Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Hoe staat het er voor met de vogels van het boerenland?

1,628 views

Published on

Ruud Foppen, Sovon

Published in: Environment
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Hoe staat het er voor met de vogels van het boerenland?

  1. 1. Hoe staat het er voor met de vogels van het boerenland? Ruud P.B. Foppen
  2. 2. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Boerenlandvogels, wat zijn dat? • Historisch perspectief • Het Europese perspectief • Wat gebeurt er in Nederland? • Schuivende panelen: het ‘shifting baseline syndroom’ • Oorzaken binnen de landbouw • Systemische pesticiden • Bescherming en beheer, helpt het? • Toekomst? Indeling verhaal
  3. 3. Sovon Vogelonderzoek Nederland Boerenland is wereldwijd het meest verbreide habitattype 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 Wereldwijd Bos Struweel Boerenland Natuurlijk grasland Wetlands Savanne Marien Rotsen Kustzones Woestijn
  4. 4. Sovon Vogelonderzoek Nederland High Nature Value Farmland
  5. 5. Sovon Vogelonderzoek Nederland Engelse naam Latijnse naam Black-crowned Night-heron Nycticorax nycticorax White Stork Ciconia ciconia Mute Swan Cygnus olor Tundra Swan Cygnus columbianus Whooper Swan Cygnus cygnus Bean Goose Anser fabalis Pink-footed Goose Anser brachyrhynchus Greater White-fronted Goose Anser albifrons Lesser White-fronted Goose Anser erythropus Greylag Goose Anser anser Barnacle Goose Branta leucopsis Brent Goose Branta bernicla Red-breasted Goose Branta ruficollis Garganey Anas querquedula Black-winged Kite Elanus caeruleus Black Kite Milvus migrans Red Kite Milvus milvus Egyptian Vulture Neophron percnopterus Griffon Vulture Gyps fulvus Cinereous Vulture Aegypius monachus Short-toed Snake-eagle Circaetus gallicus Northern Harrier Circus cyaneus Montagu's Harrier Circus pygargus Levant Sparrowhawk Accipiter brevipes Long-legged Buzzard Buteo rufinus Lesser Spotted Eagle Aquila pomarina Greater Spotted Eagle Aquila clanga Eastern Imperial Eagle Aquila heliaca Spanish Imperial Eagle Aquila adalberti Booted Eagle Hieraaetus pennatus Bonelli's Eagle Hieraaetus fasciatus Lesser Kestrel Falco naumanni Common Kestrel Falco tinnunculus Red-footed Falcon Falco vespertinus Lanner Falcon Falco biarmicus Saker Falcon Falco cherrug Black Grouse Tetrao tetrix Chukar Alectoris chukar Red-legged Partridge Alectoris rufa Black Francolin Francolinus francolinus Grey Partridge Perdix perdix Common Quail Coturnix coturnix Spotted Crake Porzana porzana Corncrake Crex crex Common Crane Grus grus Little Bustard Tetrax tetrax Houbara Bustard Chlamydotis undulata Great Bustard Otis tarda Eurasian Oystercatcher Haematopus ostralegus Eurasian Thick-knee Burhinus oedicnemus Cream-coloured Courser Cursorius cursor Collared Pratincole Glareola pratincola Eurasian Golden Plover Pluvialis apricaria Northern Lapwing Vanellus vanellus Ruff Philomachus pugnax Common Snipe Gallinago gallinago Great Snipe Gallinago media Black-tailed Godwit Limosa limosa Eurasian Curlew Numenius arquata Common Redshank Tringa totanus Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis Pin-tailed Sandgrouse Pterocles alchata Stock Dove Columba oenas European Turtle-dove Streptopelia turtur Barn Owl Tyto alba Common Scops-owl Otus scops Little Owl Athene noctua Short-eared Owl Asio flammeus European Bee-eater Merops apiaster European Roller Coracias garrulus Eurasian Hoopoe Upupa epops Eurasian Wryneck Jynx torquilla Eurasian Green Woodpecker Picus viridis Syrian Woodpecker Dendrocopos syriacus Dupont's Lark Chersophilus duponti Calandra Lark Melanocorypha calandra Greater Short-toed Lark Calandrella brachydactyla Lesser Short-toed Lark Calandrella rufescens Crested Lark Galerida cristata Thekla Lark Galerida theklae Wood Lark Lullula arborea Eurasian Skylark Alauda arvensis Barn Swallow Hirundo rustica Tawny Pipit Anthus campestris Yellow Wagtail Motacilla flava Rufous-tailed Scrub-robin Erythropygia galactotes Whinchat Saxicola rubetra Common Stonechat Saxicola torquatus Northern Wheatear Oenanthe oenanthe Black-eared Wheatear Oenanthe hispanica Fieldfare Turdus pilaris Redwing Turdus iliacus Common Grasshopper-warbler Locustella naevia Eurasian River Warbler Locustella fluviatilis Aquatic Warbler Acrocephalus paludicola Olivaceous Warbler Hippolais pallida Olive-tree Warbler Hippolais olivetorum Orphean Warbler Sylvia hortensis Barred Warbler Sylvia nisoria Common Whitethroat Sylvia communis Red-backed Shrike Lanius collurio Lesser Grey Shrike Lanius minor Great Grey Shrike Lanius excubitor Woodchat Shrike Lanius senator Masked Shrike Lanius nubicus Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax Eurasian Jackdaw Corvus monedula Rook Corvus frugilegus Eurasian Tree Sparrow Passer montanus Island Canary Serinus canaria Eurasian Linnet Carduelis cannabina Twite Carduelis flavirostris Trumpeter Finch Bucanetes githagineus Yellowhammer Emberiza citrinella Cirl Bunting Emberiza cirlus Ortolan Bunting Emberiza hortulana Reed Bunting Emberiza schoeniclus Black-headed Bunting Emberiza melanocephala Corn Bunting Miliaria calandra Maar liefst 120 vogelsoorten in Europa die in High Nature Value Farmland gebieden voorkomen
  6. 6. Sovon Vogelonderzoek Nederland
  7. 7. Sovon Vogelonderzoek Nederland • 70% van onze landoppervlakte bestaat uit landbouwgrond. Daar leven >30 vogelsoorten die niet of nauwelijks daarbuiten voorkomen • Veel typen boerenland: landgebruik hangt af van bodem-klimaat en traditie • Vogels variëren per type/regio Nederlandse boerenlandvogels?
  8. 8. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Gele kwikstaart • Grauwe Gors • Kwartel • Kievit • Patrijs • Scholekster • Veldleeuwerik • Wulp Typen boerenland: akkers
  9. 9. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Graspieper • Grutto • Kemphaan • Roek • Slobeend • Tureluur • Watersnip Typen boerenland: grasland
  10. 10. Sovon Vogelonderzoek Nederland Typen boerenland: kleinschalig cultuurlandschap • Geelgors • Grasmus • Grote lijster • Ringmus • Roodborsttapuit • Spotvogel • Spreeuw • Steenuil • Torenvalk • Zomertortel • Boerenzwaluw • Roodborsttapuit
  11. 11. Sovon Vogelonderzoek Nederland Hoe gaat het met boerenlandvogels: Europese Farmland Bird Indicator
  12. 12. Sovon Vogelonderzoek Nederland In Nederland?
  13. 13. Sovon Vogelonderzoek Nederland Verschillen binnen boerenland
  14. 14. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Europa: 300 miljoen sinds 1980 Hoeveel vogels zijn we kwijt?
  15. 15. Sovon Vogelonderzoek Nederland We zijn sinds 1900 15 miljoen vogels kwijt uit het boerenland
  16. 16. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Veldleeuwerik 96-97%: 750.000-1.000000 broedparen • Ringmus 93-94%: 700.000-940.000 broedparen • Patrijs 93-95%: 90.000-140000 broedparen • Zomertortel: 92-95%: 55.000-85.000 broedparen Grootste verliezers
  17. 17. Sovon Vogelonderzoek Nederland Hongerende zaadeters
  18. 18. Sovon Vogelonderzoek Nederland Turbograslanden verdrijven weidevogels
  19. 19. Sovon Vogelonderzoek Nederland Niet alleen kommer en kwel
  20. 20. Sovon Vogelonderzoek Nederland Niet alleen kommer en kwel
  21. 21. Sovon Vogelonderzoek Nederland Niet alleen kommer en kwel: graseters doen het goed, vooral wintergasten
  22. 22. Sovon Vogelonderzoek Nederland Shifting baselines
  23. 23. Sovon Vogelonderzoek Nederland Enorme veranderingen (verwacht)
  24. 24. Sovon Vogelonderzoek Nederland Van weide naar stad 1900 2040
  25. 25. Sovon Vogelonderzoek Nederland NL koploper opbrengsten per ha
  26. 26. Sovon Vogelonderzoek Nederland Meer loosers dan winners Strijd tussen méér voedsel voor mens en (meestal) minder voor andere soorten
  27. 27. Sovon Vogelonderzoek Nederland Exacte mechanismen ingewikkeld
  28. 28. Sovon Vogelonderzoek Nederland Voedsel staat onder druk Het gaat niet alleen om landgebruik, zaden en gras Insecten en insecteneters staan onder druk
  29. 29. Sovon Vogelonderzoek Nederland Er zijn steeds meer aanwijzingen dat insectenmassa afneemt
  30. 30. Sovon Vogelonderzoek Nederland We weten ook dat pesticiden boerenlandvogels negatief beïnvloeden via de insectenrijkdom
  31. 31. Sovon Vogelonderzoek Nederland Weinig voedsel rondom nest veel voedsel rondom nest Hoog gewicht jongen Laag gewicht jongen
  32. 32. Sovon Vogelonderzoek Nederland Weinig voedsel rondom nest veel voedsel rondom nest Veel sterfte nestjongen Weinig sterfte nestjongen
  33. 33. Sovon Vogelonderzoek Nederland Mogelijke rol van (nieuwe) gifstoffen
  34. 34. Sovon Vogelonderzoek Nederland In veel wateren wordt norm overschreden voor pesticiden
  35. 35. Sovon Vogelonderzoek Nederland Imidacloprid
  36. 36. Sovon Vogelonderzoek Nederland Macrofauna blijkt erg gevoelig
  37. 37. Sovon Vogelonderzoek Nederland Steeds meer aanwijzingen dat ‘non-target’ soorten negatief worden beïnvloed, recent: loopkevers
  38. 38. Sovon Vogelonderzoek Nederland Neonicotinoïden komen onbedoeld in het milieu
  39. 39. Sovon Vogelonderzoek Nederland Kunnen we een relatie zien met vogeltrends?
  40. 40. Sovon Vogelonderzoek Nederland Boerenzwaluw Bosrietzanger Fitis Gele kwikstaartGeelgors Grasmus Graspieper Grote lijster Kleine karekiet Rietzanger Ringmus Roodborsttapuit Spotvogel Spreeuw Veldleeuwerik • Merendeel van de soorten reageert significant negatief
  41. 41. Sovon Vogelonderzoek Nederland Al bij lage concentraties negatieve effecten > 20 ng/l imidacloprid Afname 3,5%/jaar
  42. 42. Sovon Vogelonderzoek Nederland Wereldwijd veel aandacht
  43. 43. Sovon Vogelonderzoek Nederland • We gaan veldstudies uitvoeren en insecten verzamelen + kijken naar broedsucces: zien we verlaagde dichtheden van insecten en slechte reprductie in regio’s met hoge gehaltes? • Uiteindelijk niet alleen beperken tot vogels Hoe verder? Promotietraject Anne Kwak
  44. 44. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Veldleeuweriken foerageren meer in faunaranden • De insectendichtheid is 3-5 x zo hoog als in mais en graanpercelen • Broedsucces is niet hoger als er meer wordt gefoerageerd in randen Hoopvolle studies naar effect van akkerranden (Kuiper 2015)
  45. 45. Sovon Vogelonderzoek Nederland Is dus agrarisch natuurbeheer de oplossing?
  46. 46. Sovon Vogelonderzoek Nederland • NEE!!!!!!!!!!!!!!!! Mijn persoonlijke mening • Lapmiddel- Overlevingsmiddel • Gaat de miljoenen vogels van het boerenland niet terubrengen • Alleen een radicaal andere landbouw (niet export-obese) zal echte verandering teweeg brengen Zie reviews over effectiviteit agrarisch natuurbeheer o.a David Kleijn
  47. 47. Sovon Vogelonderzoek Nederland • Plannen maken voor randvoorwaarden en condities voor een basiskwaliteit natuur voor het boerenland: in ieder kilometerhok boerenland minimaal een kievit-een veldleeuwerik etc. Wat dan wel? Bijvoorbeeld Plan Basiskwaliteit Natuur VBN
  48. 48. Sovon Vogelonderzoek Nederland Bedankt voor uw aandacht!

×