Interview Alain le Loux - 25 jaar Intelligente Gebouwen

641 views

Published on

25 jaar Intelligente Gebouwen
Interview Alain le Loux -

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
641
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
51
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Interview Alain le Loux - 25 jaar Intelligente Gebouwen

  1. 1. Gebouwen hebben de afgelopen vijfentwintig jaar een imponerendetransformatie ondergaan. Met het voortschrijden van de techniek zijngebouwen steeds intelligenter geworden. De groeiende aandacht voorduurzaamheid, het terugdringen van de CO2-uitstoot en het realiserenvan een hoge energie-efficiency spelen een steeds belang­ ijkere rol rbij het maken van gebouwontwerpen. 25 jaar intelligente gebouwen in NederlandHet boek 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland gaat in op alleaspecten die een rol spelen bij het realiseren van intelligente gebouwen.Zo komen onder meer materiaalkeuze, technische installaties, meet- enregeltechniek, het ontwerpproces en de samenwerking tussen opdrachtgever,architect, adviseur en constructeur uitgebreid aan bod. In het boekgeven vijfentwintig experts, elk vanuit hun eigen achtergrond en discipline,hun visie op het intelligentie­ niveau van gebouwen in Nederland. -
  2. 2. Gebogen over een artikel in dagblad Tubantia over de uitbraak van de Q-koorts, weet Alain le Loux feilloos een indrukwekkend overzicht te geven van recente virusuitbraken. “Een zeer regelmatig terugkerend probleem is de uitbraak van het zeer besmettelijke norovirus op cruiseschepen. Als meer dan twee procent van de opvarenden hiermee is besmet, wordt het schip op last van de autoriteiten verplicht aan de ketting gelegd. De ellende is dan niet te overzien. Aan de vakantiepret van duizenden passagiers komt abrupt een einde, terwijl de rederij alle opvarenden hun geld moet terugbetalen. En dit is nog maar het topje van de ijsberg. Het risico van via lucht overdraagbare gevaarlijke micro-organismen wordt schromelijk onderschat.” Virussen, bacteriën en schimmels als onzichtbare sluipmoordenaars Alain le Loux staat kort stil bij enkele van de basisbegin- nismen in die geïsoleerde gebouwen groeit en door middel selen van het functioneren van het menselijk lichaam: “Het van de luchtkanaalsystemen door heel het gebouw worden menselijk lichaam heeft per dag twee liter gezuiverd water verspreid. Op het moment dat die binnenlucht wel wordt en 10.000 liter gezuiverde lucht nodig om goed te kunnen gefilterd, maar niet wordt gesteriliseerd, kunnen deze lucht- functioneren. Daarnaast moet het lichaam per dag nog 100 gedragen virussen en bacteriën eenvoudig overspringen van tot 400 liter vocht kunnen onttrekken aan schone lucht.” mens op mens. Het kenmerk van virussen, bacteriën, maar ook van schimmels is dat ze zich vermenigvuldigen in de Gevolgen van isolatie binnenlucht. Bewoners ademen dit vervolgens via neus en Met behulp van een computeranimatie laat hij zien wat longen in, met alle vervelende gevolgen voor het menselijk het effect is van het isoleren van woningen en kantoren. lichaam. Een tweede probleem waarmee de maatschappij “Mede dankzij de energiecrisis worden gebouwen steeds wordt geconfronteerd, is dat gevaarlijke micro-organismen beter geïsoleerd. Het gevolg van de werking van luchtventi- steeds beter bestand raken tegen antibiotica en zelfs resi- latie, airconditioning en verwarming binnen zulke goed stentie opbouwen. Daarnaast ontstaan er nog steeds nieuwe afgesloten ruimtes is dat er een slechte binnenluchtkwaliteit virussen. Virussen als SARS, vogelgriep, influenza, legionella, ontstaat. Het resultaat is dat de hoeveelheid micro-orga- het norovirus, maar ook de bacteriën TBC en MRSA leidenir. Alain le Loux MBA, CEO Virobuster 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 107
  3. 3. “Als iemand met dit griepvirus onder de leden één keer “De binnenluchtkwaliteit niest, zijn deze microdeeltjes wel vier tot vijf uur in de lucht. Dan helpt het echt niet als je lichamelijk contact probeert van gebouwen is een bewezen te vermijden. Met medicijnen, vaccinaties en chemische desinfectie proberen we wel te vechten tegen gevaarlijke en onderschat probleem” micro-organismen, maar dit zijn allemaal maatregelen achteraf.” Heldere cijfers Alain le Loux breekt een lans voor het verbeteren van de tot diverse ziektebeelden, variërend van een eenvoudige preventie en staaft de noodzaak met voor zich sprekende verkoudheid tot infecties en zeer ernstige ziektes. Als gevolg cijfers. “Per jaar vinden er 9 miljoen TBC-besmettingen van de globalisering wordt de kans op kruis­ esmetting b plaats. Hiervan overlijden 1,7 miljoen mensen. In Duitsland bovendien steeds groter.” stierven in 2007 20.000 mensen in het ziekenhuis als gevolg van slechte hygiëne en de kwaliteit van de binnenlucht.” En Onderschat probleem alsof de cijfers nog niet alarmerend genoeg zijn, vervolgt hij De CEO gaat zover dat hij stelt dat vervuilde en besmette het rijtje. “In de Verenigde Staten overlijden meer mensen binnenlucht een van de grootste onderschatte bedreigingen aan de ziekenhuisbacterie MRSA dan aan AIDS. En wat te is van de hedendaagse maatschappij. “Te vaak wordt nog denken van het verschijnsel post-operatieve infecties in gedacht, dat als we goed onze handen wassen en ons huis of ziekenhuizen; 1 op de 7 mensen die een operatie ondergaat, gebouw netjes schoonhouden, dat er dan geen besmettings- krijgt ermee te maken. Vervolgens overlijdt van deze groep gevaar is. Er is nog sprake van veel onwetendheid als het mensen 1 op de 12 binnen een halfjaar aan de gevolgen van gaat over het feit dat gevaarlijke micro-organismen ook via een dergelijke infectie. “Veelzeggend zijn de cijfers over de lucht kunnen worden overgebracht. Neem een simpel klachten in verband met een slecht binnenklimaat. In 1985 voorbeeld als influenza,” verduidelijkt Alain le Loux. bedroeg dit 3%, in 2007 was dit percentage opgelopen tot 53.108
  4. 4. Erkenning probleem binnen medische wereld proces doorzet, kan het zelfs zo zijn dat het filter als het“In de gezondheidszorg ontstaat steeds meer erkenning van ware doorslaat, waardoor alle opgevangen deeltjes vervol-dit probleem. Men durfde het eigenlijk gewoonweg nooit te gens weer vrij komen.”benoemen, omdat er eenvoudigweg geen oplossing voor-handen was.” Hij toont een exemplaar van de door het Effect binnen kantooromgevingenbedrijf ontwikkelde ‘Virobuster Steritube’. “Na zes jaren van Waar Alain le Loux de infectie door luchtgedragen micro-technologische ontwikkeling is deze vondst in mei 2008 op organismen aanduidt als het vergeten deel van de infectie-de markt geïntroduceerd.” Het apparaat in de vorm van een preventie, signaleert hij ook een zorgelijke ontwikkelinglangwerpige buis, heeft bij de introductie veel aandacht binnen kantooromgevingen. “De slechte kwaliteit van degehad in de media. “Met één enkele doorgang worden grote binnenlucht leidt daar tot een daling van de productiviteit.hoeveelheden lucht op hoge snelheid gesteriliseerd. Deels zou dit kunnen worden ondervangen door in deHiermee worden alle gevaarlijke micro-organismen voor ontwerpfase van een gebouw goed rekening te houden methonderd procent geëlimineerd. Er wordt hierbij gebruik­ ergonomische aspecten. Zo zie je bijvoorbeeld vaak datgemaakt van computergestuurde en gepatenteerde UVGI- vergaderruimtes aan de binnenring van gebouwen worden UVGI  UltraViolet Germicidal Irridiation, is een sterilisatiemethode waarbijtechniek. Met behulp van speciaal UVC-licht worden alle gesitueerd. Hierdoor heeft men geen daglicht, maar moet ultraviolet licht met een korte golflengteschadelijke deeltjes volledig vernietigd.” Volgens Alain le men zich behelpen met TL-verlichting. Maar bovendien is gebruikt wordt voor het afbreken van micro-organismen. De techniek wordtLoux is de lancering in de medische wereld goed ontvangen. er geen natuurlijke ventilatie mogelijk door een raam open gebruikt in diverse toepassingen als“En dat heeft, afgezien van de ethische kant, het redden van te zetten. Na twee uur vergaderen wordt het dan toch al snel voedsel-, lucht- en waterreiniging.mensenlevens, ook veel te maken met de financiële kant. benauwd in zo’n ruimte. Investeringen in dit soort lucht­In het geval van een besmetting moet men ziekenhuis­ zuiverende systemen,” stelt de jonge CEO, terwijl hij laatpersoneel namelijk verplicht met verlof sturen. Daarnaast zien dat de ontwikkelde oplossing zeer eenvoudig kanmoet men complete afdelingen sluiten. Dit drukt de worden toegepast in bestaande luchtkanalen, “betaalt zich-productiviteit en kost de ziekenhuizen veel geld. Bovendien zelf dubbel en dwars terug. Het ziekteverzuim looptworden de extra ligdagen van patiënten, die in het zieken- aantoonbaar terug en de productiviteit van mensen neemthuis een infectie oplopen, niet vergoed door de ziekten­ toe.” Behalve in ziekenhuizen, laboratoria en kantoren heeftkostenverzekeraars. En dan gaat het toch over bedragen dit concept van luchtzuivering ook veel potentie in onder-tussen € 600 en € 800 per dag. meer de veehouderijsector, de voedselindustrie en alle openbare ruimtes en transportmiddelen. “En wat dacht jeFacilitaire aspecten van het conserveren van kostbare documenten. Ik werdOok spelen overwegingen op facilitair niveau een rol. Het vorige week nog gebeld door mensen van een archief, waarwisselen en vervangen van filters, zoals dat op dit moment men kostbare werken uit de middeleeuwen letterlijk ondergebeurt, is een arbeidsintensief gebeuren. Daarnaast is het de handen ziet verdwijnen als gevolg van een schimmel”, ir. Alain le Loux MBA (1971)omgeven met strikte veiligheidsmaatregelen.” Hiermee raakt zo maakt Alain le Loux duidelijk dat de problematiek zich Alain le Loux is in diverse manage-Alain le Loux de achilleshiel in de hedendaagse ziekenhuis- veel verder uitstrekt dan dat men zich in eerste instantie ment- en directiefuncties werkzaaminfrastructuur. De huidige filters kunnen slechts opvangen realiseert.  geweest bij Getronics Pink-Roccade. Sinds februari 2008 is hij CEO vanen niet elimineren. Bovendien zijn ze niet berekend op Virobuster, een bedrijf dat zichhet opvangen van deeltjes kleiner dan 0,3 micron. In de toelegt op het elimineren van doorpraktijk zie je ook vaak dat de filters verzadigd raken met lucht overdraagbare virussen,als resultaat dat er steeds meer energie nodig is om de lucht bacteriën en schimmels.er onder hoge druk doorheen te persen. Naarmate dit 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 109
  5. 5. Inhoud Woord vooraf 9 Elco Brinkman  De groeiende rol van techniek in gebouwen 10 Max van Huut  De vanzelfsprekendheid van natuurlijke ontwerpen 14 Peter Luscuere  De stupiditeit van de eendimensionale EPC-norm 18 Herman Nietvelt  Preventief onderhoud in een onderhoudende publieksomgeving 22 Rudolf Das  Het gebouw als carrousel van toekomstbeelden 26 Vijfentwintig definities van een intelligent gebouw 30 Olaf ten Have  Moderne meet- en regeltechniek in een monumentale omgeving 32 Reinier van der Helm  Vijfenveertig jaar meet- en regeltechniek historie 36 Anne-Marie Rakhorst  De inspirerende kracht van duurzaam ondernemen 40 Paul de Ruiter  Duurzaam en energiezuinig bouwen 44 Jos Waagmeester  Optimaliseren op basis van trendanalyses 48 Vijfentwintig visies op vijfentwintig jaar intelligente gebouwen 52 Peter Lute  De centrale rol van de gebruiker binnen overheidsgebouwen 54 Bas Obladen  De toekomst van ondergronds bouwen 58 Erik Küppers  Hoog voorzieningenniveau in een monumentaal jasje 62 Reinder Prins  Een toekomst met energywebs en 3D-simulaties 66 Anke van Hal  Een marktgerichte benadering van milieu 70 Vijfentwintig voorbeelden van een hedendaags intelligent gebouw 74 Rob Creemers  De harde realiteit van de energiecrisis 76 Jacques Mol  De gebruiker als middelpunt tijdens ontwerpfase 80 Mario Witteveen  Het gebouw als symbiose van techniek en esthetiek 84 Jan Kamminga  Enorme kansen voor de technologische industrie 88 Rink Hendriksma  Sportieve en duurzame prestaties hand in hand 92 Vijfentwintig voorbeelden van een intelligent gebouw uit het verleden 96 Meiny Prins  Het gebouw als ziel én uithangbord van het bedrijf 98 Dolf van Paassen  De potentie van voorspellend regelen en Phase Change Materials 102 Alain le Loux  Virussen, bacteriën en schimmels als onzichtbare sluipmoordenaars 106 Kees Huis in ’t Veld  Multidisciplinaire samenwerking tijdens het ontwerpproces 110 Michel Baars  Duurzaam bouwen volgens ‘Cradle to Cradle’ principe 114 Colofon 1206
  6. 6. 7
  7. 7. De groeiende rol van techniek in gebouwen Het Bouwhuis, gesitueerd direct aan de A12 in Zoetermeer, is een verbluffend staaltje van eigen kunnen. Zeer moderne architectuur, gecombineerd met een energiezuinige infrastructuur, maken dit pand, waarin ondermeer Bouwend Nederland is gehuisvest, tot een indrukwekkend visitekaartje voor de Nederlandse bouwsector. Niet alleen het uitzicht vanaf de achtste verdieping is fantastisch; het is ook de ideale plek voor het vormen van een helicopterview. Elco Brinkman, voorzitter van Bouwend Nederland, laat op deze hoogte zijn licht schijnen over de belangrijkste ontwikkelingen binnen deze sector, die goed is voor 6% van het bruto binnenlands product. De voorzitter is positief gestemd over de progressie die de ontspanning ook hun huis niet uit hoeven. Het gevolg is een afgelopen vijfentwintig jaar is geboekt op het gebied van enorme toename van zowel apparaten als energieverbruik building intelligence. “Techniek is een steeds belangrijkere binnenshuis. En waar we ons lang hebben geconcentreerd rol gaan spelen. En waar je vroeger bij wijze van spreken op het zo energiezuinig mogelijk maken van de woning of een complete zolder nodig had voor alle apparaten en het kantoor door veel aandacht te besteden aan de ‘schil’, installaties, hebben deze vandaag de dag een veel compacter valt er binnenshuis ook steeds meer winst te behalen als karakter. Ook het onderhoud wordt steeds eenvoudiger als gevolg van het intensievere gebruik van computers, plasma- gevolg van de digitalisering. De meterkast wordt meer en schermen en dergelijke.” meer het zenuwcentrum van alle intelligente oplossingen.” Opmars van domotica-oplossingen Integratie van functies Voor wat betreft de toekomst ziet Elco Brinkman een Domotica omvat alle apparaten “Waar vroeger de verschillende functies, zoals wonen, belangrijke rol weggelegd voor domotica-oplossingen. en infrastructuren in en rond woningen die elektronische werken, winkelen en recreëren, strikt gescheiden waren, zie “De afstandsbediening zal vaker voor andere dingen informatie gebruiken voor het je langzaamaan steeds meer een integratie van deze functies worden gebruikt dan om de tv te bedienen. Kijk alleen maar meten, programmeren en sturen van functies ten behoeve van ontstaan. De groeiende fileproblematiek en de mogelijk- eens naar de toenemende vergrijzing. Deze groeiende groep bewoners en gebruikers. In het kort heden tot tele-werken stimuleren mensen steeds meer om mensen is gebaat bij allerlei vormen van ondersteuning. zijn het de mogelijkheden van de industriële bedrijfsautomatisering, deels thuis te werken. Als gevolg van de steeds drukkere Je kunt hierbij denken aan zorg op afstand, waarbij de toegepast op een woning. agenda’s vinden mensen het daarnaast plezierig als ze voor bewoner via een internetverbinding en een webcam kanElco Brinkman, voorzitter Bouwend Nederland 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 11
  8. 8. we in de toekomst intelligente liften krijgen, waarmee je “Uitgaan van individuele comfort- bijvoorbeeld je auto onder je huis kunt parkeren. Daarnaast zie je dit woekeren met de schaarse ruimte terug in het feit wensen in plaats van een dat ruimtes vaker een multifunctioneel karakter wordt gegeven, waarbij de functie overdag bijvoorbeeld een andere veronderstelde gemiddelde gebruiker” is dan ’s nachts. En ook bij het ontwerp van nieuwe kantoren wordt het meer gemeengoed om rekening te houden met hergebruik. Bij een andere toepassing of invul- ling moet je in staat zijn om de ruimte relatief eenvoudig opnieuw in te richten. Ook de slimme inzet van building communiceren met de dienstdoende arts, maar ook aan het intelligence-toepassingen helpt om elke kubieke meter laten thuisbezorgen van boodschappen in een centraal e ­ fficiënt te gebruiken. En omdat er steeds minder winst portaal voor de bejaardenwoning, zonder dat de bewoner valt te behalen bij het optimaliseren van draagconstructies de voordeur hoeft te openen.” door deze lichter te maken, zal in de toekomst het accent nog meer komen te liggen op de ontwikkeling van milieu- Slim omgaan met de schaarse ruimte en energiegerelateerde uitvindingen.” Over de consequenties van het dichtslibben van Nederland is de voorman van de Nederlandse bouwwereld stellig. Samenwerking op alle mogelijke niveaus “Het is een gegeven dat Nederland steeds voller en drukker Vanuit de ketengedachte ziet de heer Brinkman een signifi- wordt. Vanuit dit gegeven zullen we steeds kritischer en cant verschil met vroeger. “Tien jaar geleden huurde je een inventiever met de schaarse ruimte moeten omgaan. Dit uit bouwbedrijf in, dat de klus integraal klaarde. Tegenwoordig zich onder andere in steeds meer hoogbouw. Stapelen wordt heb je steeds meer bedrijven, die zich specialiseren in steeds meer het toverwoord. Het zal mij niet verbazen als bepaalde onderdelen. Het risico daarvan is dat er verkokerde12
  9. 9. visies ontstaan en dat partijen een sterk accent leggen ophet afbakenen van verantwoordelijkheden.” Met tevreden-heid constateert Elco Brinkman echter dat het de goedekant op gaat voor wat betreft de samenwerking tussen allebetrokken schakels in de bouwketen. “Het is belangrijk datprojectontwikkelaar, architect, installateur en bouwer in eenvroeg stadium met elkaar aan tafel zitten, bij voorkeur in debestekfase. Onlangs hebben wij met een groep van enkeletientallen mensen, in het kader van een fictieve werkop-dracht, met behulp van de computer een brug over de Maasgebouwd. Omdat alle denkbare disciplines vertegenwoor-digd waren, kom je tot een verrassend goed eindresultaat.Ook vanuit het collectief van de bouwsector vindt steedsmeer uitwisseling plaats met andere sectoren en wordtvaker gekeken naar de toepassingsmogelijkheden vanuitandere wetenschappen. Het is zonde om het wiel opnieuwuit te vinden, als je je voordeel kunt doen met ervaringen Gekleurd imago van de bouwsectoruit andere sectoren.” Voorbeelden zijn er te over volgens het De voorzitter vindt het niet terecht dat de bouwsector metboegbeeld van Bouwend Nederland. “Zo leren we steeds regelmaat wordt afgeschilderd als aartsconservatief.meer vanuit de ruimtevaarttechniek en passen we kennis “Wat veel mensen zich niet realiseren is dat slechts 20% vanvanuit de tuinbouwsector toe in de wereld van klimaat­ de bouwactiviteiten plaatsvindt op de bouwplaats. En datbeheer in gebouwen. En in navolging van de bladplukrobot bepaalt dan vaak de perceptie van mensen, terwijl 80% vanin de tuinbouw is er recent een spuitrobot ontwikkeld, de werkzaamheden buiten het zicht van het publiek plaats-waarmee een grote besparing op arbeidskosten van schil- vindt, bijvoorbeeld in de assemblagesfeer. Daarnaast laatderwerk kan worden bewerkstelligd.” een recent onderzoek, uitgevoerd door de Regieraad, juist Elco Brinkman (1948) zien dat er veel waardering bestaat voor de bouw.” Ondanks Elco Brinkman is sinds 1995 alsUitdagingen op het gebied van gebouwautomatisering het positieve sentiment heeft de liefhebber van architectuur voorzitter verbonden aan BouwendUitdagingen ziet Elco Brinkman nog voldoende voor de nog wel wat te wensen. Bovenaan het lijstje staat het Nederland en daarmee hét gezicht van de vereniging. In 2006 werd hijsector gebouwautomatisering. “Bij de ontwikkeling van beperken van de beroepsmogelijkheden. “Kijk eens naar door de Volkskrant uitgeroepen alsregelingen wordt nog vaak uitgegaan van een veronder- ons eigen Bouwhuis. De voorbereidingstijd heeft zeven keer de meest invloedrijke bestuurder vanstelde gemiddelde gebruiker, terwijl ieder mens weer andere meer tijd in beslag genomen dan de feitelijke bouw. Want in Nederland. Voorheen was hij ondereisen stelt aan klimaatcomfort. Het moet wel mogelijk negen maanden tijd stond het er.”  meer directeur-generaal Binnenlandsblijven om een enkel raam open te zetten, zonder dat de Bestuur van het ministerie vanklimaatregeling daarvan in de war raakt. Daarnaast is het Binnenlandse Zaken en minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur.opvallend dat de rol van het dak vaak beperkt is tot het Bouwend Nederland, de verenigingbieden van een droog onderkomen. Er zijn, afgezien van de van bouw- en infrabedrijven, isplaatsing van wat zonnecollectoren, over het algemeen met ongeveer 5000 aangeslotenweinig intelligente functies aan verbonden. Hier liggen nog bouwbedrijven de grootste werk-veel mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van geversorganisatie in de bouw.andere materialen, het spannen van voltagefilms over hetdak of de opslag van energie.” 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 13
  10. 10. De inspirerende kracht van duurzaam ondernemen Vanuit het strak vormgegeven hoofdkantoor van Search in het groene Brabantse Heeswijk-Dinther is het slechts een kwestie van schuin oversteken naar de karakteristieke burgemeesterswoning aan de overzijde. “Hier heb ik het ondernemerschap met de paplepel ingegoten gekregen.” Deze woorden krijgen een letterlijke betekenis als Anne-Marie Rakhorst uitlegt dat ze vroeger als klein meisje dagelijks de tafel dekte voordat haar vader tussen de middag thuis kwam eten. “Dit was vroeger de werkkamer van mijn vader.” In de prachtig groene omgeving van Heeswijk-Dinther o ­ ptimistische kijk op zaken is Anne-Marie Rakhorst positief leerde Anne-Marie al vroeg de schoonheid van de natuur te gestemd over de huidige ontwikkelingen. “Er gebeurt al waarderen. “En als mensen dingen mooi vinden, gaan ze er ontzettend veel moois op het vlak van duurzaamheid. vanzelf van houden,” verklaart ze haar betrokkenheid bij Kijk bijvoorbeeld naar een stad als Amsterdam, die recent het realiseren van een beter milieu. “Als we op dit vlak echt heeft bepaald dat alle gemeentelijke nieuwbouw binnen de grote stappen voorwaarts willen zetten, is het belangrijk om stadsgrenzen vanaf nu duurzaam moet zijn. Of neem een het milieu niet buiten jezelf te plaatsen. Het risico is dan stad als Apeldoorn, waar men in 2020 volledig energie- en levensgroot dat milieu in de ‘goede doelen’-sfeer terecht- CO2-neutraal wil zijn. Dat zijn toch prachtige ambities en komt. Het is zaak om naar het milieu te kijken zonder het initiatieven. Zo zijn er nog meer voorbeelden van decen- grote geheel uit het oog te verliezen.” trale overheden met ambities op dit vlak.” Maar ook binnen het bedrijfsleven somt ze moeiteloos een indrukwekkend Positieve ontwikkeling duurzaamheid rijtje met recente initiatieven op. “Een goed voorbeeld is de “De praktijk wijst uit dat het uitstekend mogelijk is om introductie van het energielabel ClimateReady door Volker- zakelijk succesvol te zijn en daarbij als ondernemer je maat- Wessels. Met behulp van een eenvoudig softwareprogramma schappelijke verantwoordelijkheid te nemen,” zo maakt kan de consument via internet berekenen wat de investering Anne-Marie Rakhorst een subtiele verwijzing naar Search, in specifieke duurzame energie­ ystemen aan investering s het internationaal opererende ingenieursbureau, laborato- vergt en wat men hiermee gaat besparen op de energie- rium en opleidingsinstituut dat zij in 1994 heeft opgericht. kosten. Ook wordt per optie concreet aangegeven wat het Als een logisch voortvloeisel uit haar enthousiaste en effect is op het milieu. Ja, we zijn echt wel op de goede weg.”Anne-Marie Rakhorst, directeur Search 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 41
  11. 11. toepassen van energiebesparende technieken in de kantoor- omgeving. In die zin vind ik dat intelligentie in gebouwen bijna synoniem is met het investeren in duurzaamheid. Het tempo waarmee de brandstofprijzen op dit moment stijgen, fungeert hierbij als een katalysator. De terugverdien- tijd van investeringen in energiebesparende technieken wordt in rap tempo steeds korter. In de toekomst zal g ­ ebouwenintelligentie een nog belangrijkere rol vervullen dan nu. Als gevolg van de voortgaande trend van verstede- lijking zullen we, onder druk van het groeiend beslag op de schaarse grond, steeds inventiever moeten omgaan met de beschikbare ruimte. Intelligentie in gebouwen kan hieraan een grote bijdrage leveren. Duurzaamheid ontwikkelen tot exportproduct De ‘vrouwelijke ondernemer van het jaar 2000’ ziet veel Inspireren en enthousiasmeren parallellen tussen haar filosofie en de visie van de Duitse In één adem met deze constatering benadrukt ze het belang architect Thomas Rau. “Rau heeft een grande redesign van om met enthousiasme en bevlogenheid te werk te gaan. de wereld voor ogen, waarbij zowel de mobiliteit als de “Het is niet zinvol om mensen met een opgeheven vinger bebouwde omgeving compleet anders moeten worden inge- te vertellen hoe ze zich moeten gedragen. Het is veel beter richt. Hij ziet Nederland hierbij als een ideale proeftuin om om mensen écht enthousiast te maken om zich voor een zijn ideeën te verwezenlijken en de rest van de wereld te duurzaam milieu in te zetten. Dit kun je alleen doen door laten zien dat het ook anders kan. Volgens Rau beschikken mensen te inspireren, bijvoorbeeld door veel aandacht te wij in Nederland over de ideale randvoorwaarden om zijn besteden aan goede voorbeelden. Op dit vlak is ook een gedachtegoed succesvol ten uitvoer te brengen.” In hoog belangrijke taak voor de media weggelegd.” tempo somt Anne-Marie Rakhorst ze op. “We zijn een welvarend land met de benodigde financiële draagkracht, we hebben hoog opgeleide mensen, zijn goed georgani- seerd, respecteren de natuur, hebben een sterke drive tot “Als mensen dingen mooi vinden, innovatie en hebben bovendien op een respectvolle manier leren omgaan met de kracht en dreiging van het water.” gaan ze er vanzelf van houden” Deze unieke combinatie van kwaliteiten levert Nederland volgens de ambassadrice op het gebied van duurzaamheid een prachtige kans op. “De productie wordt steeds meer verplaatst naar andere landen. Onze economie ontwikkelt Groeiend belang building intelligence zich steeds meer tot een kenniseconomie. Rondom het De bevlogen Brabantse ondernemer signaleert veel fenomeen duurzaamheid kunnen wij een enorme expertise progressie op het gebied van het toepassen van building opbouwen, die kan uitgroeien tot een exportproduct met intelligence. “Mede onder invloed van de toegenomen ongekende mogelijkheden,” zo drijft weer even de onder- aandacht voor milieu is er veel meer aandacht voor het nemer in haar boven.42
  12. 12. Anne-Marie Rakhorst (1967) Anne-Marie Rakhorst heeft in 1994 Search Laboratorium B.V. opgericht.Omarming Cradle to Cradle gedachtegoed m ­ edewerkers om even tot rust te komen tijdens een drukke Onder haar leiding is Search uitgegroeid tot een internationaalAnne-Marie Rakhorst omarmt het gedachtegoed van de werkdag. Een goede balans tussen werk en rust, tussen opererend ingenieursbureau,Amerikaanse architect William McDonough en de Duitse spanning en ontspanning bepaalt voor een belangrijk deel laboratorium en opleidingsinstituutchemicus Michael Braungart. “Naast Al Gore, die met zijn de kwaliteit van ons leven. Er zouden in Nederland veel met een uitgebreid dienstenaanbodfilm ‘The Inconvenient Truth’ het onderwerp duurzaamheid meer van dit soort oases van ontspanning moeten komen in op het gebied van (duurzame)echt op de agenda heeft gekregen, is de invloed van de directe nabijheid van de werkplek. Vanwege het geld bouw, industrie, milieu, ruimtelijkeM­ cDonough en Braungart in dit opzicht ontzettend groot. hoeven ondernemers het niet te laten. Elke euro die wij in inrichting, energie en water. In 2000 is zij verkozen tot Zaken-Zij stellen dat het huidige milieudenken aanspoort om meer de aanleg investeren verdienen we terug. Op een groot vrouw van het jaar. Daarnaastmet minder te doen en op deze wijze de schade te beperken. aantal uiteenlopende fronten. Denk dan bijvoorbeeld aan de maakt Anne-Marie Rakhorst deel uitHun ‘Cradle to Cradle’ filosofie gaat uit van de gedachte dat uitstraling rond het gebouw, de lucht- en de waterzuivering, van het landelijke hoofdbestuur vanwe moeten ophouden met het maken van producten, die de biodiversiteit en vooral de rust die onze mensen en de KRO en is zij een veelgevraagdzogenaamd minder slecht zijn. Zij stellen dat we uitsluitend klanten er aantreffen. Maar denk ook maar eens aan de spreker voor congressen en evene-nog intelligente producten zouden moeten ontwerpen, waardevermeerdering van het gebied,” zo slaat ze een brug menten, waarbij de thema’s ‘maatschappelijk verantwoordgemaakt van materialen die we steeds weer kunnen terug- naar het belang om duurzaamheid goed te verankeren in de ondernemen’ en ‘duurzamegeven aan technische of biologische kringlopen.” totale omgeving van een gebouw en andersom het gebouw ontwikkeling’ centraal staan. In goed in te passen in de directe omgeving. “Ik kan haast niet 2007 schrijft zij haar eerste boekHeemtuin oase van rust wachten om straks hier in de eerste lentezon mijn boterham ‘Duurzaam ontwikkelen… eenTerwijl ze een schetsontwerp op tafel ontvouwt, vertelt tussen de middag op te eten,” zo droomt ze even hardop.  wereldkans’. Tevens bracht zij inAnne-Marie Rakhorst over de heemtuin, die achter het hetzelfde jaar de Nederlandse versie van de duurzaamheidsbestsellerhoofdkantoor in Heeswijk wordt aangelegd. “Er komen Helofytenfilter  soms ook helophyten­ filter genoemd, is een filter om afval­ ‘Cradle to Cradle’ op de markt.onder andere twee helofytenfilters voor de opvang en water of water uit bijvoorbeeld vijvers te In 2008 is het boek ‘De winst vanz­ uivering van ons afvalwater, evenals een insectenmuur. zuiveren. Het is een water­ uivering door z duurzaam bouwen’ van haar hand middel van een moeras(je) met helofyten.Aan de noordzijde komen vlechthagen en een ooievaars- Dit zijn moeras­ lanten, zoals riet en p verschenen.nest. Het wordt straks een heerlijke plek voor al onze lisdodde. 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland 43
  13. 13. Colofon Dit is een uitgave van Priva B.V. ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig jubileum van de divisie Building Intelligence. Teksten Jan Hendriks, Blitz Communicatie Ontwerp en vormgeving Ton Persoon, D…studio Grafische vormgeving Fotografie Ronald Leeuwe, Leeuwe Fotografie Rob ’t Hart (pagina 47, foto kantoor Rijkswaterstaat) Coördinatie en project management Jan Hendriks, Blitz Communicatie Priva Building Intelligence Druk De Groot Drukkerij B.V. Uitgever Priva B.V. Cert no. CU-COC-806046 ISBN/EAN: 978-90-9023468-7 Deze uitgave is tot stand gekomen met de grootst mogelijke zorg en aandacht voor het milieu. Bij de productie is gebruik gemaakt van FSC-papier en milieuvriendelijke inkt. Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door de bereidwilligheid en medewerking van een groot aantal personen en bedrijven, waaronder Paleis ’t Loo en Bamboe Informatie Centrum Nederland (www.bamboe-ic.nl). Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schrifte- lijke toestemming van de opdrachtgever. Priva B.V. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Desalniettemin is Zijlweg 3 het niet geheel uit te sluiten dat de informatie in dit boek als gevolg van zuiver tijdsverloop Postbus 18 en/of andere oorzaken onjuist is. Noch Priva B.V., noch de medewerkers aan dit boek 2678 ZG  De Lier persoonlijk, aanvaarden enige aansprakelijkheid, uit welken hoofde ook, voor enig gevolg www.priva.nl rechtstreeks of indirect voortvloeiend uit de informatie in deze uitgave.120
  14. 14. Gebouwen hebben de afgelopen vijfentwintig jaar een imponerendetransformatie ondergaan. Met het voortschrijden van de techniek zijngebouwen steeds intelligenter geworden. De groeiende aandacht voorduurzaamheid, het terugdringen van de CO2-uitstoot en het realiserenvan een hoge energie-efficiency spelen een steeds belang­ ijkere rol rbij het maken van gebouwontwerpen. 25 jaar intelligente gebouwen in NederlandHet boek 25 jaar intelligente gebouwen in Nederland gaat in op alleaspecten die een rol spelen bij het realiseren van intelligente gebouwen.Zo komen onder meer materiaalkeuze, technische installaties, meet- enregeltechniek, het ontwerpproces en de samenwerking tussen opdrachtgever,architect, adviseur en constructeur uitgebreid aan bod. In het boekgeven vijfentwintig experts, elk vanuit hun eigen achtergrond en discipline,hun visie op het intelligentie­ niveau van gebouwen in Nederland. -

×