Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Malarz-tapeciarz

707 views

Published on

Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Malarz-tapeciarz

  1. 1. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Monika Galos Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów 714[01].Z1.10 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy Radom 2006
  2. 2. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 1 Recenzenci: mgr inż. Florczak Teresa dr inż. Francuz Władysława Maria Opracowanie redakcyjne: mgr inż. Machnik Marek Konsultacja: mgr inż. Machnik Marek mgr inż. Sagan Teresa Korekta: Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 714[01].Z1.10 Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu malarz – tapeciarz 714[01] Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006
  3. 3. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 2 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 3 2. Wymagania wstępne 5 3. Cele kształcenia 6 4. Materiał nauczania 7 4.1. Dekoracyjna obróbka powierzchni powłok 7 4.1.1. Materiał nauczania 7 4.1.2. Pytania sprawdzające 14 4.1.3. Ćwiczenia 14 4.1.4. Sprawdzian postępów 16 4.2. Fakturowanie powierzchni powłok 17 4.2.1. Materiał nauczania 17 4.2.2. Pytania sprawdzające 18 4.2.3. Ćwiczenia 18 4.2.4. Sprawdzian postępów 19 4.3.Zestaw barw podstawowych i pochodnych 20 4.3.1. Materiał nauczania 20 4.3.2. Pytania sprawdzające 23 4.3.3. Ćwiczenia 24 4.3.4. Sprawdzian postępów 25 4.4.Wykonywanie ornamentów 26 4.4.1. Materiał nauczania 26 4.4.2. Pytania sprawdzające 28 4.4.3. Ćwiczenia 29 4.4.4. Sprawdzian postępów 30 4.5.Wykonywanie napisów 31 4.5.1. Materiał nauczania 31 4.5.2. Pytania sprawdzające 35 4.5.3. Ćwiczenia 36 4.5.4. Sprawdzian postępów 37 4.6.Warunki techniczne wykonania i odbioru robót oraz przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska na stanowisku pracy 38 4.6.1. Materiał nauczania 38 4.6.2. Pytania sprawdzające 38 4.6.3. Ćwiczenia 38 4.6.4. Sprawdzian postępów 39 5. Sprawdzian osiągnięć 40 6. Literatura 45
  4. 4. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 3 1. WPROWADZENIE Uczysz się zawodu malarz - tapeciarz, wykorzystując modułowy program nauczania. Program taki zakłada, że w trakcie jego realizacji wykazujesz się dużą aktywnością i samodzielnie rozwiązujesz wiele problemów zawodowych. W ten sposób nabywasz konkretne kwalifikacje, stanowiące podstawę do zatrudnienia, a następnie do awansu zawodowego. Do nauki otrzymujesz poradnik „Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów”, który zawiera: – wymagania wstępne, czyli tę część wiedzy i umiejętności opanowanych w trakcie realizacji programu poprzednich jednostek modułowych, która będzie Ci niezbędna do realizacji materiału tej jednostki modułowej (co już musisz umieć, aby nauczyć się czegoś nowego), – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z tym poradnikiem (czego nowego się nauczysz), – nowy materiał nauczania (co powinieneś wiedzieć, aby samodzielnie wykonać ćwiczenia), – zestawy pytań, które pomogą Ci sprawdzić, czy opanowałeś podane treści i możesz już rozpocząć realizację ćwiczeń (czy możesz już przystąpić do ćwiczeń), – ćwiczenia, które mają na celu ukształtowanie Twoich umiejętności praktycznych (co i w jaki sposób masz wykonać praktycznie), – sprawdziany postępów (sam możesz sprawdzić, czy już potrafisz poradzić sobie z problemami, jakie wcześniej rozwiązywałeś), – zestawy zadań testowych (w jaki sposób nauczyciel sprawdzi i potwierdzi poziom Twojej wiedzy), – literaturę i wykaz niezbędnych norm (gdzie zaglądnąć, aby więcej wiedzieć i lepiej wykonać zadania). Poradnik nie jest podręcznikiem ani tym bardziej kompendium wiedzy związanej z zawodem. Aby zdobyć więcej interesujących Cię informacji, musisz sięgnąć do przedstawionych pozycji, które przedstawiają najbardziej aktualną wiedzę w zawodzie. Pamiętaj, że przedstawiony wykaz literatury nie jest czymś stałym i w każdej chwili mogą pojawić się na rynku nowe pozycje. Po przeczytaniu każdego pytania ze sprawdzianu postępów zaznacz w odpowiednim miejscu TAK albo NIE – właściwą, Twoim zdaniem, odpowiedź. Odpowiedzi NIE wskazują na luki w Twojej wiedzy i nie w pełni opanowane umiejętności. W takich przypadkach jeszcze raz powróć do elementów programu nauczania lub ponownie wykonaj ćwiczenie (względnie jego elementy). Zastanów się, co spowodowało, że nie wszystkie odpowiedzi brzmiały TAK. Po opanowaniu programu jednostki modułowej, nauczyciel sprawdzi poziom Twoich umiejętności i wiadomości. Otrzymasz do samodzielnego rozwiązania test pisemny oraz zadanie praktyczne. Nauczyciel oceni oba sprawdziany i na podstawie określonych kryteriów podejmie decyzję o tym, czy zaliczyłeś program jednostki modułowej. Aby zapoznać się z taką formą sprawdzania kwalifikacji, zakresem kontroli oraz poznać kryteria oceniania, przejrzyj przykładowe zadania kontrolne. W każdej chwili (z wyjątkiem testów końcowych) możesz zwrócić się o pomoc do nauczyciela, który pomoże Ci zrozumieć tematy ćwiczeń i sprawdzi, czy dobrze wykonujesz daną czynność. Podczas realizacji programu jednostki modułowej musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, instrukcji przeciwpożarowych i zasad ochrony środowiska wynikających z charakteru wykonywanych prac. Z odpowiednimi przepisami zapoznasz się w trakcie nauki.
  5. 5. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 4 Schemat układu jednostek modułowych 714[01]. Z1 Technologia robót malarskich 714[01].Z1.01 Dobieranie materiałów, narzędzi i sprzętu do malowania 714[01].Z1.02 Przygotowywanie farb i materiałów pomocniczych do prac malarskich 714[01].Z1.03 Malowanie techniką wapienną i cementową 714[01].Z1.04 Malowanie farbą klejową 714[01].Z1.05 Malowanie farbą emulsyjną 714[01].Z1.06 Malowanie techniką kazeinową i krzemianową 714[01].Z1.09 Wykonywanie malarskich robót naprawczych i renowacyjnych 714[01].Z1.07 Malowanie farbą olejną 714[01].Z1.08 Wykonywanie powłok lakierniczych 714[01].Z1.10 Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów
  6. 6. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 5 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, powinieneś umieć: – stosować terminologię budowlaną, – odróżniać technologie wykonania budynku, – przestrzegać zasad bezpiecznej pracy, przewidywać i zapobiegać zagrożeniom, – stosować procedury udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, – rozpoznawać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane, – odczytywać i interpretować rysunki budowlane, – posługiwać się dokumentacją budowlaną, – wykonywać przedmiary i obmiary robót, – wykonywać pomiary i rysunki inwentaryzacyjne, – organizować stanowiska składowania i magazynowania, – transportować materiały budowlane, – rozpoznawać i dobierać farby i materiały pomocnicze do prac malarskich, – dobierać rodzaj i kolor farby w zależności od funkcji i charakteru pomieszczenia, obiektu, – przygotowywać farby i materiały pomocnicze do malowania, – rozpoznawać oraz dobierać ręczne i mechaniczne narzędzia i sprzęt malarski, – odczytywać dokumentację budowlaną w celu rozpoznania rodzaju robót malarskich, – oceniać warunki techniczne przystąpienia do malowania, – stosować ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej w trakcie przygotowania podłoża i wykonywania robót malarskich.
  7. 7. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 6 3.CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: – dobierać i nazwać materiały do wykonywania zdobień, ornamentów i napisów, – dobierać i nazwać narzędzia oraz sprzęt, – wykonywać zdobienia powłok wałkami gumowymi i wzornikami, – wykonywać fakturowanie powłok, – dobierać ornamenty do obiektu, – dobierać zestawy barw podstawowych i pochodnych do wykonania zdobień, – wykorzystywać zasady kompozycji kolorystycznej, – dobierać technikę wykonania zdobień i napisów, – dokonywać odbioru technicznego robót zdobniczych, – organizować stanowisko robocze do wykonywania elementów ozdobnych, – określać szacunkowo ilość materiałów do wykonania zdobień, – dokonywać przedmiaru i obmiaru prac zdobniczych, – wykonywać prace zdobnicze z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
  8. 8. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 7 4.MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Dekoracyjna obróbka powierzchni powłok 4.1.1.Materiał nauczania Dekoracje powierzchni powłok malarskich już od zamierzchłych czasów służą przekazywaniu wartości estetycznych. Różnorodność metod dekorowania powierzchni powiększyła się wraz z rozwojem nowych technologii i nowoczesnych materiałów. Poprzez wybór odpowiednich barw, technik i narzędzi możliwe jest bardzo indywidualne kształtowanie zarówno kolorystyki, jak i struktury płaszczyzn. Powstają efekty dające głębię, złudzenie trójwymiarowości, różne stopnie połysku. Technika nakrapiania. Nakrapianie jest to sposób zmiany wyglądu powłoki oraz jej faktury, w celu zmniejszenia widocznych usterek powłoki. Wykonywane jest na powłokach klejowych i olejnych. Nakrapianie polega na nabraniu na pędzel farby i uderzeniu lekko pędzlem w dłoń drugiej ręki. Cząstki farby opadają na powierzchnię, tworząc fakturę. Ilość farby do nakrapiania będzie uzależniona od wielkości nakrapianego wzoru - im intensywniej będziemy nakrapiać farbę na podłoże, tym większą ilość farby zużyjemy. Nakrapianie możemy również wykonać za pomocą aparatu natryskowego. Nakrapianie za pomocą szczotki do tepowania polega na uderzaniu nią o wilgotną powierzchnię powłoki. Intensywność wzoru zależy od intensywności uderzeń. Zdobienie powłok za pomocą wałków. Technika ta polega na odbiciu na powłoce wzorów, stanowiących odpowiedniki wypukłości wałka. Wykonanie wzorów jest w zasadzie proste i polega na równomiernym przetoczeniu wałka z odpowiednim wytłoczonym wzorem po powierzchni ściany. Wałki zdobnicze mogą być gumowe, gąbkowe lub z folii. Urządzenie do dekoracji składa się z wymiennego wałka gumowego z wypukłym wzorem oraz stykającego się z nim wałka z gąbki nasyconej farbą. Wałek z gąbki służy do zwilżania wypukłości wzoru na wałku gumowym. Istnieją jeszcze wałki zaopatrzone w zbiorniczek na farbę i urządzenie podające farbę w sposób bardziej równomierny. Wzory wałków gumowych przedstawiają głównie motywy roślinne lub figury geometryczne. W zależności od wzoru wałka, możemy otrzymać efekt dekoracyjny na podłożu w postaci prążków, imitacji marmuru lub pomiętej gazety. Rys. 1. Zdobienie powłok za pomocą wałka [7]
  9. 9. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 8 Technika przecierania. Do dekoracji ścian można również użyć farb w dwóch kolorach. Uzyskanie specjalnego efektu przy malowaniu standardowym, a także przy wykorzystaniu nowoczesnych emulsji do wnętrz, zarówno matowych jak i z półpołyskiem, wymaga stosowania specjalnych technik nakładania, jak przecieranie lub ścieranie farb gąbką, szmatką albo łączenie tych metod. Dzięki łatwemu nakładanie farby emulsyjnej gąbką i użyciu specjalnego lakieru perłowego, możemy uzyskać wrażenie miękkości, ciepła lub chłodnego kamienia na dowolnej powierzchni. Przecierając gąbką warstwę farb i emalii perłowych, można uzyskać efekt pływających chmur lub ozdobnej faktury tynku. Kształtując powłokę szmatką, można uzyskać wygląd wgnieceń jak przy welwecie. Stosując czyste szmatki lub torebki z folii, można nałożyć lub usunąć warstwę emalii i stworzyć wspaniałe wzory, jak na bardzo kosztownych tapetach. Perłowe lakiery transparentne lub emalie powodują , iż powłoka ma wygląd złota lub srebra z refleksami. Do malowania gąbką należy stosować gąbkę naturalną (małe kawałki do malowania w narożach oraz przy ościeżnicach, na ościeżach) natomiast jako szmatki można używać tkaniny bawełniane, plastikowe torebki, kawałki dywanu., irchę, grube płótno workowe. Korzystnie jest wypróbować wybraną technikę i wzór na małym fragmencie ściany (około 1 m2 ), a kolory ocenić przy oświetleniu naturalnym i sztucznym. Czynności związane z malowaniem dekoracyjnym za pomocą gąbki: 1) Nanosimy pędzlem lub wałkiem podkład, w jednej lub dwóch warstwach, tak jak przy malowaniu tradycyjnym. Naniesioną powłokę pozostawiamy do wyschnięcia na 24 godziny. Rys. 2. Nanoszenie podkładu za pomocą wałka [5] 2) Zwilżamy gąbkę wodą lub spirytusem, w zależności od używanej farby. Wlewamy nieco farby do naczynia. Zanurzamy lekko gąbkę i wyciskamy o brzeg. Zbyt wilgotna gąbka może spowodować zamazania i zacieki. Przykładamy gąbkę do ściany, przyciskając mniej lub bardziej regularnie.
  10. 10. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 9 Rys. 3. Malowanie powierzchni gąbką [5] 3) Aby uzyskać zróżnicowany efekt, musimy pamiętać o zmianie ułożenia gąbki w dłoni. Przed właściwym malowaniem powinniśmy wypróbować technikę pracy na kawałku kartonu lub papieru. Jeśli pory gąbki są zbyt zanieczyszczone, musimy ją wypłukać. Dokładamy jeden lub kilka kolorów dopełniających. Przy każdym kolorze nabieramy na gąbkę coraz mniej farby. Stosując barwy kontrastujące dobrze jest zmienić gąbkę. Rys. 4. Malowanie powierzchni kolejnymi kolorami [5] 4) Powłokę pozostawiamy do wyschnięcia po każdym pokryciu farbą. 5) Malując narożniki, musimy osłonić kartonem przyległą ścianę. W takich miejscach malujemy brzegiem gąbki. Rys. 5. Malowanie narożników [5]
  11. 11. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 10 Ciekawy efekt można uzyskać, ściągając świeżo nałożoną farbę z dobrze wyschniętej, kolorowej powłoki farby emulsyjnej, za pomocą bardzo szerokich pędzli z krótkim, sztywnym włosiem. Ściąganie zawsze rozpoczynamy od sufitu, a po zakończeniu paska, usuwamy szmatką farbę z pędzla. Do ściągania mokrej farby można stosować również wałek do tapet, łatę stalową albo nawet szczotkę do sprzątania. Po wyschnięciu powłoki korzystne jest pomalowanie całości lakierem akrylowo-poliuretanowym, wododyspersyjnym, bezbarwnym lub z barwnikami perłowymi. Inna technika umożliwia uzyskanie efektu starej skóry. Nakładanie podobne jest do przecierania gąbką, a specjalny efekt uzyskuje się, stosując farbę podkładową z półpołyskiem lub o wysokim połysku. Kolejna warstwa to emalia, którą najpierw nakłada się uderzając pędzlem jak przy tepowaniu, a następnie rozciera sztywną torebką papierową. Wzory i efekty faktury na podłożu można uzyskać, stosując efekt kombinowany. Należy nałożyć warstwę emalii na całkowicie suchy podkład, a następnie od razu, gdy jest jeszcze mokra, ściągać ją suchym pędzlem, tworząc fakturę miękkiego, gładkiego i starego drewna. Stosując wiele kolorów można uzyskać efekt stonowany. Lazury. Techniki lazurnicze są dzisiaj bardzo chętnie stosowane. Nakładanie warstw półprzezroczystych farb o niskim kryciu, tworzy wielobarwny efekt głębi, dając optyczne złudzenie przestrzeni. „Chmurzaste” powierzchnie powstają dzięki zmiennej grze płynnych przejść i przenikaniu barw. Bardzo interesujący jest lazur akrylowy, zawierający białe komponenty, które nie mieszają się z innymi składnikami farby powodując, że pomalowana powierzchnia ma niekonwencjonalną strukturę. Rys. 6. Technika lazurnicza [6] Stiuk - czyli szlachetny tynk imitujący marmur. Warstwa zewnętrzna tynku to zaprawa wapienna, gipsowa lub wapienno-gipsowa z zawartością pyłu marmurowego albo drobnoziarnistego piasku. Wyróżnia się stiuki białe i kolorowe.
  12. 12. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 11 Rys. 7. Stiuk barwiony na niebiesko [7] Malowanie z szablonem (wzornikiem) Malowanie nie musi ograniczać się do pokrywania ścian gładką, jednobarwną warstwą farby. Można zastosować jedną z wielu technik dekoracyjnych. Najprostsza to użycie taśmy z szablonem. Na pomalowanej ścianie nakleja się taśmę i farbą innego koloru zamalowuje się jej powierzchnię, za pomocą pędzla, gąbki, aparatu natryskowego lub farby w aerozolu. Malowanie powinno odbywać się w określony sposób tak, aby farba nie zaciekała pod szablon, należy więc nakładać farbę do środka wzoru, nie ocierając o krawędzie. Farba nie może być zbyt rzadka. Po zerwaniu taśmy, na ścianie pozostaje dekoracyjny wzór. Za pomocą wzorników można wykonywać wielobarwne desenie. Wzorniki można podzielić na proste (rys. 9), gdzie otwory stanowią płaszczyznę deseniu i odwrotne (rys. 8), w których wycięte otwory wyznaczają płaszczyznę tła, a sam deseń ma barwę powłoki. Rys. 8. Wzornik odwrotny, a) wygląd wzornika b) namalowany wzór [3,s.334] a) b)
  13. 13. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 12 Rys. 9. Namalowany deseń z wzornika prostego [3,s.334] Rys. 10. Szablon dekoracyjny [6] Rys. 11. Efekt odbicia wzoru na powierzchni [6]
  14. 14. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 13 Malowanie pasków Paski wykonuje się ręcznie, za pomocą specjalnych pędzli zwanych paskowcami, używając przy tym liniału malarskiego. Wykonywanie pasków wymaga dużej wprawy. Do malowania pasków najczęściej używa się farb wodnych. Dobór barw jest sprawą indywidualnego wyboru, jednak należy pamiętać, że pasek, pełniąc rolę łącznika płaszczyzn ścian malowanych różnymi barwami, powinien mieć kolor odpowiadający obu rozdzielanym kolorom. Obliczanie szacunkowe ilości materiałów potrzebnych do wykonywania zdobień Tak jak w przypadku malowania ścian, nie istnieje jeden przelicznik ilości farby, potrzebnej do wykonywania zdobień. Wydajność farb w dużej mierze zależy od zaleceń producenta, od rodzaju farby, którą chcemy wykonywać zdobienia, jak również od rodzaju podłoża. Zależna też jest od narzędzi, którymi chcemy wykonywać pracę. Mniejsze zużycie farby ma miejsce przy malowaniu pistoletem natryskowym. Szacunkowa ilość zużytej farby emulsyjnej wynosi około 1 litra na 5 m² - 8 m². 1 litr farby olejnej wystarcza na 8 m² -12 m², oczywiście przy jednokrotnym malowaniu. Wykonując zdobienia, musimy przy obliczaniu szacunkowym zawsze doliczać około 10 % farby więcej. Zasady obmiaru i przedmiaru robót Ogólne zasady przedmiarowania i obmiarowania poznałeś już w trakcie realizacji programu modułu ogólnozawodwego oraz programu jednostki modułowej 714[01].Z1.01. Powierzchnie ścian i sufitów z profilami ciągnionymi lub przyklejonymi ozdobami, malowane farbami wodnymi i emulsyjnymi, oblicza się w metrach kwadratowych, zwiększając uzyskany wynik w zależności od liczby profili lub ozdób, stosując współczynniki podane w tabeli 1. Tabela 1. Współczynniki korekcyjne dla profili lub ozdób Lp. Stosunek powierzchni rzutu ozdób do całej powierzchni ściany lub sufitu w % Współczynnik 1 do 10 1,1 2 10 - 20 1,2 3 20 - 40 1,4 4 ponad 40 2,0 Jeżeli ściany są gładkie, powierzchnie ozdobnych faset należy doliczyć do powierzchni sufitów. Przy obliczaniu powierzchni, na której chcemy malować z wykorzystaniem szablonu, nie odliczamy miejsc zakrytych szablonem, a samą powierzchnią podajemy w m².
  15. 15. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 14 4.1.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie znasz rodzaje dekorowania powłok malarskich? 2. Co to są wzorniki ? 3. Jakie znasz narzędzia do dekorowania powłok? 4. Na czym polega technika nakrapiania? 5. Na czym polega tepowanie? 6. W jaki sposób maluje się za pomocą gąbki? 4.1.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wykonaj wzornik malarski. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) dobrać odpowiedni materiał, 2) przygotować narzędzia potrzebne do wykonania ćwiczenia, 3) sporządzić projekt wzornika na kalce, 4) przenieść wzór z kalki na gruby karton, z którego wykonany będzie wzornik, 5) wyciąć wzór, 6) przedstawić efekt wykonanej pracy nauczycielowi. Wyposażenie stanowiska pracy: – gruby karton, – kalka, – ołówek, – nożyk, – nożyczki. Ćwiczenie 2 Wykonaj na ścianie, za pomocą szablonu, wzór o długości 3 m i szerokości 30cm. Oblicz szacunkowo, ile farby emulsyjnej będziesz potrzebował na wykonanie tego ćwiczenia. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować narzędzia i sprzęt, 2) wyznaczyć miejsce odbicia wzoru, 3) obliczyć powierzchnię do prac zdobniczych, 4) określić szacunkowo ilość materiału do wykonania ćwiczenia, 5) dobrać farbę oraz kolor, 6) zamalować wzornik za pomocą gąbki lub pędzla, 7) po skończonej pracy posprzątać stanowisko.
  16. 16. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 15 Wyposażenie stanowiska pracy: – farba, – wzornik (szablon), – pędzel, – gąbka, – kalkulator. Ćwiczenie 3 Wykonaj nakrapianie na powłoce klejowej za pomocą pędzla. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) zapoznać się z tekstem przewodnim, 2) wypełnić załączniki do tekstu, 3) skonsultować z nauczycielem plan działania, 4) wybrać i przygotować materiały potrzebne do wykonania ćwiczenia, 5) dobrać narzędzia oraz sprzęt potrzebny do wykonania zadania, 6) wyznaczyć na podłożu powierzchnię do nakrapiania, 7) przygotować i nałożyć farbę klejową, 8) wykonać nakrapianie na podłożu za pomocą pędzla, 9) skontrolować i ocenić efekty swojej pracy, 10) przeanalizować proces wykonania. Wyposażenie stanowiska pracy: – farba klejowa, – pędzel okrągły, – drabina, – wiaderko, – mieszadło, – taśma miernicza, – tekst przewodni. Ćwiczenie 4 Wykonaj na podłożu wzór, za pomocą wałka dekoracyjnego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko, 2) dobrać odpowiednie materiały, narzędzia i sprzęt malarski, 3) przygotować farbę o odpowiedniej konsystencji, 4) wyznaczyć miejsce wzoru na ścianie, 5) nałożyć wzór za pomocą gumowego wałka dekoracyjnego, 6) zwrócić uwagę na równomierne nałożenie wzoru, 7) uporządkować stanowisko, 8) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
  17. 17. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 16 Wyposażenie stanowiska pracy: – gotowa farba klejowa lub emulsyjna, – drabina, – gumowy wałek dekoracyjny, – kuweta, – wiaderko, – mieszadło, – taśma miernicza. 4.1.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) wykonać wzór na ścianie za pomocą wzornika? 2) wykonać wzornik (szablon)? 3) zastosować technikę nakrapiania? 4) dobrać i zastosować narzędzia do wykonania powłok dekoracyjnych? 5) wykonać wzór na ścianie za pomocą wałka dekoracyjnego?
  18. 18. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 17 4.2. Fakturowanie powierzchni powłok 4.2.1.Materiał nauczania Fakturowanie powierzchni powłok występuje w wielu formach. Grubość faktury nakładanej na ścianę, jak i jej wzór, są całkowicie dowolne pod względem formy i kolorów. Fakturowanie można stosować do wykończenia elewacji oraz wnętrz. Powierzchnie fakturowane można uzyskać poprzez natrysk odpowiednio przygotowanej masy, zawierającej włóknisty wypełniacz, w taki sposób, że padające na ścianę większe cząstki masy, tworzą bardziej lub mniej chropowatą powierzchnię. W taki sposób można wykonywać powłoki dwubarwne, gdzie pierwsza warstwa wykonana jest z emulsji ciemniejszej niż barwa natrysku plastycznego. Innym sposobem fakturowania powierzchni, jest wykonanie ręczne faktury, za pomocą odpowiednich narzędzi - wałków gumowych z wypukłym wzorem, szczotek z włosia, deseczek z wiązkami pasków skórzanych, deseczek z kawałkami gąbki, pac z tworzywa sztucznego, pac stalowych ząbkowanych, pac gumowych o różnych kształtach. Wałki do fakturowania wyposażone są w odciskające wzór walce gumowe, metalowe lub z tworzywa sztucznego, osadzone na metalowym uchwycie. Wałki służą do nadawania odpowiedniej faktury świeżej warstwie masy plastycznej lub świeżej powłoce malarskiej. Tworzenie faktury następuje przez wyciśnięcie na powierzchni powłok wgłębień odpowiadających wzorom na powierzchni wałka. Najprostszym sposobem fakturowania jest tepowanie, które zostało omówione w poprzednim rozdziale. Materiałem powłokowym do fakturowania może być gips (masa szpachlowa, gips tynkarski, gips szpachlowy), który nakłada się na podłoże i odpowiednim ruchem (pacy, wałka gumowego z wypukłym wzorem lub pędzla z twardym i krótkim włosiem) tworzy się przeróżne formy - od prostych, klasycznych pociągnięć do finezyjnych zawijasów. Następnie, na wyschnięty, uformowany i zagruntowany gips, nakłada się lazury, farby akrylowe lub wosk. Efekt przetarcia sprawia, że na ścianie widzimy nie jeden kolor, ale kilka przechodzących w siebie odcieni. Bardzo często stosowanym sposobem fakturowania powierzchni jest wykonanie tapet natryskowych. Stosuje się je w mieszkaniach, w lokalach handlowych, w marketach, w biurach, w halach przemysłowych. Tapety papierowe jak i winylowe są coraz częściej wypierane przez tapety natryskowe, ze względu na krótszy czas wykonania, brak docinania, smarowania klejem i co najważniejsze, brak konieczności dopasowywania wzoru pomiędzy arkuszami. Dzięki technologii natryskowej, można na ścianę nakładać dowolne kombinacje kolorystyczne. Specjalistyczny sprzęt pozwala na regulowanie grubości, jak i gęstości nakładanej na ścianę faktury. Malowanie taką techniką, polega na wykonaniu natrysku farby strukturalnej na ściany i sufit, za pomocą aparatu natryskowego lub ręcznie, za pomocą wałka malarskiego (welurowego). Farba strukturalna jest gęstą masą, utwardzoną i zagęszczoną żywicą, co nadaje powłoce większą elastyczność. Nie zawiera rozpuszczalników organicznych, gdyż jest to farba wodna, której zaletą jest szybsze schnięcie i brak nieprzyjemnego zapachu. W zależności od ustawionego ciśnienia, jak i użycia różnych dysz pistoletu, otrzymuje się na ścianie faktury różnej grubości - od całkiem drobnego "maczku" do wyrazistych form i zgrubień struktury tapety. Tapetowanie natryskowe przebiega dużo szybciej niż tradycyjne. Jednego dnia nakłada się kolor podkładowy, a już następnego dnia wykonuje się natrysk farbą strukturalną, jednym bądź kilkoma kolorami.
  19. 19. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 18 4.2.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Na czym polega fakturowanie powłok? 2. Jakie znasz sposoby fakturowania powłok? 3. Jakich narzędzi użyjesz do fakturowania powłok? 4. Co to jest tapeta natryskowa i w jaki sposób powstaje? 4.2.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wykonaj fakturowanie na świeżej powłoce emulsyjnej za pomocą wałka gumowego z odpowiednim wzorem. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko, 2) dobrać odpowiednie materiały, narzędzia i sprzęt malarski, 3) wyznaczyć miejsce do fakturowania powierzchni, 4) przygotować farbę emulsyjną o odpowiedniej konsystencji, 5) nałożyć farbę na powierzchnię za pomocą wałka malarskiego, 6) wykonać fakturowanie powierzchni za pomocą wałka gumowego z wzorem, 7) utrzymać ład i porządek na stanowisku, 8) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa higieny pracy. Wyposażenie stanowiska pracy: – gotowa farba emulsyjna, – drabina, – gumowy wałek do fakturowania powierzchni powłok, – kuweta, – wiaderko, – mieszadło, – taśma miernicza. Ćwiczenie 2 Przygotuj farbę strukturalną w ilości 2 litrów i nanieś ją na powierzchnię za pomocą wałka malarskiego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko, 2) dobrać odpowiednie materiały, narzędzia i sprzęt malarski, 3) wyznaczyć powierzchnię podłoża pod farbę strukturalną, 4) przygotować farbę emulsyjną z dodatkiem trocin, brokatu, kolorowych drobnych koralików, 5) nanieść na podłożę farbę za pomocą wałka malarskiego, 6) uporządkować stanowisko pracy, 7) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa higieny pracy.
  20. 20. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 19 Wyposażenie stanowiska pracy: – gotowa farba emulsyjna, – wypełniacze do farby w postaci trocin, brokatu ,drobnych koralików, – drabina, – wałek malarski, – kuweta, – wiaderko, – mieszadło, – taśma miernicza. 4.2.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) dobrać i zastosować narzędzia do fakturowania powłok? 2) zidentyfikować techniki fakturowania powierzchni powłok? 3) wykonać fakturowanie powłoki za pomocą wałka gumowego? 4) przygotować farbę strukturalną?
  21. 21. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 20 4.3. Zestaw barw podstawowych i pochodnych 4.3.1.Materiał nauczania W określonych warunkach atmosferycznych powstaje na niebie tęcza. Zjawisko to polega na rozszczepieniu światła białego. Takie samo zjawisko można wywołać, ustawiając szklany pryzmat na drodze promieni światła słonecznego. Nastąpi wówczas rozszczepienie światła i zaobserwujemy barwną smugę, zwaną widmem słonecznym. Zjawisko świadczy o tym, że światło białe jest w istocie syntezą wszystkich barw widmowych: czerwonej, pomarańczowej, żółtej, zielonej, niebieskiej i fioletowej. Barwy te nazywamy barwami zasadniczymi. Wyróżniamy wśród nich trzy barwy podstawowe: czerwoną, żółtą i niebieską oraz trzy barwy złożone, które powstają na skutek mieszania ze sobą odpowiednich par barw podstawowych: a) barwa czerwona i żółta, po zmieszaniu tworzą barwę pomarańczową, b) barwa żółta i niebieska, po zmieszaniu tworzą barwę zieloną, c) barwa niebieska i czerwona, po zmieszaniu tworzą barwę fioletową. Oprócz trzech już wymienionych barw podstawowych, występują w przyrodzie jeszcze dwie takie barwy: biała i czarna. Tych pięciu podstawowych barw nie da się otrzymać przez zmieszanie jakichkolwiek pigmentów. Barwy tworzą też pary, zwane uzupełniającymi: czerwona z zieloną, niebieska z pomarańczową, fioletowa z żółtą. Dwie barwy zmieszane ze sobą, mogą utworzyć różnorodne odcienie, zależne od przewagi jednego czy drugiego składnika. Barwy różnią się miedzy sobą intensywnością. Farby przygotowane z tych samych pigmentów, mające mocniejsze odcienie, nazywamy kolorami pełnymi. Natomiast farby zawierające do 60 % pigmentu białego nazywamy kolorami półpełnymi. Zwiększając ilość pigmentu białego, otrzymujemy kolory jasne. Rys. 12. Krąg widma słonecznego [3]
  22. 22. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 21 Naturalny System Barw W celu uporządkowania systematyki kolorów, stworzono Naturalny System Barw (Natural Color System) – NCS. Naturalny System Barw jest logicznym systemem porządku barw, opartym na odbiorze koloru przez człowieka. Dzięki Naturalnemu Systemowi Barw można opisać wszystkie wyobrażalne powierzchnie barwne i nadać im jednoznaczną tonację. Poprzez Naturalny System Barw łatwo jest kolory analizować, specyfikować, przekazywać, wytwarzać oraz kontrolować. Naturalny System Barw opiera się na ponad sześćdziesięcioletnich badaniach barw. Dziś, Naturalny System Barw jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych i stosowanych w praktyce systemów porządku barw. Naturalny System Barw stanowi normę tonacji barw w Europie Rys. 13. NCS - Naturalny System Barw [5] Opis kolorów polega na określeniu przy pomocy kilku cyfr, zależności pomiędzy sześcioma podstawowymi barwami. W ten prosty sposób można zdefiniować aż 1750 kolorów. Barwy podstawowe to czerwony R, żółty Y, zielony G i niebieski B. Barwy podstawowe rozmieszczone są na kole barw (rysunek powyżej). Cześć numeru Naturalnego Systemu Barw opisuje właśnie kolor, a dokładnie położenie tego koloru na kole barw - na przykład Y90R - czyli 10%Y (koloru żółtego) i 90%R (koloru czerwonego).. Wpływ kolorów na psychikę człowieka Kolory nie przestają na nas oddziaływać, nawet kiedy zamykamy oczy. Nasze komórki potrzebują światła. Światło o różnych barwach wpływa na ich wzrost i rozwój. Kolory mają wpływ na nasz sen, poziom energii, apetyt i samopoczucie. W sypialni sprawdzi się kolor uspokajający, w łazience odświeżający. W pracowni powinien być zastosowany kolor pobudzający. Kontrasty dobre są w pokojach dzieci, w holu można zastosować kolor intensywny. Barwy zimne - (niebieski, zielony) oddalają, czyniąc pomieszczenie optycznie większym, chłodniejszym i bardziej przestronnym. Barwy ciepłe - (czerwień, pomarańcz, żółcień) wprowadzają radosny nastrój, wydają się zbliżać do patrzącego, ocieplają, a jednocześnie zmniejszają pomieszczenie. Kolory naturalne - to cicha elegancja występująca w naturze (kolory lasów, łąk, piasku, gleby, wody). Zimne, czy ciepłe, proste czy rustykalne, idealnie ze sobą harmonizują. Dla kontrastu dobierajmy do nich skórę, drewno, len, kamień. Kolory naturalne są ściśle związane z ziemią. Dają poczucie bezpieczeństwa. Barwy złamane - powstają przez domieszanie niewielkiej ilości barwy dopełniającej do barwy czystej. Są mniej intensywne od barw czystych. Spokojne, stonowane barwy
  23. 23. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 22 złamane wyglądają dobrze niemal we wszystkich pomieszczeniach. Można je dowolnie zestawiać ze sobą i z pozostałymi barwami, na przykład czystymi lub pastelowymi. Pastele - nie muszą być przesłodzone, pomimo, że kojarzą się nam z pokojami dziecięcymi. Sprawiają wrażenie lekkich. Wspaniały efekt uzyskasz, przełamując pistację, cytrynę, róż czy błękit, kolorem czekolady. Pastelowy róż i pastelowy fiolet wprowadzają do mieszkania nastrój delikatnego chłodu, oziębiając jego atmosferę. Surowość takich kompozycji przełamuje biel, dodaje świetlistości i blasku wnętrzom. Kolor czerwony pobudza. Kojarzy się z energią, siłą, pewnością siebie. Sprawdza się w pomieszczeniach komunikacyjnych, takich jak hol, przedpokój. Na dużych powierzchniach jest zbyt męczący dla wzroku, ale świetnie się sprawdza na pojedynczej ścianie. Więcej niż połowa zapytanych o ulubiony kolor, odpowie, że jest to kolor niebieski. Niebieski wycisza emocje, dlatego psychologowie wierzą, że pomaga w komunikacji. Niebieski, to najbardziej przestrzenny kolor. Błękity inspirują, chronią przed pośpiechem, rozjaśniają umysł. Jednak zbyt ciemne odcienie niebieskiego mogą przygnębiać. Jest wiele odcieni bieli. Od błękitnych, zielonych, po beżowe i szare. Biały jest kolorem tonującym. To kolor spokoju i niewinności, komfortu, prostoty. Jest świeży, czysty i jasny. Biały pozwala „oddychać” domowi, jest idealnym przerywnikiem pomiędzy kolorami w domu. Czerń nastraja ponuro, przypomina żałobę. Przeciwdziała niepożądanym zmianom. Wskazana jest dla osób niezależnych, opanowanych, pełniących funkcje kierownicze. Sprzyja trwaniu przy własnych opiniach i nieuleganiu presji. Niewskazana jest dla osób niepewnych siebie, przygnębionych i załamanych. Sugeruje niechęć do przyjmowania pomocy. Sprzyja izolacji. Kolor fioletowy wpływa korzystnie na mózg i układ nerwowy. Działa oczyszczająco i antyseptycznie. Tłumi uczucie głodu, reguluje przemianę materii, pomaga przezwyciężyć lęki i obsesje. Kolor żółty - wzmacnia system nerwowy, wątrobę i trzustkę. Stymuluje mózg, rozjaśnia myślenie i poprawia pamięć. Kolor żółty jest kolorem ciepła i życia. Wywołuje w nas radość i pobudza do życia. Żółty jest jaśniejszy od innych, dlatego rzadziej stosuje się go jako kolor sygnałowy. Lato, słońce, piaszczyste plaże - wszystko to kojarzy się z kolorem żółtym. Turkus - kolor wzmacniający, koi stargane nerwy, wzmacnia osłabioną odporność. Zielony - rozluźnia, pomaga w pracy serca, koi. Kolor zielony niewątpliwie kojarzy się z naturą. Wywołuje uczucie spokoju i bezpieczeństwa. Czysta, nieskażona zieleń jest uważana za kolor, który nie jest ani ciepły, ani zimny i w związku z tym pełni rolę koloru równoważącego. Psychologowie twierdzą, że standardowa zieleń nie powoduje ani pasywnych, ani aktywnych odczuć. Natomiast jaskrawe odcienie zieleni niezwykle skutecznie przyciągają uwagę. Zasady doboru kolorystycznego powierzchni. Odpowiednio dobierając kolor farby, można sprawić, że pomalowane pomieszczenie stanie się przytulne lub chłodne, pozornie większe lub mniejsze. Należy wiedzieć o złudzeniu wzrokowym, które można osiągnąć przez różne ustawienia malowanych płaszczyzn. Zasady te zostały omówione w jednostce modułowej 714[01].Z1.01 Dobieranie materiałów, narzędzi i sprzętu do malowania
  24. 24. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 23 Zasady doboru barw Właściwy dobór barw i ich zestawienie może stworzyć wrażenie harmonii i spokoju. Istniej wiele sposobów dobierania barw, na przykład: a) dobieranie różnych odcieni jednej barwy, zwane dobieraniem jednobarwnym (monochromatycznym), Rys. 14. Odcienie jednej barwy - niebieski i jasnoniebieski b) dobieranie barw sąsiadujących (kojarzenie dwóch lub więcej sąsiadujących barw z kręgu widma słonecznego), Rys. 15. Barwy sąsiadujące z kręgu widma słonecznego - żółty i pomarańczowy. c) dobieranie barw uzupełniających (dobór barw z kręgu widma słonecznego leżących naprzeciwko siebie), Rys. 16. Barwy uzupełniające - czerwony i zielony. d) dobieranie barw trójkątne (polega na dobraniu barw z kręgu widma słonecznego poprzez wyrysowanie w nim trójkąta , którego wierzchołki wyznaczą barwy). Dobór barw powinien zależeć od przeznaczenia budynku. Do malowania mieszkań stosuje się kolory spokojne, jasne, rzadziej półpełne, a wyjątkowo pełne. Ważne jest ustawienie budynku w stosunku do stron świata: a) w pomieszczeniach wychodzących na południe i zachód stosujemy kolory raczej chłodniejsze, od barwy fioletowej do zielonej, b) w pomieszczeniach położonych od strony północnej lub wschodniej stosujemy kolory ciepłe i jasne. Zastosowanie kolorów w różnych pomieszczeniach omówiono w jednostce modułowej 714[01].Z1.01 Dobieranie materiałów, narzędzi i sprzętu do malowania. 4.3.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie znasz barwy podstawowe? 2. Jakie znasz barwy złożone? 3. Co rozumiesz przez kontrast kolorów?
  25. 25. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 24 4. Na czym polega zjawisko rozszczepienia światła? 5. Co to jest Naturalny System Barw? 6. Jakie znasz barwy ciepłe i zimne? 7. Co to są barwy uzupełniające? 8. Jak uzyskasz barwę jasną, półpełną, pełną? 4.3.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Namaluj krąg widma słonecznego, z podziałem na barwy podstawowe i złożone. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko, przybory rysunkowe i materiały, 2) przygotować farby plakatowe (lub akwarele) w odpowiednich kolorach, 3) namalować krąg, 4) nanieś barwy podstawowe, 5) połączyć barwy podstawowe aby uzyskać barwy złożone, 6) omówić proces powstania barw złożonych. Wyposażenie stanowiska pracy: – blok techniczny, – farby plakatowe albo akwarele, – pędzle do malowania farbami plakatowymi, – cyrkiel, – linijka, – ołówek. Ćwiczenie 2 Namaluj obok siebie trzy pary barw uzupełniających Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować materiały i przybory rysunkowe, potrzebne do wykonania ćwiczenia, 2) namalować barwy uzupełniające, 3) określić jakie kolory tworzą zestaw barw uzupełniających. Wyposażenie stanowiska pracy: – blok techniczny, – farby plakatowe albo akwarele, – pędzle do malowania farbami plakatowymi, – linijka, – ołówek.
  26. 26. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 25 4.3.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) określić i rozróżnić barwy podstawowe? 2) rozróżnić barwy złożone? 3) dobrać barwy do pomieszczeń mieszkalnych? 4) dobrać barwy uzupełniające? 5) dobrać barwy sąsiadujące z kręgu widma? 6) opisać wpływ barw na psychikę człowieka? 7) wymienić barwy ciepłe i zimne? 8) rozróżnić kolory jasne, półpełne, pełne?
  27. 27. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 26 4.4. Wykonywanie ornamentów 4.4.1.Materiał nauczania Ornamentem w architekturze i sztuce plastycznej, nazywamy pojedynczą ozdobę lub motyw zdobniczy, zbudowany z powtarzających się elementów. Mogą to być elementy geometryczne, roślinne, zwierzęce lub figuralne. Ornamenty stosuje się dla złagodzenia surowości układu konstrukcyjnego budynku, wzbogacenia wrażeń wzrokowych i podkreślenia układu kompozycyjnego. Występują one w budynkach o bogatym wykończeniu, zwykle użyteczności publicznej. Ornament geometryczny składa się z powtarzalnych punktów, linii prostych, linii łamanych i łuków, z figur geometrycznych, takich jak trójkąty, prostokąty, koła, ułożonych w sposób uporządkowany. Rys. 17. Ornament geometryczny „meander” [2,s.57] Ornament roślinny zastosowali po raz pierwszy starożytni Egipcjanie, przyjmując jako motyw charakterystyczne dla nich rośliny (kwiaty lotosu) Rys. 18. Ornament grecki z motywem roślinnym [2,s.58] Ornament z rysunkami zwierząt (prawdziwych i legendarnych) stosowany był w ornamentyce babilońskiej, arabskiej oraz w sztuce romańskiej i gotyckiej. Przedstawiał wizerunki ludzi, zwierząt, w różnych scenach z życia codziennego. W Polsce bardzo często zdobiono okiennice, parapety zewnętrzne, szczyty domów, okna, ganki, deski szczytowe i okapy. Na tych częściach domów malowano wizerunki ptactwa - koguta, bociana, żurawia, gołębia, kury, czy też czworonogów - zająca, niedźwiedzia, owcy. W dzisiejszych czasach, modne staje się malowanie na ścianach tak zwanego ornamentu figuralnego, który przedstawia wizerunki ludzi i zwierząt w ruchu (na przykład galopującego konia) Istnieją trzy formy (układy) ornamentów: wstęgowy (pasowy), zamknięty, nieskończony (siatkowy). Ornament wstęgowy, przypominający wstęgę, jest charakterystyczny dla późnego baroku. Ukształtował się we Francji około 1690 roku. Towarzyszą mu niekiedy swobodnie ułożone figury, postacie, kampanule (dzwonki), kartusze, motywy Chin. Odmianą tego ornamentu jest ornament wstęgowo – cęgowy, w którym wstęgi załamują, tworząc motywy podobne do rozwartych cęgów lub nożyc. Cechą tego ornamentu jest
  28. 28. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 27 powtarzalność jednakowych motywów w określonym porządku, wzdłuż linii prostych lub krzywych. Ornament wstęgowy ujęty jest w dwie lub trzy linie równoległe, w zależności od tego, czy składa się z jednego, czy dwóch pasów. W ornamencie wstęgowym rozróżnia się kilka sposobów ułożenia motywów zdobniczych, w stosunku do przyjętej osi symetrii: a) przesunięcie zasadniczego elementu występującego w ornamencie, stale o jednakową odległość albo o różne, powtarzające się rytmicznie odległości, [rys.19a] b) odbicie lustrzane względem osi symetrii, [rys.19b] c) obrót i przesunięcie względem osi symetrii, [rys.119c] d) połączenie układów podanych w punktach a, b, c, [rys.19d] e) swobodny układ rysunku w określonych odcinkach ornamentu. [rys.19e] Rys. 19. Układ elementów występujących w ornamencie a) przesunięcie, b) odbicie lustrzane, c) obrót i przesunięcie, d) połączenie poprzednich układów, e) układ swobodny [2,s.61] Rys. 20. Najczęściej występujące nadokienne elementy dekoracyjne [7] Ornament zamknięty może być wpisany w prostokąt, trójkąt, koło. Jest ułożony według pewnego porządku, wyznaczonego przez osie lub siatkę linii, może też być wrysowany swobodnie. Układy zamknięte w ramach łukowych nazywa się rozetami. Występują one bardzo często w budynkach użyteczności publicznej. Rozety można malować na suficie farbami akrylowymi, w różnych kolorach albo wykonać w formie odlewu gipsowego. W ostatnich czasach, bardzo modne stają się rozety wykonane ze styropianu, który po przymocowaniu do podłoża maluje się farbami emulsyjnymi. a) b) c) d) e)
  29. 29. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 28 Rys. 21. Rozeta gipsowa [ 7] Ornamenty nieskończone wypełniają motywy powtarzające się w różnych pozycjach, tworząc całość opartą na siatce o prostokątnym, trójkątnym lub o rombowym układzie punktów węzłowych. Elementy ornamentu układa się w sposób uzależniony od kompozycji. Układ taki nazywa się raportem ornamentu. Ornamenty wykonuje się głównie na dużych powierzchniach ściany lub sufitu. Rys. 22. Ornament siatkowy bardziej złożony. Po lewej stronie pokazano kolejność kreśleń [2,s.24]] Najprostszym sposobem wykonania ornamentu jest wycięcie szablonu z motywem roślinnym, geometrycznym czy zwierzęcym i naniesienie na niego farby na wybranym fragmencie ściany lub przekopiowaniu rysunku ornamentu za pomocą kalki. Następnie szablon przesuwamy do nowego położenia. Należy pamiętać o tym, że ornament powinien być dopasowany do przeznaczenia budynku lub elementu, który ma zdobić. 4.4.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie znasz rodzaje ornamentów? 2. Gdzie się stosuje ornamenty? 3. Z jakich materiałów wykonuje się ornamenty? 4. Jak powstaje ornament zamknięty?
  30. 30. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 29 4.4.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Narysuj następujące rodzaje ornamentów: a) geometryczny, złożony z linii prostych i kół, b) wstęgowy z motywem roślinnym, c) zamknięty w kwadracie, d) zamknięty w trójkącie, e) zamknięty w kole. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować przybory rysunkowe, 2) narysować szkic ornamentu, 3) dobrać odpowiednią skalę rysunku, 4) wykonać ornament za pomocą przyborów rysunkowych, 5) zaproponować w jakim miejscu budynku można zastosować wykonany ornament. Wyposażenie stanowiska pracy: – przybory rysunkowe (cyrkiel, linijka, kątownik), – ołówek lub rapidograf, – blok techniczny. Ćwiczenie 2 Namaluj ornament geometryczny na ścianie za pomocą pędzli do robót dekoracyjnych. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś : 1) dobrać materiały i narzędzia, 2) wyznaczyć miejsce wykonania ornamentu, 3) dobrać odpowiedni wzór ornamentu, 4) przenieś kontury wzoru ornamentu na ścianę za pomocą kalki, 5) wymalować wzór ornamentu za pomocą pędzli dekoracyjnych, 6) zadbać o staranność wykonywania ornamentu. Wyposażenie stanowiska pracy: – farby akrylowe w różnych kolorach, – pędzle do malowania dekoracyjnego, – kalka techniczna, – wzór ornamentu o wymiarach 50cm x 30cm, – naczynie na farbę, – przymiar, – liniał malarski.
  31. 31. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 30 4.4.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) rozróżnić ornamenty? 2) narysować ornament o kształcie geometrycznym? 3) wykonać ornament na ścianie? 4) dobrać ornament do wystroju budynku? 5) określić zastosowanie ornamentu?
  32. 32. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 31 4.5. Wykonywanie napisów 4.5.1. Materiał nauczania Pismo Pismo to system znaków, pozwalających na widzialne utrwalanie myśli, w konkretnym języku. Pismo pojawiło się stosunkowo późno (około 5-6 tysięcy lat temu). Pismo wynajdywano kilkakrotnie i całkowicie odrębnie w wielu centrach kulturowych. Zaczątkami pisma były znaki, własności, symbole, które po wynalezieniu systemu pisma nie zanikły, lecz utrzymały się w stanie szczątkowym. Właściwe pismo rozwinęło się z piktografii (przedstawienia rysunkowe, obrazkowe). Rysunki te mogły być odczytywane przez ludzi posługujących się różnymi językami. Znaki-rzeczy w takim systemie mogły być jednocześnie znakami-słowami. Nazywano je hieroglifami (nazwa nadana przez Greków pismu staroegipskiemu). Alfabet prawdopodobnie został wynaleziony około 2 połowy II tysiąclecia przed nasza erą na obszarach Fenicji lub Palestyny. Alfabet ten przyjęli Grecy, tworząc alfabet grecki, który następnie dotarł do Rzymu. Rzymianie dostosowali go do swoich potrzeb i do dnia dzisiejszego jest wzorem dla wszystkich alfabetów tego typu na całym świecie. Narzędzia i sprzęt do wykonywania napisów Wykonywanie napisów wymaga dużej dokładności. Potrzebne są do tego odpowiednie narzędzia i sprzęt, takie jak: pisaki, pióra kreślarskie, pióra stalowe, rapidografy, pędzle okrągłe, pędzle piórkowe, pędzle płaskie, aparaty natryskowe, nożyki do wycinania deseni we wzornikach oraz różnego rodzaju przybory (cyrkle, przykładnice, ekierki, liniały malarskie) Zasady wyboru pisma Wybór pisma zależy w dużej mierze od przeznaczenia napisu. Napisy informacyjne powinny być wykonane pismem prostym, bez ozdób, czytelnym i wybijającym się z otaczającego tła. Napisy informujące o nazwie instytucji, wykonuje się prostym pismem blokowym. Napisy reklamowe można wykonać pismem bardziej zróżnicowanym prostym, pochyłym, ozdobnym. Przed wykonaniem napisów należy ustalić i wykreślić linie wyznaczające wysokość, szerokość liter oraz odstępy miedzy literami i słowami a następnie wykonać kontury liter. Po wykonaniu tej czynności można przystąpić do rysowania, pisania lub malowania liter. Pismo techniczne Wyróżniamy dwa rodzaje pisma: pismo typu A jest pismem prostym, pismo typu B jest pismem pochyłym - napisy takie są nachylone pod kątem zbliżonym do 75o . Grubość linii również określa rodzaj pisma. Wyróżniamy: a) pismo o liniach grubych, zwane pismem tłustym, b) pismo o liniach półgrubych, zwane pismem półtłustym, c) pismo o liniach cienkich czyli pismo jasne. Pismo blokowe Składa się ono z elementów kreślonych linią jednakowej grubości. Rozróżnia się trzy rodzaje pisma blokowego: okrągłe, owalne i wydłużone. Pismo to wykonuje się przy pomocy stalówek różnej grubości oraz pędzli okrągłych lub płaskich. Litery malowane pędzlem okrągłym wykonuje się, maczając pędzel w tuszu lub w farbie, a następnie
  33. 33. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 32 obrysowuje kontury liter, pokrywając linie pionowe, skośne i poziome. Po wykonaniu tej czynności zamalowuje się środek liter. Rys. 23. Pismo blokowe, malowane pędzlem [1, s.92] Zależnie od przyjętego rodzaju liter, otrzymuje się pismo wzrokowo cięższe i mocniejsze lub lżejsze i jaśniejsze. W celu podkreślenia znaczenia słowa, stosuje się pismo pogrubione. Stosuje się też zmienną wysokość liter. Do krótkich napisów informacyjnych stosuje się litery okrągłe. Do dłuższych tekstów, litery węższe. Jeżeli zwiększy się wysokość liter okrągłych, otrzyma się litery owalne, natomiast, jeśli zwiększy się dwukrotnie litery wydłużone, otrzyma się litery smukłe, które stworzą pismo bardziej zwarte. Litery wykonywane za pomocą wzorników (szablonów) Do wykonywania takich liter oraz całych napisów stosuje się wzorniki (szablony malarskie), wykonane z papieru, blachy, tworzywa sztucznego. Szablony wykonuje się zwykle pismem blokowym prostym. Rysuje się litery i całe napisy w taki sposób, aby oznaczyć połączenia pomiędzy poszczególnymi elementami liter, gdyż bez tego w takich literach jak O, B, D, otrzymałoby się po wycięciu we wzorniku, jedynie sylwetkę litery, trudną do odczytania. Następnie wycina się litery nożykiem i maluje przez wzornik pędzlem, pistoletem natryskowym lub gąbką. Innym sposobem wykonywania napisów jest wycięcie liter z folii samoprzylepnej. W dobie komputerów najlepszym sposobem projektowania i wykonywania wzorników, liter czy szablonów jest wykonanie ich na komputerze, za pomocą różnych programów graficznych lub programów do pisania. Najprostszym programem jest Microsoft Word. Posiada on bardzo zróżnicowane kształty czcionek Grubość i wielkość liter można ustawić za pomocą formatu czcionki i paska narzędzi.
  34. 34. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 33 TEREN BUDOWY TEREN BUDOWY TEREN BUDOWY Τερεν βυδοωψ TEREN BUDOWY TEREN BUDOWY Rys. 24. Przykłady pisma wykonanego komputerowo, czcionkami programu Word Znaki Znaki wykonuje się w celu zwrócenia uwagi patrzącego. Używa się różnego rodzajów znaków: a) linię poziomą podkreślającą – stosuje się ją dla zaznaczenia ważniejszych miejsc tekstu, można ją wykonać w tym samym kolorze co napis albo kolorze kontrastowym jeżeli podkreśla się całe zdania linia, powinna być jaśniejsza od napisu, aby ostatni wyraz nie stał się dodatkiem do linii, b) linię pionową wykonuje się w innym kolorze, w celu zwiększenia atrakcyjności całego napisu, c) strzałki służą do wskazywania kierunku - powinny być wykonane w kolorze mocno kontrastowym, d) kropki, trójkąty, prostokąty - jako barwne plamy mogą powiększyć atrakcyjność napisu. Rys. 25. Znak informacyjny Odstępy pomiędzy literami, wyrazami Dla uzyskania wzrokowego wrażenia równości rozmieszczenia liter, słów oraz układu płaszczyzn pokrytych pismem należy stosować właściwe odstępy i szerokości wolnych płaszczyzn na arkuszu, tablicy lub szyldzie. Dotyczy to szczególnie odstępów miedzy literami I - N, I - M, I – E, gdzie stosuje się między nimi największe odstępy, ponieważ w przeciwnym wypadku powstaje wrażenie, że są one zbytnio przysunięte do siebie. Nieco mniejsze odstępy stosuje się przy połączeniu liter M - O, H - O. Połączenie liter O - C, D-
  35. 35. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 34 O wymagają najmniejszych odstępów, a przy połączeniach liter A - W, T - J odstępów nie stosuje się. Barwy w napisach Stosowanie barw w napisach ma za zadanie podniesienie atrakcyjności, czytelności i estetyki napisów. Tło powinno pełnić rolę drugoplanową, zwiększającą wyrazistość napisu. Poniżej podanych jest kilka przykładów praktycznego zastosowania barw tła i liter: a) tło białe, litery czarne – szyldy, tablice informacyjne, porządkowe, b) tło niebieskie, litery białe, ewentualnie z czarna obwódką – plakaty, szyldy, tablice informacyjne, c) tło czerwone, litery białe – transparenty, szyldy, plakaty - stosuje się czasem barwną obwódkę liter, dla złagodzenia wrażenia odbioru, d) tło żółte, litery niebieskie, niekiedy z barwną obwódką liter - szyldy i plakaty; tło żółte i litery czarne stosuje się w napisach ostrzegawczych, e) tło żółte, napisy czerwone – szyldy, plakaty, znaki ostrzegawcze. Rys. 26. Przykładowe zestawienia barwy tła i liter Układ graficzny napisów Mając dobrany alfabet, rozstaw, kolor liter oraz tło, należy dobrać odpowiedni układ graficzny poszczególnych wyrazów, wierszy i kolumn. Układ graficzny w dużej mierze decyduje o estetyce i atrakcyjności napisu. Jeżeli napis ma mieć długą treść, należy wyodrębnić podstawowe wiadomości - tak zwane hasło, pozwalające od razu zorientować się patrzącemu, co napis chce przekazać. Stosuje się cztery zasadnicze sposoby uzyskania układu graficznego napisu: a) układ symetryczny – polega na tym, że płaszczyzna napisów ma przeprowadzoną pośrodku oś symetrii (w wyobraźni) i poszczególne wiersze są rozmieszczone symetrycznie, Rys. 27. Układy symetryczne napisu IIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIII IIII IIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIII II --------------- --------- ............
  36. 36. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 35 b) układ niesymetryczny – wiersze ustawia się w dowolnej pozycji, jednak musi być zachowana równowaga całości, Rys. 28. Układ niesymetryczny napisu c) układ rytmiczny – różni się od pozostałych równomiernym powtarzaniem się pewnych układów napisów, Rys. 29. Układ rytmiczny napisu d) układ swobodny – pozwala na całkowitą dowolność ułożenia napisów, wyrazów i znaków, z zastrzeżeniem zachowania wyglądu, estetyki doboru kolorów, a przede wszystkim czytelności napisów. Rys. 30. Układ swobodny napisu 4.5.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co to jest pismo? 2. Jakie znasz przybory do wykonywania napisów? 3. Jakie znasz rodzaje pisma? 4. Wymień praktyczne zastosowanie barw tła i liter? 5. Jakie są układy graficzne napisów? 6. Jak wykonasz napis za pomocą wzornika? IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIII IIIII IIIII IIII IIIII IIIII IIII IIIII IIIII IIII IIIII IIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIII IIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIII IIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIIIII IIIII IIIIIIII IIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIIIII
  37. 37. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 36 4.5.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wykonaj dowolny napis pismem blokowym, malowanym pędzlem płaskim. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko pracy, 2) przygotować materiały i przybory rysunkowe, 3) wykonać szkic napisu ołówkiem na bloku technicznym, 4) wykonać napis za pomocą pędzla płaskiego, 5) przedstawić nauczycielowi wykonany napis. Wyposażenie stanowiska pracy: – farby akrylowe w różnych kolorach, – blok techniczny, – ołówek, – przybory rysunkowe (cyrkiel, linijka, ekierka), – pędzel płaski. Ćwiczenie 2 Zaprojektuj napis na tablicę informacyjną z wymyślona nazwą i znakiem swojej firmy. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko pracy, 2) przygotować materiały, przybory rysunkowe i narzędzia, 3) wymyślić znak i nazwę firmy, 4) zaprojektować napis i znak, 5) naszkicować znak i napis, 6) wyznaczyć układ graficzny napisu, 7) ustalić barwę tła i liter, 8) wykonać projekt, 9) przestawić projekt nauczycielowi. Wyposażenie stanowiska pracy: – farby akrylowe w różnych kolorach, – blok techniczny, tektura, blacha, sklejka, – ołówek, – przybory rysunkowe (cyrkiel, linijka, ekierka), – pędzel płaski, – pędzel okrągły,
  38. 38. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 37 Ćwiczenie 3 Wykonaj szablon z napisem informacyjnym i nanieś napis na podłoże. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przygotować stanowisko, 2) przygotować materiały, przybory rysunkowe i narzędzia, 3) wyznaczyć wielkość napisu, 4) wykonać szkic napisu na tworzywie sztucznym, 5) wyciąć napis za pomocą nożyka, 6) dobrać kolor napisu, 7) wykonać napis za pomocą szablonu oraz pędzla lub gąbki, 8) przedstawić nauczycielowi wykonany napis. Wyposażenie stanowiska pracy: – farby akrylowe w różnych kolorach, – blok techniczny, tworzywo sztuczne do wykonania szablonu, – ołówek, pisak, – przybory rysunkowe (cyrkiel, linijka, ekierka), – pędzel płaski, – pędzel okrągły, – gąbka. 4.5.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) rozróżnić rodzaje pisma? 2) wykonać napis pismem blokowym? 3) zaprojektować znak i napis informacyjny? 4) dostosować barwy tła i liter do napisów? 5) wyznaczyć układ graficzny napisu? 6) wykonać napis za pomocą wzornika?
  39. 39. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 38 4.6. Warunki techniczne wykonania i odbioru robót oraz przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowe i ochrony środowiska na stanowisku pracy 4.6.1. Materiał nauczania Elementy dekoracyjne, takie jak fakturowanie powierzchni, ornamenty, napisy, wykonuje się zarówno wewnątrz i na zewnątrz budynku. Wykonuje się je z różnych materiałów i w różnych technologiach, w związku z czym warunki techniczne wykonania i odbioru robót będą uzależnione od tych zmiennych. Fakturowanie i wykonywanie ornamentów powierzchni na elewacji powinno odbywać się w pochmurne, ale nie deszczowe dni, przy dodatniej temperaturze (+5o do +25o ). Wykonane elementy dekoracyjne powinny współgrać z otoczeniem, mieć estetyczny wygląd, odpowiadać zasadom kompozycji kolorów, być dobrane zgodnie z przeznaczeniem. Napisy czy znaki informujące mają być czytelne i wykonane zgodnie z wybraną techniką. Jeżeli stanowisko i prace dekoracyjne wykonuje się na wysokości należy sprawdzić stan techniczny drabin, rusztowań. Na stanowisku należy zachowywać ład i porządek, ponieważ czystość przy wykonywaniu prac dekoracyjnych będzie miała olbrzymi wpływ na efekt i estetykę wykonanej pracy. Przy wykonywaniu dekoracji, stanowisko pracy należy przygotować w sposób bezpieczny, z zachowaniem wszystkich ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciw pożarowej i ochrony środowiska omówionych w programie jednostki modułowej 714[01].Z1.02. 4.6.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jak przygotujesz stanowisko pracy do wykonywania zdobień powłok, ornamentów i napisów? 2. Co należy sprawdzić przy wykonywaniu prac na wysokości? 3. Na co zwracać uwagę przy wykonywaniu dekoracji powłok i ornamentów? 4.6.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Dokonaj oceny jakości wykonania, estetyki i czytelności napisów informacyjnych różnych instytucji. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać tablice z napisami informacyjnymi, 2) dokonać oceny napisów pod względem estetyki, 3) dokonać oceny napisów pod względem czytelności, 4) dokonać oceny napisów pod względem jakości wykonania, 5) sformułować wnioski i przedstawić je nauczycielowi.
  40. 40. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 39 Wyposażenie stanowiska pracy: – przykładowe tablice informujące. 4.6.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz TAK NIE 1) określić warunki techniczne wykonania ornamentów ? 2) określić warunki techniczne wykonania napisów? 3) określić warunki techniczne wykonania fakturowania powierzchni? 4) przygotować stanowisko pracy zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy? 5) wykonać prace z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska?
  41. 41. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 40 5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ Instrukcja dla ucznia 1) Przeczytaj uważnie instrukcję. 2) Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 3) Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 4) Test zawiera 20 zadań o różnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru. 5) Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce znak X. W przypadku pomyłki, błędną odpowiedź zaznacz kółkiem, a następnie zakreśl odpowiedź prawidłową. 6) Test składa się z zadań o różnym stopniu trudności z zakresu poziomu podstawowego (P) i ponadpodstawowego (PP). 7) Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 8) Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie sprawiało trudność, wtedy odłóż rozwiązanie tego zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 9) Na rozwiązanie testu masz 35 min. Powodzenia
  42. 42. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 41 ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 1. Technikę nakrapiania w robotach malarskich wykonuje się za pomocą a) wałka malarskiego lub wałka gumowego. b) gąbki lub szmatki. c) szpachli lub kielni. d) pędzla lub aparatu natryskowego. 2. Nakrapianie wykonuje się w celu a) zmniejszenia usterek powłoki. b) zmniejszenia nasiąkliwości podłoża. c) nadania powłoce błyszczącego wyglądu. d) zabezpieczenia powłoki przed promieniami słonecznymi. 3. Zdobienie powłok za pomocą wałków dekoracyjnych polega na a) wykonaniu malowania w jednym kolorze. b) tepowaniu powierzchni powłok. c) odbiciu wzoru na powierzchni powłoki. d) nakrapianiu powłoki różnymi kolorami. 4. Wzorniki można podzielić na a) okrągłe i kwadratowe. b) krzywe i owalne. c) podłużne i wypukłe. d) proste i odwrotne. 5. Jakimi narzędziami wykonuje się malowanie pasków dekoracyjnych? a) Pędzlem ławkowcem przy pomocy taśmy mierniczej. b) Pędzlem paskowcem przy pomocy liniału malarskiego. c) Pędzlem kątowym przy pomocy ekierki. d) Pędzlem pierścieniowym przy pomocy sznurka malarskiego. 6. Fakturowanie powłok uzyskuje się przez a) malowanie pędzlem kilku warstw farby według zasady mokre na mokre. b) szlifowanie powłoki malarskiej. c) wykonywanie gładzi na powierzchni gipsem lub masą szpachlową. d) natrysk odpowiedniej masy lub ręczną obróbkę powłoki, bezpośrednio po nałożeniu farby. 7. Farba stosowana do fakturowania powłok nazywa się a) farbą strukturalną. b) farba olejną. c) minią ołowiową. d) farbą akrylową. 8. Trzy barwy podstawowe to: a) pomarańcz, zieleń, czerń. b) czerwień, zieleń, kolor niebieski. c) czerwień, żółć, kolor niebieski. d) fiolet, biel, czerwień.
  43. 43. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 42 9. Barwami uzupełniającymi są: a) czerwona i zielona, niebieska i pomarańczowa, fioletowa i żółta. b) czerwona i biała, niebieska i czerwona, żółta i pomarańczowa. c) niebieska i czarna, biała i zielona, czarna i czerwona. d) czerwona i pomarańczowa, żółta i biała, czarna i zielona. 10. Barwa złożona pomarańczowa powstaje przez zmieszanie barwy a) żółtej z niebieską. b) zielonej z czerwoną. c) czerwonej z biała. d) czerwonej z żółtą. 11. Barwa złożona zielona powstaje przez zmieszanie barwy? a) czerwonej z białą. b) żółtej z niebieską. c) białej z niebieską. d) żółtej z czerwoną. 12. Kolory półpełne uzyskujemy przez zastosowanie farb zawierających a) do 60 % pigmentu białego. b) do 10 % pigmentu białego. c) do 80 % pigmentu białego. d) do 20 % pigmentu białego. 13. Ornamentem nazywamy a) ozdobę malowaną na bezpośrednim, świeżym tynku wapiennym. b) pojedynczą ozdobę lub motyw zdobniczy z powtarzających się elementów. c) malowanie podłoża farbą olejną w odpowiednich kolorach, imitujące marmur. d) wykonanie ozdoby przez nakrapianie podłoża w innym kolorze. 14. Ornamenty, ze względu na formę dzielimy na: a) płaski , wypukły, wklęsły. b) okrągły, kwadratowy, prostokątny. c) wstęgowy (pasowy), zamknięty, nieskończony (siatkowy). d) otwarty, prosty, owalny. 15. Ornament wykonuje się w celu a) zakrycia wad podłoży. b) izolowania zacieków. c) dekoracji budynków. d) zabezpieczenia tynków przed wpływami atmosferycznymi. 16. Pismo blokowe może być: a) okrągłe, owalne i wydłużone. b) prostokątne, kwadratowe, płaskie. c) ukośne, proste, ozdobne. d) pogrubione, cienkie, dużych rozmiarów.
  44. 44. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 43 17. Układ symetryczny napisów polega na tym, że: a) pozwala na całkowitą dowolność ułożenia napisów, wyrazów i znaków, z zastrzeżeniem zachowania wyglądu, estetyki doboru kolorów a przede wszystkim czytelności napisów. b) płaszczyzna napisów ma przeprowadzoną pośrodku oś symetrii (w wyobraźni) i poszczególne wiersze są rozmieszczone symetrycznie. c) wiersze ustawia się w dowolnej pozycji, jednak musi być zachowana równowaga całości. d) równomiernie powtarzają się pewne układy napisów. 18. Tło w napisach powinno pełnić rolę a) pierwszoplanową w celu zwrócenia uwagi. b) informacyjną. c) drugoplanową jako zwiększenie wyrazistości napisu. d) dekoracyjną. 19. Do wykonania znaków ostrzegawczych stosuje się kolory a) zielone i białe. b) czarne i białe. c) pomarańczowe i zielone. d) żółte i czerwone. 20. W jakich warunkach można wykonywać ornamenty na elewacji budynku? a) w pochmurne ale nie deszczowe dni, przy dodatniej temperaturze +5 o C do +25 o C. b) w bardzo słoneczne dni, w temperaturze +5 o C do +25 o C. c) w deszczowe dni, w temperaturze +5o C do +15o C d) w słoneczne ale mroźne dni, w temperaturze poniżej 0o C.
  45. 45. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 44 KARTA ODPOWIEDZI Imię i nazwisko.......................................................................................... Wykonywanie zdobień powłok, ornamentów i napisów 714[01].Z1.10 Zakreśl poprawną odpowiedź. Nr zadania Odpowiedź Punkty 1 a b c d 2 a b c d 3 a b c d 4 a b c d 5 a b c d 6 a b c d 7 a b c d 8 a b c d 9 a b c d 10 a b c d 11 a b c d 12 a b c d 13 a b c d 14 a b c d 15 a b c d 16 a b c d 17 a b c d 18 a b c d 19 a b c d 20 a b c d Razem:
  46. 46. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 45 6. LITERATURA 1. Bablick M.: Roboty malarskie i lakiernicze. Instalator Polski, Warszawa 1999 2. Straszak K.: Rysunek zawodowy dla malarza budowlanego i sztukatora. WSiP 1998 3. Wolski Z.: Technologia robót malarskich. WSiP, Warszawa 2000 4. Wolski Z.: Zarys materiałoznawstwa budowlanego. WSiP, Warszawa 1994 Przydatne serwisy internetowe 5. www.dziennikbudowy.pl, 6. www.muratordom.pl, 7. www.foxdekor.pl. Normy i katalogi: 1. Katalog Nakładów Rzeczowych nr 2-02. „Orgbud” Spółka z o.o. Warszawa 1998 2. Katalog Polskich Norm 2000. Wybór norm budowlanych cz. 1-3. Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa 2000. Akty prawne: 1. Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207. poz. 2016 z późniejszymi zmianami). 2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 41).

×