Provincies (IPO)

296 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
296
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Provincies (IPO)

  1. 1. WATER • • • • • • • • • • • • • Water dwingt overhei. Verder studeren is het credo van het eerste Deltaprogramma dat op Prinsjesdag naar de Tweede Kamer werd gestuurd. De media berichtten over het uitstel dat het programma voornamelijk zou behelzen. "lNe koersen heel precies op 2015 af", zegt lNim Kuijken echter. Een tweegesprek tussen de Deltacommissaris en IPO-portefeuillehouder water Harry Keereweer. Tekst: Ad Moerman Foro's: Robert Goddyn =«..J. "De nieuwe overheid ontstaat rondom het Deltaprogramma", stelt Kuijken aan het eirlde van het gesprek. Hij schetst r overlieden en instanties die hun eigen,/ ~bélang volstrekt ondergeschikt maken ~. aan het 'grotere plaatje'. "Het eigen belang, het eigen domein, dat wordt totaal ondergeschikt aan de keuzes die we uiteindelijk samen gaan maken. De vraagstukken waar we voor staan, zijn zo ingewikkeld dat we daar alleen samen uit kunnen komen. Ik mag het proces regis- seren, ga verbindingen leggen en zal tempo aanbrengen", stelt Kuijken. Keere- weer zegt het iets bondiger: "Wim is het breekijzer dat de traditionele schotten tussen ministeries onderling en tussen de verschillende overheidslagen gaat aan- pakken." Kuijken trad op 1februari van dit jaar aan als Deltacommissaris, voor een peri- ode van zeven jaar. Die unieke functie in het openbaar bestuur is een vervolg op het rapport Samen werken met water uit 2008 van de commissie-Veerman. De oud-landbouwminister oogstte destijds volop aandacht in de publiciteit. De over- handiging van zijn rapport was zelfs live te volgen via een speciale uitzending op televisie. De dijken moesten tien keer sterker, de Rijnmond moest afgeschermd worden voor het overvloedige rivierwa- ter en het waterpeil in het IJsselmeer kon met anderhalve meter worden opgezet. Om maar een paar hoogtepunten uit het rapport-Veerman te noemen. Bestuur- ders uit het hele land buitelden in de weken daarna met verontruste reacties over elkaar heen. 8 Provincies' nummer 8, oktober 2010 Tempo Het Deltaprogramma zalvoortaan jaarlijks in een geactualiseerde versie ver- schijnen. In het eerste exemplaar staan veelvuldig de woorden "verder onderzoe- ken". NRCHandelsblad kopte: "Uitstel aan- pak water", en dat terwijl van de Delta- commissaris juist verwacht wordt dat hij tempo maakt. "Dat doen we ook. We koersen heel precies op 2015 af.Dan moe- ten de grote beslissingen vallen. Dat gaat lukken', zegt Kuijken daadkrachtig. "Het gaat wel om de besteding van miljarden euro's. Dan is zorgvuldigheid een ver- eiste. In 2014 komen we met voorstellen voor de vijf zogeheten deltabeslissingen. Die gaan richting geven aan de verdere inrichting van Nederland voor de komende decennia. Veerman heeft heel goed de urgentie laten zien. Misschien komt die 'anderhalve meter' terug in onze voorstellen. Maar we onderzoeken ook andere oplossingsrichtingen. Jekunt zo'n ingrijpende peilverandering niet doorvoeren voordat je hebt aangetoond dat het echt niet anders kan", stelt Kuijken. Bypass Rivierengebied Het grote verschil tussen Veerman en Kuijken is dat de eerste uitging van wat nodig is in de extreemste gevallen. De zeespiegel zou in dat scenario met maar liefst 1,30 meter gestegen zijn in 2100. Kuijken introduceert het begrip 'Hol- landse nuchterheid'. Niet te snel, niet te langzaam. Niet te veel en niet te weinig. Voorhem zijn, tot in 2012 de geactuali- seerde cijfers komen, de KNMI-cijfers uit 2006 richtinggevend. Die gaan uit van een zeespiegelstijging van tussen de 35 en 85 centimeter. 'Adaptief deltamanage- ment, noemen we onze aanpak. We gaan uit van wat we nu weten en we zullen vervolgens, dakpansgewijs, maatregelèn nemen voor de verdere toekomst. Zonder eventuele grote ingrepen onmogelijk te maken." Zo'n grote beslissing zou bijvoorbeeld ook een 'bypass' in het Rivierengebied kunnen zijn. Alshet water op zee hoog staat en de rivieren gelijktijdig extreme afvoerpieken vertonen, loopt de Rijn- mond groot gevaar. Viadie door Veerman gesuggereerde bypass kan rivierwater "Dit is een proces van vele decennia waar we met elkaar doorheen moeten. De Deltacommissaris is niet meer dan de regisseur en coach.rr
  2. 2. naar de Zeeuwse delta worden geleid. "Als deze oplossing straks de uitkomst wordt, dan zullen we ruimte moeten vrijhou- den. Het is een kwestie van fatsoen dat over dit soort zaken zo snel mogelijk dui- delijkheid komt", meent Kuijken. Keere- weer zit geheel op dezelfde lijn. "Het mag niet zo zijn dat particulieren, bedrijven of overheden straks nog investeringen doen die over twintigjaar weggegooid geld blijken te zijn",stelt de IPO-bestuurder en gedeputeerde in Gelderland. Gebiedschoreograaf Kuijken en Keereweer zijn het op een aantal hoofdpunten helemaal met elkaar eens. Zomoet de wateruitdaging niet alleen worden aangegrepen om Neder- land veiliger, maar ook om Nederland mooier te maken. Kuijken zegt dat hij als een soort van 'gebiedschoreograaf' te werk zal gaan. "In 2014 komen we met voorstellen voor geactualiseerde veilig- heidsnormen. Daarna komen de plannen over hoe we die normen gaan halen. Die komen niet uit Den Haag, maar moeten worden gemaakt doorwaterbeheerders, bestuurders en burgers uit de regio's. Dit is een proces van vele decennia waar we met elkaar doorheen moeten. De Delta- commissaris is niet meer dan de regis- seur en coach." Kuijken vindt dat Keereweer in Gel- derland heeft laten zien 'hoe het ook kan'. In het Gelderse rivierengebied worden allerlei projecten uitgevoerd die er voor moeten zorgen dat er vanaf 2015 pro- bleemloos 16.000 kubieke meter (4000 meer dan in 1995) water per seconde bij Lobith de grens kan passeren. Met pro- jecten als Waalweelde en Rijnglorie laat de provincie zien dat het woonklimaat, natuur, recreatie en economie een 'boost' kunnen krijgen als er verder wordt geke- ken dan alleen de dijk verhogen. "Het is fascinerend om dat proces langs de rivie- ren gade te slaan",zegt Kuijken. "De pro- vincies zijn bij uitstek in staat om dit soort gebiedsprocessen te leiden." • • • • • • • • • • • • Breekijzer Keereweer meent dat Kuijken dit 'out of the box-denken' veel meer moet stimu- leren. Bovendien moet hij zijn 'breekij- zer' gebruiken om het benodigde geld bij elkaar in een pot te krijgen. "We hebben rijks-, provincie-, gemeente- en water- schapseuro's, Het kost veel moeite en tijd om al dat geld voor een gebiedsproces los te weken en een verdeelsleutel daarvoor te bepalen. Dat gaat echt veel te lang- zaam", zegt Keereweer. Over geld is uiteraard het laatste woord nog niet gesproken. Tot en met 2015 is voor lopende projecten als 'Zwakke Schakels' en 'Ruimte voor de Rivier' geld gereserveerd. Volgendjaar moet ook duidelijk worden hoe de Afsluitdijk gaat worden aangepakt, daar is nu echt lang genoeg op gestudeerd, vindt Kuijken. De financiering van waterveiligheidsprojecten tot 2020 is nog onduidelijk. Vanaf 2020 gaat er ten min- ste één miljard euro per jaar in de pot voor te nemen maatregelen. Veerman Provincies nummer 8, oktober 2010 9
  3. 3. • • • • • • • • • • • • • I I meende overigens in 2008 dat 1,5miljard per jaar in deze pot zou moeten. Kuijken: "Of die één miljard voldoende is, daar kan ik nog niets van zeggen. We weten immers nog niet wat we willen gaan doen:' Mocht er geld te weinig zijn dan weet Keereweer nog wel een oplossing. Hij steekt al tijden niet onder stoelen of banken dat de waterschappen als bestuurlijke organisatie moeten worden opgeheven. Het zouden twaalf uitvoe- ringsorganisaties moeten worden waar- over de twaalf provincies de regie voeren. In het tweegesprek vallen diverse getal- len van tussen de 398 miljoen euro en één miljard euro per jaar die deels vrijge- speeld kunnen worden als doelmatigheid in de waterketen (alhet water dat door buizen gaat) wordt verhoogd en de 'bestuurlijke drukte' rond 'water' wordt aangepakt. "Het geld dat dan vrij komt, kan mooi worden gestoken in de toe- komstige veiligheid", zegt Keereweer. "We hebben ook geen Rijkswaterstaat- verkiezingen, dus waarom zouden we wel verkiezingen voor waterschapsbestu- ren moeten hebben?" verzucht hij. Doelheffingen Kuijken doet er op dit punt het zwij- gen toe. Dat het allemaal stukken goedko- per kan in de keten, daarover is iedereen in de waterwereld het eens. Maar de waterschappen als zelfstandige bestuurslaag. daarover houdt de Delta- commissaris de lippen stijf op elkaar. "Onze waterschappen hebben een heel specifieke functie die in een lange tradi- tie staat. De voors en tegens staan voor iedereen al een tijdje helder op een rij. Het is nu aan de politiek om een keuze te maken. Ik zwijg hierover", lacht hij. "Wel hecht ik eraan dat we onze waterveilig- heid uit doelheffingen blijven betalen. Het waterbeheer mag niet afhankelijk worden van wisselende politieke afwe- gingen." Keereweer is het op dit punt opnieuw volledig eens met zijn gesprekspartner. "De waterschappen zijn functioneel democratisch. Maar ook algemene demo- cratieën, zoals de provincies, kun je als burger vertrouwen als het gaat om water- veiligheid. Wij kunnen heel goed, net als de waterschappen nu, doelheffingen invoeren en heffen bij de burger", zegt 10 Provincies nummer 8, oktober 2010 Dijkgraaf van Nederland Wie Deltacommissaris Wim Kuijken in de media ziet rondstappen, krijgt makkelijk een gerustgesteld gevoel. Een grote, sympathiek ogende man, in een oranje doorwerkjas, op groene laarzen en meestal met een bouwvakkershelm op het hoofd. Hij stapt door plassen, neemt de zaak in ogenschouw vanuit vliegtuigen, helikopters en vanaf boten. De 'superdijkgraaf' die over heel Nederland waakt en in heldere bewoordingen uitlegt waar het om gaat. Een man die de volgende ramp gaat voorkomen. Kuijken schiet in de lach, als hij deze typering krijgt voorgelegd. Het imago is volgens hem niet bewust gecreëerd. Dejas, helm en laarzen liggen standaard in de kofferbak. Hij kreeg een en ander in 2009 cadeau bij Rijkswaterstaat Zuid-Holland toen hij afscheid nam als secretaris-generaal op het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. "Van deze spullen weet il< zeker dat ze passen bij een werkbezoek. Zichtbaar zijn is wel een belangrijk onderdeel van mijn functie. Dus als dat beeld bestaat dan past het bij mijn functie. Maar ik zit ook heel vaak netjes in het pak in zaaltjes en bestuurskamers." I<uijken werkt de komende jaren "volgens een zeer precies spoorboekje" vijf zogeheten deltabeslissingen uit, die hij in 2014 voorlegt aan het kabinet. Deze beslissingen gaan over de normen van onze belangrijkste dijken en waterkeringen, over de beschikbaarheid van zoet water, over het peil van het llsselrneer, over de manier waarop het Rijnmondgebied veilig kan blijven en over hoe bij de ontwikkeling van buurten en wijken rekening kan worden gehouden met water.
  4. 4. Keerweer die ook helemaal op een lijn zit met Kuijken over wie er allemaal moeten meebetalen aan waterveiligheid. name- lijk iedereen. Als de Rijnmond of Schip- hol onder water komen, ondervinden ook de hoger gelegen landsdelen daar grote economische nadelen van. Dus mogen die gebieden ook meebetalen aan de bescherming van de lage. "Water is niet alleen bepalend voor gebiedsontwik- kelingen, maar bepalend voor de totale economische ontwikkeling van Neder- land", zegt Keereweer. lJWe hebben ook geen ijkswaterstaatverkiezingen, us waarom zouden we el verkiezingen voor aterschapsbesturen oeten hebben?" Behalvevoor de gevaren van te veel water wil de gedeputeerde ook meer aandacht voor de gevolgen van te weinig water. In de zomer van 2003 heerste er een grote droogte. Water moest vanuit het IJmeer 'tegenstrooms' naar het Groene Hart wor- den geleid, elektriciteitscentrales langs de rivieren moesten bijna worden afge- schakeld omdat het rivierwater te warm werd en niet meer kon worden gebruikt als koelwater, de scheepvaart kreeg te maken met ernstige beperkingen en vol- gens de eerste rapportage van de Delta- commissaris leed de agro-sector door die droge zomer zeker een half miljard euro omzetverlies door de tegenvallende oog- sten. De zomer van 2003 zou in 2050 een gemiddelde zomer kunnen zijn, zo valt te lezen in het eerste Deltaprogramma. "Het toekomstige gebrek aan zoet water is minstens zo urgent als de waterveilig- heid", zegt Keereweer onder instemmend geknik van de Kuijken. "Vandaar dat anderhalve-meter-verhaal van Veerman," zegt de Deltacommissaris. "We zullen dat zoete water dus op een of andere manier moeten bergen en vasthouden. Maar dat kan misschien wel anders en beter dan in het Ijsselmeer" • COLUMN • • • • • • • • • • • • • Verkeersveiligheids beleid bij provincies De Stichting Wetenschappelijk Onder- zoek Verkeersveiligheid (SWOV)bestu- deerde vorigjaar de regionale verkeer- en vervoer en verkeersveiligheidsplannen van stadsregio's en provincies. Daarbij sprak zij met onder meer tien van de twaalf provincies, om een beeld te krij- gen van het regionale verkeersveilig- heidsbeleid. De bevindingen staan in het Schetsboek voor regionaal verkeersveilig- heidsbeleid. Provincies blijken op veel ver- schillende fronten aan verkeersveiligheid te werken. Niet alleen worden heel wat activitei- ten ontplooid op het gebied van educatie en wordt nauwe samenwerking gezocht met de politie. Vooral op infrastructureel gebied is de afgelopen jaren in het kader van het Startprogramma Duurzaam Vei- lig veel gedaan (zie ook Debalans opge- maakt. Duurzaam Veilig 1998-2007). Geluk- kig dalen de slachtofferaantallen. maar nog steeds vallen er jaarlijks nog honder- den doden in het verkeer en een veelvoud aan gewonden. De SWOVis de opvatting toegedaan dat de beschikbare kennis die deze aantallen verder kan helpen reduce- ren nog niet compleet in de praktijk is toegepast. Ook de provincies kunnen daar nog hun steen aan bijdragen; het Schetsboek voorregionaal verkeersbeleid doet hiervoor een aantal suggesties. De afname van de aantallen ongevallen maakt dat de cijfers over slachtoffers steeds minder een gedegen basis vormen voor regionaal en lokaal verkeersveilig- heidsbeleid. Dat wil echter in objectieve zin niet zeggen dat we 'klaar' zijn: het Nederlandse verkeerssysteem behoort weliswaar tot de veiligste ter wereld, het bevat echter nog steeds inherent onveilige kenmerken. Dat wil zeggen: we weten gro- tendeels hoe een veilig verkeerssysteem erui t zou moeten zien. Wordt niet of te weinig aan deze eisen voldaan, dan is niet precies bekend waar een (ernstig) ongeval zal optreden (zoalsbij ongeval- lenconcentraties het geval is), maar wel dat er ongetwijfeld weer een zal gebeu- ren, terwijl de kans daarop verkleind had kunnen worden. Dit vraagt om bezin- ning op gebruik van kenmerken die meer zeggen over de kwaliteit van het systeem om beleid op te baseren. Een ander punt is het gebruik van kennis bij besluitvorming. Besluitvor- ming is weliswaar geen puur rationeel proces, maar uitkomsten kunnen beter onderbouwd worden als goede kennis beschikbaar is en op transparante wijze wordt gebruikt bij het maken van afwe- gingen. Op basis van de kennis die we momenteel hebben over de kosten van verkeersonveiligheid en de kosten en effecten van maatregelen, is het goed dat provincies in Nederland breed inzetten op een keur aan maatregelen. Gezien de aankomende bezuinigingen is het van groot belang dat er goed wordt gekeken of budgetten efficiënt en effectief worden ingezet. Kennis hierover is bijvoorbeeld te vinden op www.swov.nl. Voor de ken- nisleemten die er nog zijn, is het verstan- dig om in gezamenlijkheid op te trekken. Provincies kunnen zobeter profiteren van kennisinstellingen zoals de SWOV, en zij zijn op hun beurt weer beter in staat onderzoek uit te voeren met betrek- king tot beleid dat door instanties zoals provincies is geïmplementeerd. De SWOVis dan ook steeds geïnteresseerd in de ideeën die er bij provincies leven en nodigt hen uit deze met de SWOVte delen. Miranda Brandsen Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verl<eersvei Iigh ei d Provincies nummer 8. oktober 1010 11

×