Van WIJ naar wij

745 views

Published on

Kunnen organisaties in welzijn en zorg weer van de mensen worden? Deze presentatie beschrijft de zoektocht van de netwerkorganisatie WIJ onder de titel 'Van WIJ naar wij'.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
745
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
286
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Van WIJ naar wij

  1. 1. WIJ/JB, 31 mei 2013
  2. 2. WIJ/JB, 16 april 2013Deze casus gaat over legitimiteit.Van de mensen zijn.Twee weken terug stond in de Volkskrant een artikel over DSM 4, hetclassificatiesysteem van de psychiatrie. Sinds 20 jaar geleden dit systeemwerd ingevoerd is wereldwijd het aantal mensen met ADHD verdrievoudigd.Er zijn twintig keer zoveel mensen met Asperger. Miljoenen mensen denkendat ze ziek zijn terwijl ze eigenlijk iets bijzonders hebben.Maar met iets bijzonders krijg je in het onderwijs geen rugzakje, met eenziekte wel. De diagnoses op basis van DSM 4 zijn ijkpunten voorverzekeraars, psychologen, leerkrachten, rechters. En niet alleen defarmaceutische industrie, ook vele particuliere bureautjes en zzpersverdienen er een goede boterham aan.Als een systeem zo werkt wordt het pervers. Dan staat niet meer de klant ofde genezing centraal maar het belang van diegenen die eraan verdienen. Indat licht is DSM 4 een mooi voorbeeld van de manier waarop leef- ensysteemwereld op dit moment op elkaar botsen. Op allerlei plekken zien wenu die confrontatie en eigenlijk is die al een tijd aan de gang.
  3. 3. WIJ/JB, 16 april 2013We hebben ook hier een woord, een diagnose voor: maatschappelijkonbehagen. Het begon eind vorige eeuw al met de groeiende populariteitvan Pim Fortuyn.Allemaal kennen we het reclamefilmpje over de paarse krokodil. Diepaarse krokodil groeide uit tot hét symbool van weerzin tegen onnodigebureaucratie en regelzucht. Dat filmpje is uit 2005.Die paarse krokodil raakt ook ons, zeg maar de nonprofit sector. Niet zozeerdoor wat wij doen, wel door alle affaires die er om ons heen naar boven zijngekomen.Eerst was het nog ver weg, in de boekhouding van Albert Heijn, bij ABNAmro en SNS Reaal, maar toen werden het een Maserati, een cruiseschip,Meavita, Philadelphia, Amarantis,Vestia, Ruwaard van Putten, Laurentius.De gewone mensen hebben het er helemaal mee gehad. Als ik ergensnieuw ben, bij mensen die mij niet kennen, en vertel wat ik doe voel ik me albijna verdacht. Zo’n bestuurder. Ook manager kun je vandaag de dag maarbeter niet zijn want een manager is iemand die nergens verstand van heeftmaar zich wel overal mee bemoeit, tot groot ongenoegen van professionals.
  4. 4. WIJ/JB, 16 april 2013Als je er zo naar kijkt zijn de leefwereld van de gewone mensen, en desysteemwereld van de organisaties mijlenver uit elkaar gegroeid.De RMO schreef er 3 jaar geleden een rapport over, Terug naar de basis.Nico de Boer en Jos van der Lans bepleiten 2 jaar geleden de terugkeer vanBurgerkracht. Steven de Waal opende eind vorig jaar een reeks debattenover de verweesdheid van instituties.“Scholen, corporaties enzorginstellingen op zoek naar liefde van burgers”.Wij staan, in de ogen van de burgers, aan die kant van de paarsekrokodil. Terwijl wij zelf denken dat we het hartstikke goed doen.Zou het? Doen wij het zo goed? Die burger vind je vanzelf aan jouw kant alsje dingen doet die hij hartstikke belangrijk en hartstikke relevant vindt.Organisaties als het Rode Kruis,Tientjes, de Zonnebloem of deConsumentenbond staan wel aan de goede kant van de streep. Die gaanecht ergens voor, zou je denken. Die hebben een missie die mensen vanbuiten bindt, waar ze aan doneren, waar ze als vrijwilliger voor aan de gangwillen. Daar worden ze zelf gelukkig van.
  5. 5. In het boek Hartelijk georganiseerd wordt een onderscheid gemaakt indrie niveaus van geluk: pleasure, engagement, meaning. Pleasure staatvoor het grappen maken bij de koffieautomaat, zeg maar buiten het werkom. Engagement staat voor betrokkenheid, echt je best doen. Bijvoorbeeldin de sport of een prestatie in je werk waar je trots op bent.Meaning gaat verder. Bijdragen aan iets wat er volgens jou echt toe doet.Dat raakt je waarden. In organisaties waar het om meaning draait werkengeen functionarissen maar gepassioneerde lieden die gaan voor een hogerdoel. Kathedralenbouwers. Loyaal zijn ze niet aan de organisatie of aan deklant maar aan het ideaal wat ze bij elkaar heeft gebracht.Kun je zon organisatie zijn waar de medewerkers gaan voor eenideaal? Want als je een ideaal hebt dat gewone mensen hartstikkebelangrijk en relevant vinden, is de aanname, hoef je je over legitimiteitgeen zorgen te maken. Dan ben je vanzelf van de mensen. Leefwereld ensysteemwereld vloeien dan in elkaar over. Organisatie is er amper want meteen gemeenschappelijke richting gaat heel veel georganiseer vanzelf.Je hebt dan geen organisatie, je organiseert.
  6. 6. Een van de wijkzusters in Breda, vijftig jaar terug, was zuster Odilia. Zewerkte in een buurt dichtbij het centrum en iedereen in die buurt kendehaar.Vermoedelijk wisten de meeste mensen niet eens bij welke organisatie ze indienst was. De kruisvereniging? Het deed er helemaal niet toe want dieorganisatie was secundair.Wat er toe deed was dat de mensen haar wisten tevinden als ze haar nodig hadden. Dat ze dichtbij was, dat ze de taal van demensen sprak en verbinding maakte. Alsof ze een met de mensen was, enwaarschijnlijk was dat ook zo.Zuster Odilia had geen klanten, cliënten, patiënten. De mensen haddengewoon een voor- en achternaam en waarschijnlijk kende zuster Odilia diemensen al voordat ze patiënt, klant, cliënt werden.
  7. 7. Wat zuster Odilia deed past mooi bij het model op de dia. Zuster Odilia hadgeen leidinggevende nodig die haar moest controleren want de passie zat alin haar en die zorgde er ook voor dat ze volop energie had. Noem het eenroeping of bestemming. Elke dag wist ze als vanzelf wat haar te doen stond.Haar vakmanschap stond niet ter discussie want dat was er gewoon enbovendien moest ze dat elke dag laten zien, niet alleen aan de mensen maarook aan een huisarts of aan collegas van het ziekenhuis of andere instanties.En de mensen in de wijk vonden het hartstikke belangrijk en relevant watzij deed.Legitimiteit, van de mensen zijn, is voor zuster Odilia nooit een issuegeweest.Leefwereld en systeemwereld zijn één. Ze is altijd van de mensengeweest. Ze zou niet eens weten hoe je dat niet zou kunnen zijn.Onze stelling: als je als professional - of als organisatie - deze driedingen op orde hebt hoef je je over je legitimiteit geen zorgen te maken.
  8. 8. Van WIJ naar wij
  9. 9. Van WIJ naar wijKanWIJ, is onze vraag, de verloren legitimiteit terugwinnen? Doormeer van de mensen te worden, zoals zuster Odilia dat was. Kan dat?Kunnen we de kloof tussen systeemwereld en leefwereld, in Fokke Wijnstrastermen tussen horloge en ei, overbruggen? Hoe ver zijn we? Kunnen weverder komen? En vooral, wat moeten we daarvoor laten?De systeemwereld, het horloge associëren we dan met structuur, positie,regels, bevoegdheden, sancties, control, management, stabiliteit, ISO, HKZ,TRILL,WILL, macht, indicatoren, concurrentie,rapportages, contract-financiering, verantwoording, beheersing, papier, bewijslast, systemen.De leefwereld, hiertegenover,associëren we met loslaten, helpen, delen,groeien, ruilen, waarde, openheid, oplossingen, kracht, zelfsturing, aftasten,toeval, initiatief, kansen, gevoel, samen, vriendschap, mensen.
  10. 10. Van WIJ naar wijVan dat laatste hebben we bij WIJ veel voor elkaar. Ruimte, feedback, leren,samen, we zijn er al lang mee bezig. En we zijn er ook ver mee gekomen.Bijvoorbeeld:Hrm. Medewerkers zijn jaren terug zelf hun functies gaan beschrijven.Vandaaruit kwamen er pops en competentieprofielen. Maar dat ging nog omwat je kan, niet om wat je doet. Dus brachten we in beeld wat we van elkaarnodig hebben en gaven we elkaar daar rapportcijfers voor. Als tool om tespiegelen en te reflecteren. Inmiddels zijn er geen functies meer en wordthet helpen in plaats van beoordelen.Tussendoor zijn we gekrompen en zijner steeds meer vrijwilligers en mantelzorgers met ons gaan samenwerken.Klanten sturen volop mee. We zijn systematisch feedback gaan verzamelen.Daaruit zijn we kritieke succesfactoren gaan halen en gaan kijken wat beterkan. Inmiddels doen klanten veel meer zelf en verdwijnen de producten.Wenoemen het nog tevredenheidsmeting maar eigenlijk meten we de relatie.Besturing.Van een organisatie met een directeur gingen we naar een grootmandaat voor medewerkers. Daarna zijn we WIJ steeds meer samen gaanbesturen. Inmiddels zijn er geen managers meer en halen we onze sturingvan buiten. Doen we de dingen die onze stakeholders van waarde vinden.
  11. 11. Zolang WIJ een organisatie is…..
  12. 12. Zolang WIJ een organisatie is…..En toch worden we niet die gemeenschap die we zo graag willen zijn, dieoverloopt in de leefwereld van de mensen voor wie wij er zijn. Het lijktalsof het zijn van een organisatie ons in de weg staat.Zolang WIJ een organisatie is ……..... hebben we wel een missie maar geen ideaal, en al helemaal geenideaal dat we niet alleen kunnen realiseren.….. schrijven we die missie in de taal van de systeemwereld. ‘Bevorderenvan zelfredzaamheid’ is taal die in de leefwereld niet voorkomt.….. zijn medewerkers functionarissen, loyaal aan organisatie of professie,niet aan een ideaal. Hoe ver komen we met pleasure, engagement,meaning?..... worden medewerkers van verschillende organisaties die samenwerkennooit echte collegas want ze hebben niet dat ideaal dat groter is dan deeigen organisatie...... blijven burgers consumenten die wel of niet diensten van jou afnemen.Of, met eigen kracht, een deel zelf doen en misschien een deel niet. Maarniet samen. Er blijft een kloof.
  13. 13. Van WIJ naar wij ….
  14. 14. Van WIJ naar wij ….In termen van visitekaartjes: WIJ heeft nu het kaartje linksonder, zonderfunctie omdat we die niet meer hebben. Probeer je eens voor te stellen hoedat werkt. Niet kunnen zien welk radertje iemand is. Bijna revolutionair.Maar …..Waarom dan, als er geen radertjes zijn, een fabriek zijn? Kunnenwe helemaal los van de fabriek? Kunnen we over naar het kaartje rechts?Hiermee is niet gezegd dat organisaties niet nodig zijn. Als je je been breektis het fijn dat dat ziekenhuis er al staat en niet dan nog gebouwd moetworden. Dat geldt voor ons werk ook.De vraag wordt dan: hoe kun je zo min mogelijk een organisatie zijn? Opzo’n manier een organisatie zijn dat de mens in die organisatie voorop komtte staan? En dan niet alleen op het visitekaartje maar in alles wat je alsorganisatie doet? Dat je dus geen organisatie meer ziet maar alleen mensen,van binnen en buiten de organisatie, die samen aan idealen bouwen?Kun je in plaats van een organisatie zijn het organiseren zelf centraalstellen?Vanuit echte idealen. Die groter zijn dan watWIJ alleen kan?Waar burgers zich als vanzelf bij aansluiten omdat ze die idealen hartstikkebelangrijk en relevant vinden?
  15. 15. Van de mensen worden. Kan dat?
  16. 16. Van de mensen worden. Kan dat?Groter dan WIJ – Is dat haalbaar, een belofte die mensenaanspreekt en aantrekt? Hoe werkt dat?Meaning – Kan dat, medewerkers die loyaal zijn aan eenideaal in plaats van aan hun vak of aan WIJ? Collega’s dwarsdoor organisaties heen? Vakmanschap in relatie tot eenideaal?Van de mensen – Lukt dat, een organisatie zijn en tegelijkde besturing naar buiten verleggen?
  17. 17. Einde

×