Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Lesson 10 Healthcare Economics

15,434 views

Published on

DGD541 Dental Clinic and Hospital Management 1
Lesson 10 Healthcare Economics
Faculty of Dental Medicine, Rangsit University

Published in: Technology, Economy & Finance

Lesson 10 Healthcare Economics

  1. 1. เศรษฐศาสตร์สุขภาพ การบริหารคลินิกและโรงพยาบาล 1 คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
  2. 2. ทรัพยากรที่มีจํากัด Limited resources ความขาดแคลน Scarcity การเลือก Choice การเสียโอกาส Opportunity ความต้องการมีไม่จํากัด Unlimited wants ความปรารถนาที่จะได้มาซึ่งบางสิ่งบางอย่างมีอยู่ แต่ไม่เพียงพอหรือไม่มีอยู่เลย จึงต้อง • การผลิต • การกระจาย • การแลกเปลี่ยน • การบริโภค
  3. 3. กลไกราคา supply Surplus Supply P r i c e Equilibrium Surplus Demand demand Quantity
  4. 4. Health expenditure VS GDP ประเทศ ไทย ปีพุทธศักราช 2525 2534 2543 3.56 5.9 8.1 มาเลเซีย 3.5 อินโดนีเซีย 2.4 ฟิลิปปินส์ 2.4 ศรีลังกา 2.3 คาใชจายทางดานสุขภาพคิดเปนรอยละของ GDP
  5. 5. การประเมินผลการรักษา
  6. 6. การประเมินผลการรักษา Safety ความปลอดภัย Side effect? Acceptable?
  7. 7. การประเมินผลการรักษา Safety ความปลอดภัย Efficacy สัมฤทธิผล Side effect? Acceptable? Can it work? (ดีหรือไม่)
  8. 8. การประเมินผลการรักษา Safety ความปลอดภัย Efficacy สัมฤทธิผล Effectiveness ประสิทธิผล Side effect? Acceptable? Can it work? (ดีหรือไม่) Does it work? (ใช้ได้หรือไม่)
  9. 9. ความคุ้มค่า Health promotion Treatment Disease control and Prevention Rehabilitation Resource Benefit
  10. 10. การนําผลไปใช้ ผู้วางแผน (Planner) ผู้กําหนดนโยบาย (Policy maker) ผู้ให้บริการ (แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร สาธารณสุข) มุมมองสังคม มุมมองคนไข้และสังคม การประยุกต์ใช้ การประยุกต์ใช้ •การกําหนดโครงการ •การจัดสรรทรัพยากร •การวินิจฉัยโรค •การส่งเสริมสุขภาพ •การบําบัดรักษา •การควบคุม ป้องกัน และการฟื้นฟูสภาพ การบริหารจัดการระบบ (System management) การบริหารจัดการกับผู้รับบริการ (Patient management) Health economics Clinical economics
  11. 11. การประเมินทางเศรษฐศาสตร์สุขภาพ แนวทางการพิจารณา ต้นทุน ไม่มี การเปรียบ เทียบระหว่าง ทางเลือก มี ผลได้ ต้นทุน+ผลได้ Cost description Outcome description Cost-outcome description Efficacy Cost analysis Effectiveness Efficiency evaluation
  12. 12. บันได 4 ขั้นของการประเมิน
  13. 13. บันได 4 ขั้นของการประเมิน บริการนั้นก่อให้เกิด ความเป็นธรรมใน สังคมหรือไม่ บริการนั้นผลประโยชน์ คุ้มค่าหรือไม่ บริการนั้นใช้ได้ในทาง ปฏิบัติหรือไม่ Equity บริการนั้นดีจริงหรือ ไม่? Efficacy Efficiency Effectiveness
  14. 14. การวัดสัมฤทธิผล สัมฤทธิผล Results การดําเนิน การ Process ปัจจัยนําเข้า Input ผลผลิต Output ผลลัพธ์ Outcome งานหรือโครงการ “เสร็จ” หรือไม่ แผนงาน “สําเร็จ” หรือไม่ ผลกระทบ Impact
  15. 15. ประสิทธิผล = สัมฤทธิผล x การยอมรับและปฏิบัติตามของผู้รับ บริการ x การยอมรับและปฏิบัติตามของผู้ให้ บริการ x ความครอบคลุม x การวินิจฉัยที่ถูก
  16. 16. มุมมองของการประเมิน สังคม ผู้รับบริการ ต้นทุนผลได้ ผู้จ่ายเงิน ผู้ให้บริการ
  17. 17. กล่อง 3 มิติในการวิเคราะห์
  18. 18. ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์ • แสดงการใช้ทรัพยากรจริง (Use of real resource) • ทรัพยากรมีประโยชน์อย่างอื่น (Alternative use of resource) • มีต้นทุนค่าเสียโอกาส (Opportunity cost)
  19. 19. การจําแนกต้นทุน ต้นทุนผันแปร ต้นทุนคงที่ ปริมาณการใช้
  20. 20. ต้นทุน ต้นทุนทางตรง เกี่ยวกับการบริการ ทางการแพทย์ •ค่าห้อง •ค่ายา •ค่ารักษา •ค่าถ่ายภาพรังสี •ค่าตรวจทางห้อง ไม่เกี่ยวกับการ บริการทางการแพทย์ •ค่าอาหาร •ค่าเดินทาง •ค่าที่พัก •ค่าเลี้ยงดูสมาชิกใน ครอบครัว ปฏิบัติการ •ค่าเครื่องมือ •ฯลฯ •ฯลฯ ต้นทุนทางอ้อม ความเจ็บป่วย •การขาดงาน •เสื่อมสมรรถภาพใน การทํางาน •พิการอย่างถาวร ความตาย
  21. 21. การวัดต้นทุน • • • วิธีวัด • • • การสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง (Interview) การสังเกต (Observation) การรวบรวมข้อมูล (Data collection) หน่วยในการวัด (Unit of measurement) • • • • เวลาที่ใช้ในการให้บริการ ปริมาณพื้นที่ที่ใช้ จํานวน test ที่ใช้ จํานวนวันที่ขาดงาน แหล่งข้อมูล • • ปฐมภูมิ (Primary source) ทุติยภูมิ (Secondary source)
  22. 22. การประเมินค่าต้นทุน • • นิยมประเมินค่าเป็นตัวเงิน (Monetary term) • ในตลาดแข่งขันไม่สมบูรณ์ เช่น การให้บริการสาธารณสุข ซึ่งได้รับการอุดหนุน (Subsidy) จากรัฐ หรือผูกขาดบางส่วน จะต้องใช้ราคาเงา (Shadow price) มากําหนด ในตลาดแข่งขันสมบูรณ์ (Perfectly competition market) ราคาค่าบริการจะถูกกําหนดตามกลไกตลาด (Market mechanism)
  23. 23. การประเมินค่าต้นทุน • • นิยมประเมินค่าเป็นตัวเงิน (Monetary term) • ในตลาดแข่งขันไม่สมบูรณ์ เช่น การให้บริการสาธารณสุข ซึ่งได้รับการอุดหนุน (Subsidy) จากรัฐ หรือผูกขาดบางส่วน จะต้องใช้ราคาเงา (Shadow price) มากําหนด ในตลาดแข่งขันสมบูรณ์ (Perfectly competition market) ราคาค่าบริการจะถูกกําหนดตามกลไกตลาด (Market mechanism) ราคาเงา คือ ราคาที่ควรจะเป็นในระบบเศรษฐกิจที่อยู่ใน ดุลยภาพภายใต้เงื่อนไขการแข่งขันสมบูรณ์ ซึ่ง ราคาของปัจจัยการผลิต = ต้นทุนของหน่วยผลผลิตสุดท้าย = ค่าเสียโอกาสของการใช้ปัจจัยการผลิต
  24. 24. ผลได้ • • ผลได้ทางตรง (Direct benefit) เป็นผลได้ที่เกิดเนื่องจากบริการ สาธารณสุขนั้นๆ โดยตรง เช่น • • การลดอัตราการป่วย อัตราตาย หรืออัตราพิการจากโรค ผลผลิตที่เพิ่มขึ้นหรือลดลง ผลได้ทางอ้อม (Indirect benefit) เป็นผลได้ที่มิได้เกิดจากการ บริการนั้นโดยตรง
  25. 25. หลักเกณฑ์ในการเลือกตัววัด • ตัววัดนั้นต้องสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ (Relevance to the objective) • ตัววัดนั้นต้องมีนิยามเชิงปฏิบัติการที่ชัดเจน (Capable of operational definition) • • ตัววัดนั้นต้องเป็นที่ยอมรับ (Credible) • ตัววัดนั้นต้องวัดได้อย่างถูกต้อง (Accuracy) • • ความตรง (Validity): Content, Face, Criterion, Discriminant, Construct ความเที่ยง (Reliability) • • • Observer variation Instrument variation Subject variation ตัววัดนั้นต้องวัดด้วยเครื่องมือที่มีอยู่แล้วในราคาไม่แพงนัก (Available with optimum cost)
  26. 26. การประเมินค่าผลได้ • • การประเมินค่าออกมาเป็นตัวเงิน (Monetary unit) • • การประเมินค่าผลได้ทางตรง การประเมินค่าผลได้ทางอ้อม • • Human capital approach Willingness-to-pay approach การประเมินค่าออกมาเป็นคุณภาพชีวิต (Quality of life) • • • • Expert judgement Rating scale Standard gamble Time trade-off
  27. 27. การศึกษาคุณภาพชีวิตในบางสถานการณ์สุขภาพ สถานการณ์ทางสุขภาพ (Health status) ประเมินค่าคุณภาพชีวิต (Utility) •สุขภาพดี 1.00 •สตรีที่มีอาการของการหมดประจําเดือน 0.99 •ปวดจนต้องจํากัดสมรรถภาพในการทํางาน 0.67 •ล้างไตเป็นประจํา เนื่องจากไตวายเรื้อรัง 0.56 •เจ็บหน้าอกอย่างรุนแรงจากเส้นเลือดเลี้ยงหัวใจตีบ 0.55 •ภาวะกังวล ซึมเศร้า 0.45 •ตาบอด หูหนวก เป็นใบ้ 0.33 •ตาย 0.00
  28. 28. การประเมินประสิทธิภาพ ต้นทุน การรักษาพยาบาลต่างๆ (ที่จะนํามาเปรียบเทียบ) ผล คืออะไร? คืออะไร? วัดอย่างไร วัดอย่างไร ผลทางคลินิก ประเมินค่าเป็นอะไร ประเมินค่าเป็นอะไร Cost-effectiveness analysis CEA ตัวเงิน ตัวเงิน ไม่ใช่ ตัวเงิน Cost-identification Cost-minimization Cost-benefit analysis CBA Cost-utility analysis CUA
  29. 29. การประเมินทางเศรษฐศาสตร์สุขภาพ การแจกแจงผลที่ได้ การวัดและประเมินผลที่ได้ Cost minimization ตั้งข้อสมมติว่าผลที่ได้ เหมือนกัน ไม่มี Cost-Effectiveness analysis ผลที่วัดต้องมีอย่างเดียว หรือเหมือนกัน ผลทางคลินิก หรือผลกระ ทบทางสุขภาพ Cost-Benefit analysis Cost-Utility analysis ผลที่วัดไม่จําเป็นต้องมี ประเมินค่าผลที่ได้ในรูปตัว อย่างเดียวหรือเหมือนกัน เงิน เหมือน CBA ประเมินค่าผลที่ได้ในรูป คุณภาพชีวิต
  30. 30. Cost identification ต้นทุนคืออะไร? Cost effectiveness analysis ผลได้ทางคลินิกคุ้มกับต้นทุนหรือไม่? Cost benefit analysis มูลค่าของผลตอบแทนคุ้มกับต้นทุนหรือไม่?
  31. 31. Cost identification • • • • เรียกอีกชื่อว่า Cost analysis ตอบคําถามว่า “ต้นทุนคืออะไร?” พิจารณาเฉพาะต้นทุนแต่ไม่มีการคํานวณผลที่ได้ นิยมคํานวณในรูปของต้นทุนต่อหน่วยบริการ (Cost per service provided)
  32. 32. Example ก่ อ นปี 2534 ยามาตรฐานในการรั ก ษาหนองในแท้ ช นิ ด ไม่ ม ี ภ าวะแทรกซ้ อ น (uncomplicated gonorrhea) คือ ยา Spectinomycin ซึ่งเป็นยาฉีด ต่อมาภายหลังได้มี คณะผู้เชี่ยวชาญได้กําหนดมาตรฐาน (Clinical practice guideline) ของการบําบัดโรค หนองในแท้ชนิดไม่มีภาวะแทรกซ้อนว่ามียาอยู่ 3 กลุ่ม ที่ให้ผลใกล้เคียงกัน คือ ร้อย ละ 96 Generic name จํานวนยาที่นํามาวิเคราะห์ Total drug cost ผลการวิเคราะห์ Ciprofloxacin 23.00-33.00 3 2 Norfloxacin 20.00-64.00 15 1 60.00 1 3 92.00-137.00 3 4 Cetriaxone 120.00 1 5 Spectinomycin 140.00 1 6 Ofloxacin Cefotaxime+Probenacid ผลการวิเคราะห์ใช้ได้เฉพาะในปี 2534 เท่านั้น ไม่สามารถขยายผลมาจนถึงปัจจุบัน Kamolratanakul P, et al.,1992
  33. 33. Cost effectiveness analysis • • • การวิเคราะห์ที่วัดและตีค่าต้นทุนออกมาเป็นตัวเงิน (Monetary) และวัดผล (Outcome) ออกมาเป็นประสิทธิผล (Effectiveness) • • Clinical outcomes Health effects นิยมคํานวณในรูปของ • • • Cost per outcome :- Cost ต่ําที่สุด Outcome per cost :- Outcome มากที่สุด Incremental cost per incremental outcome สามารถเปรียบเทียบการบริการต่างกันที่วัดผลออกมา เหมือนกัน (Common outcome)
  34. 34. Cost benefit analysis • การวิเคราะห์ที่มีการประเมินค่า (Value) ต้นทุนและผลได้ ทั้งหมดออกมาเป็นหน่วยเดียวกัน ซึ่งนิยมตีค่าเป็นตัวเงิน • การวิเคราะห์ • • • Net present value (NPV) Internal return rate (IRR) Benefit-cost ratio (B/C)
  35. 35. Example ต้องการเปรียบเทียบผลได้สุทธิระหว่างการให้วัคซีนป้องกันหัดเยอรมันในเด็กวัย 2 ขวบทุกคน (ทั้งเพศชายและหญิง) กับการให้วัคซีนนี้ในเด็กอายุ 12 ขวบ โดยให้ เฉพาะในเพศหญิง จําแนกผลตอบแทนและต้นทุน ให้ในเด็ก 2 ขวบทุกคน ให้ในเด็กหญิง 12 ขวบ ผลตอบแทน (Benefit) จากการได้รับวัคซีน ลดอุบัติการณ์การเป็นหัดเยอรมัน (คิดเป็นตัวเงิน) 5.7 1.4 ลดอุบัติการณ์ความพิการแต่กําเนิด (คิดเป็นตัวเงิน) 40.3 72.2 ผลตอบแทนทั้งหมด (Total benefit) 46.0 73.6 6.0 3.0 40.0 70.6 ต้นทุน (Cost) จากการให้วัคซีน ผลได้สุทธิ (Net benefit = Benefit-Cost) Benefit-cost ratio 46.0/6.0 (7.7:1) 73.6/3/0 (24.5:1) Schoenbaum SC, et al.,1976
  36. 36. Cost utility analysis • เป็นการประเมินผลที่วัดในรูปของสถานะทางสุขภาพ และ ประเมินค่าออกมาเป็นคุณภาพชีวิต (Quality of life) ซึ่งเรียกว่า Utility unit • Utility unit คือ จํานวนวันหรือปีที่มีสุขภาพสมบูรณ์ สามารถ ดําเนินชีวิตได้อย่างมีสมรรถภาพ
  37. 37. การวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยบริการ • ต้นทุนสถานพยาบาล คือ ค่าใช้จ่ายรวมของทุกหน่วยที่ เกี่ยวข้องกับการจัดบริการรักษาพยาบาลผู้ป่วย • ต้นทุนต่อหน่วย (Unit cost) คือ การคํานวณหาค่าใช้จ่ายที่จะ เกิดขึ้นของสถานพยาบาลในการดําเนินการแก่ผู้รับบริการ 1 คน หรือ 1 ครั้ง หรือ 1 วันนอน (กรณีผู้ป่วยใน) Unit cost Average cost Cost/output = Total cost Total output
  38. 38. Steps in cost finding Cost center identification & grouping การจําแนกหน่วยงานต่างๆ ออกเป็นหน่วยงานต้นทุน Direct cost determination การหาต้นทุนรวมของแต่ละหน่วยงาน Allocation criteria determination การหาวิธีการกระจายต้นทุนที่เหมาะสม Full cost determination การหาต้นทุนรวมทั้งหมด Unit cost calculation การคํานวณต้นทุนต่อหน่วย
  39. 39. 1 Cost center identification and grouping Cost center Transient cost center TCCs Non-revenue producing cost center (NRPCC) หน่วยงานที่มีลักษณะงานในการ บริหารจัดการ หรือสนับสนุนการ ปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นๆ โดย มิได้เรียกเก็บค่าบริการจากผู้ป่วย โดยตรง เช่น ฝ่ายบริหารงานทั่วไป ฝ่ายบุคคล ฝ่ายการเงินและบัญชี งานรักษาความสะอาด งาน ประชาสัมพันธ์ เวชระเบียน Revenue producing cost center (RPCC) หน่วยงานที่มีหน้าที่ให้บริการแก่ผู้ ป่วย และก่อให้เกิดรายได้จากการ ให้บริการเหล่านั้น เช่น แผนก รังสีวิทยา ห้องปฏิบัติการ ห้อง ผ่าตัด ฝ่ายเภสัชกรรม Absorbing cost center ACCs Patient service area (PS) หน่วยงานบริการผู้ป่วยโดยตรง ซึ่ง ได้แก่ แผนกผู้ป่วยนอก แผนกทันต กรรม และแผนกผู้ป่วยใน
  40. 40. 2 Direct cost determination Total direct Labour = cost cost ผลตอบแทนทั้งหมด ทั้งเงินเดือน สวัสดิการ ค่าล่วงเวลา ที่ผู้ปฏิบัติ งานได้รับ เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง เงินช่วยเหลือบุตร ค่าเล่า เรียนบุตร ค่ารักษาพยาบาล ค่าเช่า บ้าน Material Capital + + cost cost ต้ น ทุ น โดยเนื ่ อ งจากค่ า เสื ่ อ ม วัสดุสิ้นเปลืองต่างๆ เช่น ว ั ส ด ุ ส ํ า น ั ก ง า น ย า ราคาประจําปีของอาคารสิ่ง เวชภัณฑ์ อาหาร งานช่าง ก่อสร้าง (5% ต่อปี) ครุภัณฑ์การ น ้ ํ า ม ั น เ ช ื ้ อ เ พ ล ิ ง ค ่ า แพทย์และสํานักงาน (5-25% ต่อปี) สาธารณู ป โภค ค่ า ซ่ อ ม บํารุง
  41. 41. 3 Allocation criteria determination NRPCC Administration RPCC Service PS Service RPCC Administration NRPCC Total costACCs = Direct cost ACCs + Indirect cost(Allocated TCCs)
  42. 42. 4 Full cost determination PS direct NRPCC Indirect Full cost Indirect RPCC Full cost = DCPS + IDCNRPCC + IDCRPCC
  43. 43. 5 Unit cost calculation Unit cost = Full cost (PS) Number of visit
  44. 44. Break-even point analysis Total revenue Variable cost Fixed cost Quantity of output
  45. 45. Break-even point analysis Total revenue Breakeven point = Total fixed cost Variable cost Price/unit - Variable cost/unit Fixed cost Quantity of output

×