Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
ARAÞTIRMAAleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve BaðlanmaStilleriAyþegül Durak Batýgün1, Ayda Büyükþahin21Doç.Dr., 2Yrd.Doç.D...
Durak Batýgün A, Büyükþahin A.GÝRÝÞ                                                  suz duygu ve davranýþlarý daha az gös...
Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriTablo 1. Toronto aleksitimi ölçeðinden yüksek ve düþük puan alan gru...
Durak Batýgün A, Büyükþahin A.Tablo 2. Aleksitimi toplam puaný ile baðlanma stilleri ve psikolojik belirtiler arasýndaki k...
Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriTablo 3. Aleksitimi puanlarýný yordayan deðiþkenler (aþamalý hiyerar...
Durak Batýgün A, Büyükþahin A.lerinin Wilks Lambda deðerleri bazý baðýmlý             bulgumuzu destekler niteliktedir. Al...
Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stillerialeksitiminin çocukluk döneminde yaþanan psiþik         minin özelli...
Durak Batýgün A, Büyükþahin A.söylenebilir. Ýkinci olarak; örneklemi oluþturan                    Taný almýþ hastalar ile ...
Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriHazan C, Shaver PR (1987) Romantic love conceptualized as an        ...
Durak Batýgün A, Büyükþahin A.Wearden AJ, Cook L, Vaughan-Jones J (2003) Adult attach-            Yemez B (1991) Aleksitim...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

420

Related Books

Free with a 30 day trial from Scribd

See all

Related Audiobooks

Free with a 30 day trial from Scribd

See all
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

420

  1. 1. ARAÞTIRMAAleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve BaðlanmaStilleriAyþegül Durak Batýgün1, Ayda Büyükþahin21Doç.Dr., 2Yrd.Doç.Dr., Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET SUMMARYAmaç: Bu çalýþmanýn temel amacý, normal bireylerdeki Alexityhmia: Psychological Symptoms andaleksitimi ile psikolojik belirtiler ve baðlanma stilleri Attachment Stylesarasýndaki iliþkileri incelemektir. Ayrýca, cinsiyet ve eðitim Objective: The main objective of this study was to inves-gibi sosyodemografik deðiþkenler ile aleksitimi arasýnda- tigate the relationship between alexithymia, psychologi-ki iliþkilerin araþtýrýlmasý da çalýþmanýn diðer bir amacýdýr. cal symptoms and attachment styles in normal individu-Yöntem: Çalýþmaya yaþ aralýðý 18-40 arasý olan 300 kiþi als. Another purpose of the present study was to exam-katýlmýþtýr. Katýlýmcýlarýn yaþ ortalamasý 26.71dir ine the associations between sosyodemografic variables(ss=7.00). Veri toplama aracý olarak Toronto Aleksitimi such as sex and educational level and alexithymia.Ölçeði, Yakýn Ýliþkilerde Yaþantýlar Envanteri ve Kýsa Method: Three hundred individuals between 18 to 40Semptom Envanteri kullanýlmýþtýr. Bulgular: Örneklem years of age participated. The mean age of participantsaleksitimi puanlarýna göre iki uç gruba ayrýlmýþ ve alek- was 26.71 years (ss= 7.00). Toronto Alexithymia Scalesitimi puaný yüksek olan grubun, psikolojik semptomlarý (TAS), Experience in Close Relationships (ECR), and Briefdaha fazla sergiledikleri görülmüþtür. Ayrýca kaçýnmacý ve Symptom Inventory (BIS) were used for data collection.kaygýlý baðlanma puanlarýnýn da daha yüksek olduðu Results: The sample was divided into two differentbelirlenmiþtir. Regresyon analizleri sonucunda da, eðitim, groups in terms of alexithymia scores. Alexithymic indi-kaygýlý baðlanma ve psikolojik belirti deðiþkenlerinin viduals had significantly higher scores on the psycholog-aleksitimi puanlarýný yordadýðý gözlenmektedir. Sonuç: ical symptoms, avoidant and anxious attachment styles.Bu çalýþma normal bireylerde psikolojik belirtiler, baðlan- The regression analysis also revealed that educationalma stilleri ve eðitim düzeyi gibi deðiþkenlerin aleksitimi level, anxious attachment style and psycholocial symp-puanlarý ile nasýl bir iliþki içerisinde olduðuna iliþkin bil- toms were important predictors of alexithymia scores.giler vermektedir. Bu bilgiler klinik psikoloji uygula- Conclusion: According to the results of the currentmalarýnda yararlý olabilir. Terapiye baþvuran hastalarýn study, high psycholocial symptoms, anxious attachmentpsikolojik semptomlarý deðerlendirilirken, bunlarýn alek- style and low levels of education were important predic-sitimik özellikleri olabileceði göz önünde bulundurul- tors of alexithymia scores. Thus, these findings may bemalýdýr. Ayrýca, bu özellilerin de düþük eðitim düzeyi ve useful for clinical psychological practices. When psycho-güvensiz baðlanma ile iliþkisinin göz önünde bulundurul- logical symptoms of clients seeking therapy are beingmasý, hem uygulanacak olan terapi türünün hem de tera- evaluated, it is important to note that these may be thepide kullanýlacak tekniklerin belirlenmesinde yararlý ola- characteristics of alexithymia. In addition, taking intobilir. consideration the relationships between these featuresAnahtar Sözcükler: Aleksitimi, baðlanma stilleri, of alexithymia and low levels of education and unsecurepsikolojik belirtiler. attachment styles might help to determine both the type of therapy and techniques which will be used in this(Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114) therapy. Key Words: Alexityhmia, attachment styles, psychologi- cal symptoms.Makalenin geliþ tarihi: 18.07.2008, Yayýna kabul tarihi: 19.11.2008 105
  2. 2. Durak Batýgün A, Büyükþahin A.GÝRÝÞ suz duygu ve davranýþlarý daha az gösterdiklerini, diðer kiþilerle daha güçlü iliþkiler kurduklarýný veYunanca kökenli bir kelime olan Aleksitimi, diðer bireylerin duygusal sýkýntýlarýna daha duyarlý"duygular için söz yokluðu" þeklinde dilimize olduklarýný göstermektedir (Rothbard ve Shaverçevrilmiþtir (Dereboy 1990). Baþlangýçta psikoso- 1994). Güvensiz baðlanan bireylerin ise daha azmatik hastalarda görülen belirtileri açýklamak pozitif duygular deneyimledikleri; anksiyete veamacýyla ortaya atýlmýþsa da (Blanchard ve ark. depresyon gibi negatif duygulanýmlarýný dengele-1981), günümüzde yalnýzca bu hastalarda deðil, mekte daha baþarýsýz olduklarý bildirilmektedirdiðer ruhsal ve fiziksel hastalýklarda (Kooiman (Parker 1982). Baðlanma stili ile duygularý aktara-1998, Lumley ve ark. 1996, Madenci ve ark. 2007, bilme ve dengeleyebilme arasýnda yakýn iliþkiSayar ve ark. 2004, Taymur ve ark. 2007, Yazýcý ve olduðu bildirilmektedir (Cassidy 1994). Geç ergen-ark. 2006) ve saðlýklý bireylerde de (Aslan ve lik dönemindeki bireylerle yapýlan bir çalýþmada,Alparslan 2001, Bengi 1996, Taylor ve ark. 1985) aile ve arkadaþlarýna güvenli baðlanma geliþtirmiþsýklýkla görüldüðü vurgulanmaktadýr. Aleksiti- olanlarýn duygusal farkýndalýklarýnýn daha yüksekmiklerin en belirgin özellikleri duygularýný fark olduðu, daha empatik ve daha sosyal davrandýklarý,edip bunlarý ifade etmede güçlük çekmeleridir. ayrýca daha fazla olumlu duygu aktardýklarýDuygusal iþlevlerinde ve kiþilerarasý iliþkilerinde bildirilmektedir (Laibe 2007). Baðlanma ile doðru-güçlük çekerler. Baþka bir dünyadan gelmiþ dan aleksitimi arasýndaki iliþkiyi gösteren çalýþ-gibidirler. Duygu ve düþünce arasýnda bað kurup malar da mevcuttur (Hexel 2003, Montebarocci vebunlarý ifade etmekte sorun yaþarlar (Sifneos ark 2004, Wearden ve ark. 2003). Örneðin, servikal1988). Yapýlan çalýþmalar sonucunda aleksitimik distoni hastalarý ve normal bireylerinözellikler ve belirtiler; "duygularý tanýma, ayýrt karþýlaþtýrýldýðý bir çalýþmada, hastalarýn daha yük-etme ve ifade de güçlük", "hayal kurmaktan yoksun sek aleksitimi puaný aldýklarý ve güvensiz bað-olma", iþlemsel düþünme" ve "dýþ merkezli biliþsel landýklarý bildirilmekte (Scheidt ve ark. 1999);yapý" olmak üzere dört ana baþlýk altýnda toplan- alkol baðýmlýsý hastalarla yapýlan bir baþka çalýþma-maktadýr (Lesser 1981, Taylor ve ark. 1991). da ise kaçýnmacý baðlanma stilinin aleksitiminin enKonuya çeþitli kuramlar açýsýndan yaklaþýlmak- güçlü yordayýcýsý olduðu belirtilmektedir (Rick vetadýr. Bunlardan biri olan baðlanma kuramýnda Vanheule 2006). Ayrýca Japon öðrencilerle yapýlan(Bowlby 1969, Bowlby 1973) kiþinin erken yaþlarda bir çalýþmada, deneklerin çocukluk dönemlerindeilgi ve bakýmýný üstlenen kiþiyle kurduðu iliþkinin, annelerinin ilgisini yetersiz olarak algýlamalarý ileileriki dönemlerde onun duygu, düþünce ve aleksitimi arasýnda bir iliþki bulunmuþturdavranýþlarýnda belirleyici rol oynadýðý öne (Fukunishi ve ark. 1997). Sonuç olarak, güvensizsürülmektedir. Hazan ve Shaver (1987), Bowlbynin baðlanmanýn, duygularý öðrenmede baþarýsýzlýðabaðlanma yaklaþýmý temel alýnarak, yetiþkinlikteki neden olabileceði ve alaksitimik kiþilik için deromantik iliþkilerin açýklanabileceðini öne sür- zemin hazýrlýyor olabileceði düþünülmektedirmüþlerdir. Bu araþtýrmacýlara göre bireyler bebek- (Kraemer ve Loader 1995). Ýlgili literatür gözdenlik ya da çocukluk döneminde ebeveyn ile kurulan geçirildiðinde, baðlanma, psikolojik semptomlar vebaðlanmanýn bir benzerini, yetiþkinlikte romantik aleksitimi arasýndaki iliþkileri gösteren çalýþmalaraeþleriyle kurduklarý iliþkide deneyimlerler. da rastlanmaktadýr (Erden 2005, Wearden ve ark.Araþtýrmacýlar, temelde güvenli ve güvensiz olmak 2003, Wearden ve ark. 2005). Bu çalýþmalarda,üzere iki baðlanma stilinden söz etmektedirler aleksitimi ile güvensiz baðlanma ve psikolojik(Ainsworth ve ark. 1978). Güvenli baðlanma, semptomlar arasýndaki pozitif iliþkilerden sözçocuðun duygu ve ihtiyaçlarýna duyarlý olan ve bu edilmekte; baþka bir deyiþle, aleksitimi puanlarýihtiyaçlara yerinde ve zamanýnda cevap veren arttýkça, güvensiz baðlanma ve psikolojik semptomebeveyne karþý geliþtirilen baðlanma türü iken; puanlarýnýn da arttýðý bildirilmektedir. Üniversitegüvensiz baðlanma bunun tam tersi özellikler öðrencileri üzerinde yapýlan bir diðer çalýþma dataþýyan ebeveynlere karþý geliþtirilen baðlanma türü hem kaçýnmacý hem de kaygýlý baðlanma tarzlarýnýnolarak adlandýrýlmaktadýr. Ergenler ve yetiþkinlerle aleksitimi puanlarýný pozitif olarak yordadýðýnýyapýlan çalýþmalar, güvenli baðlanan kiþilerin olum- göstermiþtir (Meins ve ark. 2008).106 Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114
  3. 3. Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriTablo 1. Toronto aleksitimi ölçeðinden yüksek ve düþük puan alan gruplarýn kýsa semptom envanteri ve yakýniliþkilerde yaþantýlar envanterinden aldýklarý puanlar açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Aleksitimi > 12 Aleksitimi < 6 (N=60) (N=72) x ss x ss tKaçýnmacý baðlanma stili 4.36 .70 3.97 .64 3.37*Kaygýlý baðlanma stili 4.14 1.08 3.54 .98 3.23*Kýsa Semptom Envanteri(Toplam Puan) 61.88 32.99 34.01 26.58 5.27* Kaygý 13.69 9.21 7.78 7.57 3.74* Depresyon 16.17 10.02 9.64 8.33 3.82* Olumsuz benlik 12.93 8.86 6.00 5.94 5.02* Somatizasyon 8.39 5.64 4.01 4.24 4.83* Öfke / Saldýrganlýk 9.93 5.36 6.69 4.19 3.76**p<.001Ülkemizde de Aleksitimi konusunda yapýlan çalýþ- GEREÇ VE YÖNTEMmalarýn son 10 yýl içerisinde artýþ gösterdiði gözlen- Çalýþmaya, Ankara ili sýnýrlarý içerisinde oturmaktamektedir. Bu çalýþmalara bakýldýðýnda, özellikle olan 152 kadýn (%51) ve 148 erkek (%50) olmakirritabl barsak sendromu (Taymur ve ark. 2007), üzere toplam 300 kiþi katýlmýþtýr. Yaþ aralýðý 18-40,alopesi areata (Yazýcý ve ark. 2006), mastalji (Aksu yaþ ortalamasý 26.71dir (ss=7.00). Bunlardan 120ve Hacaoðlu 2004), obezite (Deveci ve ark. 2006), kiþi (%40) evli olduðunu, 166 kiþi (%55) ise duy-sosyal fobi (Solmaz ve ark. 2000) ve konversiyon gusal bir birlikteliðinin bulunduðunu ifade etmiþtir.bozukluðu (Çelikel ve Saatçioðlu 2002) gibi tanýlarý Katýlýmcýlarýn %50si üniversite öðrencisidir.almýþ hastalar üzerinde yoðunlaþýldýðý görülmekte- Geriye kalan katýlýmcýlarýn %27si üniversite, %15idir. Bununla birlikte Toronto Aleksitimi Ölçeði lise, %7.9u ise ilkokul-ortaokul mezunudur.üzerine yapýlmýþ olan çalýþmalar da mevcuttur Üniversite öðrencileri Ankara Üniversitesi Dil ve(Dereboy 1990, Motan ve Gençöz 2007). Ancak, Tarih Coðrafya Fakültesinde okuyan öðrencilerherhangi bir psikiyatrik taný almamýþ olan normal arasýndan seçilmiþtir. Ýlköðretim ve lise mezunuyetiþkinlerle yapýlan çalýþma çok azdýr ve özellikle olan diðer genç ve yetiþkinler ise sözü edilen bude aleksitimi ile baðlanma tarzlarý arasýndaki iliþki- öðrencilerin ve araþtýrmacýlarýn çevresinde bulunanlerin incelendiði bir çalýþmaya rastlanmamýþtýr. Bu kiþilerden (Örneðin: üniversitenin personeli, temiz-noktadan hareketle bu çalýþmanýn amacý, normal lik elemanlarý, bu kiþilerin eþ dost ve akrabalarý vb)bireylerdeki aleksitimik özellikler ile psikolojik oluþmaktadýr. Deðerlendirme aracý olarak aþaðýda-belirtiler ve baðlanma tarzlarý arasýndaki iliþkileri ki ölçekler kullanýlmýþtýr:belirlemektir. Bu amaç doðrultusunda; 1- alek-sitimik özellikler gösteren ve göstermeyen Toronto Aleksitimi Ölçeði (TAÖ). Bireylerdeki alek-bireylerde psikolojik semptomlar ve baðlanma tarz- sitimik özellikleri belirleyebilmek amacýyla geliþti-larý açýsýndan bir farklýlýk var mýdýr?, 2- aleksitimik rilen 26 maddelik, beþ basamaklý likert tipi birözellikleri yordayan deðiþkenler nelerdir?, 3- cin- ölçektir (Taylor ve ark. 1985). Ölçeðin Türkiyedesiyet ve eðitim gibi sosyodemografik deðiþkenlerin geçerlik ve güvenirlik çalýþmasý Dereboy (1990)etkisi mevcut mudur? gibi sorulara cevap bulmaya tarafýndan gerçekleþtirilmiþtir. Uyarlama çalýþ-çalýþýlmýþtýr. masýnda, ölçek evet/hayýr þeklinde iki seçenekli hale getirilmiþtir. Ölçeðin cronbach alfa iç tutarlýlýk katsayýsý .65tir. Ölçekten alýnan puanlarýn yük-Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114 107
  4. 4. Durak Batýgün A, Büyükþahin A.Tablo 2. Aleksitimi toplam puaný ile baðlanma stilleri ve psikolojik belirtiler arasýndaki korelasyonlar Aleksitimi Toplam PuanýYÝYE- Kaçýnmacý baðlanma stili .17*YÝYE- Kaygýlý Baðlanma stili .18*Kýsa Semptom Envanteri (Toplam Puan) .35* Kaygý .31* Depresyon .30* Olumsuz benlik .33* Somatizasyon .35* Öfke/saldýrganlýk .26**p<.001selmesi, aleksitiminin de arttýðý anlamýna gelmekte- psikolojik semptomlarýn sýklýðýna iþaret etmektedir.dir. Yukarýda tanýmlanan ölçekler, baþta demografikYakýn Ýliþkilerde Yaþantýlar Envanteri (YÝYE). bilgi formu sabit kalmak üzere, sýra etkisini kontrolBrennan ve ark. (1998) tarafýndan geliþtirilen, edebilmek amacýyla, deðiþik sýralarda dizilmiþtir.baðlanmada temel iki boyut olan yakýn iliþkilerde Uygulama, bireysel olarak ya da gençlerin bir kýs-yaþanan kaygý ve baþkalarýndan kaçýnmayý ölçen 36 mýna okuduklarý fakülte içerisindeki sýnýflardamaddelik bir ölçektir. Ölçekteki her bir madde, toplu olarak yapýlmýþtýr. Araþtýrmaya katýlanLikert tipi 7 dereceli (1=hiç katýlmýyorum, 7= bireylere araþtýrmanýn amacý hakkýnda kýsa bir bilgikesinlikle katýlýyorum) bir ölçek üzerinden deðer- verilmiþ ve gönüllülük ilkesi temel alýnýþtýr.lendirilmektedir. Sümer (2006), ölçek üzerinde Verilerin analizi SPSS for Windows 11.00 paketyapmýþ olduðu çalýþmalar sonucunda, "kaygý" ve programý ile gerçekleþtirilmiþtir."kaçýnma" olmak üzere iki boyut elde etmiþtir.Ölçeðin iç tutarlýlýk katsayýlarý, sýrasýyla 0.86 ve 0.90 BULGULARolarak bulunmuþtur. Bu ölçek daha önce deTürkiyede bazý araþtýrmacýlar tarafýndan da kul- I- Aleksitimik Olan ve Olmayan Gruplarýn Ölçekler-lanýlmýþ (Karakurt 2001, Sümer ve Güngör 1999), den Aldýklarý Puanlar Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasýgeçerli ve güvenilir olduðuna iliþkin bilgiler elde Aleksitimik olan ve olmayan gruplarý, baðlanmaedilmiþtir. stilleri ve psikolojik belirti göstermeleri açýsýndanKýsa Semptom Envanteri (KSE). Derogatis (1992) karþýlaþtýrmak amacýyla, örneklem Aleksitimitarafýndan geliþtirilmiþ, 53 maddeden oluþan ve 0-4 toplam puaný açýsýndan ortalamanýn (x=9.04,arasý puanlanan Likert tipi bir ölçektir. Türkiye ss=3.00) bir standart sapma üstü ve bir standartuyarlamasý hem yetiþkin (Þahin ve Durak 1994) sapma altý olmak üzere iki gruba ayrýlmýþtýr. Buhem de ergen (Þahin ve ark. 2002) örneklemi ortalama puanýn bir standart sapma üstü 12, birüzerinde yapýlmýþ, yüksek geçerlik ve güvenirlik standart sapma altý ise 6dýr. Böylece örneklemdeðerleri elde edilmiþtir. Yapýlan faktör analizi aleksitimik olan (aleksitimi >12, n= 60) ve alek-sonucunda, kaygý, depresyon, olumsuz benlik, sitimik olmayan (aleksitimi < 6, n= 72) olmaksomatizasyon ve öfke/saldýrganlýk olmak üzere beþ üzere ikiye ayrýlmýþtýr. Bu iki uç grup, "Yakýn Ýliþ-faktör elde edilmiþtir. KSEnin yetiþkin örnekle- kilerde Yaþantýlar Envanteri" ve "Kýsa Semptomminden elde edilen iç tutarlýlýk katsayýlarý .75 ile Envanteri"nden aldýklarý puanlar açýsýndan.87; ergen örnekleminden elde edilen iç tutarlýlýk karþýlaþtýrýlmýþlardýr. Sonuçlar Tablo 1de göste-katsayýlarý ise .70 ile .88 arasýnda deðiþmektedir. rilmiþtir.Ölçekten alýnan yüksek puanlar bireylerdeki Tablo 1de görüldüðü gibi, Aleksitimik olan108 Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114
  5. 5. Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriTablo 3. Aleksitimi puanlarýný yordayan deðiþkenler (aþamalý hiyerarþik regresyon analizi sonuçlarý)Deðiþkenler(Regresyon denklemine R2 R2 deð. F deð. B Standart Hata Beta giriþ sýrasýna göre)I. Aþama(Demografik Deðiþkenler)Eðitim .03 .03 7.54 -1.09 .39 -.16II. Aþama(Yakýn Ýliþkilerde Yaþantýlar Envanteri-YÝYE )Kaygýlý baðlanma .06 .04 10.53 .28 .17 .10III. Aþama(Kýsa Semptom Envanteri-KSE)Kýsa Semptom Envanteri(Toplam puan) .16 .10 32.19 .03 .01 .32bireyler, olmayan bireylere göre kaygý, depresyon, Tablo 3de görüldüðü gibi, denkleme ilk blokta, yaþ,olumsuz benlik, somatizasyon ve öfke/saldýrganlýk eðitim ve cinsiyet ve iliþki türü (evli, flört) sosyode-gibi psikolojik belirtileri daha fazla göstermekte- mografik deðiþkenler olarak girilmiþ; bunlar arasýn-dirler. Benzer þekilde, gruplar baðlanma stilleri dan yalnýzca "eðitim"in yordayýcý gücünün anlamlýaçýsýndan incelendiðinde, aleksitimik olanlarýn hem olduðu görülmüþtür [F= 7.54; sd= 1-283; p<.01].kaygýlý hem de kaçýnmacý baðlanma stillerinden Daha sonra ikinci blok olarak YÝYE alt ölçeklerianlamlý düzeyde daha yüksek puanlar aldýklarý eklendiðinde, sadece "Kaygýlý Baðlanma Tarzý"gözlenmektedir denkleme girerek kendinden önceki eðitim deðiþkeni ile birlikte toplam varyansýn %6sýný açýk-II. Ölçekler Arasý Korelasyonlar ve Regresyon Analizi lamýþtýr [F= 9.16; sd=2-282; p<0.01)]. Son bloktaAleksitimi toplam puaný ile baðlanma stilleri ve ise "Kýsa Semptom Envanteri Toplam Puaný" eklen-psikolojik belirtiler arasýndaki korelasyon kat- miþtir. KSE toplam puanýnýn da denkleme girme-sayýlarý Tablo 2de görülmektedir. siyle birlikte [F= 17.51; sd=3-281; p<0.01], tüm buAleksitimi puanlarý ile Kaçýnmacý Baðlanma tarzý deðiþkenlerin toplam varyansýn %16sýný açýkladýk-puanlarý arasýndaki korelasyon katsayýsý 0.17 larý görülmektedir.(p<.001), Aleksitimi puanlarý ile Kaygýlý Baðlanma III. Demografik Deðiþkenlere Yönelik AnalizlerTarzý puanlarý arasýndaki korelasyon katsayýsý ise Bu aþamada, Toronto Aleksitimi Ölçeði, Kýsa0.18 (p<.001) olarak saptanmýþtýr. Aleksitimi Semptom Envanteri ve Yakýn Ýliþkilerde Yaþantýlarpuaný ile Kýsa Semptom Envanteri toplam puaný ve Envanterinden alýnan puanlarýn cinsiyet ve eðitimalt ölçekleri arasýndaki korelasyon katsayýlarý ise, deðiþkenlerine göre farklýlaþýp farklýlaþmadýðýna0.26 (p< .001) ile .35 (p<.001) arasýnda deðiþmek- bakýlmýþtýr. Bu amaçla, tüm analizlerde yaþýn etkisitedir. kontrol edilerek Cinsiyet (2) X Eðitim (2) baðýmsýzÇalýþmanýn amacý doðrultusunda, aleksitimi puan- örneklem grubu desenine uygun çok deðiþkenlilarýný yordayan deðiþkenleri belirleyebilmek için varyans analizi (MANCOVA) yapýlmýþtýr. Analizaþamalý (stepwise) hiyerarþik regresyon analizi sýrasýnda eðitim iki gruba ayrýlmýþtýr. Buna göre,yapýlmýþtýr. Sonuçlar Tablo 3de gösterilmiþtir. "ilköðretim ve lise mezunu" olanlar bir grup,Deðiþkenler, aþamalý çözüm sonucuna göre denk- "üniversite öðrencisi ve mezunu" olanlar diðer birleme giriþ sýrasýnda tabloda yer almaktadýr. grup olarak ele alýnmýþtýr. Yaþ ve eðitim temel etki-Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114 109
  6. 6. Durak Batýgün A, Büyükþahin A.lerinin Wilks Lambda deðerleri bazý baðýmlý bulgumuzu destekler niteliktedir. Aleksitimi puan-deðiþkenler yönünden anlamlý farklar olduðuna larýna cinsiyet deðiþkeni açýsýndan bakýldýðýnda iseiþaret etmektedir (Wilks Lambda deðerleri sýrasýy- herhangi bir anlamlý farklýlýðýn bulunmadýðýla .93, .93; serbestlik dereceleri 291; F deðerleri görülmüþtür. Literatürde bu konuya iliþkin deðiþiksýrasýyla 5.52, 5.78 p<.001). bulgular söz konusudur. Bazý çalýþmalarda aleksiti- minin erkeklerde daha fazla görüldüðü bildirilirkenToronto Aleksitimi Ölçeðinden alýnan toplam (Feiguine 1988, Mattila ve ark. 2007, Parker ve ark.puanlar üzerinde eðitim [F(1,294)= 7.31, p<.01, 1993) bazý çalýþmalarda da, bizim bulgumuzdaeta2=.03] deðiþkeninin anlamlý bir etkisi olduðu olduðu gibi, cinsiyetler arasý bir farklýlýðýn olmadýðýgözlenmiþtir. Buna göre, ilköðretim-lise mezunu (Aslan ve Alparslan 2001, Krystal ve ark. 1986,(x=9.91, S=2.71) olanlarýn aleksitimi puanýnýn, Ünal 2005) belirtilmektedir.üniversite öðrencisi-mezunu (x=8.79, ss=3.05)olanlardan anlamlý düzeyde daha yüksek olduðu Hatýrlanacaðý gibi, Aleksitimi Ölçeðinden alýnangörülmektedir. Yakýn Ýliþkilerde Yaþantýlar puanlar açýsýndan ortalamanýn bir standart sapmaEnvanterinden alýnan puanlar açýsýndan üstü ve bir standart sapma altý olmak üzere iki grupbakýldýðýnda ise Kaçýnmacý Baðlanma Stili alt elde edilmiþti. Bu iki uç grup, kaçýnmacý ve kaygýlýölçeði üzerinde eðitim [F(1,294)=18.46, p<.001, baðlanma alt ölçeklerinden aldýklarý puanlarýn yanýeta2= .06] temel etkisi görülmektedir. Ýlköðretim- sýra Kýsa Semptom Envanteri toplam puaný ve altlise mezunu bireyler (x=4.31, ss=.76) üniversite ölçeklerinden aldýklarý puanlar açýsýndan daöðrencisi-mezunu olanlardan (x=4.05, ss=.66) karþýlaþtýrýlmýþtýr. Sonuçlar, aleksitimik olan birey-anlamlý düzeyde daha yüksek puanlar almýþlardýr. lerin daha fazla kaygýlý ve kaçýnmacý baðlanma tarz-Yine benzer olarak, Kaygýlý Baðlanma Stili alt larýna sahip olduklarýný ve daha fazla psikolojikölçeðinde de, eðitim [F(1,294)= 4.69, p<.05, eta2= semptom sergilediklerini göstermektedir..02] temel etkisi anlamlýdýr. Bu alt ölçekten de Aleksitimi ve psikopatoloji arasýndaki iliþkilerieðitim düzeyi ilköðretim-lise (x=4.01, S=1.12) gösteren çalýþmalarýn yoðunluðu göz önündeolanlarýn üniversite öðrencisi-mezunlardan (x= bulundurulacak olursa, bu bulgu oldukça anlamlý3.82, ss= 1.00) anlamlý olarak daha yüksek baðlan- görünmektedir. Hatýrlanacaðý gibi, aleksitimima puanlarý aldýklarý gözlenmektedir. Kýsa baþlangýçta psikosomatik hastalardaki belirtileriSemptom Envanterinden alýnan puanlar açýsýndan tanýmlamak için kullanýlmaya baþlanan bir terimbakýldýðýnda ise herhangi bir temel ya da ortak etki idi. Daha sonraki yýllarda aleksitiminin yalnýzcagörülmemiþtir. psikosomatik hastalara özgü bir özellik olmadýðý, diðer medikal psikiyatrik hastalýklar ile de yakýndanTARTIÞMA iliþkili olduðu belirtilmiþtir (Haviland ve ark. 2000). Hatta, aleksitiminin genel popülasyonda da yaygýnAleksitimi ile ilgili çalýþmalar gözden geçirildiðinde olduðu belirtilerek, yalnýzca patolojiye özgü bircinsiyet, yaþ ve eðitim düzeyi gibi bazý sosyode- yapý deðil, genel bir yapý olduðu öne sürülmekte;mografik deðiþkenlerin önemi vurgulanmaktadýr. duygusal tarzdaki bireysel farklýlýklara odaklananBu çalýþmada yaþýn etkisi kontrol edilerek, cinsiyet araþtýrmalarda ele alýnabilecek bir deðiþken olduðuve eðitim deðiþkenleri açýsýndan farklýlýklara üzerinde durulmaktadýr (Jacob ve Hautekeetebakýlmýþtýr. Yapýlan çoklu covaryans analizi (MAN- 1999). Örneklemi "aleksitimik" ve "aleksitimikCOVA) sonuçlarýna göre, toplam aleksitimi puan- olmayan" þeklinde ikiye ayýrarak yapýlan ve çeþitlilarý üzerinde yalnýzca eðitim deðiþkeninin anlamlý semptom tarama listelerinin kullanýldýðý bazý çalýþ-etkisi gözlenmiþtir. Ýlköðretim-lise mezunu olan malarda da, bizim bulgumuz ile paralel olarak,bireyler, üniversite öðrencisi-mezunu olan bireyler- aleksitimik bireylerin psikolojik semptomlarýnýnden daha yüksek puanlar almýþlardýr. Baþka bir anlamlý düzeyde yüksek olduðu bildirilmektedirdeyiþle, eðitim düzeyi düþük olan bireyler daha (Evren ve ark. 2008, Rief ve ark. 1996). Benzeraleksitimik görünmektedirler. Hem yurt içinde biçimde, aleksitimi ile baðlanma tarzlarý arasýndaki(Evren ve ark. 2002, Yemez 1991) hem de yurt iliþkilerin araþtýrýldýðý çalýþmalar da bizim bulgu-dýþýnda (Faryna ve ark. 1986, Kauhanen ve ark. larýmýzý destekler niteliktedir. Bazý araþtýrmacýlar1993) yapýlan çalýþmalar, eðitim düzeyine iliþkin bu110 Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114
  7. 7. Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stillerialeksitiminin çocukluk döneminde yaþanan psiþik minin özelliðinden de kaynaklanýyor olabileceðitravma ya da anne-çocuk iliþkisindeki karmaþadan düþünülmektedir. Þöyle ki, aleksitiminin geliþi-(bozukluktan) kaynaklanabileceðini ileri sürmekte- minde bizim ele almýþ olduðumuz deðiþkenlerdendirler. Örneðin, Berenbaum ve James (1994), farklý olarak pek çok deðiþken etkili olabilir.kendilerini fiziksel ve duygusal olarak güvensiz ve Dolayýsýyla etkili olabilecek baþka deðiþkenlerinemniyetsiz bir aile ortamýnda algýlayan ve duygu- çalýþmada ele alýnmamýþ olmasý, regresyonlarýný ifade etme konusunda cesaretlendirilmeyen sonuçlarýndaki varyansýn düþük olmasýný açýklaya-çocuklarýn, duygusal durumlarý ile baþarýlý bir bilir. Bu nedenle yapýlacak olan daha sonraki çalýþ-biçimde nasýl baþa çýkabileceklerini öðrenemedik- malarda bu noktanýn dikkate alýnmasýnda yararlerini belirtmektedirler. Bu güçlük ve çevresinde olacaktýr.duygularýný ifade edebilen rol modellerinin olma- Tüm bulgular gözden geçirilecek olursa, "eðitimmasýnýn, kiþinin duygularýný aktarabilmesinde düzeyinin düþük olmasý" (ortaöðretim-lise), "kaygýlýsýkýntý ve kararsýzlýk (ambivalence) yaratabileceðini baðlanma" ve "psikolojik belirtilerin yüksek olmasý"öne sürmektedirler. Konuya iliþkin diðer çalýþmalar aleksitimik özelliklerin yordanmasýnda önemlida, aleksitimik bireylerin kaçýnmacý türdeki güven- deðiþkenler olarak karþýmýza çýkmaktadýr. Dahasiz baðlanma tarzýný daha fazla sergilediklerini önce de belirtildiði gibi, aleksitimi hem normalgöstermektedir (Spitzer ve ark. 2005, Wearden ve popülasyonda yaygýn olarak görülmekte hem deark. 2003). pek çok medikal ve psikiyatrik hastalýk ile yakýndanRegresyon analizleri sonucunda da, eðitim, kaygýlý iliþkili olduðu vurgulanmaktadýr. Bu açýdanbaðlanma ve psikolojik belirtiler toplam puanýnýn, bakýldýðýnda, aleksitiminin iliþkili olduðu deðiþken-aleksitimiyi yordayan deðiþkenler olarak karþýmýza lerin belirlenmesi açýsýndan bu çalýþmanýn bulgu-çýktýklarý görülmektedir. Literatürde de güvensiz larýnýn önemli olduðu söylenebilir. Ayrýca, bu bul-baðlanma türlerinin aleksitiminin yordayýcýsý gularýn, klinik psikoloji uygulamalarýnda da yararlýolduðuna iliþkin bulgular mevcuttur (Rick ve olabileceði düþünülmektedir. Þöyle ki; terapiyeVanheule 2006, Meins ve ark. 2008). Bizim çalýþ- baþvuran hastalarýn psikolojik semptomlarý deðer-mamýzda buna ek olarak, eðitim deðiþkeninin de lendirilirken, bu hastalarýn aleksitimik özelliklerialeksitimiyi yordamada katkýsýnýn göz ardý olabileceði ve bu özelliklerin de düþük eðitimedilmemesi gerektiði ortaya çýkmýþtýr. Ölçekler düzeyi ve güvensiz baðlanma ile iliþkisinin gözarasý korelasyonlar da bu sonuçlarý destekler özel- önünde bulundurulmasý, hem uygulanacak olanliktedir. Aleksitimi, güvensiz baðlanma stilleri ve terapi türünün hem de terapide kullanýlacakpsikolojik semptomlar arasýnda pozitif korelasyon- tekniklerin belirlenmesinde yararlý olabilir.larýn mevcut olduðunu gösteren çalýþmalar bulun- Çalýþmanýn kýsýtlýlýklarý da mevcuttur. Öncelikle,maktadýr. Örneðin, bizim de kullandýðýmýz, "Yakýn yalnýzca kendini bildirim (self-report) türü ölçeklerÝliþkilerde Baðlanma Ölçeði"nin kullanýldýðý bir uygulanmýþtýr. Kiþinin beyanýna dayalý ölçümlerinçalýþmada, kaygýlý ve kaçýnmacý baðlanma stilleri ile kiþinin savunucu yaklaþýmlara açýk olmasý gibipsikolojik semptomlar arasýnda pozitif bir iliþkinin nedenlerle baðlanma tarz ya da boyutlarýný nesnelbulunduðu belirtilerek, kaçýnmacý baðlanma art- olarak temsil edemediði belirtilmektedirtýkça aleksitiminin arttýðý vurgulanmaktadýr (Mikulincer ve Shaver 2007). Benzer bir durum(Mallinckrodt ve Wei 2005). Düþük aleksitimi aleksitimi ölçekleri için de geçerlidir. Aleksitimininpuanlarý ile güvenli baðlanma arasýndaki iliþkiler- özellikleri göz önünde bulundurulacak olursa (ken-den de söz edilmektedir (Hexel 2003). Ancak, dini yansýtmada güçlük, duygularýn ifadesinde zor-bizim araþtýrmamýzdaki sonuçlar deðer- lanma vb), elde edilen verilerin geçerliðinin kesinlendirilirken, denkleme giren eðitim ve kaygýlý olamayacaðý belirgindir. Kuþkusuz bu nokta, alek-baðlanma deðiþkenlerinin toplam varyansýn sitimik özelliklerin ve baðlanma tarzlarýnýn kendini%6sýný, Psikolojik semptom puanlarýnýn ise bildirim türü ölçekler ile saptanmaya çalýþýldýðý tüm%10unu açýkladýklarýný göz önünde bulundurmak çalýþmalar için geçerlidir. Dolayýsýyla, bu ölçüm-gerekir. Bu düþük deðerler olasý ölçek sorunlarýn- lerin, "görüþme" vb. türden diðer deðerlendirmedan kaynaklanýyor olabilir. Bunun yanýnda aleksiti- teknikleri ile de desteklenmesinin yararlý olacaðýKlinik Psikiyatri 2008;11:105-114 111
  8. 8. Durak Batýgün A, Büyükþahin A.söylenebilir. Ýkinci olarak; örneklemi oluþturan Taný almýþ hastalar ile normal bireylerden oluþanbireyler rastgele örnekleme yöntemiyle bir örneklem üzerinden yapýlan karþýlaþtýrmalý birseçilmemiþtir. Dolayýsý ile temsil yeteneði mevcut çalýþma, baðlanma tarzlarý ile psikolojik semptom-deðildir. Ayrýca örneklemin büyük bir bölümü lar ve aleksitimi arasýndaki iliþkiler anlamýnda daha(%77) üniversite öðrencisi ve mezunlarýndan oluþ- doyurucu bilgiler saðlayacaktýr. Bulgular deðer-maktadýr. Ýlköðretim ve lise düzeyindeki bireylerin lendirilirken sözü edilen bu kýsýtlýlýklarýn gözsayýsý yetersizdir. Bu nedenle, eðitim deðiþkenine önünde bulundurulmasý ve genelleme yapýlmamasýiliþkin analizler yapýlýrken, gruplar "ilköðretim-lise" doðru bir yaklaþým olacaktýr. Bundan sonra yapýla-ve "üniversite öðrencisi-mezunu" olmak üzere iki cak olan çalýþmalarýn bu bilgiler ýþýðýnda düzen-gruba ayrýlmýþtýr. Oysa gruplarý ilköðretim, lise ve lenebileceðini düþünmekteyiz.üniversite olmak üzere üçe ayýrarak analizlere tabitutmak, kuþkusuz eðitim deðiþkeninin etkisi Yazýþma adresi: Dr. Ayþegül Durak Batýgün, Ankara Üniversite-konusunda bize daha ayrýntýlý ve güvenilir bilgiler si Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü, Ankara,saðlayabilirdi. Son olarak; çalýþmada yalnýzca nor- ayseguldurak@yahoo.commal popülasyon ile çalýþýlmýþ, psikiyatrik hastalýktanýsý almýþ bireylerden ölçümler alýnamamýþtýr. KAYNAKLARAinsworth MDS, Bleher MC, Waters E ve ark. (1978) Patterns aleksitiminin depresyon ve anksiyete etkisi. Klinik Psikiyatri, 5:of attachment: A psychological study of the strange stiuation. 229-234.Hillsdale, NJ, Erlbaum. Dereboy ÝF (1990) Aleksitimi öz bildirim ölçeklerininAksu G, Hocaoðlu Ç (2004) Mastalji yakýnmasýyla radyolojik psikometrik özellikleri üzerine bir çalýþma. Ankara: H.Ü. Týpincelemeye alýnan bir grup hastada aleksitimi, anksiyete, kaygý Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý Yayýnlanmamýþ Uzmanlýkve depresyon düzeylerinin araþtýrýlmasý. Klinik Psikiyatri, 7:95- Tezi.102. Derogatis LR (1992) The Brief Symptom Inventory-BSI admin-Aslan SH, Alparslan ZN (2001) Bir grup üniversite öðrencisinde istration, scoring and precedures manual-II. USA, Clinicalcinsiyet rollerine göre aleksitimik özelliklerin incelenmesi, 3P Pschometric Research Inc.Dergisi, 9:49-55. Deveci A, Demet MM, Özmen B ve ark. (2006) ObezitedeBartholomew K, Horowitz LM (1991) Attachment styles among tedaviye yanýt ve aleksitimi. Klinik Psikiyatri, 9:170-176.young adults: A test of four-category model. J Pers Soc Psychol,61(2):226-244. Erden D (2005) Farklý yetiþme koþullarýnýn aleksitimi, depresy- on ve psikiyatrik belirtilerle iliþkisi. Klinik Psikiyatri, 8: 60-66.Bengi S (1996) Aleksitimi, Çukurova Üniversitesi EðitimFakültesi Dergisi, 2(14):32-40. Evren C, Can S, Evren B ve ark. (2002) Yatarak tedavi görenBerenbaum H, James T (1994) Correlates and retrospectively erkek alkol baðýmlýlarýnda aleksitiminin depresyon, anksiyete vereported antecedents of alexityhmia. Psychosom Med, 56:353- erektil iþlev bozukluðu ile iliþkisi: Kontrollü bir çalýþma. Klinik359. Psikofarmakoloji Bülteni, 12:165-173.Blanchard BE, Arena JG, Pallmeyer JP (1981) Psychosometrik Evren C, Dalbuak E, Çakmak D (2008) Alexithymia and per-properties of a scale to measure Alexithymia. Psychother sonality in relation to dimension of psychopathology in malePsychosom, 35: 67-71. alcohol -dependent inpatients. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 18:1-8.Bowlby J (1973) Attachment and loss: Separation: Anxiety andanger. 2. Cilt, New York, Basic Books. Faryna A, Rodenhauser P, Torem M (1986) Development of an Analog Alexithymia Scale. Psychother Psychosom, 45: 201-206.Bowlby J (1969) Attachment and loss: Attachment. 1. Cilt, NewYork, Basic Books. Feiguine RJ, Jones NF, Kassel PA (1988) Distrubition of alex- ithymic charecteristics within an adult outpatient population,Brennan KA, Clarck CL, Shaver PR (1998) Self-report mea-surement of adult attachment: An integrative overview Psychother Psychosom, 50:61-67.Attachment Theory and Close Relationships, JA Simpson, WS Fukunishi I, Kawamura N, Ishikawa N (1997) Mothers low careRholes (Ed), Newyork, Guilford Pres, s.46-76. in the development of alexithymia: a preliminary study inCassidy J (1994) Emotion regulation: Influences of attachment Japanese college students. Psychol Rep, 80:143-146.relationships. Monogr Soc Res Child Dev, 59: 228-283. Haviland MG, Warren WL, Riggs ML (2000) An observer scaleÇelikel FÇ, Saatçioðlu Ö (2002) Konversiyon bozukluðunda to measure alexithymia, Psychosomatics, 41:385-392.112 Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114
  9. 9. Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma StilleriHazan C, Shaver PR (1987) Romantic love conceptualized as an Parker JDA, Taylor GJ, Bagby RM (1989) The alexithymia con-attachment process. J Pers Soc Psychol , 52: 511-524. struct: Relationship with sociodemographic variables and intel- ligence, Compr Psychiatry, 30: 434-441.Hexel M (2003) Alexithymia and attachment style in relation tolocus of control. Personality and Individual Differences, 35: Rick AD, Vanheule S (2006) The relationship between per-1261-1270. ceived parenting, adult attachment style and alexithymia in alco- holic inpatients. Addict Behav, 31: 1265-1270.Jacob S, Hautekeete M (1999) Alexithymia in associated with alow self estimated affective intensity. Personality and Individual Rief W, Heuser J, Fichter MM (1996) What does the TorontoDifferences, 27: 125-133. Alexithymia Scale TAS-R measure? J Clin Psychol, 52: 423-429.Karakurt G (2001) The impact of adult attachment styles on Rothbard JC, Shaver PR (1994) Continuity of attachment acrossromantic jealousy. Unpublished Master Thesis, M.E.T.U, the life span. Attachment in adults. Clinical and developmentalAnkara. perspectives, MB Sperling, WH Berman (Ed), New York, London, The Guilford Press.Kauhanen J, Kaplan GA, Julkunen J ve ark. (1993) Social fac-tors in alexithymia. Compr Psychiatry, 34: 330-335. Sayar K, Gulec H, Topbas M (2004) Alexithymia and anger in patients with fibromyalgia. Clin Rheumatol, 23: 441-448.Kooiman CG (1998) The status of alexithymia as a risk factor inmedically unexplained physical symptoms. Compr Psychiatry, Scheidt, CE, Waller E, Schnock C ve ark.(1999) Alexithymia and39:152-159. attachment representation in idiopathic spasmodic torticollis. J Nerv Ment Dis, 181:47-52.Kraemer S, Loader P (1995) Passing through life: alexithymiaand attachment disorders. J Psychosom Res, 39: 937-941. Sifneos PE (1988) Alexithymia and its relationship to hemi- spheric specialization affect and creativity. Psychiatr Clin NorthKrystal JH, Giller EL, Cichetti DV (1986) Assessment of alex- Am, 11(3):287-293.ithymia in posttraumatic stress disorder and somatic illness-Introduction of a reliable measure. Psychosom Med, 48: 84-94. Solmaz M, Sayar K, Özer ÖA ve ark. (2000) Sosyal fobi hasta- larýnda aleksitimi, umutsuzluk ve depresyon: Kontrollü bir çalýþ-Laible D (2007) Attachment with parents and pers in late ado- ma. Klinik Psikiyatri, 3: 235-241.lescence: Links with emotional competence and social behavior.Pers Individ Dif, 43:1185-1197. Spitzer C, Siebel JU, Barnow S ve ark. (2005) Alexithymia and interpersonal problems, Psychother Psychosom, 74: 240-246.Lesser IM (1981) A rewiew of the Alexithymia concept.Psychosom Med, 43(6):531-543. Sümer N (2006) Yetiþkin baðlanma ölçeklerinin kategoriler ve boyutlar düzeyinde karþýlaþtýrýlmasý. Türk Psikoloji Dergisi,Lumley MA, Stettner L, Wehmer F (1996) How are alexithymia 21(57):1-22.and physical illness linked? A review and critique of pathways. JPsychosom Res, 41:505-518. Sümer N, Güngör D (1999) Yetiþkin baðlanma stilleri ölçek- lerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik deðerlendirmesiMadenci E, Herken H, Keven S ve ark. (2007) Fibromiyalji ve kültürlerarasý bir karþýlaþtýrma. Türk Psikoloji Dergisi, 14sendromlu hastalarda aleksitimi. Türkiye Klinikleri, 27: 32-35. (43):71-109.Mallinckrodt B, Wei M (2005) Attachment, social competencies, Þahin NH, Durak A (1994) Kýsa Semptom Envanteri: Türksocial support, and psychological distress. J Couns Psychol, 52: gençleri için uyarlanmasý. Türk Psikoloji Dergisi, 9 (31): 44-56.358-367. Þahin NH, Batýgün AD, Uðurtaþ S (2002) Kýsa SemptomMattila AK, Ahola K, Honkonen T ve ark. (2007) Alexithymia Envanteri(KSE): Ergenler için kullanýmýnýn geçerlik, güvenirlikand occupational burnout are strongly associated in working ve faktör yapýsý. Türk Psikiyatri Dergisi, 13: 125-135population. J Psychosom Res, 62(6):657-665. Taylor GJ, Bagby RM, Parker JD (1991) Alexithymia construct,Meins E, Harris-Waller J, Lloyd A (2008) Understanding alex- a potential paradigm for psychosomatic medicine. The Academyithymia: Associations with peer attachment style and mind- of Psychosomatic Medicine, 32( 2):153-163.mindedness. Pers Individ Dif, 45:146-152. Taylor GJ, Ryan D, Bagby M (1985) Toward the developmentMikulincer M, Shaver PR (2007) Attachment patterns in adult- of a new self-report Alexthymia Scale. Psychother Psychosom,hood: Structure, dynamics, and change. New York, Guilford 43: 202-208.Pres. Taymur Ý, Özen NE, Boratav C ve ark. (2007) Ýrritabl barsakMontebarocci O, Codispoti M, Baldora B ve ark. (2004) Adult sendromlu hastalarýn aleksitimi, mizaç, karakter özellikleri veattachment and alexithymia. Pers Individ Dif, 36: 499-507. psikiyatrik taný açýsýndan deðerlendirilmesi. Klinik Psikofar-Motan Ý, Gençöz T (2007) Aleksitimi boyutlarýnýn depresyon ve makoloji Bülteni, 17:186-194.anksiyete belirtileri ile iliþkileri. Türk Psikiyatri Dergisi, 18: 333- Ünal G (2004) Bir grup üniversiteli gençte çekingenlik, aleksiti-343. mi ve benlik saygýsýnýn deðerlendirilmesi Klinik Psikiyatri, 7:Parker G (1982) Parental representations and affective disorder: 215-222.examination for an hereditary link. Br J Med Psychol, 55: 57-61. Wearden AJ, Lamberton N, Crook N ve ark. (2005) AdultParker JDA, Bagby RM, Taylor GK (1993) Factorial validity of attachment, alexithymia, and symptom reporting an extension tothe 20 item Toronto Alexithymia Scale. European Journal of the four category model of attachment. J Psychosom Res, 58:Personality, 7: 221-232. 279-288.Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114 113
  10. 10. Durak Batýgün A, Büyükþahin A.Wearden AJ, Cook L, Vaughan-Jones J (2003) Adult attach- Yemez B (1991) Aleksitimi ile Demografik Özellikler Arasýndament, alexithymia, symptom reporting, and health-related cop- Ýliþki Araþtýrýlmasý. XXVII. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Özeting. J Psychosom Res, 55: 341-347. Kitabý, Antalya, s.179.Yazýcý AC, Baþterzi A, Totacar Þ ve ark. (2006) Alopesi areata vealeksitimi. Türk Psikiyatri Dergisi, 17(2):101-106.114 Klinik Psikiyatri 2008;11:105-114

×