Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Okul Öncesi Çocukların Gelişimi: Hekimler, Hemşireler için Bilgiler

889 views

Published on

Milli Pediyatri Kongresi'nde yaptığım konuşma. Okul öncesi yıllarda çocuklarımız neler kazanarak gelişirler? Beyin ve zihin gelişiminin ilkeleri çerçevesinde eski ve yeni bilgilerden bir derleme.

Published in: Health & Medicine

Okul Öncesi Çocukların Gelişimi: Hekimler, Hemşireler için Bilgiler

  1. 1. Okul Öncesi Çocukların Eğitime Hazır Oluşu: Hekimler Ne Bilmeli? Dr. Yankı Yazgan www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 1
  2. 2. Nasıl bir “küçük çocuk”? Temel İhtiyaçları karşılanmış, •  Sevilmiş •  Zaman ayrılmış •  Yetkinlikleri geliştirilmiş, •  Eksikleri zayıflıkları desteksiz bırakılmamış. •  Güvenilmiş •  Güvenliği sağlanmışwww.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 2
  3. 3. BEYIN GELIŞIMI PERSPEKTIFI www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 3
  4. 4. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 4 Gelişimin beyinsel temeli
  5. 5. Okula Başlangıç Yaşı: DEHB açısından •  2012’deki okula başlangıç yaşının 72 ayın altına indiren ilk yasal düzenleme sonucunda, 72 ay altında olup yeni kurallara göre okula başlamış olan çocuklar ile 72 ay ve üzerinde olup eski kurallara göre okula başlamış olan çocuklar aynı sınıfta bulundular. •  Bu durum aynı koşullarda iki yaş grubunu karşılaştırma olanağı verdi. •  DEHB tanısı ve tedavi gerekliliği yaşa bağlı olgunlaşmanın gerçekleşmediği durumlarda daha sık oluşur. •  Istanbul’da bütün bir ilçenin 1inci ve 2nci sınıflarını okula başlangıç yaşına göre gruplandırarak, özellikle DEHB riski açısından bir değerlendirme yaptık. 5www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom
  6. 6. SNAP ölçeğinde eşik üzeri düzeyde semptomu olan VE okulda işlevselliği yetersiz (DEHB-yüksek risk) çocukların yaş gruplarına göre dağılımı At risk cases <72 months n (%) 72-77 mo n (%) 78-83 mo n (%) Total n (%) 1st grades 72 (15.9) 82 (9.4) 53 (6.4) 207 (9.6) 2nd grades 5 (6.9) 67 (9.2) 53 (7.1) 125 (8.6) 6www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom
  7. 7. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 7 Kortikal kalınlaşma: artar ve durur ve incelir ve başka yerlerle bağlanır Shaw 2006
  8. 8. Problemleri azaltma yolları •  Herkese okul öncesi eğitim •  Sınıf içinde yaşa göre fiziksel ortam, müfredat ve öğretmen yetkinlikleri düzenlemeleri •  Ruh sağlığı ve öğrenme problemlerinin taranması, vaktinde saptanması ve tedavi ve destek olanaklarının yaygın biçimde sağlanması 8www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom
  9. 9. Iyi hazırlık •  Okula hazır olmak •  Beyin ve zihin gelişimi açısından hazır oluş •  Davranış ve beceri kazanımı •  Yaş önemli etken •  Sunulan olanaklarla değişebilen www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 9
  10. 10. Ailenin Gelir ve Eğitim düzeyi Beyin Yapısı www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 10 Nature, 2015
  11. 11. Beyin Yüzeyi Gelir Düzeyi www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 11 Bilat Inf FC Cing Insula Inf Temp R SupFC precuneus Noble et al 2015
  12. 12. Beyin Yüzeyi Eğitim Düzeyi www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 12 Noble et al 2015
  13. 13. OKUL ÖNCESINDE NELER SAĞLANABILIR? www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 13
  14. 14. Okul öncesinden okula geçişte •  genel bilişsel kapasite, •  dikkat ve öğrenme süreçleri •  sosyal beceriler www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 14
  15. 15. Değerlendirme Araçlarından Bazıları •  1. Wechsler Okul Öncesi Çocukları İçin Zeka Ölçeği-IV (WPPSI-IV) •  2. Metropolitan Okul Olgunluğu Testi •  3. Gesell Gelişim Figürleri Testi •  4. Standardizasyon Dışı Okula Hazırlık Akademik Beceri Değerlendirmesi •  5. Erken Çocukluk Dönemi Fonolojik Duyarlılık Ölçeği (EÇDFDÖ) www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 15
  16. 16. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 16
  17. 17. Bilişsel İşlev Alanları Sözel Kavram a BİLİŞSEL İŞLEVLER: Görsel Uzamsal İşlemle me Algısal Akıl Yürütme Çalışma Belleği İşlemlem e Hızı www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 17
  18. 18. Sözel Kavrama •  Sözel Kavram, önceden kazanılmış bilgilerin yorumlanmasına dayanır. •  Bu beceriler: Sözel kavram gelişimi ve sözel mantık yürütme •  Genel bilgi edinme, akılda tutma, akıldan geri çağırma, kristalize beceriler, uzun süreli bellek ve çevre ve/veya okuldaki bilgiyi akılda tutabilme ve geri çağırabilme becerileri •  İşitsel kavrama, bellek, ilişkili ve kategorik öğrenme, önemli-önemsiz detayın ayırt edilmesi ve sözel ifade becerileri •  Alıcı dil becerisi ve sözcük dağarcığı gelişimi, lexical bilgi, bilgi sermayesi, uzun süreli bellek ve anlamlı uyaranın algılanma becerileri •  Sözel muhakeme ve kavramsallaştırma, sözel kavrama ve ifade, geçmiş deneyimi gözden geçirme ve kullanabilme ve pratik bilgiyi sergileyebilme ve muhakeme becerileri www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 18
  19. 19. Görsel Uzamsal İşlemleme •  Görsel veriyi kullanarak muhakeme yapabilme becerisi •  Soyut görsel uyaranı analiz ve sentezleme, görsel algılama, organizasyon, eşzamanlı işlemleme, görsel-motor koordinasyon, öğrenme ve görsel uyaranda nesne ile düzlemi ayırabilme becerileri •  Sözel olmayan muhakeme, deneme-yanılma ile öğrenme becerisi, mekânsal beceri,www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 19
  20. 20. Algısal Akıl Yürütme •  Görsel uyaranlara dair akıl yürütme becerisi •  Problem çözme, akıl yürütme becerilerini uygulama ve karmaşık kavramları anlamaya dair zorlanabilirler www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 20
  21. 21. Çalışma Belleği •  Kısa süreli görsel bellek, bilgiyi anlık olarak bilinçte tutmak •  Sunulan bilgiyi akılda tutarken eş zamanlı olarak bu bilgi ile zihinsel işlem yapabilmeyi, dikkat, konsantrasyon ve bilişsel kontrol becerisidir. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 21
  22. 22. İşlemleme Hızı •  Görsel ayrımlaştırmaya bağlı görevlerin hızla yapılmasını gerektiren beceri •  Rutin bilgiyi hatasız olarak zihinsel işlemden geçirme hızının göstergesi •  Öğrenme, rutin bilgi işlemleme ve akıl yürütme gibi karmaşık bilgi işlemlemenin karışımını içerir. •  Ortalamanın altı bir hız bilişsel performansı zorlayabilir; yeni bilgiyi anlama süresinin uzamasına ve yeni bilgilerin öğrenmesinin güç olmasına yol açabilir. •  İşleme hızı becerilerinin sözel kavrama becerilerinden daha düşük olduğu örüntülere, akademik güçlükleri olan çocuklarda daha fazla rastlanması olağandır. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 22
  23. 23. Sosyal Gelişim •  Sosyal etkileşimin temelinde iletişim becerileri •  İletişim kurmadan önce sosyal iletişim “gereği” (sosyal bağlantı kurma ihtiyacı) •  Sosyal davranışlar: göz kontağı, sıra alma, oynanan oyuna katılabilme www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 23
  24. 24. Sosyal iletişim için gerekenler •  Sosyal beceriler: kişiler arası beceriler, öfkeyi kontrol etme, değişikliklere uyum sağlama, akran baskısı ile başa çıkma, söz ile kendini açıklama, kendini kontrol etme, amaç oluşturma, dinleme, görevleri tamamlama, sonuçları kabul etme, başkasını anlama, başkasının ihtiyaçlarını ve düşüncelerini sezme vb. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 24
  25. 25. Bir vaka: işlem belleği, işlem hızı, sosyal iletişim •  Working memory ve processing speed temelli aksaklıklar özellikle söze dökülemeyen, hızlı işlem gerektiren ve executive işlevlerin kıvraklığına dayalı durumlarda zorlanmaları doğuruyor. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 25
  26. 26. Dil, dürtü kontrolu ve sosyal gelişim •  Yönergelerin doğru anlaşılması, hatırlanması ve uygulanması sadece akademik değil sosyal olarak da zorluk yaratabilir. •  Dürtü kontrolünün güçlenmesi dağınıklık yaratabilecek koşullarda dayanabilmesini sağlamakta. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 26
  27. 27. Empati dikkatten nasıl etkilenir? •  Başkalarıyla olan ilişkiyi takip etme, karşısındakinin ihtiyacını sezme “teknik” olarak mümkün olmadığında empati az gelişir ya da olan empati refleksini tetikleyecek uyaran işlemlenmez » www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 27
  28. 28. ‘Bilişsel’ ve ‘sosyal’ içiçedir •  WM ve PS , •  aynı anda birden çok süreci takip edebilmeyi, •  bir durumdan diğerine, •  bir perspektiften (kendimizinki) diğerininkine (başkasınınkine) yeterince hızlı geçmeyi belirleyicidir. •  Empati ve çok boyutlu düşünme, kompleks problem çözümü bu yetilere dayalıdır. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 28
  29. 29. Özetle, okul öncesinde •  İnsan olmak için gereken temel yetiler bu dönemde oluşur. •  Okul başarısı ya da mutluluk, hedef ne ise, onun için gerekli olanlar bir araya gelir. •  Okul öncesi için son fırsat olmasa da (ergenlik önemli bir başka fırsat olacaktır) en iyi fırsat diyebiliriz. www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 29
  30. 30. teşekkürler www.yankiyazgan.com @yankiyazgancom 30

×