Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Permacultuur van ideaal naar ontwerp en van uitvoering naar acceptatie

1,755 views

Published on

Dr. ir. Eric A. Goewie

Published in: Food
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Permacultuur van ideaal naar ontwerp en van uitvoering naar acceptatie

  1. 1. PERMACULTUUR van ideaal naar ontwerp en van uitvoering naar acceptatie Draagvlak krijgen en behouden Dr. Ir. Eric A. Goewie, emeritus Hoogleraar Ecologische Landbouw Universiteit Wageningen 1
  2. 2. PERMACULTUUR IN HET STEDELIJK BUITENGEBIED TUSSEN NIJMEGEN EN ARNHEM 2
  3. 3. Doel • De zin en noodzaak van permacultuur voor de leefbaarheid van stedelijke buitengebieden • Hoe leggen we dat uit aan burgers, politici, locale ondernemers? 3
  4. 4. Mijn motief • Plantenziektekunde en honger in de wereld • Eénjarige monoculturen en bestrijdingsmiddelen • Biologische landbouw: éénjarige gewassen en zorgvuldig ecologisch beheer van de bodem • Permacultuur: meerjarige gewassen, ecologisch beheer van produktie omgeving en bescherming van het landschap in stedelijke buitengebieden • Produceren waar de monden zijn (honger- bestrijding en regionale handel plus afzet) 4
  5. 5. 5
  6. 6. • Foto gangbaar grondgebruik 6
  7. 7. • Foto gangbaar grondgebruik (polder) 7
  8. 8. 8
  9. 9. 9
  10. 10. 10
  11. 11. 11 Grondgebruiker bepaalt (afhankelijk van zijn grondhouding) hoe er geproduceerd gaat worden • Organismen zijn ‘machientjes’ die door natuurwetten worden beheerst. Als je die wetten maar kent, zijn organismen in elk gewenste richting stuurbaar • Organismen zijn onderdelen van dynamische ecosystemen. Als je die respecteert, produceer je wat voor de leefbaarheid van het stedelijk buitengebied nodig hebt
  12. 12. 12 ……….NAMENS HET VERDIENMODEL VAN BANKINSTELLINGEN ?????
  13. 13. 13 ………………..VOLGENS HET VERDIENMODEL VAN MULTINATIONALS ?????
  14. 14. 14 Landbouwproduktie systeem - 1925 MENS STIKSTOFBINDERS NUTRIENTEN VERTEERDERS BODEMLEVEN PREDATOREN ORGANISCH AFVAL+ GEWASRESTEN ORGANISCHE MEST PLAGEN PARASIETEN MECHANISCHE ONKRUIDBESTRIJDING GEWASBESCHERMING FYSISCH/MECHANISCH (soms chemisch) GROEN BEMESTING ORGANISCHE BEMESTING N,P,K MECHANISCHE GRONDBEWERKING stimulering verstoring GEWASSEN ONKRUIDEN VEE
  15. 15. 15 Effecten • Matige en jaarlijks sterk variërende opbrengst (dreiging van honger en structurele armoede) • Storingsgevoelig (ziekten, plagen, droogte, nattigheid) • (Onbewust) sprake van een bedrijfsgebonden (ecologische) produktiecyclus • Er zijn weinig sturingsmogelijkheden • Armoede op het platteland • Honger in de steden
  16. 16. 16 VERSTORING/ VOORKOMING INSECTICIDEN ACARICIDEN NEMATICIDEN PESTICIDEN PESTICIDEN KUNSTMEST N,P,K ZAAD BEHANDELING FUNGICIDEN PESTICIDEN GEWASSEN ONKRUIDEN MENS NUTRIENTEN BODEM LEVEN PREDATOREN ORGANISCH AFVAL+ GEWAS RESTEN PLANTENZIEKTEN GRONDBEWERKING stimulering STIKSTOFBINDERS VEE PARASIETEN HERBICIDEN onderdrukkend VERTEERDERS KOSTEN VOOR TECHNISCHE EN JURI- DISCHE BESCHERMING TEGEN ON- BEDOELDE GEVOLGEN VEEVOER GEIMPORTEERD “STOPPEL” AFVOER Landbouwproduktie systeem - 2015 ANTIBIOTICA GENTECH GENTECH GROEIREGULATIE
  17. 17. 17 Effecten • Enorme opbrengst • Grote (jaarlijkse) opbrengstzekerheid • Geen sprake van een bedrijfsgebonden ecologische productie cyclus • Er zijn veel (kostbare) sturingsmogelijkheden • Hoge mate van afhankelijkheid van extern onderzoek, voorlichting, afnemers, wet- en regelgeving, toeleverende industrie en banken • Ondernemer denkt lineair • Natuur is grondstof voor technisch handelen • Hoge investeringskosten en laag rendement • Platteland is produktie basis voor wereldhandel
  18. 18. 18 ONKRUIDEN MENS BODEM LEVEN GFT GEWASRESTEN PLANTENZIEKTEN THERMISCHE/MECHANISCHE ONKRUID- BESTRIJDING EN GEWASROTATIE VLINDERBLOEMIGEN ORGANISCHE BEMESTING MECHANISCHE BESCHADIGING stimulerend afremmend RESISTENTE GEWASSEN PLANTEXTRACTEN VEILIGE PESTICIDEN GEWASROTATIE COMPOST met C/N 20-30 STIMULERING mbv AANGEPASTE TECHNIEKEN GEWASSEN ORGANISCHE MEST STIMULERING MET AANGEPASTE TECHNIEKEN REKENING HOUDEN MET CYCLI EN RITMEN IN DE NATUUR DOOR TOEPASSEN VAN PREPARATEN EN DIERENWELZIJN GEMENGDE BEDRIJFSVOERING STIKSTOFBINDERS NUTRIENTEN VERTEERDERS RUIME VRUCHTWISSELING PLANTEN EXTRACTEN BODEMVERZORGING Landbouwproduktie systeem- ecologisch VEE PARASITAIRE SCHIMMELS PREDATOREN BIOLOGISCHE BESTRIJDING BEDRIJFSBESLISSINGEN BASEREN OP WAAR- NEMINGEN, DOELSTEL- LINGEN EN FUNCTIES
  19. 19. 19
  20. 20. 20Kruidentuin van de Stichting Marjolein Veldkruiden (Tollebeek, NOP)
  21. 21. 21
  22. 22. 22 • Fysiologische kringlopen (bv ademhaling, auto- immuun systeem, nutriënten cyclus) • Dierenwelzijn • Seizoenswisselingen • Kosmische invloeden (zon/aarde/maan constellaties) • Ordening leverende levensprocessen (leven is een activiteit; het is een constant proces van actieve afbraak en herstel van ordening) • Materie is gecondenseerd licht • Leefbaarheid van het platteland • Landschap is permanent aanwezig ecosysteem CYCLI EN RITMEN IN DE NATUUR ?
  23. 23. 23 Conclusie • Opbrengst (kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit) • Sprake van een stabiele, omgeving gebonden productiecyclus • Geen sturingsmogelijkheden met behulp van fossiele brandstoffen en chemie • Weinig afhankelijk van extern onderzoek, landbouw- voorlichting, afnemers, wet- en regelgeving • Producent denkt cyclisch • Natuurlijke samenhangen worden gekend en gerespecteerd • Er wordt geproduceerd naar wat een (stedelijk) gebied nodig heeft om het bewoonbaar/leefbaar te houden • Andere bronnen van inkomsten (toerisme, sport, scholen)
  24. 24. 24 Alles (van micro tot macro) in de natuur verloopt in cycli
  25. 25. 25 Voorbeeld van een kringloop proces Bron: Williame, F. (1993), Bemesting in Velt, pag 86
  26. 26. 26 Intensieve landbouw Biologische en BD landbouw Zwerfland- bouw Pionierfase Climaxfase Ecologische ontwikkeling (successie) TIJD Productie intensiteit Ecologisch evenwicht Vatbaarheid voor ziekten en plagen Energie behoefte Hoog Hoog Hoog Laag Hoog Laag Laag Laag Effecten van verschillende vormen van grondgebruik Permacultuur
  27. 27. 27 Wat zegt de gangbare wetenschap over permacultuur? • Holistisch ondernemen is onzin • Smaak en houdbaarheid zijn niet beter • Inderdaad geen sprake van ongewenste residuen • Opbrengsten zijn laag • Bodemkwaliteit is goed • Weerbaarheid van dier en gewas is hoog • Robuuste ecologische verbanden zijn aangetoond • Klimaatvriendelijk • Visie benut geen technologische mogelijkheden als gmo, nanodeeltjes, chemie, volledige automatisering van de produktie • Geen bijdrage aan wereldhandel of kapitaalmarkten • Onvoldoende inkomen, dus weinig investeringsmogelijkheden
  28. 28. 28 Bedrijfsmanagement STUREN OP BIOTISCHE INTEGRATIENIVEAU’S STUREN OP LEVENS-PROCESSEN EN FUNCTIES INTEGRATIENIVEAU’S Individu Soort Populatie Levensgemeenschap Biocenose Energie opslag Nutrienten cycli Voedselketendoorgifte van energie en stoffen Decompositie Successie Ordening ECOSYSTEEM BENADERING
  29. 29. 29 Voorbeeld van sturing op nutriënten cyclus Stikstof berekening voor biologische bedrijfsvoering Bron: Oomen et al, Minderhoud- hoeve reeks, (1989)
  30. 30. 30 WAARDEN PERMACULTUUR • Heelheid van het buitenstedelijk gebied • Natuur gebruiken • “Bedrijf” is een ecosysteem • Ervaringskennis staat centraal • Dieren zijn vrij van dorst, honger, ondervoeding, fysiek en fysiologisch ongerief, pijn, verwonding, ziektes, afgedwongen gedrag, angst en chronische stress GANGBAAR • Stuurbaarheid van het ecosysteem zo maximaal mogelijk maken • Natuur verbruiken • Bedrijf is een produktie- machine • Wetenschappelijke (laboratorium gebonden) kennis staat centraal • Dieren zijn inpasbaar te maken
  31. 31. 31 GRONDSLAGEN VOOR HANDELEN 1 PERMACULTUUR • Voorzorg • Nabijheid • Zelfregulering • Zinvolheid • Producent denkt cyclisch GANGBAAR • Wet en controle • Wereldhandel • Techniek en energie • Rendement • Producent denkt lineair
  32. 32. 32 GRONDSLAGEN VOOR HANDELEN 2 • Voorzorg: doe niets wat de vrijheid van een organisme structureel schaadt • Nabijheid: produceer waar de monden zijn (regionale productie) • Zelfregulering: ontwikkel cycli • Zinvolheid: gebonden zon-energie door planten moet groter zijn dan gebruikte hoeveelheid fossiele energie • Denk cyclisch, niet lineair
  33. 33. Doel van type grondgebruik en reikwijdte • Gangbare landbouw: wereldhandel (TTIP) • Biologische landbouw: nationaal (gezondheid en duurzaam beheer van natuurbronnen) • Permacultuur: regionaal/lokaal (behoud van leefbaar stedelijk buitengebied) 33
  34. 34. 34 LEEFBAARHEID VAN HET STEDELIJK BUITENGEBIED • Cyclisch denken versus lineair denken • Produktie limiet: productie intensiteit is niet efficiënt als ze meer energie nodig heeft dan uit zonlicht kan worden gehaald • Produceer voor consumenten en afnemers in het stedelijke buitengebied • Bescherming van ecosystemen (bodem, water landschap) • Verbinding tussen bewoners en hun organisaties
  35. 35. 35 maatschappelijk aanvaardbare productiemethoden Criterium 1 Wat zijn de functies van het agro- ecosysteem? (maatschappelijke doelen) Criterium 3 Zijn de kosten en opbrengsten in balans? (bedrijfseconomische doelen) sociaalecologisch inpasbare landbouwproductiesystemen Criterium 5 ONTWERPER Wat is mijn visie? technisch-economisch inpasbare landbouwproductiesystemen Criterium 2 Over welke technologische en ecologische mogelijkheden kan worden beschikt? (produceerbaarheidsdoelen) Criterium 4 Is de ondernemer in staat adequate beslissingen te nemen? (management en besturingsvereisten) technisch maakbare productie methoden
  36. 36. Rechttoe denken Lateraal denken a) Ga van de probleemstelling naar de oplossing toe. a) Gok een oplossing en kijk of die klopt met het probleem. b) Elke stap moet verantwoord zijn om de oplossing verantwoord te doen zijn. b) Het is mogelijk via onverantwoorde stappen te komen tot een oplossing die verantwoord is, bijv. vanzelfsprekend. c) Doe je onderzoek stelselmatig, om compleet te zijn. c) Doe je onderzoek willekeurig; het behoeft niet compleet te zijn. d) Houd de logische lijn goed in het oog. d) Bekijk het eens andersom, van opzij, naar analogie. e) Vertrouw alleen je verstand bij elke keuze. e) Wantrouw je verstand en volg je intuïtie. 36
  37. 37. Idee: werkgroep Permacultuur in Park Lingezegen • biedt leden van je werkgroep, een helder omschreven probleem- of doelstelling • zorg voor inspirerende leiders (visie, kunnen delegeren, anderen betrekt bij plannenmaken, besluiten nemen en uitvoeren van activiteiten) • ontwikkel constructieve relaties met natuur beschermingsorganisaties, boeren en burgers (scholen, instituten, sportclubs, zorginstellingen) • onderzoek de mogelijkheden voor lokale of regionale financiering • organiseer spraakmakende bijeenkomsten met een heldere doelstelling • zorg ervoor dat deelnemers ook plezier beleven aan hun inzet • lokale acties worden lokaal uitgevoerd • toon vertrouwen in je lokale/regionale gemeenschap • realiseer je goed waar de grenzen liggen van je activiteiten voor permacultuur in het Park Lingezegen • organiseer excursies • publiceer in regionale bladen 37

×