visie op   Sectorupdate 2012agrarisch               ▶▶ Interview               ▶▶ Trends & ontwikkelingen               ▶▶...
Visie op agrarisch     1Geachte relatie,Voor u ligt Visie op Sectoren (VOS), de jaarlijkse dwarsdoorsnede van hetNederland...
2Visie op agrarischSectorupdate 2012
Visie op agrarisch   3 4    	 visie op Nederland                                    26    	legpluimveehouderij 6    	inter...
4                                                                                                     visie op Nederland  ...
Visie op Nederland        5Uitvoergroei lijkt dal gepasseerd                                                              ...
6Links: Pierre Berntsen, directeur Agrarische Bedrijven ABN AMRO.Rechts: Henk Bleker, staatssecretaris van Economische Zak...
Interview       7Welke invloed heeft de economische crisis op de afzet vanland- en tuinbouwproducten, zowel in Nederland a...
8De agrarische sector is goed voor 60% van ons                         Berntsen: ‘We produceren nu al duurzaam en het verm...
Interview   9Denkend aan de Nederlandse boeren en tuinders diegrotendeels voor exportmarkten produceren, welke vierbelangr...
10                                                                                       akkerbouw     	    Intensieve pro...
akkerbouw           11Akkerbouwareaal (exclusief voedergewassen) verder afgenomen                                         ...
12                                                           bloembollenteelt     	    Tijdstip van (voor)verkoop bepaalt ...
bloembollenteelt                    13Areaalontwikkeling laat groei zien                                                  ...
14                                                           champignonteelt     	   Licht prijsherstel voor champignons i...
champignonteelt                    15Verdere daling areaal in 2011                                                        ...
16                                                                                                            fruitteelt  ...
fruitteelt          17Areaal nauwelijks veranderd                                                                         ...
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Visie op Sectoren Agrarisch 2012

2,254 views

Published on

Met de Visie op Agrarisch biedt ABN AMRO naast een macro-economische visie op Nederland een omschrijving van de branches die onderdeel uit maken van de agrarische sector. Met de trends en ontwikkelingen en de actuele branchecijfers kunt u uw bedrijf vergelijken met anderen.

Published in: Economy & Finance
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,254
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Visie op Sectoren Agrarisch 2012

  1. 1. visie op Sectorupdate 2012agrarisch ▶▶ Interview ▶▶ Trends & ontwikkelingen ▶▶ Sectorvisie
  2. 2. Visie op agrarisch 1Geachte relatie,Voor u ligt Visie op Sectoren (VOS), de jaarlijkse dwarsdoorsnede van hetNederlandse bedrijfsleven. In VOS worden de actuele stand van zaken en devooruitzichten van een groot aantal sectoren en branches besproken. Aan dehand van dit rapport kunt u uw onderneming spiegelen aan de trends enactuele branchecijfers, kijken hoe het met de branche van uw toeleveranciersis gesteld en zien wat de verwachtingen van ABN AMRO zijn voor uw eigenbranche.Als bank anno nu publiceren wij VOS ook op onze nieuwe ABN AMRO Market Insights app voor deiPad. Op deze app vindt u tevens onze andere sectorgerelateerde en macro-economische publicaties.Aan het begin van het jaar werd het Nederlandse bedrijfsleven geconfronteerd met, helaaswederom, een lichte recessie. De impact van deze nieuwe recessie wordt voor een belangrijk deelbepaald door de mate waarin een sector herstel heeft laten zien na de dip in 2009. Precies de redenwaarom nu sectoren als bouw, retail, horeca en zakelijke dienstverlening het zwaar hebben. Het lijkt er op dat mondiaal de economie zich herstelt en dit zal een positieve uitwerking hebben opde Nederlandse export. Ook kan de verwachte daling van de grondstoffenprijzen een positievebijdrage leveren. In Nederland ligt echter de belangrijkste sleutel tot structureel herstel in handen vande consument. Het consumentenvertrouwen is ongekend laag en gaat waarschijnlijk pas stijgen alsde onzekerheden over de Europese schuldencrisis, de eigen woning, pensioenen en de overheids-financiën uit de lucht zijn. Met het onlangs door een aantal politieke partijen gesloten akkoord wordter geprobeerd om het overheidstekort terug te dringen. Hoe de maatregelen zullen uitpakken op deeconomie, het consumentenvertrouwen en bijvoorbeeld de sector agrarisch is op moment vanschrijven van deze publicatie nog onduidelijk. De meeste land- en tuinbouwsectoren kennen een heel eigen dynamiek die vaak sterker is dan deeconomische conjunctuur. Een goed voorbeeld hiervan is het herstel in de legpluimveesector en devarkenshouderij, beide veroorzaakt door een lager aanbod als gevolg van nieuwe Europese wet-geving op het gebied van dierenwelzijn. De mate waarin agrarische sectoren daarnaast wordengeraakt door de economie, hangt vooral samen met de economische groei in afzetlanden, koers-verhoudingen met deze landen, de prijselasticiteit van producten en ten slotte mogelijkehandelsbeperkingen of landenrisico’s.Hopelijk stimuleert deze publicatie u om met ABN AMRO en uw collega-ondernemers van gedachtente wisselen over de uitdagingen voor uw bedrijf en uw sector in Nederland. Wij denken graag met umee en zijn u graag van dienst. Namens alle collega’s van ABN AMRO wens ik u en uw bedrijf allesucces toe!Met vriendelijke groet,Joop WijnLid Raad van Bestuur ABN AMRO
  3. 3. 2Visie op agrarischSectorupdate 2012
  4. 4. Visie op agrarisch 3 4 visie op Nederland 26 legpluimveehouderij 6 interview 28 melkveehouderij10 akkerbouw 30 mengvoederindustrie12 bloembollenteelt 32 sierteelt onder glas14 champignonteelt 34 teelt van boomkwekerijgewassen16 fruitteelt 36 varkenshouderij18 geitenhouderij 38 vleeskuikenhouderij20 groenteteelt onder glas 40 leeswijzer22 groothandel in bloemen en planten 42 colofon24 kottervisserij
  5. 5. 4 visie op Nederland Nederlandse economie krabbelt in 2012 weer opVorig jaar is de economische groei sterk vertraagd en belandde de economie in eenrecessie die in het begin van 2012 nog voortduurde. Er zijn echter aanwijzingen dat deeconomie in het tweede halfjaar weer groei zal vertonen – waarschijnlijk dankzij eenaantrekkende uitvoer. De consumptieve bestedingen dalen naar verwachting opnieuw.In 2011 groeide de economie met 1,2%. Ten opzichte van de groei gemiddelde jaargroei toch op 3,8% is uitgekomen, is dan ook gro-in 2010 (+1,7%) leek de afzwakking beperkt, maar achter die 1,2% tendeels toe te schrijven aan het stevige groeitempo tegen het eindgaat een forse afkoeling van de economie schuil in de loop van het van 2010.jaar. In het eerste kwartaal van 2011 steeg het bruto binnenlandsproduct (bbp) nog met 0,75% ten opzichte van de voorgaande peri- De forse afkoeling bij de uitvoer komt grotendeels, of zelfs hele-ode. In de daaropvolgende kwartalen viel dat cijfer steeds lager uit. maal, op het conto van de afzetmarkten. Driekwart van de goede-In het derde en vierde kwartaal was zelfs sprake van krimp (respec- renuitvoer blijft in de EU en daarvan blijft het overgrote deel binnentievelijk -0,4 en -0,6% kwartaal-op-kwartaal). Deze ontwikkeling stak de eurozone (krap 59% van de totale goederenuitvoer). De totaleongunstig af bij die van de eurozone als geheel. In het derde kwar- goedereninvoer van de eurozone is zelfs nog wat meer terug-taal kromp de Nederlandse economie al, terwijl de eurozone-econo- gevallen dan de Nederlandse uitvoer. We zien hier de gevolgen vanmie nog een plus liet optekenen en in het slotkwartaal van 2011 viel diverse groeivertragende factoren. Denk aan de hoge olieprijzenhet groeicijfer (-0,6%) opnieuw lager uit dan dat voor de eurozone begin 2011, bezuinigingen door overheden en de grote onrust alsals geheel (-0,3%). Jaar-op-jaar viel de groei van het bbp terug van gevolg van de staatsschuldencrisis in de eurozone. Met name die+2,2% in het begin van het jaar naar -0,2% in het laatste kwartaal. laatste factor heeft het vertrouwen in de economie in de tweede helft van het afgelopen jaar stevig doen slinken.Afzwakking groei economie voorbij? 6 120 De economie van de eurozone is naar verwachting in het eerste kwartaal van 2012 opnieuw gekrompen. Dat kan worden afgeleid 3 105 uit de begin april beschikbare indicatoren. ABN AMRO verwacht dat de eurozone-economie in het tweede kwartaal stabiliseert, om % 0 90 vanaf het midden van het jaar weer wat te gaan groeien. Dit be- 75 scheiden herstel kan vooral worden toegeschreven aan de opleving -3 van de wereldhandel. De binnenlandse bestedingen in de eurozone -6 60 staan echter onder druk van bezuinigingsmaatregelen. Duitsland 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 bbp (% j-o-j; l.as) lijkt hierop overigens een uitzondering te vormen. Economisch-sentimentindicator (r.as)Bron: Thomson Reuters Datastream De laatste Nederlandse uitvoercijfers lijken (al) wat minder ongun- stig. In de jaar-op-jaarvergelijking zagen we eind vorig jaar en beginUitvoergroei sterk vertraagd, maar dit jaar weer enige stijging van het groeicijfer. Ook de indicatie vaneerste lichtpuntjes zichtbaar de inkoopmanagersindex (PMI) is beter: de deelindex voor de ex- portorders lag in januari en vooral in februari boven de 50, dat is hetKijken we naar het verloop van de verschillende bestedingscompo- niveau dat het verschil markeert tussen krimp en groei. Hoewel wenenten, dan valt op dat de uitvoer (de kurk waar de economie op in maart weer een daling zagen, bleef deze deel-PMI in die maanddrijft) in de loop van het jaar per saldo niet is toegenomen (0,0% nog duidelijk boven de 50.j-o-j in vierde kwartaal). Na bescheiden kwartaal-op-kwartaal-plus-sen in het eerste halfjaar, was daarna sprake van minnen. Dat de
  6. 6. Visie op Nederland 5Uitvoergroei lijkt dal gepasseerd Bedrijven die overwegend op de binnenlandse markt georiënteerdPMI >50 wijst op groei; <50 – krimp zijn (zie ook hieronder), zullen het in 2012 in doorsnee moeilijker 20 70 hebben dan bedrijven die meer exportgericht zijn. 10 60 Huizenmarkt zit vast De huizenmarkt zit in het slop en er is weinig vertrouwen dat de si-% 0 50 tuatie spoedig verbetert. De marktindicator van Vereniging Eigen -10 Huis bereikte in maart een nieuw dieptepunt. Het gebrek aan ver- 40 trouwen draagt bij aan de verwachting dat de huizenprijzen verder -20 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 30 zullen dalen. Deze verwachting wordt verder gevoed door de ont- Uitvoer goederen (% j-o-j; l.as) wikkeling van het transactievolume. Het teleurstellend lage aantal PMI exportorders (index; r.as) transacties in de eerste maanden van het jaar laat zien dat de hui-Bron: CBS, Markit NEVI zenmarkt volledig is verkrampt. Dit lage aantal woningtransacties valt deels terug te voeren op de minder ruimhartige verstrekking vanBinnenlandse bestedingen onder druk hypotheken. De beperkingen op de leencapaciteit vanuit de regelge-De zwakke stee van de Nederlandse economie is de particuliere ving, zoals de strengere Gedragscode Hypothecaire Financieringen,consumptie. Deze is al vier kwartalen achtereen gekrompen met de verlaagde Nibud-woonquote en de internationaal aangescherpteals dieptepunt een terugval van 0,9% kwartaal-op-kwartaal eind kredietvoorwaarden van banken, zijn verantwoordelijk voor een2011. Daarmee lag de consumptie op het laagste niveau sinds eind minder ruimhartige kredietverlening. Daarnaast speelt de discussie2003! Gemiddeld kromp de consumptie vorig jaar met 1%. Dat is over de toekomst van de hypotheekrenteaftrek. ABN AMRO houdtbeduidend meer dan de daling van het reëel beschikbaar inkomen er rekening mee dat de huizenmarkt voorlopig vast blijft zitten.met bijna een half procent. Factoren die verantwoordelijk zijn voor Hoewel de beperkte omvang van de woningvoorraad een prijsvaldeze sterkere daling van de consumptie, zijn het vermogensverlies helpt voorkomen, dient rekening te worden gehouden met een ver-op de aandelen- en de huizenmarkt en het sterk gedaalde consu- dere daling van de huizenprijzen. We schatten dat de huizenprijzenmentenvertrouwen. Dat vertrouwen stond vorig jaar ook elders in dit jaar met 5% dalen. Ook het aantal transacties blijft laag.de eurozone onder druk vanwege de staatsschuldencrisis, maar inons land speelden nog meer factoren. Zo was er onzekerheid overde hoogte van de pensioenen vanwege de gedaalde, en te lage, Inflatiedekkingsgraden van pensioenfondsen. Verder is er het hete hangij- De inflatie liep in 2011 geleidelijk op van 2% in het begin van hetzer van de hypotheekrenteaftrek. Ten slotte wijzen we op de extra jaar naar een piek van 2,7% in september. De toename van hetbezuinigingen. Omdat het begrotingstekort in 2013 flink te hoog prijsstijgingstempo was het gevolg van onder meer hogere arbeids-dreigt uit te vallen, moet fors extra worden bezuinigd. Ook dat kan kosten en energieprijzen. Daarna viel het cijfer wat terug naar 2,5%van invloed zijn op de stemming van de consument. in de eerste drie maanden van 2012. Gemiddeld kwam de inflatie inIn 2012 neemt de koopkracht opnieuw af: door bezuinigingsmaatre- 2011 uit op 2,3%.gelen én omdat de brutoloonstijging (al is deze iets hoger dan in2011) weer achterblijft bij de inflatie. Alles overziend, gaan we ervan In de loop van 2012 kan het inflatietempo verder afnemen. Dezeuit dat de consumptie dit jaar opnieuw krimp zal vertonen. verwachting baseert ABN AMRO op de aanname dat de olie- prijzen verder dalen, aangezien het risico van een escalatie in hetHoewel we voor het tweede halfjaar – vooral dankzij de voorzichtig Midden-Oosten is afgenomen. Echter, door de aangekondigdeaantrekkende uitvoer – weer wat economische groei verwachten, BTW-verhoging kan in het vierde kwartaal de inflatie een sprongzal het bbp dit jaar (gemiddeld) toch duidelijk dalen. Maar voor 2013 maken.wordt weer een positief cijfer voorzien.Particuliere consumptie daalt verder Risico’s 3 De risico’s voor het scenario van ABN AMRO liggen vooral aan de 2 ‘onderkant’. In ons scenario gaan wij ervan uit dat de Europese be- 1 leidsmakers erin slagen de staatsschuldencrisis verder te bedwin-%0 gen, maar dit is verre van zeker. Een nieuwe escalatie van de -1 staatsschuldencrisis in de eurozone is niet ondenkbaar. Verder -2 zouden de olieprijzen kunnen stijgen. De economische groei zou in -3 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 beide gevallen worden gedrukt; en de inflatie valt - bij stijgende olie- Reëel beschikbaar inkomen Particuliere consumptie prijzen - hoger uit. Ook bestaat het risico dat de situatie op de hui-Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau zenmarkt verder verslechtert.
  7. 7. 6Links: Pierre Berntsen, directeur Agrarische Bedrijven ABN AMRO.Rechts: Henk Bleker, staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Henk Bleker, staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: ‘Groeiende neiging tot handels- belemmeringen is zorgelijk‘Laat aan de stranden van Rio de Janeiro het woord Holland vallen, en de associaties diebij de mensen opkomen, zullen over voetbal en Gullit gaan, over molens en koeien - diemede gevoed worden met Braziliaanse soja. De agrarische sector van Nederland kan eenbelangrijke rol spelen in de opkomende economieën. De exportmarkten in de eurozone, dievoor de sector van grote importantie blijven, zijn echter - vanwege de eurocrisis - in mineur.Wat is wijsheid in deze omstandigheden? Staat de ruimte voor agrarisch ondernemenonder (maatschappelijke) druk? En wordt, zoals sommigen menen, de succesformule vansymbiotische samenwerking tussen de primaire sector en de agribusiness ondermijnd?Henk Bleker, staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en PierreBerntsen, directeur Agrarische Bedrijven ABN AMRO, geven hun visie. (Dit interview isgehouden toen Bleker nog geen demissionair staatssecretaris was.)
  8. 8. Interview 7Welke invloed heeft de economische crisis op de afzet vanland- en tuinbouwproducten, zowel in Nederland als in het ‘Nederland koploper duurzamebuitenland? landbouwtechnologie’Henk Bleker: ‘Ik merk dat de crisis op de land- en tuinbouw veelminder impact heeft dan op andere economische sectoren alsbijvoorbeeld de bouw. De recessie van 2008 heeft in de agro- Welke invloed hebben de bezuinigingsplannen op desectoren hooguit een lichte dip veroorzaakt, waarop snel een Nederlandse afzetmarkt?herstel volgde. En het jaar 2011 vormde, met een groei van EUR67 miljard naar EUR 73 miljard, zelfs een top-exportjaar voor de Bleker: ‘Ik geloof niet dat de overheidsbezuinigingen veel invloedNederlandse agrofoodsector.’ zullen hebben op de afzet van de agrofoodsector. De mensen moeten blijven eten. Eén van de laatste dingen waar huishoudensPierre Berntsen: ‘Het klopt dat de meeste land- en tuinbouw- in krappe tijden op zullen bezuinigen, is voedsel. Wel kan het zijnsectoren een eigen dynamiek hebben, die sterker is dan de dat de afzet van wat luxere producten, en bijvoorbeeld snij-economische conjunctuur. Al wijkt het beeld per sector sterk af. bloemen en potplanten, onder druk komt te staan.‘Dat heeft verschillende oorzaken. De cyclus van prijsvormingbijvoorbeeld: het huidige herstel van de varkenshouderij en Berntsen: ‘Ja, de Nederlandse markt wordt denk ik beperktpluimveehouderij volgt op een reeks van slechte jaren. En in de beïnvloed. De boomkwekerij is een sector die wél last heeft vanakkerbouw is de belangrijkste prijsbepalende factor: hoe hoog is verslechterende binnenlandse afzetmogelijkheden. Dat komt doorde hectare-opbrengst in grote productiegebieden? Export hangt gemeenten die zich genoodzaakt zien te bezuinigen op openbaarook af van de ontwikkeling van economie en consumenten- groen. Maar de meeste sectoren zijn vooral gericht op export. Devertrouwen in belangrijke afzetmarkten. Kijk naar de crisis in Zuid- hele eurozone staat onder druk, veel exportmarkten zijn in mineur.Europa. De export van bloemen en planten daar naartoe is Positief is dat de crisis zich beperkt tot de eurozone; de wereld-gedaald. De wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar, economie groeit wél. Dat zie je terug in de stijgende afzet naarhet pond of de roebel, heeft grote invloed op de Nederlandse niet-eurolanden.’concurrentiekracht. En ons succes wordt mede bepaald door demate van beschikbaarheid van handelsfinancieringen ten behoeve Steeds meer landen lijken met nationaal beleidvan politiek instabiele landen.’ handelsbelemmeringen op te werpen. Die kunnen veterinair of fytosanitair van aard zijn. Soms gaat het omWat kunt u doen om de export te ondersteunen? exportbeperkingen pur sang. Wat doet u hiertegen?Om bijvoorbeeld iets te doen aan landenrisico’s endebiteurenrisico’s en zo? Bleker: ‘Het klopt, die groeiende tendens tot handels- belemmeringen zie ik ook. Ik vind dat zorgelijk. Ik doe hier tweeBleker: ‘Nou kijk, exporteren is natuurlijk vooral een zaak van dingen aan. In de eerste plaats stel ik dit soort beperkingenondernemers zelf. Maar ik wil daar wel bij helpen. Door bijvoor- voortdurend aan de orde bij de Europese Commissie, die met veelbeeld zo veel mogelijk veterinaire en fytosanitaire belemmeringen exportlanden onderhandelt over handelsakkoorden en ookop te ruimen. Of door onze landbouwattachés in te zetten. Verder belemmeringen aanpakt. Ten tweede neem ik zo nodig zelf hetvind ik dat handelsmissies deuren kunnen openen voor Neder- initiatief om de grens weer open te krijgen. Bij de EHEC-crisis benlandse exporteurs in kansrijke afzetgebieden. Eind vorig jaar ben ik onmiddellijk persoonlijk naar Rusland afgereisd om de exportik bijvoorbeeld met veertig bedrijven uit allerlei sectoren, ook uit van groente en fruit weer op gang te krijgen. En in Brussel heb ikde landbouw, op handelsmissie naar Brazilië geweest. Dat is mij stevig ingezet om de betrokken bedrijven niet de dupe te latennaast China en India één van de sterk opkomende markten waar worden van omstandigheden waar zij niks aan konden doen.’we ons extra op richten. We hebben actief de glastuinbouw bijdie missie betrokken. Bij zo’n missie hoort ook een overleg metde Braziliaanse minister van Landbouw, Veeteelt en Voedsel-voorziening.’
  9. 9. 8De agrarische sector is goed voor 60% van ons Berntsen: ‘We produceren nu al duurzaam en het vermarkten vanhandelsoverschot en 10% van ons bbp. Ergo: een belangrijke duurzaamheid in het buitenland is vooralsnog geen gemakkelijkeeconomische factor. Tegelijkertijd is er sprake van een opgave. Het lukt mondjesmaat, bijvoorbeeld met Rondeel eierenafnemend draagvlak voor agrarische productie in Nederland. in Duitsland, met Welfare Bacon in Engeland en biologischeDe ruimte om te ondernemen staat onder druk. Wat doet u groente en fruit van Nature and More in diverse landen. Betereeraan om die ondernemersruimte te vergroten? exportargumenten liggen er op het gebied van smaak, topkwaliteit, maatwerk, imago en betrouwbaarheid. Onze basis isBleker: ‘Dat is waar: op sommige punten staat de ruimte voor sterk, en duurzaamheid kan het imago daarbij prima verderagrarisch ondernemen onder druk. En maatschappelijk draagvlak versterken.’is wel een must. Vandaar dat ik in mijn visie op de veehouderij ookheb aangegeven dat er grenzen zijn aan de groei. Bedrijven De Nederlandse agribusiness is groot geworden met dankmoeten wel passen in hun omgeving. Geen ongebreidelde groei. aan de primaire sector. Er is symbiose tussen de twee.Maar we hebben het over een belangrijke economische sector. Er Nederland is daarbij de proeftuin en springplank voor dezewordt nog volop ondernomen in de land- en tuinbouw. Ik zie in het bedrijven. Omdat veel agribusinessbedrijven zich inlandelijk gebied nog veel initiatieven om te investeren, waarbij toenemende mate op het buitenland richten, en devaak jonge, innovatieve ondernemers betrokken zijn. Dat geeft agribusiness en de primaire sector in Nederland uit elkaarhoop. lijken te groeien, wordt de succesformule ondermijnd. Ziet u mogelijkheden voor een nieuwe versterking van deze symbiose? ‘Geen ongebreidelde groei: bedrijven moeten in omgeving passen’ Bleker: ‘Ik zie die trend niet zo. Ik vind dat die symbiose nog volop bestaat. De grotere agribusinessbedrijven zijn steeds vaker multi- nationaal actief, en hebben daarbij vaak een sterke thuisbasis, zoals bijvoorbeeld de coöperatieve zuivelindustrie. De Neder- landse land- en tuinbouw zijn sterk coöperatief georganiseerd en deze bedrijven zijn bepaald niet footlose. De bloemenveilingen, deVorig jaar is het kabinet begonnen met het topgebiedenbeleid, vleesverwerkende industrie en de zuivel die ik net noemde,waarbij we onze inspanning concentreren op de negen top- hebben sterke wortels in Nederland en nauwe banden met hunsectoren van onze economie. Agrofood en Tuinbouw & Uitgangs- boerenleveranciers.’materialen zijn twee prominente topsectoren waarvoor, samenmet het bedrijfsleven en de onderzoeksinstellingen, een ‘Eurozone onder druk, veeltoekomstagenda is gemaakt.’ exportmarkten in mineur’Ziet u mogelijkheden om duurzame productiemethoden teexporteren?Bleker: ‘Nederland is koploper voor duurzame landbouw-technologie. Ik noem als voorbeeld onze energiezuinige tuin- Berntsen: ‘Nederland gaat de groeiende wereldbevolking niet zelfbouwkassen, duurzame stalsystemen en onze pluimveeslacht- voeden. Toch: ons agrocomplex speelt mondiaal wél een vooraan-machines. Er is veel vraag naar deze technologie in opkomende staande rol op het gebied van kennis, uitgangsmateriaal,landbouwlanden, dus exportkansen te over zou ik zeggen. Ik merk productiesystemen en efficiënte productie van voedsel. Boerendit ook als ik op werkbezoek ben in landen als Vietnam of Kenia: en tuinders spelen hierbij een cruciale rol. AgribusinessbedrijvenNederland wordt gezien als een leidend kennisland voor de land- profiteren van de kunde van Nederlandse ondernemers. Veelen tuinbouwsectoren.’ kinderen van boeren en tuinders zijn werkzaam in het agrarisch onderzoek, onderwijs, of bedrijfsleven. Samen vormen ze een sterk team. Zonder vitale primaire sector boet het agrocomplex in aan kracht.’
  10. 10. Interview 9Denkend aan de Nederlandse boeren en tuinders diegrotendeels voor exportmarkten produceren, welke vierbelangrijke adviezen zou u hen willen geven?Bleker: ‘Ten eerste: blijf investeren in de vernieuwing van uwbedrijf, want voortdurende innovatie is de sleutel tot uw succes.Twee: luister goed naar maatschappij en markt, want de burger ende consument worden steeds kritischer. Met duurzame productenvalt bovendien geld te verdienen. Drie: werk als boer en tuindergoed samen; samenwerking versterkt je positie in de afzetmarkt.Vier: organiseer samenwerking in de keten, zodat ieder een faireprijs krijgt.’Berntsen: ‘Mijn eerste advies is: ken jezelf en ga uit van eigenkracht. Twee: maak producten van wereldklasse die iedereen wilhebben. Drie: investeer ook in jezelf. Vier: houd in alles rekeningmet markt en afnemers.’
  11. 11. 10 akkerbouw Intensieve productie kenmerkend voor Nederlandse akkerbouw Mondiale vraag naar akkerbouwproducten neemt toe Kracht akkerbouw ligt in flexibele en betrouwbare productie van goede kwaliteit Branchebeschrijving In de akkerbouw worden gewassen als aardappelen, suikerbieten, speelt een belangrijke rol in de Nederlandse akkerbouw. Akkerbouwers granen en uien in de vollegrond geteeld. Naast de traditionele gewassen houden zich steeds meer bezig met multifunctionele landbouw, waarbij nemen akkerbouwers ook andere hoogsalderende gewassen, zoals activiteiten worden ontplooid op het gebied van recreatie, vollegrondsgroenten, in het bouwplan op. Het EU-landbouwbeleid boerderijverkoop en dergelijke. Trends en ontwikkelingen De akkerbouw wordt op 4.668 bedrijven met een areaal groter dan hectare. De laatste factor kan jaarlijks sterk fluctueren door de weers- 30 hectare uitgevoerd. Daarnaast worden akkerbouwgewassen op een omstandigheden tijdens het groeiseizoen. Een kleine wijziging van vraag groot aantal bedrijven als nevenactiviteit geteeld. Circa 960 bedrijven of aanbod kan tot grote prijsfluctuaties leiden. In 2011 zijn de oogsten hebben een areaal groter dan 100 hectare. Kenmerkend voor de Neder- groot geweest, ondanks de grillige weersomstandigheden tijdens het landse akkerbouw zijn de intensieve productie en de schaalvergroting. groei- en oogstseizoen. Deze ontwikkelingen hebben voor een aantal Er wordt in de akkerbouw veel nadruk gelegd op gewassen die een producten tot fors lagere prijzen geleid. Vooral de prijzen van consumptie- hoog saldo genereren, zoals aardappelen, suikerbieten en vollegronds- aardappelen en uien zijn sterk gedaald. De individuele bedrijfsresultaten groenten. De gewassen worden gebruikt als voedingsmiddelen voor worden sterk bepaald door de kwaliteit van de producten, het moment mens of dier. In Nederland is de teelt van gewassen voor de productie van verkoop en de markttoeslagen. De grondprijzen zijn in 2011 verder van biobrandstoffen van ondergeschikt belang. De productie is sterk gestegen ondanks de ontwikkelingen in de bouw en de verminderde afhankelijk van de ontwikkeling van het areaal en van de productie per aankoop van grond door de overheid voor natuurdoeleinden. Onze visie In 2012 kan de akkerbouwproductie in Nederland en omringende landen om als teler te sturen op kwaliteit, bijvoorbeeld door spreiding van zich handhaven op de huidige hoge niveaus, mits er geen uitzonderlijke rassen, rotatie in het bouwplan en een optimale organisatie van het weersomstandigheden optreden. Bij enkele producten zal de grote bedrijf. Akkerbouwers kunnen meerwaarde aan hun producten geven productie leiden tot druk op de prijzen. Bij andere producten, zoals door te telen voor bepaalde deelsegmenten, marktspecialisatie, samen granen en suikerbieten, hebben de goede vraag en de lage voorraden te werken met verwerkende bedrijven en door het bewerken, op de wereldmarkt een gunstige uitwerking op de prijsvorming. verwerken of verpakken van de producten. Schaalvergroting moet op Ondernemers kunnen meer zekerheid verkrijgen door prijsrisico’s af te een beheerste wijze plaatsvinden, waarbij de kwaliteit van het product dekken. De vooruitzichten voor de akkerbouw zijn door de toename van voorop moet staan. De kracht van de Nederlandse akkerbouw ligt niet in de mondiale vraag, op langere termijn goed. Afnemers stellen hogere bulkproductie, maar in een flexibele en betrouwbare productie en eisen aan de kwaliteit van akkerbouwproducten. Het is van groot belang aflevering van de kwaliteit waar de markt om vraagt. Kerngegevens Websites Aantal gespecialiseerde akkerbouwbedrijven: Areaal akkerbouwgewassen: 535.042 ha www.lto.nl 9.470 ▶▶ waarvan areaal aardappelen: 159.686 ha www.akkerbouw.com ▶▶ waarvan areaal suikerbieten: 73.329 ha www.aardappelinfo.nl ▶▶ waarvan areaal granen: 213.832 ha www.lei.wur.nl ▶▶ waarvan areaal zaaiuien: 23.295 ha
  12. 12. akkerbouw 11Akkerbouwareaal (exclusief voedergewassen) verder afgenomen Bron: LEI, CBS▶▶ De trendmatige daling van het areaal akkerbouwgewassen heeft in Overige akkerbouwgewassen 2011 doorgezet met een daling van 7.029 hectare tot 535.042 Uien hectare. 6% 5% Akkerbouw groenten 5%▶▶ Het areaal granen is met bijna 5.000 hectare gedaald. 40% Granen▶▶ Het areaal aardappelen is met 1.416 hectare gestegen. De Suikerbieten 14% toename kan worden toegeschreven aan het grotere areaal zetmeelaardappelen. Het areaal consumptieaardappelen en pootaardappelen is gedaald. 30% AardappelenProductie per hectare omhoog Bron: CBS▶▶ In 2011 is de productie per hectare van de meeste akkerbouw- 90 80 producten gestegen, ondanks het grillige verloop van de 78,9 79,9 70 74,8 72,2 weersomstandigheden tijdens het groei- en het oogstseizoen. 60 62,6 68,2 60,7 57,5▶▶ De productie per hectare van consumptieaardappelen en uien is 50 52,4 51,8 53,4 49,4 40 op het hoogste niveau van de afgelopen 20 jaar uitgekomen. 37,7 37,8 30 34,7 34,7▶▶ Bij sommige producten zijn er grote regionale verschillen in de 20 productie per hectare. 10 x 1 ton 8,7 9,3 8,9 7,8 0 2008 2009 201 2011 Tarwe Consumptieaardappelen Pootaardappelen Suikerbieten Zaai-uienExportontwikkeling aardappelen Bron: HBAG, NAO▶▶ De export van consumptieaardappelen laat in het seizoen 2011/12 1200 een sterke daling zien. Voor een belangrijk deel wordt deze daling 1000 1057 veroorzaakt door de kleinere vraag uit Rusland en - in mindere 994 902 925 870 800 mate - uit Polen. 855 788 716 725▶▶ In het begin van 2011/12 is de export van pootaardappelen zeer 600 679 654 662 goed verlopen. In de tweede helft valt de export terug door de lage 400 prijzen voor consumptieaardappelen, de economische crisis en de 200 verminderde beschikbaarheid van pootaardappelen. x 1,000 ton 0 2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12r Consumptie aardappelen PootaardappelenInkomen uit bedrijf fors lager Bron: LEI▶▶ Het inkomen uit bedrijf laat jaarlijks sterke fluctuaties zien. 120.000 111% 110% Hieraan liggen vooral schommelingen in de prijzen van een 100.000 98% aantal producten ten grondslag. 104.300 91% 91%▶▶ Het inkomen uit bedrijf is in 2011 sterk gedaald voornamelijk 80.000 87% 90% 88% 91% 73.500 door fors lagere prijzen voor consumptieaardappelen en uien. 60.000 57.400 De suikerbietenteelt kon profiteren van hogere prijzen en van 40.000 43.200 50.500 70% 37.600 een hoge suikeropbrengst per hectare. 20.000 32.400▶▶ De kosten van meststoffen namen in 2011 sterk toe door EUR 0 50% prijsstijgingen. 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011r Inkomen uit bedrijf (l.as) Opbrengsten kostenverhouding (r.as)
  13. 13. 12 bloembollenteelt Tijdstip van (voor)verkoop bepaalt resultaat Nieuwe markten en distibutiekanalen stimuleren export Bloemenmarkt steeds belangrijker Branchebeschrijving In de bloembollenteelt worden voorjaarsbloeiers als tulpen, narcissen (professionele markt) plaats. De belangrijkste teeltgebieden zijn Texel en hyacinten, en zomerbloeiers als lelies en gladiolen geteeld. en het Land van Zijpe, West-Friesland, de Bollenstreek, de Bloembollen zijn een meerjarig gewas. De teelt van bloembollen vindt Noordoostpolder en Noord-Limburg. zowel voor de droogverkoop (consumentenmarkt) als voor de broeierij Trends en ontwikkelingen De dominante positie van Nederland in de mondiale bloembollenteelt -productie is in 2011 verder gestegen. Toch stond de export van is verkregen door gunstige fysiologische en klimatologische bloembollen vorig jaar onder druk, doordat de vraag van buitenlandse omstandigheden, het aansprekende assortiment, het hoge broeiers vanwege financieringsproblemen met ongeveer 10% afnam. kennisniveau, de clustering van activiteiten en de eveneens sterke De bollenexport richting de opkomende landen buiten de eurozone is positie van Nederland in de mondiale bloementeelt. De jarenlange verder gestegen. Bij de afzet neemt het belang van broeierijen toe. De trend van schaalvergroting binnen de bloembollenbranche heeft in afzet naar droogverkoop stagneert. De afzet naar de broeierijen wordt 2011 doorgezet. Sinds 2000 is het aantal bloembollenbedrijven met vooral bepaald door de ontwikkelingen op de bloemenmarkt. De tweederde afgenomen, terwijl het totale areaal zelfs iets is gestegen. bloemenmarkt kenmerkte zich in 2011 door een grillig marktbeeld met De productie per hectare fluctueert weliswaar jaarlijks door het weer, grote verschillen in de afzet per product en land. Er zijn steeds meer maar stijgt op de lange termijn door veredeling, schaalvergroting en mogelijkheden voor nieuwe markten en andere distributiekanalen via een toenemende mechanisering. De totale bloembollenexport en grootwinkelbedrijven, zoals bouwmarkten en woonwarenhuizen. Onze visie De afgelopen tien jaar was het Nederlandse bloembollenareaal stabiel. ook een grote rol. In de broeierij neemt de invloed van het De productie per hectare stijgt verder, doordat er steeds betere rassen grootwinkelbedrijf als afzetkaneel steeds verder toe. Door gezamenlijke worden gebruikt, de plant- en oogstmachines steeds beter worden en verkoopconcepten wordt de afzet gestimuleerd. De combinatie van er steeds efficiënter wordt gespoten met gewasbeschermingsmiddelen. teelt met broeierij van eigen bollen neemt in belang toe bij alle Regelmatig is hierdoor het evenwicht tussen vraag en aanbod verstoord. bloembolgewassen. Het toerisme blijft belangrijk voor het imago en de Omdat het bloembollenareaal ook de komende jaren niet substantieel afzet. De bollenvelden, de Keukenhof en de Floriade zijn in 2012 zal krimpen, is de ontwikkeling van bloemenprijzen cruciaal voor belangrijke trekpleisters die de droogverkoop kunnen stimuleren. bollenkwekers. Weersomstandigheden en economische ontwikkelingen Volgens ABN AMRO kan de export verder toenemen bij economisch bepalen de bloemenprijzen. Vanwege de sterk fluctuerende prijzen is herstel in de belangrijkste exportlanden. Op langere termijn geven het tijdstip van (voor)verkoop belangrijk voor de individuele resultaten nieuwe markten en alternatieve distributiekanalen een positieve impuls van bollenkwekers. De samenstelling van het assortiment speelt hierin aan de export. Kerngegevens Websites Aantal bedrijven: 1.660 Productiewaarde: EUR 575 mln www.bkd.eu Aantal gespecialiseerde bedrijven: 720 Export 2010/2011: EUR 624 mln www.kavb.nl Areaal op bloembollenbedrijven: 24.126 ha Export 2010/2011: 5.952 mln stuks bloembollen.groenweb.nl www.bloembollenvisie.nl
  14. 14. bloembollenteelt 13Areaalontwikkeling laat groei zien Bron: CBS▶▶ Het areaal bloembollen varieert de afgelopen jaren tussen 23.000 12.500 11.861 11.728 en 24.500 hectare. In 2011 is het areaal licht gegroeid. 11.399 11.390 10.740 10.000▶▶ De belangrijkste bollensoort is de tulp. Op de helft van het bollenareaal worden tulpen geteeld. Het areaal tulpen is in 2011 7.500 licht gestegen. 5.009 4.970 5.082 5.000 4.684 4.266▶▶ Na wisselende ontwikkelingen in de laatste jaren, zijn in 2011 de arealen van de vier grootste bollensoorten gegroeid. 2.500 1.773 1.974 1.877 1.802 1.812 x1 hectare 1.329 1.383 1.389 1.382 1.446 0 2007 2008 2009 2010 2011r Tulpen Lelies Narcissen HyacintenExportontwikkeling bloembollen Bron: Productschap Tuinbouw▶▶ In het seizoen 2010/11 werden bijna 6,0 miljard bloembollen geëx- 3.000 porteerd ter waarde van EUR 624 miljoen. Zowel het aantal geëx- porteerde bollen als de export naar waarde liet een lichte stijging 2.072 1.951 1.902 1.944 1.936 2.000 zien. De stijging bleef beperkt door financieringsproblemen bij buitenlandse broeiers. 1.213 1.199 1.168 1.122 1.114▶▶ Eenderde van de bollenexport bestaat uit tulpen. De export van 1.000 747 710 678 641 657 tulpen is in het seizoen 2010/11 heel licht gedaald. x 1 mln stuks 465 442 446 416 426 0 2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 Tulpen Lelies Gladiolen NarcissenMarktaandeel exportbestemmingen onveranderd Bron: Productschap Tuinbouw▶▶ Nederland bekleedt een belangrijke positie in de wereldhandel in bloembollen, met een marktaandeel van circa 80%. Verenigde Staten▶▶ Ongeveer de helft van de geëxporteerde bloembollen wordt binnen de EU afgezet, waarbij Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de 15% belangrijkste exportlanden zijn. 12% 43% Duitsland Overigen▶▶ In de Verenigde Staten worden de meeste bloembollen afgezet, 8% maar buiten de EU zijn Japan, Rusland en China ook van groot 7% Verenigd Koninkrijk belang. 5% 4% 6% Japan China Frankrijk ItaliëDe tulpenbroei is in 2011 gestegen Bron: CBS▶▶ De tulpenbroei is vanaf 2000 gegroeid en bereikte in 2006 een 2.000 recordniveau. Ook in 2011 groeide de tulpenbroei weer, dit keer 1.692 met bijna 4%. 1.500 1.386 1.440 1.349 1.254▶▶ Ruim de helft van de uitgevoerde bloembollen betreft tulpen. 1.201▶▶ De belangstelling van de consument voor bolbloemen is de 1.000 afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. 500 x 1 mln stuks 0 2006 2007 2008 2009 2010 2011r
  15. 15. 14 champignonteelt Licht prijsherstel voor champignons in 2012 Polen blijft belangrijkste concurrent Nederlandse champignonteelt heeft goede uitgangspositie Branchebeschrijving De champignonteelt vindt plaats in cellen. Als voedingsbodem wordt pluk- en snijbedrijven onderscheiden. De plukbedrijven oogsten de compost gebruikt, afgedekt met een laag dekaarde. Compost wordt champignons handmatig en zetten het product af als verse gemaakt uit gips, paarden- en kippenmest en stro. Bij aflevering is de champignons. De snijbedrijven oogsten de champignons machinaal, compost doorgroeid met champignonschimmels. In de teelt worden waarna de champignons door de conservenindustrie worden verwerkt. Trends en ontwikkelingen De champignonteelt wordt gekenmerkt door schaalvergroting. Het licht lagere Europese consumptie zijn de belangrijkste oorzaken van de areaal champignons is gedurende de afgelopen tien jaar met 28% ge- exportdaling. De concurrentie vanuit Polen is vooral sterk door de lagere krompen, terwijl het aantal bedrijven zelfs met tweederde is afgeno- arbeidskosten. Tevens wordt de Poolse concurrentiekracht bepaald door men. Snijbedrijven telen door mechanisatie gemiddeld op een vier keer de koers van de Poolse zloty. De productie in Polen wordt echter belem- zo groot areaal dan plukbedrijven. De productie laat een wisselend merd door minder moderne productiefaciliteiten en een minder goed beeld zien met een dip in 2010. Naast areaalontwikkelingen vormen de ontwikkelde infrastructuur. Daarnaast is er niet altijd voldoende compost kwaliteit van de compost en ziekten belangrijke invloedsfactoren op de van een goede en constante kwaliteit beschikbaar. De distributie van productie. Op langere termijn staat de export van champignons onder verse champignons verloopt in de EU veelal via het supermarktkanaal, druk. Verse champignons worden in continentaal Europa afgezet, terwijl waarbij grote volumes en een constante kwaliteit van belang zijn. Grote verwerkte champignons mondiaal worden verhandeld. Sterke concur- en goed georganiseerde plukbedrijven profiteren hiervan. rentie vanuit Polen (vers en conserven) en China (conserven) en een Onze visie Investeringen in schaalvergroting, automatisering en nieuwe teelttech- landse champignonteelt volgens ABN AMRO goed. Op de industriële nieken blijven een belangrijke strategie in de champignonteelt, die leidt markt dragen mechanisering, een grote productie per vierkante meter, tot een hogere productie en een verlaging van de kostprijs. In 2012 een uniforme en hoge kwaliteit en een goed georganiseerde verwer- kunnen de champignonprijzen licht aantrekken door vraagherstel. Op de kende industrie hieraan bij. Op de versmarkt is Nederland in staat op versmarkt wordt de concurrentie uit Polen kleiner, doordat Polen de ieder moment een kwalitatief goed en uniform product aan te bieden. export meer richt op andere Oost-Europese landen. De voorraden van De hoge arbeidskosten vormen een belemmering voor de Nederlandse de conservenindustrie zijn voor een deel afgebouwd, waardoor in dit productie. Een breed en diep assortiment, verschillende sorteringen, be- segment ook ruimte ontstaat voor prijsherstel. De continue productie werkingsvormen en verpakkingen tezamen met productontwikkeling en van een goede kwaliteit compost tegen een aantrekkelijke prijs is in marketing werken afzetbevorderend. Aandacht voor duurzaamheid en 2012 lastig, doordat er onvoldoende paardenmest beschikbaar is en stro arbeid blijft de komende jaren randvoorwaarde voor het succes van de relatief duur is. Op de lange termijn is de uitgangspositie van de Neder- champignonteelt. Kerngegevens Websites Aantal bedrijven: 160 Aantal bedrijven >2.000 m2: 75 www.mushroombusiness.com ▶▶ waarvan plukbedrijven: 129 Areaal champignons: 697.436 m2 www.degroentenenfruit.nl ▶▶ waarvan snijbedrijven: 32 Export: 69.520 ton www.tuinbouw.nl www.agf.nl
  16. 16. champignonteelt 15Verdere daling areaal in 2011 Bron: CBS▶▶ Het areaal champignons is in 2011 in Nederland met 36 hectare 800 772 755 733 gedaald. 700 704 697▶▶ Het areaal handmatig te oogsten champignons bevindt zich in een 600 opgaande lijn, met een onderbreking in 2010. 500 372 404 368 366 389 362 371 399 400▶▶ Bij de machinaal te oogsten champignons is het areaal gedurende 332 299 300 de afgelopen drie jaar met een kwart gedaald. In 2011 was de 200 daling relatief groot (-63 hectare). x 1.000 m2 100 0 2007 2008 2009 2010 2011 Totaal Machinaal geoogst Handmatig geoogstProductieherstel Bron: Productschap Tuinbouw▶▶ Na een dip in 2010 is de productie van champignons in 2011 weer 250 260 hersteld. Areaalontwikkelingen, de kwaliteit van compost en ziek- 250 250 ten zijn belangrijke factoren die invloed hebben op de productie. 230 230 225▶▶ De productie kan door de bedrijven worden gestuurd, door de 200 210 teeltschema’s te verkorten of te verlengen. Schimmelziekten beïn- vloeden de productie in negatieve zin. 150▶▶ De kwaliteit en beschikbaarheid van compost is in 2011 geen be- x 1.000 ton lemmering geweest voor de productie van champignons. 100 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011Verenigd Koninkrijk grootste exportbestemming Bron: Productschap Tuinbouw, KCB▶▶ De export van champignons heeft in 2011 weer een stijging laten 100 zien na een daling in de jaren ervoor. 80▶▶ Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk zijn de belangrijkste 70,9 70,5 67,7 67,7 69,5 exportlanden met een gezamenlijk aandeel van bijna 90%. 60▶▶ De export naar het Verenigd Koninkrijk staat al een aantal jaren 40 onder druk, maar laat in 2011 herstel zien. 30,8 30,6 27,9 28,4 24,7 20,1 18,3 17,8 19,3 20 19,3 15,7 14,6 x 1.000 ton 12,4 14,7 11,5 0 2007 2008 2009 2010 2011 Verenigd Koninkrijk Duitsland Frankrijk TotaalVerwerking van champignons fluctueert Bron: Productschap Tuinbouw▶▶ De verwerking van champignons laat de afgelopen jaren sterke 200 172 171 fluctuaties zien. Polen en China zijn belangrijke concurrenten bij de 180 160 160 147 151 champignonverwerkende industrie. 140 145 131▶▶ In de industrie worden champignons verwerkt tot conserven. Ze 120 100 worden ook diepgevroren en als ingrediënt voor andere levensmid- 80 delen gebruikt. 60 40 x 1.000 ton 20 0 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
  17. 17. 16 fruitteelt Perenareaal in 2012 naar verwachting voor het eerst groter dan appelareaal Het jaar 2011 was een heel goed oogstjaar Trend naar schaalvergroting en aandacht voor clubrassen onverminderd Branchebeschrijving Fruitteelt omvat de teelt van pitvruchten (appelen en peren), steen- belangrijkste producten in de branche. Naast de bekende ‘vrije’ appel- vruchten (pruimen en kersen) en kleinfruit. Onder kleinfruit horen en perenrassen als Elstar, Jonagold en Conference staan exclusieve bijvoorbeeld bessen, frambozen en bramen. Kleinfruit speelt een vrij clubrassen steeds meer in de belangstelling. beperkte rol in de fruitteelt. Appels en peren zijn verreweg de Trends en ontwikkelingen Sinds 2009 daalt het totale fruitareaal jaarlijks weer licht, na een korte landen relatief gunstiger dan voor appels. Ook zijn er kostenvoordelen periode van lichte toename. De laatste tien jaar is het totale fruitareaal bij de perenteelt. Zo gaan de bomen langer mee en is er dus minder licht afgenomen. De samenstelling van het areaal is behoorlijk aan ver- vaak nieuwe aanplant nodig. De appelteelt ondervindt meer concurren- andering onderhevig. Bij een licht afnemend areaal neemt de peer een tie dan de perenteelt, onder andere vanuit landen op het zuidelijk half- steeds belangrijke positie in bij de teler, ten koste van de appel. Deze rond. Meer nog dan bij peren, is daarom de ontwikkeling van clubrassen trend is al jarenlang gaande en maakt nog steeds opgeld. Waar twintig voor de appelteelt in Nederland van belang. De consumptie van fruit in jaar geleden het appelareaal drie keer zo groot was als het perenareaal, Nederland ten opzichte van andere landen kan als gemiddeld worden gaat in 2012 de peer waarschijnlijk de appel in areaalgrootte verslaan. bestempeld. Veel telers zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van de Een hoger verwacht rendement voor peren is de belangrijkste reden dat export van fruit. De oogst komt in 2012 waarschijnlijk op een flink lager het areaal perenbomen groeit ten koste van appelbomen. De productie- niveau uit dan in 2011, door de strenge vorst begin van het jaar. Met omstandigheden voor peren zijn in Nederland ten opzichte van andere name de perenoogst is in bepaalde delen van het land hard getroffen. Onze visie De verwachting is dat een aantal bestaande trends zal doorzetten in perenareaal ten koste van het appelareaal lijkt zowel voor individuele de fruitteelt. Het totale fruitareaal neemt naar verwachting beperkt in telers als voor de sector als geheel een goede keuze, vanwege het omvang af. Het aantal telers vermindert verder door een proces van eerder aangegeven relatieve concurrentievoordeel. Maar voor de toe- schaalvergroting, en de opmars van de perenteelt ten opzichte van de nemende perenoogst moeten natuurlijk wel nieuwe afzetmogelijkhe- appelteelt zet ook door. Schaalvergroting is om meer redenen een den worden gevonden. Het is voor individuele telers vrijwel onmogelijk goede zaak. Het maakt het beter mogelijk om investeringen te doen in om de consumptie van fruit te beïnvloeden, maar uit diverse onderzoe- bewaarfaciliteiten en gewasbescherming en de positie in de keten ken blijkt wel dat er nog voldoende ruimte is om de fruitconsumptie te wordt sterker. Ook het belang van clubrassen zal verder (moeten) toe- verhogen. Met een toename van de aandacht voor clubrassen en sa- nemen. Dit is, vanwege de concurrentie, met name voor de appelteelt menwerking in de gehele keten voor gerichte marketing moet het mo- van groot belang. In de traditionele ‘vrije’ rassen is het moeilijk om op gelijk zijn de consument tot meer ‘fruitmomenten’ te verleiden. prijs te concurreren met buitenlandse telers. De uitbreiding van het Kerngegevens Websites Aantal bedrijven met fruit: 2.574 Areaal fruit: 19.230 ha www.nfofruit.nl Export appelen: 88.757 ton ▶▶ waarvan areaal appelen: 8.720 ha www.fruitteelt.info Export peren: 203.276 ton ▶▶ waarvan areaal peren: 8.200 ha www.degroentenenfruit.nl ▶▶ waarvan areaal kleinfruit: 1.720 ha www.frugiventa.nl
  18. 18. fruitteelt 17Areaal nauwelijks veranderd Bron: LEI, CBS▶▶ Het totale fruitareaal is in het afgelopen decennium nauwelijks 12.000 veranderd. 10.000 9.380 9.302 9.132▶▶ De samenstelling van het areaal is wél veranderd. Het areaal 8.680 8.270 8.200 7.800 7.990 8.000 7.476 appels loopt al jaren terug ten gunste van peren. Samen nemen ze 7.296 6.000 ruim 85% van het areaal in beslag. Het areaal aardbeien is de afgelopen jaren sterk gestegen. 4.000▶▶ In 2012 zal het areaal peren naar verwachting voor het eerst het 2.000 1.300 1.549 1.634 1.667 1.720 974 993 1.017 1.031 1.040 areaal appels overtreffen. De verwachting is dat de opkomst van ha. 0 2007 2008 2009 2010 2011 clubrassen de krimp van het appelareaal zal temperen. Appelen Peren Overige pit- en steenvruchten KleinfruitGrote oogsten appels en peren Bron: CBS▶▶ De bruto fruitproductie beleefde na een slecht 2010, in 2011 een 450 418 391 402 uitzonderlijk goed jaar. De appelproductie lag het afgelopen jaar maar 400 375 334 336 liefst 25% hoger dan in 2010. 350 301 300▶▶ De bruto perenproductie beleefde een recordjaar in 2011. Voor het eerst 260 274 250 werd een productie behaald van 336.000 ton. De toename ten opzichte 200 van 2010 was met bijna 23% een stuk kleiner dan die bij de 172 150 appelproductie. 100 x 1.000 ton▶▶ Er wordt steeds meer hardfruit via de online marktplaats Service2Fruit 50 verkocht. 0 2007 2008 2009 2010 2011 Appelen PerenExport van Nederlands fruit in 2011 gedaald Bron: Productschap Tuinbouw, KCB▶▶ De export van appels en peren is in 2011 afgenomen met 240.000 216.668 210.593 respectievelijk 15% en 6%. Dit heeft te maken met de slechte 200.000 203.276 180.310 oogst van 2010, waardoor de export sterk terugliep in het begin van 152.040 160.000 het jaar. De laatste maanden van 2011 kon met de nieuwe oogst 116.704 116.844 120.000 nog wat van het verlies goedgemaakt worden. 104.188 104.263 88.757 80.000▶▶ Voor de export van appels is Duitsland, met een aandeel van 41% in 2011 verreweg de belangrijkste exportbestemming. 40.000▶▶ Voor peren is Rusland (25% aandeel in 2011) de belangrijkste ton 0 2.007 2008 2009 2010 2011 exportmarkt. Daarnaast heeft de Nederlandse peer in het VK een Appelen Peren goede positie.Inkomen uit bedrijf wisselt sterk Bron: LEI▶▶ Het inkomen van fruittelers is zeer volatiel. Dit komt door 60.000 100% 56.000 schommelingen in de oogsten en opbrengstprijzen. 92% 50.000▶▶ Na een relatief goed 2010, is het inkomen uit bedrijf in 2011 fors 86% 90% 40.000 gedaald. Dit was het gevolg van de slechte oogst in 2010, die 35.900 85% 79% 42.700 onder andere doorwerkte in lagere exporten in 2011. 30.000 24.000 80%▶▶ Goede bewaarfaciliteiten, sorteren, koelen en verpakken kunnen 20.000 12.700 leiden tot een hogere toegevoegde waarde. 10.000 EUR 0 60% 2007 2008 2009 2010 2011 Inkomen uit bedrijf (l.as) Opbrengsten kostenverhouding (r.as)

×