Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Geneti̇k klonlama ve eti̇k

15,548 views

Published on

Published in: Education
  • Follow the link, new dating source: ♥♥♥ http://bit.ly/2F4cEJi ♥♥♥
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Dating for everyone is here: ♥♥♥ http://bit.ly/2F4cEJi ♥♥♥
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

Geneti̇k klonlama ve eti̇k

  1. 1. FUNDA ASKAN 50091107BIOTECHNOLOGY AND ETHICS
  2. 2. GENETİK KLONLAMA NEDİR? Bir genin vektöre yerleştirilmesi ve bu vektörün bakteri hücrelerine transformasyonu sonucunda hücrelerin bölünmesi sırasında vektörün de içerdiği genin birçok kopyasını oluşturması işlemine gen klonlaması adı verilmektedir. Yani ; in-vitro olarak genetik açıdan aynı canlılar üretilmesi işlemine klonlama denilmektedir.
  3. 3. KLONLAMA TEKNİKLERİ Kopyalama işlemi ya embriyonik dönemde bir kök hücre veya farklılaşmasını tamamen tamamlamış bir vücut hücresi kullanılarak yapılabilir. Birinci durumda ancak embriyo kopyalama olasılığı söz konusudur. İkinci durumda ise yetişkin bir organizmadan alınan hücre kullanılarak yetişkin bir organizma kopyalanabilir.
  4. 4. Klonlama Teknikleri KLONLAMA TEKNİKLERİRekombinant DNA Teknolojisi yada Üreme Amaçlı Tedavi Amaçlı ( Terapatik ) DNA Klonlama Klonlama Klonlaması
  5. 5.  1)Hücre dışında gerçekleştirilen bir genetik rekombinasyon tekniğidir.Başka bir DNA parçası ile birleştirilerek değişikliğe uğramış olan plazmit DNA’sı, “rekombinant-DNA molekülü” adını alır. Bu rekombinant DNA’yı bakteri içinde çoğaltarak insülin geninin çok sayıda kopyasını yapmak mümkündür. 2)Şu anda var olan yada daha öncesinde var olmuş olan bir hayvanın DNA’sıyla aynı DNA’ya sahip hayvanların meydana getirilmesidir. Örneğin;Dolly. 3) Araştırmalarda kullanılmak üzere insan embriyosunun üretilmesi işlemidir. Bu işlemin amacı klonlanmış insan yaratılması değil fakat insan gelişiminin ve hastalıkların tedavisinin araştırılması ve çalışılması için kök hücrelerin yetiştirilmesidir.
  6. 6. Klonlamanın Kullanım Alanları Klonlama teknolojisi, üstün genetik yapıya sahip ancak herhangi bir sebepten ötürü döl veremeyen ya da ölmek üzere olan bir hayvanı çoğaltmada kullanılabilir. Nesli tükenmekte olan hayvanları çoğaltarak mevcut biyolojik dengeyi korumada kullanılabilir . Trasgenik (genetiği değiştirilmiş) hayvanlar üreterek: Hastalıklara karşı dirençli olmaları böylece uzun ömürlü ve sağlıklı olmaları sağlanabilir. Tıbbi açıdan önem taşıyan proteinleri (insülin, interferon, vb.) üretmeleri sağlanabilir . Bu hayvanların organ ve hücrelerinin insan vücuduna trasplante edilebilirliği sağlanabilir. Bu hayvanlar sayesinde, hastalık modelleri için yeni terapiler uygulanması ve yeni ilaçlar test edilmesi için ortam sağlanabilir
  7. 7. KLONLAMA VE ETİK Klonlama çalışmaları sonucunda meydana gelecek insan kopyaları endişe yaratmıştır . Bu durum gerçekleştiği takdirde varolan “genetik çeşitliliğin” yok olacağı ve böylelikle “doğal dengenin bozulacağı” konusundaki endişeler giderilene kadar etik kuralların konulması, hukuksal düzenlemelerin yapılması kaçınılmaz olmuştur
  8. 8. a)Embriyoların Kullanımına İlişkin Etik Sorunlar Etik tartışmaların merkezinde, hastalık sonucu kaybedilmiş doku ve organların yerine klonlama ile yenilerinin üretilmesi amacı ile yapılan tedavi amaçlı klonlama bulunmaktadır. Tedavi amaçlı kopyalamanın (terapötik klonlama), uygun olup olmadığı cevaplandırılması gereken bir sorudur. Bu yöntemle insan onurunun ihlâl edildiği görüşü bir grup tarafından savunulmaktadır.
  9. 9.  Farklılaşma potansiyeli yüksek olması nedeniyle tercih edilen embriyonel kök hücreler alındıktan sonra embriyonun hayatına son verilmektedir. Bu nedenle verimli oluşunun yanında pek çok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. Bu tartışmanın temel nedeni embriyoya yüklenen anlamlardır.
  10. 10.  Bu tartışmaların merkezinde embriyonun ahlâkî statüsü bulunmaktadır. Bu konuda embriyo veya zigotun sadece bir hücre kitlesi olduğu, dolayısı ile hiçbir değer atfedilmeye değer olmadığı görüşü yanında, onun bir insan bireyi olduğu ve erişkin insanın sahip olduğu tüm haklara sahip olması gerektiği gibi farklı görüşler vardır.
  11. 11.  İnsan yaşamının hukuksal başlangıcı için döllenme anını esas alanlar; bir embriyonun bir insan olarak gelişebilme potansiyeline sahip olduğu, kimliğe ve bireyselliğe sahip olup, tam bir insan olma yönünde daimi gelişim içinde olduğu görüşündedirler. Yaşam hakkının ana rahmine yerleşme ile başlatılmasına ilişkin görüşler ağırlık kazanmaktadır.
  12. 12.  Kopyalamaya karşı görüşlerin birinin temelinde; bu tür bir işlemde insanın kendi doğasının değiştirilmesi tehdidinin olmasıdır. Bu tür bir kaygıya katılmayanlar, klonlamayı tek yumurta ikizliği ile özdeş görmekte ve böylesi bir durumun doğadan bir üretme anlamına geldiğini, bu sebeple endişe edecek bir durum bulunmadığı görüşünü savunmaktadırlar.
  13. 13.  Erişkinlerden kök hücre elde edilmesinde, kök hücre elde edilecek bireyin gönüllü olması en önemli noktadır. Kök hücresi elde edilecek bireylerin mahremiyetine saygı gösterilmeli ve isteği doğrultusunda bilgileri gizli tutulmalıdır. Yine sağlanacak olan kök hücreler kişinin izni doğrultusunda uygun bir biçimde kullanılmalıdır.
  14. 14.  Üretim amaçlı kopyalama; ikinci bir insanın üretilmesi, insanın araçlaştırılması ve dolayısı ile onurunun zedelenmesi olarak kabul edilmektedir. Üretim amaçlı kopyalamada istenilen sonuç, belirli bir gen yapısına sahip insan meydana getirmektir. Bu şekilde dünyaya getirilen insanın varlık sebebi, onun genetik yapısına üçüncü kişilerin duydukları ilgi ve üçüncü kişilerin onun genetik yapısı üzerine menfaatleridir.
  15. 15.  Klonlamanın olası olumsuz sosyal sonuçları arasında; geleneksel aile yapısında çözülme, insanların birbirlerine, Tanrı ve doğa karşısında toplumsal saygılarının kaybolması ayrıca suç ve güç amaçlarına yönelik kötü kullanılması sayılabilir. Ortaya çıkan klonların aile bağlantısını belirlemede güçlükler olabilir. İnsan kopyalamanın ortaya çıkaracağı başka bir sonuç da; dünyanın diğer kültürlerine mensup gruplarını kendine hizmet ile yükümlü gören ırkçı bir anlayışın, hiçbir ahlâkî kaygı taşımadan bu yöntemi kötüye kullanmasıdır.
  16. 16.  Klonlama karşıtlarının itirazları arasında; insan genetik havuzunun zarar görmesi, klonlama sonucu organların zarar görmesi, bağışıklık sisteminin zayıflaması, doğum oranlarının düşmesi ve erken yaşlanma gibi olumsuz tıbbî sonuçlar yer almaktadır Kişilerin klonlama ile kendileri veya sevdikleri için yedek parça üretmesi, bu yönteme karşı diğer bir endişeyi ortaya koymaktadır. Çocuğuna kemik iliği nakli gereken bir ailenin uygun bir verici bulamadığından, çocuklarının klonunu üretip dünyaya gelen bebeği verici olarak kullanmaları ahlâkî açıdan kabul edilemez görülmektedir.
  17. 17. c) Kök Hücre Araştırmalarında HayvanlarınKullanımı Kök hücre çalışmaları hayvanlar üzerinden yürütüldüğü için hayvan hakları konusu gündeme gelmektedir. Bu çalışmalarda ‘deney hayvanı’ etiğinin temelini oluşturan ilkelere bağlılık önem taşımaktadır.
  18. 18.  Bütün itirazlara karşın kök hücre ve klonlama çalışmaları başarılı olursa birçok insan bundan yararlanabilecektir. Bu teknik kalp kapakçığı, karaciğer, böbrek, pankreas gibi hayatî doku ve organlar üretme şansı verecektir. Bu da dünyada 700 bin kişi diyalize bağlı olarak yaşarken, Amerika’da 3 milyon kişi konjestif kalp yetmezliği hastalığı ile mücadele edip yılda 250 bin tanesi bu hastalıktan hayatını kaybederken, birçok hasta için umut olarak görülebilir.
  19. 19. Klonlamanın bilinmeyen olumsuzsonuçları Dolly klonlanırken 29 embriyo kullanılmış ancak bunlardan yalnızca biri yaşayabilmiş bu da Dolly olmuştu. Yani oluşturulan embriyoların büyük kısmının yaşamını devam ettirmesi henüz sağlanamamaktadır. Bir klon için onlarca embriyo feda edilmektedir. Hastalıkların tedavisi için belli bölgelerdeki özelleştirmeleri oluşturacak kök hücrelerin nasıl tetikleneceği yani kök hücrelerin aktarıldığı bölgedeki hücrelere dönüşmesinin nasıl sağlanacağı henüz çözümlenememiştir. Dollyde ortaya çıkan bir başka problem erken yaşlanmadır. Dollynin telomerlerinin -kromozomların ucundaki her hücre bölünmesinde biraz daha kısalan ve belli bir limete ulaşınca hücre bölünmesini durduran bölge- normalde olması gerekenden daha kısa olduğu ortaya çıktı. Bu da Dollynin daha çabuk yaşlanıp, erken öleceğini göstermektedir.
  20. 20. Dünyada klonlama Birleşmiş Milletler bu konuda bir anlaşma metni hazırlayıp "Birleşmiş Gen Haritası" ve "İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi"ni imzalayan ülkelerden metnin maddelerine uyulmasını ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasını istedi. Bu metnin önemli maddelerinden bir kaçı şunlardır: Madde 2. Genetik yapısı ne olursa olsun herkesin saygı görmeye hakkı vardır. Madde 6. Hiç kimse genetik yapısı yüzünden ayrımcılığa tabi tutulamaz. Çünkü bu durumda insan hakları, temel özgürlükler ve insan onuruna zarar verici sonuçlar ortaya çıkabilir. Madde 10. Özellikle biyoloji, genetik ve tıp dalında yürütülen araştırmalarda, insan hakları, temel özgürlükler ve insan onuruna saygı gösterilmelidir. Madde 11. Klonlama gibi insan onuruna aykırı metodlara izin verilmemelidir. Ülke ve uluslararası kuruluşlar gerekli önlemleri almalıdır.
  21. 21.  Tarihin her döneminde insanlığın yararı için ortaya konmuş buluşlar kötü amaçlar için kullanmıştır ve kullanılmaya da devam edecektir. Örneğin, antibiyotik bakterilerle savaş için geliştirilmiş ancak birileri bunu kitle imha silahı olarak kullanmakta gecikmemiştir. Ancak bilimsel çalışmaların kötüye kullanılması korkusuyla durdurulması veya yasaklanması söz konusu olamaz ve olanaklı da değildir. Klonlama çalışmaları da gelişerek ve artarak devam edecektir. Bu nedenle bilim insanlarının klonlama çalışmalarının insanlığın yararına yapılması, insan temel hak ve özgürlüklerinin korunması bağlamında büyük ahlaksal yükümlülükleri vardır.
  22. 22. Ülkemizde klonlama Embriyonun hukukî statüsü, Türk Hukukunda açık olarak düzenlenmiş değildir. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 28. maddesinin 2. fıkrası “çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder” demek suretiyle hayatın başlangıcı meselesi, diğer bir deyişle embriyonun hukukî statüsü hakkında dolaylı da olsa bir hüküm içermektedir. Bu bağlamda Türk Hukukunda embriyonun insan statüsünde kabul edilmediği sonucuna varılabilecektir. Ancak hayat hakkının ana rahmine düşmekle başladığını kabul eden yazarlar da vardır. Nitekim bu endişeler doğrultusunda Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan 2005/141 sayılı ve 19.09.2005 tarihli genelge ile embriyonik kök hücre araştırmaları yasaklanmıştır
  23. 23. SONUÇ OLARAK; Sonuç olarak belirtilmelidir ki, üzerinde bir çok etik ve hukuksal tartışmanın yapıldığı klonlama ve kök hücre çalışmaları hakkında ülkemiz mevzuatı kapsamlı bir düzenlemeye kavuşmuş değildir. Birçok hastalığın tedavisi edilebilme güç ve potansiyeline sahip böyle bir konunun, geleceğin en önemli meselelerinden biri olacağı öngörüsünden hareketle, araştırmaların ve uygulamaların yasal ve etik sınırları şimdiden belirlenmelidir. Oluşturulacak yasal düzenlemenin; kök hücre araştırmaları, tedavi edici klonlama, fazlalık embriyoların kullanımı ve araştırma amaçlı klonlama, embriyonun hukukî statüsü gibi konulara değinmesi, üzerinde tartışma yaratmayacak nitelikte tespit etmesi gerekmektedir.
  24. 24.  İnsanlık yararına kullanılabilecek bilimsel gelişmelerin engellenmesi yerine, bu çalışmaların suiistimalini önleyecek düzenlemeler tahtında ve insanlık yararına yapılmasını sağlamak gereklidir. Tarihin her döneminde insanlığın yararı için ortaya konmuş buluşlar kötü amaçlar için kullanmıştır ve kullanılmaya da devam edecektir. Örneğin, antibiyotik bakterilerle savaş için geliştirilmiş ancak birileri bunu kitle imha silahı olarak kullanmakta gecikmemiştir. Ancak bilimsel çalışmaların kötüye kullanılması korkusuyla durdurulması veya yasaklanması söz konusu olamaz ve olanaklı da değildir. Klonlama çalışmaları da gelişerek ve artarak devam edecektir. Bu nedenle bilim insanlarının klonlama çalışmalarının insanlığın yararına yapılması, insan temel hak ve özgürlüklerinin korunması bağlamında büyük ahlaksal yükümlülükleri vardır.
  25. 25. TEŞEKKÜRLER…
  26. 26. KAYNAKÇA 1)www.journalagent.com/z4/download_fulltext.asp? pdir=adlitip... 2)www.ttb.org.tr/kutuphane/tip_etigi.pdf 3) iibf.baskent.edu.tr/bilgi/bilimsel_etik.pdf 4)www.unesco.org.tr/dokumanlar/biyoetik.../klonlama- biyoetik.pdf 5)www.deu.edu.tr/UploadedFiles/Birimler/16928/klonla ma.pdf 6) tr.wikipedia.org/wiki/Klonlama 7) www.e-akademi.org/makaleler/cgul-1.htm 8)astronomy.ege.edu.tr/~rpekunlu/BGPop/Biyoetik.pdf

×