communicatie• Grotere onzekerheid over seksuele prestatie• Minder bereidheid om seksueel te experimenteren binnen een relatie
  57. 57. Hechting en relatiesatisfactie• Veilig gehecht Grotere tevredenheid met partnerrelatie dan anders gehechtAlleen: hoe komt dat?- Communicatie: opbouwend en met intiemere zelfonthullingen- Emotionele expressiviteit- Conflicthantering- Beleving van partnersteunMeer onderzoek nodig!
  58. 58. dr. H.J. (Henk Jan) ConradiProgrammagroep Klinische Psychologie UvAHECHTINGSDIMENSIES ALSVOORSPELLER VOOR THERAPIEOUTCOME
  59. 59. Partnerrelatietherapie werkt! meta-analyses:• Shadish & Baldwin, 2005; Baucom et al., 1998; • Dunn & Schwebel, 1995; Shadish et al., 1993
  60. 60. Maar niet voor iedereen…(1) ⅓ verbetert niet (Jacobson et al., 1987)(2) ⅓ valt terug tijdens follow up (Gollan & Jacobson, 2002)Response to treatment analysesVoorspellers van slechte outcome: arbeidstoestand, opleiding, communicatie, probleemsolving, persoonlijkheid, depressie, etc.
  61. 61. Hechting als voorspeller? Hoewel hechting basis is voor relaties, is het nauwelijks onderzocht als outcome voorspeller van relatietherapie!Twee dimensies van hechting:(1) Angst voor afwijzing en verlating; disfunctioneel model van zelf, ziet zichzelf als niet liefdeswaardig(2) Vermijding van intimiteit; disfunctioneel model van anderen, vertrouwt niet dat anderen responsief of steunend zullen zijn
  62. 62. Keerkring study (2005-2007):Conradi, H.J., De Jonge, P., Neeleman, A., Simons, P. & Sytema, S. (2011). Partnerattachment as a predictor of long-term response to treatment with couplestherapy. Journal of Sex & Marital Therapy, 37(4), 286-297.72 inpatients, 23.5 years relationship durationStudied effects of:(1)model of self on psychopathology(2)model of other on problem solving capacityimmediately post-treatment, and during follow up (6 and18 months after discharge)
  63. 63. model of self and psychopathology functional model of self dysfunctional model 180 of self 160sumscore SCL-90 140 120 0 2 8 20 months after baseline
  64. 64. model of other and problem solving capacity 58 fu n c tio n a l m o d e l o f o th e r s d y s fu c n tio n a l 56 m o d e l o f o th e r s 54 sum score IP SQ 52 50 48 46 44 0 2 8 20 m o n t h s a f t e r b a s e lin e
  65. 65. VerdienstenBezwarenVerwarringTOT SLOT
  66. 66. Verdiensten• Hechtingtheorie is dominant aanwezig in theorievorming, onderzoek en klinische praktijk• Daar zijn zeer goede redenen voor, w.o. – heldere theorie op basis van observatie – er is, en wordt, hard gewerkt aan onderbouwing door onderzoek – waarachtig op emotioneel en existentieel nivo
  67. 67. Bezwaren tegen de hechtingstheorie• Wordt niet alleen te pas maar ook te onpas gebruikt om menselijke problemen te verklaren• De hechtingstheorie heeft het onderzoek eenzijdig gericht op het kind• Ouders moeten zo afgestemd zijn op het kind, dat het kind niet leert zichzelf te troosten, frustratie te verdragen of zelf iets op te lossen• De context van de ouder-kindrelatie komt niet aan de orde
  68. 68. Verwarringen (De Vriese, 2004)• Alsof ontwikkeling unilineair is• Hechtingspatronen liggen vast, zijn statisch en kunnen alleen in dyade begrepen• Hechtingsstoornis wordt begrepen als intrapsychisch i.p.v. relationeel of contextueel• Hechting wordt verward met loyaliteit• Er wordt van uitgegaan dat hechting en loyaliteit elkaar uitsluiten
  69. 69. Integratie• Geen enkele theorie verklaart alles, geen enkel onderzoek levert ultieme waarheid, geen enkele therapieschool is altijd het beste• Op de Keerkring kiezen we dus liever de en …, en… benadering• De klinische bevinding dat gehechtheid en differentiatie gerelateerde en complementaire begrippen zijn wordt bevestigd door onderzoek (o.a. Skowron & Dendy, 2004), maar bestreden door hoofdrolspelers (Johnson versus Schnarch)
  70. 70. Tegenhanger: Differentiatie (Murray Bowen en David Schnarch )• Het is belangrijk om los te komen uit de kluwen van je gezin van herkomst en autonomie en zelfstandigheid (individuality) te ontwikkelen zonder het samenspel met de ander(en) (togetherness) te verliezen – Hold on to yourself – Validate yourself – Learn to regulate your own anxiety – Learn to not get overreactive – Tolerating pain for growth
  71. 71. Voor de geïnteresseerden:• Creating Connections II: Internationaal congres over Attachment, Neuroscience, Mentalization Based Treatment en Emotionally Focused Therapy (18-20 april 2013).• Partners in Psychiatrie: Keerkring congres over partnerrelatie en psychopathologie (31/10 en 1/11/2013) keerkring@ggzdrenthe.nl

×