Lezing: Naar een coherent toekomstbeeld

491 views

Published on

ACW - Vlaamse Sociale Week 2011
18 november: "Naar een coherent toekomstbeeld", lezing door Hans Bruyninckx (HIVA)

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
491
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lezing: Naar een coherent toekomstbeeld

  1. 1. Naar een coherent toekomstbeeld 64ste Sociale Week, November 2011Design Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Hans Bruyninckx
  2. 2. Coherente toekomstvisie Wiens toekomstvisie? Toekomst voor wie? Schaal en ambitie? Tijdsdimensie: 2100; 2050, 2020, volgende verkiezingen, volgende peiling, morgenvroeg (in België) Traditie of mislukkingen? 22-11-2011 2
  3. 3.  Nood aan denken over „de toekomst‟ kent een opmars. Waarom? Belang (voor ACW) in Vlaamse context? Bouwstenen voor een toekomstvisie Opentrekken debat:  Langeterijndenken: 2020, 2050  Duurzaamheid  Globalere visie: Lissabon Agenda, MDG, KAS 22-11-2011 3
  4. 4. Nood en opmars van toekomstdenken Aantal crisissen  Financiële crisis  Economische crisis  Crisis van de democratie?  Crisis van internationale besluitvorming  Ecologische crisis: meest fundamentele!?=> Wat komt er na de crisis? Hoe pakken de toekomst beter aan? Fundamentele niet-duurzaamheid van een aantal systemen  Produceren en consumeren  Pensioenen; (inkomens)ongelijkheid; armoede (in de wereld); internationale migratie; …=> Hoe bouwen we een meer duurzame toekomst? 22-11-2011 4
  5. 5.  Enkele fundamentele evoluties Materiële context voor DO Impact =F(Population * Affluence * Technology) Paul Ehrlich
  6. 6. ImpactF(Population * Affluence * Technology)
  7. 7. 7 ..... 50 ..... 11
  8. 8. 8
  9. 9. 9
  10. 10. 70%in (mega)steden
  11. 11. ImpactF(Population * Affluence * Technology)
  12. 12. 14
  13. 13. % obesitas 15
  14. 14. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1985 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  15. 15. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1986 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  16. 16. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1987 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  17. 17. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1988 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  18. 18. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1989 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  19. 19. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1990 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  20. 20. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1991 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  21. 21. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1992 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  22. 22. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1993 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  23. 23. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1994 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  24. 24. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1995 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  25. 25. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1996 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  26. 26. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1997 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% ≥20%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  27. 27. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1998 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% ≥20%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  28. 28. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 1999 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% ≥20%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  29. 29. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2000 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% ≥20%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  30. 30. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2001 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% ≥25%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  31. 31. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2002 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% ≥25%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  32. 32. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2003 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% ≥25%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  33. 33. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2004 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% ≥25%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  34. 34. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2005 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  35. 35. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2006 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  36. 36. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2007 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  37. 37. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2008 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  38. 38. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2009 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  39. 39. Obesity Trends* Among U.S. Adults BRFSS, 2010 (*BMI ≥30, or ~ 30 lbs. overweight for 5’ 4” person) No Data <10% 10%–14% 15%–19% 20%–24% 25%–29% ≥30%Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC.
  40. 40. 8 ha2 ha
  41. 41. 45
  42. 42. 46
  43. 43. 47
  44. 44. 48
  45. 45. 49
  46. 46. 50
  47. 47. 51
  48. 48. 52
  49. 49. 53
  50. 50. 54
  51. 51. 55
  52. 52. 56
  53. 53. ImpactF(Population * Affluence * Technology)
  54. 54. technologische systemenvoedsel – transport – wonen - energienood aan fundamentele verandering
  55. 55. ImpactF(Population * Affluence * Technology)
  56. 56. productie enconsumptiegebruik natuurlijkehulpbronnenmilieudegradatiebiodiversiteit
  57. 57. welvaartscreatie ontkoppeling materiaal- en energie-input pollutiebiodiversiteit
  58. 58. Bouwstenen voor een andere toekomst? – Fundamentele principes – Methode?
  59. 59. Transitiedenken als methode? 5 jaar geleden relatief onbekend concept Vooral Nederlands – Gekaderd in duurzaamheidsdenken – Maakbaarheid van de samenleving Beperkt tot enkele deelaspecten van duurzame ontwikkeling 2 TM processen in Vlaanderen met enige maturiteit: DuWoBo en Plan C 22-11-2011 72
  60. 60.  Ondertussen snelle beleidscarrière:  Vlaamse Strategie DO: alle (!) Vlaamse beleidsdomeinen  ViA: 13 strategische transities  Nieuw Industrieel Beleid Van groot belang voor ACW-thema‟s! Bovendien: EU, OESO 22-11-2011 73
  61. 61. Systeemdenken als basis Fundamentele wijzigingen op systeemniveau noodzakelijk om tot oplossingen voor „hardnekkige problemen‟ te komen – Mobiliteitsproblemen – Energieprobleem – Klimaatproblemen Systeem bestaat uit: – Structuur: instituties, materiële infrastructuur, economische realiteit, technologie – Cultuur: dominante beelden, waarden, paradigma‟s – Werkwijzen: routines, „normaal‟ systeemgedrag
  62. 62. Uitgangspunt: gewoon beleid volstaat niet Lopend/standaard beleid (zelfs in zijn „betere‟ middellangetermijn variant) is onvoldoende Marktwerking is onvoldoende Consensus die incrementeel verder bouwt op huidige systemen is onvoldoendeDit is een radicaal uitgangspunt in beleidsdenken! Denken en handelen buiten de lijnen van de huidige/dominante systemen 22-11-2011 75
  63. 63. Internationale milieuakkoordenToestand van hetleefmilieu
  64. 64. Magere resultaten!• 20 jaar klimaatonderhandelingen• Visserijverdragen• 30 jaar onderhandelen over bossen• 20 jaar onderhandelen over biodiversiteit
  65. 65. Het effectiviteitsvraagstuk ‘Als er geen beleid was’ Design fouten? Implementatie fouten? Geef het nog wat tijd? Andere oorzaken?
  66. 66. Noodzaak om de juiste vragen te stellen• Geen vragen over beleid, maar over systeem! – Wat zijn de fundamentele dynamieken? – Wat zijn de driving forces van niet-duurzaamheid? – Wat zijn de kenmerken die een ander systeem zou moeten hebben? – Wie is bereid en in staat om binnen andere denkkaders en handelingspatronen over systeeminnovatie mee te denken en te handelen? 22-11-2011 81
  67. 67. Gestileerd verloop van een transitie 22-11-2011 82
  68. 68. Maar ook andere mogelijkheden! 22-11-2011 83
  69. 69. Dynamiek van transities Huidige regime  Dominante structuur, cultuur en werkwijzen  Systeem spelers, macht Niche  Afwijkende structuur, cultuur en werkwijze  Regime veranderen is het doel Wie moet er bij betrokken zijn?  Mislukt wanneer enkel regimespelers betrokken zijn  Enkel nichespelers volstaat niet  Nichespelers en veranderingsgezinde regimespelers zijn noodzakelijk 22-11-2011 84
  70. 70. Dynamiek van transities Transitiearena  Vrijplaats voor experimenten  Deelnemers vertegenwoordigen de maatschappelijke uitdaging van systeeminnovatie en transities  Deelnemers zijn koplopers, vernieuwers, mensen en organisaties die buiten de huidige regimegrenzen (kunnen) denken (en dus niet de grootste of belangrijkste regimespelers)  Hoop is dat dit leidt tot de ontwikkeling van mogelijkheden om naar een ander systeem te evolueren Belang van een langetermijnvisie!  Geeft richting aan het denken en maakt de uitdaging concreter  Vermijd focus op loutere efficiëntieverbeteringen  Vb: Low Carbon Society 2050 22-11-2011 85
  71. 71. Link met regulier beleid Regulier beleid blijft noodzakelijk!  Vb: milieu en RO: afbakeningsbeleid  Liefst met sterke middenlangetermijnvisie Koppelen van beleidsplanning aan macro- transitiedoelstellingen: vb: Low Carbon Society 22-11-2011 86
  72. 72. Overwegingen• Wat TM wordt genoemd, zou ook best TM zijn – Anders beter gewoon MLTbeleid noemen – Duidelijkheid over ambities en inbedding: gaat het echt over systeeminnovatie?• Rol van de Overheid? – Afstemming rond transities binnen de overheid is positief (VSDO, ViA) – Mogelijke bedreigingen: • Te veel „overheids‟processen („mmv‟ anderen) • Methodiek is te veel „gewone beleidsdynamiek‟ • Andere actoren zouden „dragend-betrokken‟ moeten zijn. – Dit is niet hetzelfde als „de SARs‟ zijn betrokken 22-11-2011 87
  73. 73. Overwegingen (2)• Governance/sturing van Vlaams TM – Vaststelling: • Nogal wat loshangende processen: vb: transitiearena middenveld • Bottom-up initiatieven staan nogal los van de huidige dynamieken – Wat is nodig? – Wie gaat dit doen? – Wat is wenselijk? • Up-scaling: middelen? • Procesbegeleiding? • Beleidsimplicaties? • Wetenschappelijke ondersteuning? 22-11-2011 88
  74. 74. Principes Teveel onbekenden voor toekomstvoorspelling  China; klimaatverandering; Italië; Iran; … Daarom vertrekken van:  Aantal relatieve zekerheden: demografie, energieschaarste, verstedelijking  Aantal principes en toetsstenen “Sociaal-rechtvaardige duurzaamheid” 22-11-2011 89
  75. 75. Normen en waarden Sociale rechtvaardigheid  (on)gelijkheid  Menswaardigheid Legitimiteit van het proces  Participatie  Vermaatschappelijking ipv vermarkting Economisch leefbaar (quid groei? Zie eerste punt) Ecologische duurzaamheid Geen externalisering (anderen, elders, later) 22-11-2011 90
  76. 76. Ethiek! Persoonlijke ethiek  Verontwaardiging  Verantwoordelijkheid: rechten en plichten  Impact van persoonlijke keuzes op anderen en de samenleving  Logic of sufficiency (genoeg-mimetische begeerte) Publieke ethiek  Politiek  Economie 22-11-2011 91

×