Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
AKD - themamiddag
Gebiedsontwikkeling in transitie
8 juni 2015
Ontslakken: voorloper op de Omgevingswet?
prof. mr. Friso d...
Ontslakken is:
• sneller
• goedkoper
• flexibeler
en daarmee ook leuker werken
(in principe een eenvoudig paradigma….)
1
P...
Beleidsdichtheid enorm toegenomen
• 30 jaar welvaart produceert stapeling van beleid
   ”drama van de goede bedoelingen”
 ...
Twee gelijkwaardige elementen van ontslakken
• dimmen met beleid, regels, normen, nota’s 
• manier van werken, houding, ge...
Initiatiefnemer door de hoepel
• maak de hoepel voor de initiatiefnemer groter en hou 
hem lager
• verplaats je in de leef...
”Komt er een investeerder bij de gemeente…”
• met twee investeringsvoorstellen:
   - 25 woningen (passen in bestemmingspla...
Andere benadering van het initiatief
• niet in serie schakelen, waarbij alle sectoren 
toetsend hun plasje over het initia...
Psychologisch invalshoek
• anders werken, met anderen:
  - geeft soms spanning
  - en emotionele blokkades
7
Praktijkleers...
Ontslakken in Eindhoven: waardevolle uitgangspunten april 2003
8
Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
9
Ontslakken in Amstelveen: deregulering
10
Ontslakken in Amstelveen: deregulering
Overheidsparticipatietrap
11
(gebaseerd op: Raad voor het openbaar bestuur)
niets doen
faciliteren
stimuleren
regisseren
r...
• niets doen / los laten:
    geen overheidsbemoeienis; niet in proces en niet inhoudelijk
• faciliteren:
    initiatief v...
Faciliteren in 2 varianten
• actief
   de gemeente faciliteert, met betrokkenheid;
   zij ruimt bij voorbeeld (pro-actief)...
14
Havenkwartier, Breda
tot 2023 super ontslakt
Bedrijven en activiteiten in Havenkwartier
• Electron (culturele broedplaats)
• de Belcrumhaven met de historische woonsch...
16Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
Horeca-paviljoen, Hoorn
• horeca-keet op de IJsselmeerdijk
• tijdelijk gefaciliteerd met evenementen-
  vergunning
• nu de...
18
19
20
Evaluatie tot nu toe
• gangbaar: gemeente wijst af en waterschap 
grijpt naar de Rennies
• gemeentebestuur nu: ”willen we ...
22Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
    Nijmegen, Waalfront
Ontslakken, ook bij grootschalige gebiedsontwikkeling
23
Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
24
Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
25
Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
Maak onderscheid naar deelgebieden
26
Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
27Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
28Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
Marktpartijen moeten ook ontslakken
wat mag men van professionele marktpartijen verwachten?
• transparantie
  (kosten; win...
30
Gemeente Amstelveen
31
Hoe ver zijn we:
• Buurt geïnformeerd over nieuwe aanpak
• Raadsleden meegenomen, ook artikel in raadsledennieuws
• Nie...
Aparte aandacht voor regionale diensten
• regionale, intergemeentelijke diensten:
    - Omgevingsdienst
    - Veiligheidsr...
Dilemma’s
• leerstuk Max Weber: zorgvuldige besluitvorming met dossiervorming en 
controle leidt tot een voorspelbare en r...
Nog meer dilemma’s
• gemeentebestuur & investeerder willen wel, 
   maar de bevolking niet; 
   die wil zekerheid en weini...
integrale omgevingskwaliteit
financieel-economische
haalbaarheid
maatschappelijk draagvlak
gebiedsontwikkeling
met
(invest...
integrale omgevingskwaliteit is een samenstel van: 
   - kwantitatieve (milieu-)waarden
     landelijk vast te leggen in B...
Welke omgevingswaarden en normen?  
• geluid
• geur
• fijnstof
• grof stof
• omgevingsveiligheid
• trillingen
• lichthinde...
Landelijke vastlegging omgevingswaarden en normen
Vastlegging kan op verschillende manieren:
• een vaste, in beton gegoten...
39
• ‘Ontslakken’ betekent niet alles goed vinden;
• Algemeen gevoel: ’dat doen we al’, maar wel 
diverse sectorale checkl...
40
Dilemma’s (3)
• wees je bewust van knuffelinitiatieven:
  mooie verhalen maar geen geld en soms
  geen organisatievermogen...
Succesfactoren (1)
• géén hobby van één bestuurder, maar breed 
draagvlak binnen B&W, raad en ambtenaren
• evalueer beslui...
Succesfactoren (2)
• zoek het rechtstreekse contact met initiatiefnemers
• doe aan verwachtingen-management
   bij knuffel...
Succesfactoren (3)
het antwoord op het verwijt van willekeur, 
precedentwerking, voorspelbaarheid:
• motivering
• transpar...
Succesfactoren (4)
• doe aan risico-beoordeling binnen een kader waar 
bestuurlijk & ambtelijk overeenstemming over is
• h...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Gebiedsontwikkeling in transitie / Ontslakken: voorloper op de Omgevingswet?

865 views

Published on

Ontslakken: voorloper op de Omgevingswet? prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft
directeur Nieuwe Markten BPD

Published in: Business
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Gebiedsontwikkeling in transitie / Ontslakken: voorloper op de Omgevingswet?

  1. 1. AKD - themamiddag Gebiedsontwikkeling in transitie 8 juni 2015 Ontslakken: voorloper op de Omgevingswet? prof. mr. Friso de Zeeuw,  praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten BPD Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  2. 2. Ontslakken is: • sneller • goedkoper • flexibeler en daarmee ook leuker werken (in principe een eenvoudig paradigma….) 1 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  3. 3. Beleidsdichtheid enorm toegenomen • 30 jaar welvaart produceert stapeling van beleid    ”drama van de goede bedoelingen”     ”pech moet weg; naar de risicoloze samenleving” • vrije beslisruimte en directe communicatie is  ingeperkt • complexiteit is sterk toegenomen 2 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  4. 4. Twee gelijkwaardige elementen van ontslakken • dimmen met beleid, regels, normen, nota’s  • manier van werken, houding, gedrag en  communicatie   schrijf je een brief van 20 blz. aan een initiatiefnemer of ga je in gesprek?    zonder ontslakkingskuur blijft uitnodigingsplanologie een holle kreet 3 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  5. 5. Initiatiefnemer door de hoepel • maak de hoepel voor de initiatiefnemer groter en hou  hem lager • verplaats je in de leefwereld van de initiatiefnemer,     met erkenning van de waarde van de systeemwereld   (leerstuk van Jürgen Habermas) • naast alle beleid, normen en nota’s staat:   de gezond-verstand-benadering     Naa presentatie, Datum 4 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  6. 6. ”Komt er een investeerder bij de gemeente…” • met twee investeringsvoorstellen:    - 25 woningen (passen in bestemmingsplan)    - 25 woningen binnenstedelijk       (passen niet in bestemmingsplan) • drie vragen:    - hoe lang duurt het voordat ik vergunning heb?    - wat ben ik aan leges en andere kosten kwijt?    - aan welke nadere eisen moet ik voldoen? 5 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  7. 7. Andere benadering van het initiatief • niet in serie schakelen, waarbij alle sectoren  toetsend hun plasje over het initiatief doen • wel een gezamelijke, snelle basis-beoordeling:          - voegt dit initiatief wat toe aan stad of buurt?     - schaadt het andere belangen? 6 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  8. 8. Psychologisch invalshoek • anders werken, met anderen:   - geeft soms spanning   - en emotionele blokkades 7 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  9. 9. Ontslakken in Eindhoven: waardevolle uitgangspunten april 2003 8 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  10. 10. 9 Ontslakken in Amstelveen: deregulering
  11. 11. 10 Ontslakken in Amstelveen: deregulering
  12. 12. Overheidsparticipatietrap 11 (gebaseerd op: Raad voor het openbaar bestuur) niets doen faciliteren stimuleren regisseren reguleren zelf doen Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling (bewerking van schema van de Raad voor het openbaar bestuur)
  13. 13. • niets doen / los laten:     geen overheidsbemoeienis; niet in proces en niet inhoudelijk • faciliteren:     initiatief van buiten, overheid maakt mogelijk • stimuleren:     overheid wil een doelstelling realiseren; ondersteunt deze (bijvoorbeeld     financieel), uitvoering doen anderen    • regisseren:     andere partijen hebben een rol, maar de overheid heeft de ”regie”      valkuil: ”Es soll demokratisch aussehen, aber wir müssen alles in der Hand haben” • zelf doen:     overheid voert zelf uit; sluit samenwerking met andere partijen niet uit,     bij voorbeeld PPS 12 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  14. 14. Faciliteren in 2 varianten • actief    de gemeente faciliteert, met betrokkenheid;    zij ruimt bij voorbeeld (pro-actief) barrières uit de weg    voor investeerder of initiatiefnemer  • passief    geen echt commitment; bureaucratische houding;    stagnatie is vooral het probleem van de investeerder     of initiatiefnemer 13 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  15. 15. 14 Havenkwartier, Breda tot 2023 super ontslakt
  16. 16. Bedrijven en activiteiten in Havenkwartier • Electron (culturele broedplaats) • de Belcrumhaven met de historische woonschepen en hun bewoners • het bedrijf Nemeijtek (vrieshallen) en Passina (geconcentreerde fruitsappen) • het bedrijf Manitowoc (hijskranen) en een aantal bedrijven op de kop van hun  pand (Plugged Agency, Stappen Breda, Lesgo, Strafwerk,….) • Emmaus (tweedehands winkel, maar gaat verhuizen) • Veilingkade 8 (CLIB, B-in Motion en diverse kunstenaars en bedrijfjes) en  Veilingkade 9 (Stichting Braak!, Vorst grafisch ontwerp en Wiesje Peels  fotografie) • de Skatehal Pier 15 • Belcrum Beach • de Sloepensteiger (Stichting Aakwaa) • de Partyboot (waarschijnlijk) • STEK (het dorp) • de Mark • e.a. 15Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  17. 17. 16Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  18. 18. Horeca-paviljoen, Hoorn • horeca-keet op de IJsselmeerdijk • tijdelijk gefaciliteerd met evenementen-   vergunning • nu definitief plan, met ’hap uit de dijk’ 17 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  19. 19. 18
  20. 20. 19
  21. 21. 20
  22. 22. Evaluatie tot nu toe • gangbaar: gemeente wijst af en waterschap  grijpt naar de Rennies • gemeentebestuur nu: ”willen we dit”? Ja • actief faciliteren: arbeidsintensief • voortdurende vraag: wat is je rol? 21 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  23. 23. 22Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling     Nijmegen, Waalfront Ontslakken, ook bij grootschalige gebiedsontwikkeling
  24. 24. 23 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  25. 25. 24 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  26. 26. 25 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling  Maak onderscheid naar deelgebieden
  27. 27. 26 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  28. 28. 27Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  29. 29. 28Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  30. 30. Marktpartijen moeten ook ontslakken wat mag men van professionele marktpartijen verwachten? • transparantie   (kosten; winst/verlies; risico) • uitmuntende kennis van de markt • oog voor publieke belang • communicatief (richting overheid) • doet ook communicatie en interactie met de omgeving 29 Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  31. 31. 30 Gemeente Amstelveen
  32. 32. 31 Hoe ver zijn we: • Buurt geïnformeerd over nieuwe aanpak • Raadsleden meegenomen, ook artikel in raadsledennieuws • Nieuw tenderdocument opgesteld • Voorstel tender eind november naar college • Publicatie in december Hobbels tot nu toe: • Raadsleden zowel positief als behoorlijk kritisch • Omwonenden zijn nog afwachtend • Rem op eigen inbreng! • Best lastig hoe om te gaan met bepalen grondprijs zonder kaders  vooraf. Gemeente Amstelveen
  33. 33. Aparte aandacht voor regionale diensten • regionale, intergemeentelijke diensten:     - Omgevingsdienst     - Veiligheidsregio     - G.G.D.     - andere samenwerkingsverbanden • kwaliteitsverhogend, want bundelen expertise • kunnen echter bestuurlijke afwegingsruimte beperken • betrek ze tijdig en slik niet alle adviezen voor zoete koek 32Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  34. 34. Dilemma’s • leerstuk Max Weber: zorgvuldige besluitvorming met dossiervorming en  controle leidt tot een voorspelbare en rechtmatige overheid. • gezond-verstand-benadering versus     vermijden van willekeur & cliëntalisme • maatwerk, flexibiliteit & dynamiek                     versus     rechtszekerheid & voorspelbaarheid • als het fout gaat, is de wethouder de klos    (want afgeweken van het advies van de brandweer)    tijd voor een andere verantwoordingslogica 33Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  35. 35. Nog meer dilemma’s • gemeentebestuur & investeerder willen wel,     maar de bevolking niet;     die wil zekerheid en weinig verandering • ’ruimtelijke kwaliteit in kwetsbare gebieden gaat     verloren, omdat de gemeente op elk investerings-    iniatief positief reageert’ • ’de samenhang in het gebied gaat verloren met een  collectie losse, individuele projecten’ 34 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  36. 36. integrale omgevingskwaliteit financieel-economische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak gebiedsontwikkeling met (investerings-)initiatief Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  37. 37. integrale omgevingskwaliteit is een samenstel van:     - kwantitatieve (milieu-)waarden      landelijk vast te leggen in Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)    - ruimtelijke kwaliteit: gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde        wordt niet in of krachtens Omgevingswet vastgelegd        m.u.v. ladder duurzame verstedelijking & erfgoed        wel beinvloeding door o.m. provinciale omgevingsvisie & verordening    36 Omgevingskwaliteit Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  38. 38. Welke omgevingswaarden en normen?   • geluid • geur • fijnstof • grof stof • omgevingsveiligheid • trillingen • lichthinder • waterveiligheid • waterkwaliteit • bodem • natuur • ammoniak • energie • en ongetwijfeld nog meer  Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  39. 39. Landelijke vastlegging omgevingswaarden en normen Vastlegging kan op verschillende manieren: • een vaste, in beton gegoten norm • andere uiterste: totale delegatie naar lokale niveau  • ’in acht nemen’ of ’rekeninghouden met’ • differentiatie naar type gebied of toepassingsbereik • inhoudelijke en/of proces-voorwaarden • tijdelijke of permanente ’afwijking’ toegestaan • Bandbreedte-benadering             Praktijkleerstoel gebiedsontwikkeling 
  40. 40. 39 • ‘Ontslakken’ betekent niet alles goed vinden; • Algemeen gevoel: ’dat doen we al’, maar wel  diverse sectorale checklijstjes.
  41. 41. 40
  42. 42. Dilemma’s (3) • wees je bewust van knuffelinitiatieven:   mooie verhalen maar geen geld en soms   geen organisatievermogen • en hoe ga je om met boefjes die evident  handelen in strijd met gemaakte afspraken? • forse ambtelijke inzet kan maar op beperkt  aantal initiatieven 41 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  43. 43. Succesfactoren (1) • géén hobby van één bestuurder, maar breed  draagvlak binnen B&W, raad en ambtenaren • evalueer besluitvorming over afgehandelde  projecten • werk met pilots, maar zorg wel voor verbreding   anders blijft het een onschuldig reservaat • gemeenten kunnen van elkaar leren 42 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  44. 44. Succesfactoren (2) • zoek het rechtstreekse contact met initiatiefnemers • doe aan verwachtingen-management    bij knuffelinitiatieven en boefjes en bij af te wijzen initiatieven • voorkom dat regionale diensten en hun adviezen zich   verzelfstandigen 43 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  45. 45. Succesfactoren (3) het antwoord op het verwijt van willekeur,  precedentwerking, voorspelbaarheid: • motivering • transparantie • (gelijke) toegankelijkheid 44 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling
  46. 46. Succesfactoren (4) • doe aan risico-beoordeling binnen een kader waar  bestuurlijk & ambtelijk overeenstemming over is • her-verdeel de ambtelijke capaciteitsinzet:    beperk de inzet op eenvoudige projecten & geef     extra aandacht aan complexe • dit alles lukt alleen met een beetje dapperheid en  durf 45 Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling

×