Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011

9,045 views

Published on

beetje mbv

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
9,045
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
35
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Densificatie van de calcaneaire apofyse, beschreven als ziekte van Sever, waarschijnlijk fysiologisch – diagnose is klinisch te stellen (Fabry pag 41)
  • Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011

    1. 1. Kernblok 2.2a HC 2.2.08: Sportletsels thv het OL (deel 2) – Medische beeldvorming bij sportletsels thv het OL, een topografische benadering Academische bachelor in de kinesitherapie Academiejaar 2010-2011 © Frank Vandenabeele, M.D., PHD
    2. 2. MBV-technieken bij MSKA OL
    3. 3. MBV-technieken bij MSKA OL <ul><ul><li>Röntgenonderzoek (RX) </li></ul></ul><ul><ul><li>Computertomografie (CT) </li></ul></ul><ul><ul><li>Isotopenscan </li></ul></ul><ul><ul><li>Echografie </li></ul></ul><ul><ul><li>Nucleaire magnetische resonantie (NMR) </li></ul></ul><ul><ul><li>Artroscopie </li></ul></ul><ul><ul><li>Elektromyografie (EMG) </li></ul></ul>
    4. 4. Röntgenonderzoek (RX) en computertomografie (CT) <ul><li>Indicaties RX? </li></ul><ul><ul><li>Vooral geschikt voor het visualiseren van fracturen, dislocaties en dysplastische letsels </li></ul></ul><ul><ul><li>opnamen in 2 loodrecht op elkaar staande richtingen </li></ul></ul><ul><ul><li>vergrotingsopnamen geven bijkomende informatie </li></ul></ul><ul><ul><li>mensicusletsels, bandletsels en kapselscheuren (opspuiten intra-articulaire contraststof) </li></ul></ul><ul><li>Indicaties CT? </li></ul><ul><ul><li>geeft uitstekend beeld van bot en weke-delenstructuren , in verschillende ruimtelijke vlakken (complexe acetabulumfracturen, wervelfracturen, letsels DIV, etc …) </li></ul></ul><ul><ul><li>meniscusscheuren, bandscheuren en kraakbeenbeschadiging (artro CT) </li></ul></ul>
    5. 5. Isotopenscan <ul><li>Indicaties ? </li></ul><ul><ul><li>Vooral geschikt voor de vroegtijdige diagnose van stress-fracturen en periostitis (shin splints) - nog voor de RX-afwijkingen! </li></ul></ul><ul><ul><li>Minder geschikt voor weke-delenbeschadiging (tendinitis, fasciitis, myositis, bursitis) </li></ul></ul><ul><ul><li>Belangrijke indicatie = diagnose reflex-neuro-algodystrofie (staging indien ook vasculaire scan) </li></ul></ul>
    6. 6. Echografie <ul><li>Snelle en veilige techniek om musculo-tendineuze letsels te objectiveren + hun evolutie te volgen </li></ul><ul><li>Indicaties? </li></ul><ul><ul><li>Letsels thv de spierbuik: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Spierscheuren (S T RAIN) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>intra- of extramusculaire hematomen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Cicatriële letsels zoals calcificaties </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>posttraumatische cysten </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>myositis ossificans </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Peesletsels (S P RAIN): </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Peesrupturen & chronische ontstekingsletsels (Achillespees, patellapees, Rotator Cuff-letsels) </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Epicondylitis </li></ul></ul>
    7. 7. Nucleaire magnetische resonantie (NMR) <ul><li>voordelen: </li></ul><ul><ul><li>zeer goede resolutie voor zachte weefsels </li></ul></ul><ul><ul><li>kan doorsneden maken in alle vlakken i/d ruimte (>< klassiek CT) </li></ul></ul><ul><ul><li>zeer veilige techniek (géén ioniserende straling!) </li></ul></ul><ul><ul><li>geen allergische reacties op gebruikte contrastmedia </li></ul></ul><ul><li>nadelen: </li></ul><ul><ul><li>nauwe buis  claustrofobie </li></ul></ul><ul><ul><li>lange onderzoekstijden </li></ul></ul><ul><ul><li>Cave: pacemaker, metalen prothesen of clips </li></ul></ul><ul><li>bijzonder geschikt voor onderzoek v/d gewrichten en weke delen (spieren, ligamenten, …) </li></ul>
    8. 8. Elektromyografie (EMG)
    9. 9. Atroscopie <ul><li>meest invasief: cave infecties! </li></ul><ul><li>diagnostische en therapeutische interventie in één </li></ul><ul><li>indicatie: intra-articulaire pathologie </li></ul>
    10. 10. Normale radio-anatomie v/h onderste lidmaat Een topografische benadering
    11. 11. Normale radio-anatomie v/d heup
    12. 12. Aangeboren (sub)luxatie congenitale heupluxatie
    13. 13. Coxa vara cervicodiafysaire hoek < 115°
    14. 14. Coxa valga cervicodiafysaire hoek > 135°
    15. 15. Normale radio-anatomie v/d knie
    16. 16. Genu valgum tibiofemorale hoek is verkleind bilaterale genua valga geven aanleiding tot X-benen
    17. 17. Genu varum tibiofemorale hoek is vergroot bilaterale genua vara geven aanleiding tot O-benen
    18. 18. Gonartrose
    19. 19. Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
    20. 20. Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
    21. 21. Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
    22. 22. Pes equinovarus of klompvoet
    23. 23. Pes cavus of holvoet
    24. 24. Pes planovalgus of platvoet
    25. 25. Hallux valgus
    26. 26. Radio-anatomie bij sportletsels thv het onderste lidmaat Een topografische benadering
    27. 27. MBV bij sportletsels thv het OL, een topografische benadering <ul><li>Bekkengordel </li></ul><ul><ul><li>Gluteaal streek </li></ul></ul><ul><ul><li>Heup & liesstreek </li></ul></ul><ul><li>Bovenbeen </li></ul><ul><li>Knie </li></ul><ul><li>Onderbeen </li></ul><ul><li>Spronggewrichten v/d enkel </li></ul><ul><li>Voet </li></ul>
    28. 28. Sportletsels thv de bekkengordel <ul><li>Relatief weinig frequent (>< schoudergordel) </li></ul><ul><li>Cave : gerefereerde pijn en onderliggende coxartrose! </li></ul><ul><li>Welke? </li></ul><ul><ul><li>Gluteaalstreek </li></ul></ul><ul><ul><li>Heup en liesstreek </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Acuut </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Chronisch </li></ul></ul></ul>
    29. 29. Pijnklachten thv de gluteaal streek bij sporters Frequent Weinig frequent Niet te missen! <ul><li>Gerefereerde pijn </li></ul><ul><ul><li>LWZ </li></ul></ul><ul><ul><li>SIG </li></ul></ul>Piriformis syndroom Strain m. piriformis <ul><li>Sacroiliitis </li></ul><ul><ul><li>SA (morbus Bechterew) </li></ul></ul><ul><ul><li>Reactieve artritis </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Morbus Crohn </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Colitis Ulcerosa </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Psoriasis artritis </li></ul></ul>Tendinopathie Origo Hamstrings Ischialgie (hernia nucleus pulposi) Maligniteit Bursitis ischioglutealis Chronisch compartiment syndroom achterzijde dij <ul><li>Osteomyelitis </li></ul><ul><li>Septische Artritis </li></ul><ul><ul><li>Art. coxa </li></ul></ul><ul><ul><li>SIG </li></ul></ul><ul><li>(neuro)myofasciale pijn </li></ul><ul><ul><li>m. gluteus medius </li></ul></ul><ul><ul><li>m. piriformis </li></ul></ul>Stress fractuur sacrum Apofysitis/avulsiefractuur tuber ischiadicum
    30. 30. Acute pijnklachten thv de heup & liesstreek Frequent Weinig frequent Niet te missen! Strain m. adductor longus Strain m. Iliopsoas Epiphysiolysis capitis femoris Tendinopathie Origo m. adductor longus Bursitis trochanterica of ‘snapping hip’ <ul><li>Interne aandoeningen </li></ul><ul><ul><li>Acute appendicitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Acute prostatitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Lage UWI </li></ul></ul><ul><ul><li>Adnexitis (ovariumkyste, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>torsio testis </li></ul></ul><ul><ul><li>… </li></ul></ul><ul><li>Traumatische Heupaandoeningen </li></ul><ul><ul><li>Synovitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Osteochondrale letsels </li></ul></ul><ul><ul><li>Labrum fractuur </li></ul></ul><ul><li>Stress fractuur </li></ul><ul><ul><li>Femurhals </li></ul></ul><ul><ul><li>Ramus ossis pubis </li></ul></ul><ul><ul><li>Acetabulum </li></ul></ul><ul><li>Gerefereerde pijn </li></ul><ul><ul><li>LWZ </li></ul></ul><ul><ul><li>SIG </li></ul></ul>Osteomyelitis Strain m. rectus femoris <ul><li>Avulsiefractuur/apofysitis </li></ul><ul><ul><li>SIAS </li></ul></ul><ul><ul><li>SIAI </li></ul></ul>
    31. 31. Traumatische heupaandoeningen <ul><li>Acetabulumfracturen </li></ul><ul><ul><li>Osteochondrale letsels </li></ul></ul><ul><ul><li>Labrum fractuur </li></ul></ul><ul><li>Heupluxaties </li></ul><ul><li>Heupfracturen </li></ul><ul><li>Epiphysiolysis capitis femoris </li></ul>
    32. 32. Femurhalsfractuur
    33. 33. Epiphysiolysis capitis femoris kinderen tussen 10 - 15 jaar (jongens > meisjes); soms bilateraal
    34. 34. Bursitis trochanterica of ‘snapping hip’ <ul><li>‘ snapping hip’ </li></ul><ul><ul><li>Vrij zeldzaam bij sporters </li></ul></ul><ul><ul><li>Vooral bij dansers </li></ul></ul><ul><ul><li>Tgv passage tractus iliotibialis over trochanter major </li></ul></ul><ul><li>bursitis trochanterica </li></ul><ul><ul><li>= ‘snapping hip’ + pijn! </li></ul></ul>
    35. 35. Afrukkingsfracturen v/h bekken <ul><li>Oorzaak? </li></ul><ul><ul><li>Tgv zware krachttrainingen bij jonge, onvoorbereide sportbeoefenaars </li></ul></ul><ul><ul><li>Vooral bij voetballers, gymnasten en schaatsers </li></ul></ul><ul><li>Welke botstructuur? </li></ul><ul><ul><li>O m. Sartorius (SIAS) </li></ul></ul><ul><ul><li>O m. rectus femoris (SIAI) </li></ul></ul><ul><ul><li>O m. semimenbranosus/semitendinosus (tuber ischiadicum) </li></ul></ul><ul><ul><li>I m. iliopsoas (trochanter minor) </li></ul></ul><ul><li>Klinisch beeld : Locale pijn; veregerend bij inspanning; wisselende functio leasa </li></ul><ul><li>Dx = RX </li></ul><ul><li>R/ rust (3 – 6 m); chirurgie (zelden); preventie </li></ul>
    36. 36. Strain graad 3 (ruptuur) v/d m. rectus femoris <ul><li>Thv musculo-tendineuze overgang of thv aanhechting bovenrand patella </li></ul><ul><li>Meestal oudere sportlui (overbelastingsschade m. Quadriceps) </li></ul><ul><li>Kliniek </li></ul><ul><ul><li>Acute pijn voorzijde bovenbeen </li></ul></ul><ul><ul><li>krachtsverlies en doorzakkingsgevoel </li></ul></ul><ul><ul><li>‘ gezwel’ thv bovenbeen + distale inkeping </li></ul></ul><ul><li>Dx = klinisch; echografie bij twijfel </li></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>< 1 week: chirurgie (jonge leeftijd) </li></ul></ul><ul><ul><li>> 1 week: spierversterkende oefeningen Quadriceps </li></ul></ul>
    37. 37. Chronische pijnklachten thv de heup & liesstreek CI = canalis inguinalis of lieskanaal AIP = anulus inguinalis profundus of binnenste liespoort AIS = anulus inguinalis superficialis of buitenste liespoort Frequent Weinig frequent Niet te missen! <ul><li>MSKA gerelateerd aan de m. adductor longus </li></ul><ul><ul><li>Tendinopathie Origo </li></ul></ul><ul><ul><li>(neuro)myofasciale pijn </li></ul></ul><ul><li>MSKA art. coxae </li></ul><ul><ul><li>Synovitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Osteochondrale letsels </li></ul></ul><ul><ul><li>Labrum fractuur </li></ul></ul><ul><ul><li>Bursitis trochanterica of ‘snapping’ hip </li></ul></ul>Epiphysiolysis capitis femoris <ul><li>MSKA gerelateerd aan de m. Iliopsoas </li></ul><ul><ul><li>Tendinopathie Insertie </li></ul></ul><ul><ul><li>(neuro)myofasciale pijn </li></ul></ul><ul><ul><li>Bursitis </li></ul></ul><ul><li>Stress fractuur </li></ul><ul><ul><li>Femurhals </li></ul></ul><ul><ul><li>Ramus ossis pubis </li></ul></ul><ul><ul><li>Acetabulum </li></ul></ul>Osteonecrosis/avasculaire necrose caput femoris (volwassenen, kinderen) <ul><li>MSKA gerelateerd aan de buikwand </li></ul><ul><ul><li>Achterwand CI (fascia transversalis) + AIP </li></ul></ul><ul><ul><li>Dak CI (m. obliquus internus abdominis + m. transversus abdominis) </li></ul></ul><ul><ul><li>Voorwand CI (m. obliquus externus abdominis) + AIS </li></ul></ul><ul><ul><li>Tendinopathie m. rectus abdominis </li></ul></ul><ul><li>Entrapment </li></ul><ul><ul><li>N. Obturatorius </li></ul></ul><ul><ul><li>N. Ilioinguinalis </li></ul></ul><ul><ul><li>N. Genitofemoralis </li></ul></ul><ul><li>Interne aandoeningen </li></ul><ul><ul><li>Acute appendicitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Acute prostatitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Lage UWI </li></ul></ul><ul><ul><li>Adnexitis (ovariumkyste, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>Torsio testis </li></ul></ul><ul><ul><li>… </li></ul></ul><ul><li>MSKA gerelateerd aan het os pubicum </li></ul><ul><ul><li>Mechanische ‘stress-reactie’ </li></ul></ul><ul><li>Gerefereerde pijn </li></ul><ul><ul><li>LWZ </li></ul></ul><ul><ul><li>SIG </li></ul></ul>Spondylartropathie (SA) <ul><li>Avulsiefractuur/apofysitis </li></ul><ul><ul><li>SIAS </li></ul></ul><ul><ul><li>SIAI </li></ul></ul><ul><li>Maligniteiten </li></ul><ul><ul><li>Testis CA </li></ul></ul><ul><ul><li>Osteoïd osteoom </li></ul></ul>
    38. 38. Epiphysitis Synoniemen : osteochondrosis; ziekte van Legg-Calvé- Perthes; aseptische necrose <ul><li>voorkeursleeftijd 5-6 jaar </li></ul><ul><li>♂ > ♀ </li></ul><ul><li>anamnese: </li></ul><ul><ul><li>manken </li></ul></ul><ul><ul><li>veel zitten en liggen </li></ul></ul><ul><ul><li>pijn in de heupstreek </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>uitstralend naar knie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>vaak gering, intermittent </li></ul></ul></ul><ul><li>DD: (in beginstadium) coxitis fugax </li></ul><ul><li>KO: </li></ul><ul><ul><li>pijnlijke bewegingsbeperking (heup kan niet goed naar binnen worden gedraaid) </li></ul></ul><ul><ul><li>atrofie dijspieren </li></ul></ul>Verloop van het röntgenbeeld > coxa plana
    39. 39. Epiphysitis Synoniemen : osteochondrosis; ziekte van Legg-Calvé- Perthes; aseptische necrose MRI (T2) MRI (T1) botscintigrafie
    40. 40. Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters <ul><li>Epidemiologie </li></ul><ul><ul><li>tot 30% van alle consultaties door sporters </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Typisch voetballetsel! </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ook bij lopers, gymnasten, skiërs, schaatsers, rugby- en hockeyspelers, volleybalspelers, basketbalspelers, schermers en judoka’s </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>90% bij mannen (20-24 j) </li></ul></ul><ul><li>Terminologie </li></ul><ul><ul><li>Vroeger: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Osteïtis pubica? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pubalgie? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Vrij vage term voor ‘pijn i/d omgeving v/d pubisstreek’ </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Nu: Klinische entiteiten </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>(3) Holmich et al. , 2004 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>(4) Brukner & Khan, 2006 </li></ul></ul></ul>
    41. 41. Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters <ul><ul><ul><li>(etio)pathogenese </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Discordantie tussen de werking v/d abdominale spieren & bovenbeenspieren (vnl adductoren) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Chronische microtraumata , door </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>geforceerde abducties (slidings) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>frequente krachtige adducties </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Microrupturen i/h collageen >> tenoperiostose ! </li></ul></ul><ul><ul><li>Bevorderende factoren: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Droge bodem of harde sportvloer </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Gebrek aan voorafgaande training of overtraining </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Oververmoeidheid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Consitutionele afwijkingen (oa. hyperlordose, lengteverschil OL) </li></ul></ul></ul>
    42. 42. <ul><li>klinisch beeld </li></ul><ul><ul><li>Pijnklachten thv boven-binnenzijde v/d dij; meestal unilateraal </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>meestal insidieus begin (einde training/match) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>verdwijnend bij rust ; erger bij inspanning /bij de eerste beweging na het opstaan </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Wisselende evolutie </li></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Spontane verbetering is mogelijk </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Frequente recidieven </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Continue last in gevorderde gevallen (uitstralend naar abdomen, genitalia, bovenbeen + myctalgie & potentiestoornissen </li></ul></ul></ul></ul><ul><li>Diagnose </li></ul><ul><ul><li>KO </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pijn bij palpatie origo adductoren met heup in abductie & flexie (‘le pincement de la corde des adducteurs’) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pijnprovocatie bij adductie bovenbeen tegen weerstand & druk/compressie thv symphysis pubis </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>RX bekken </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Meestal negatief i/d beginfase </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Periostale reactie symfyse/geodevorming/osteonecrose (later stadium) </li></ul></ul></ul>Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters
    43. 43. Chronische pijnklachten thv de liesstreek 4 klinische entiteiten (Brukner & Khan, 2006) 1 2 3 4
    44. 44. Chronische pijnklachten thv de liesstreek Overlap & multi-causaal verband v/d 4 klinische entiteiten 1. MSKA m. adductor 2. MSKA m. iliopsoas 3. MSKA buikwand 4. ‘stress-reactie’ os pubicum
    45. 45. Chronische pijnklachten thv de liesstreek Overlap & multi-causaal verband v/d 4 klinische entiteiten Overbelasting m. Adductor longus (1) Convergentie v/d krachtlijnen v/d romp en OL thv de symphysis pubis! Sprain canalis inguinalis tendinopathie m. Adductor longus tendinopathie m. iliopsoas Discordantie v/d krachtlijnen thv de symphysis pubis & overbelasting v/h lokaal stabiliserend systeem thv het bekken Overbelasting m. Iliopsoas (2) mechanische stress os pubicum
    46. 46. Factors leadiçng to pubic bone overload (Brukner & Khan, 2006)
    47. 47. Sportletsels thv de knie <ul><li>Tendinitiden </li></ul><ul><li>Prepatellaire bursitis </li></ul><ul><li>Baker-cyste </li></ul><ul><li>Ligamentaire letsels </li></ul><ul><li>Syndroom van Pellegrini-Stieda </li></ul><ul><li>Patella fractuur </li></ul><ul><li>Patellal(sub)uxatie </li></ul><ul><li>Tibio-femorale (fibulaire) luxatie </li></ul><ul><li>Plicae synoviales </li></ul><ul><li>Meniscusletsels </li></ul><ul><li>‘ Ziekte’ van Osgood-Schlatter </li></ul><ul><li>‘ Ziekte’ van Sinding-Larssen </li></ul><ul><li>Osteochondritis dissecans </li></ul><ul><li>Chondromalacia patellae </li></ul><ul><li>Fracturen v/h tibiaal plateau </li></ul>
    48. 48. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
    49. 49. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
    50. 50. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie <ul><li>Mediale zijde knie </li></ul><ul><li>Pes anserinus (superficialis) </li></ul><ul><li>Sartorius </li></ul><ul><li>Gracilis </li></ul><ul><li>Semitendinosus </li></ul>
    51. 51. Pes anserinus tendinitis/bursitis
    52. 52. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie The Runners’ knee tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
    53. 53. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie Insertie Biceps femoris Tractus iliotibialis Laterale zijde knie
    54. 54. Runners’ knee <ul><li>Iliotibiaal frictiesyndroom </li></ul><ul><li>Pijnklachten thv breedste deel laterale femurepicondylus </li></ul><ul><li>Bij intensief sporten (hardlopen en fietsen), in combinatie met: </li></ul><ul><ul><ul><li>Prominerende laterale femurepicondylus </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Strakke tractus iliotibialis </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Uitgesproken genu varum </li></ul></ul></ul><ul><li>Klinische diagnose; MBV: weinig of geen afwijkingen </li></ul><ul><li>Behandeling : </li></ul><ul><ul><li>rekoefeningen </li></ul></ul><ul><ul><li>infiltratie corticoïd </li></ul></ul><ul><ul><li>schoenaanpassing (laterale verhoging) </li></ul></ul><ul><ul><li>operatief (zelden) </li></ul></ul>
    55. 55. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie The Jumpers’ knee The Gymnast’s knee tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
    56. 56. Tendinitiden i/d omgeving v/d knie Ligamentum patellae voorzijde knie
    57. 57. Jumpers’ knee <ul><li>Vnl bij sporten met veelvuldig springen en landen (Bv volleybal) </li></ul><ul><li>Ontsteking peesaanhechting (tendinopathie) </li></ul><ul><ul><li>Meestal thv aanhechting patella (knie)pees </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>>> thv de onderpunt knieschijf ( apexitis patellae of Jumpers’ knee) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Lokale pijnklachten thv kniepeesinsertie aan de patella </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Belastingsafhankelijk </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>vnl bij het begin v/d sportbelasting </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>verdwijnt soms na warming-up </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Na het sporten komt de pijn terug, om na 24-36 u weer te verdwijnen </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Ernstigere vorm: ook bij ADL, vnl bij gebogen belasting (traplopen, autorijden) </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>KO: drukpijn, lokale zwelling </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>MBV: MRI, echografie; ondersteunen vermoedelijke klinische diagnose; lokale zwelling + vochtcollectie </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Behandeling: aanpassen belasting, excentrische oefentherapie, verhogen doorbloeding & stofwisseling peesinsertie; evt operatief </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>thv de tubersositas tibiae ( ‘ziekte’ van Osgood-Schlatter) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Avulsies KB-fragmenten apofyse tuberositas tibiae </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Vnl bij jongens (14 jaar = tijdens de groei!) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Belastingsafhankelijke pijnklachten thv tubersositas tibiae </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Thv aanhechting quadricepspees (bovenpunt knieschijf) </li></ul></ul>
    58. 58. Jumpers’ knee - MRI
    59. 59. The Gymnast’s knee
    60. 60. The Gymnast’s knee <ul><li>Patella subluxatie/dislocatie </li></ul><ul><li>Het Plica syndroom </li></ul>
    61. 61. Prepatellaire bursitis
    62. 62. Baker-cyste <ul><li>weke, met gelatineus vocht gevulde zwelling, </li></ul><ul><li>palpabel tussen m. gastrocnemicus en m. semimembranosus </li></ul><ul><li>Oorzaak ? </li></ul><ul><ul><li>Kinderen : primaire irritatieve bursitis </li></ul></ul><ul><ul><li>Volwassenen : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>posterieure uitloper kniegewricht </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>secundair aan irritatieve synovitis </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>gonartrose </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>meniscusletsel </li></ul></ul></ul></ul><ul><li>Dx: echografie, CT-artrografie of NMR </li></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>chirurgie, indien volumineus </li></ul></ul><ul><ul><li>behandelen onderliggend letsel </li></ul></ul>
    63. 63. Baker-cyste
    64. 64. Ligamentaire letsels v/d knie
    65. 65. Syndroom van Pelligrini-Stieda <ul><li>Beenderige neerslag thv mediale femurcondyl </li></ul><ul><li>Tgv gedeeltelijke avulsie </li></ul><ul><ul><li>proximale aanhechting LCM </li></ul></ul><ul><ul><li>insertie m. adductor longus </li></ul></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>RICE, NSAID </li></ul></ul><ul><ul><li>Verwijderen calcificatie </li></ul></ul>
    66. 66. Patella fraktuur
    67. 67. patella(sub)luxatie acuut - recidiverend
    68. 68. Tibio-femorale (fibulaire) luxatie <ul><li>Tibio-femorale luxatie </li></ul><ul><li>Tibio-fibulaire luxatie </li></ul>
    69. 69. Plica Syndroom <ul><li>Plica suprapatellaris </li></ul><ul><li>Plica infrapatellaris </li></ul><ul><li>Plica mediopatellaris </li></ul><ul><li>Plica lateropatellaris </li></ul><ul><li>De meeste plicae veroorzaken slechts zelden klachten </li></ul><ul><li>De plica mediopatellaris kan pijnklachten veroorzaken thv de mediale gewrichtsspleet bij intensief sporten </li></ul><ul><li>Dx: artroscopie </li></ul><ul><li>R/ zelden nodig </li></ul>
    70. 70. Meniscusletsels
    71. 71. <ul><li>Osteochondronecrose tuberositas tibiae </li></ul><ul><li>Voorkeursleeftijd: 11 – 13 jaar </li></ul><ul><li>♂ > ♀ (vnl. bij sporters!) </li></ul><ul><li>Kliniek </li></ul><ul><ul><li>Normaal kniegewricht! </li></ul></ul><ul><ul><li>Pijn thv tuberositas tibiae </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>knielen op hard oppervlak </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>trappenlopen, fietsen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>met rust verdwijnen de pijnklachten spontaan </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Zwelling tuberositas tibiae; soms drukgevoelig </li></ul></ul><ul><li>RX: verbrokkelde apofyse </li></ul><ul><li>Etiologie : mechansich irritatiesyndroom thv kraakbeen v/d apofyse (apophysitis) v/d tuberositas tibiae tijdens de groei (= zwakke schakel!) </li></ul><ul><li>Prognose & therapie : </li></ul><ul><ul><li>Gunstige prognose, indien: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Rust tot pijnklachten verdwenen zijn! </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Rekoefeningen voor de quadriceps </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Evt chirurgie bij lokale pijnklachten tgv losse beweeglijke botkern </li></ul></ul>‘ ziekte’ van Osgood-Schlatter
    72. 72. Avulsiefractuur v/d tuberositas tibiae
    73. 73. ‘ Ziekte’ van Sinding-Larssen-(Johansson)
    74. 74. Osteochondritis dissecans <ul><li>Gelocaliseerde subchondrale osteochondronecrose </li></ul><ul><li>80% laterale zijde mediale condylus (thv aanhechting LCP!); 10% elleboog, 10% andere gewrichten </li></ul><ul><li>Meestal stress-fractuur door overbelasting </li></ul><ul><ul><li>tijdens groeiperiode (voorkeursleeftijd: 20 jaar) </li></ul></ul><ul><ul><li>♂ > ♀ </li></ul></ul><ul><li>Kliniek </li></ul><ul><ul><li>Chronische pijnklachten mediale zijde knie </li></ul></ul><ul><ul><li>Soms hydrops (synovitis) >> artrosis deformans! </li></ul></ul><ul><ul><li>Blokkage, bij loskomen fragment (‘gewrichtsmuis’) </li></ul></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>Afhankelijk v/d sympomatologie </li></ul></ul><ul><ul><li>Meestal afwachtende houding </li></ul></ul><ul><ul><li>Chirurgie indien ‘gewrichtsmuis’ </li></ul></ul>
    75. 75. Chondromalacia patellae <ul><li>Mucoïde degeneratie v/h retro-patellaire KB </li></ul><ul><li>Oorzaken ? </li></ul><ul><ul><li>Primair (atleten) tgv acuut of repetitief trauma </li></ul></ul><ul><ul><li>Secundair aan intra-articulaire knieafwijking </li></ul></ul><ul><ul><li>Idiopatisch (ongunstige prognose!): obese ♀ + genu valgum, patella alta en/of recidiverende patella-(sub)luxaties ( ‘le genou douloureux de la jeune femme obèse’) </li></ul></ul><ul><li>Diagnose </li></ul><ul><ul><li>Kliniek: pijnklachten thv de knie </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>rond patella, achter patella, mediale rand patella </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Belasten v/d knie in flexiestand (fietsen, trappen lopen, springen, …) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Lang zitten met gebogen knie (‘theaterknie’) </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>KO </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Crepitaties bij aandrukken patella </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Positieve ‘patellastijging-inhibitietest’ </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>RX </li></ul></ul>
    76. 76. Fracturen van het tibiaal plateau
    77. 77. Sportletsels thv onderbeen <ul><li>Kuitspier-claquage (‘tennis leg’) </li></ul><ul><li>Voorste loge syndroom </li></ul><ul><li>Periostitis mediale tibiarand (‘shin splint’) </li></ul><ul><li>Stress fractuur proximale tibia </li></ul><ul><li>Tibia & fibula fracturen </li></ul>
    78. 78. Kuitspier-claquage of ‘tennis leg’ (1) <ul><li>Typisch sportletsel v/h onderbeen </li></ul><ul><ul><li>Tennis (‘tennisleg’), voetbal, atletiek (spurten, joggen) </li></ul></ul><ul><ul><li>Meestal ♂ sportbeoefenaars ± 40 jaar </li></ul></ul><ul><ul><li>Vnl sterk gespierde atleten + korte achillespezen </li></ul></ul><ul><li>Sprain II letsel v/d m. gastrocnemicus </li></ul><ul><ul><li>= biarticulaire spier (overbrugt de knie + art. tibio-tarsalis) ! </li></ul></ul><ul><li>Ontstaat door de spiercontractie zelf (‘zweepslag’) bij een korststondige brutale inspanning met knie in extensie en voet in dorsiflexie </li></ul><ul><li>Bevorderende factoren : gebrek aan training en opwarming, dehydratatie, overgewicht, gebruik anabolica, intervaltraining, vochtige koude atmosfeer, … </li></ul>
    79. 79. <ul><li>Klinisch beeld </li></ul><ul><ul><li>Acute kortdurende hevige pijn mediale zijde onderbeen, als een ‘dolksteek’ of ‘zweepslag’; sterk uitgesproken functio laesa! </li></ul></ul><ul><ul><li>marcheren (met de voet in lichte equinusstand) is vrij vlug terug mogelijk; dorsiflexie voet blijft pijnlijk </li></ul></ul><ul><li>KO: </li></ul><ul><ul><li>oedeem + diffuse drukgevoeligheid thv muskuloskeletale overgang (mediale zijde m gastrocnemicus) </li></ul></ul><ul><ul><li>Soms retractie spiervezels (voelbare inkeping; kuitspieratrofie) </li></ul></ul><ul><li>Dx: Kliniek (DD: achillespeesruptuur, kuitkrampen, …) + Echografie </li></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>Meestal conservatief (1° RICE, 2° massage, 3° spiertonificatie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Zelden gipsimmobilisatie, chirurgie </li></ul></ul>Kuitspier-claquage of ‘tennis leg’ (2)
    80. 80. Periostitis tibialis of ‘shin-splint’ <ul><li>Etiopathogenese </li></ul><ul><ul><li>Tendo-periostose origo m. flexor digitorum longus & m. tibialis posterior </li></ul></ul><ul><li>Kliniek </li></ul><ul><ul><li>Pijnklachten onderste 1/3 mediale tibiarand ; 50% bilateraal </li></ul></ul><ul><ul><li>Spontaan, geleidelijk optredend; erger bij elk rechtstreeks contact </li></ul></ul><ul><ul><li>Zelden nachtelijke pijn! </li></ul></ul><ul><li>KO </li></ul><ul><ul><li>Pijn erger bij palpatie </li></ul></ul><ul><ul><li>Soms duidelijke lokale warmte, zelden zwelling </li></ul></ul><ul><li>DX: RX (periostale reactie), isotopenscan, NMR </li></ul><ul><li>R/ Conservatief (strikte rust, anatalgische fysiotherapie, NSAID) </li></ul>
    81. 81. Voorste logesyndroom
    82. 82. Stress fractuur proximale tibia
    83. 83. Tibia en Fibula Fracturen
    84. 84. Sportletsels thv de sprongewrichten v/d enkel <ul><li>Enkelcontusie </li></ul><ul><li>Enkeldistorsie & enkelbandrupturen </li></ul><ul><li>Enkelfracturen </li></ul><ul><li>Traumatische luxatie v/d peroneus-pezen </li></ul><ul><li>(‘osteo’)chondrale letsels v/d talus </li></ul><ul><li>Footballers’ ankle </li></ul>
    85. 85. Enkelcontusie
    86. 86. Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
    87. 87. <ul><li>20 – 50% v/d enkeldistorsies: + enkelbandruptuur! </li></ul><ul><li>20% van alle sportletsels [ voetbal 18% - volleybal 10% - gymnastiek 4% - andere zaalsportactiviteiten 11% ] </li></ul><ul><li>85% Letsel laterale bandcomplex ( > inversietrauma; = meer gracieler) </li></ul><ul><ul><li>Slechts in 2,5% zuiver letsel lig. Deltoideum </li></ul></ul><ul><li>CAVE : chronische instabiliteit! >> preventie! </li></ul><ul><li>DX </li></ul><ul><ul><li>Anamnese : Inversie- of eversietrauma? Zwelling direct na het ongeval of pas later? </li></ul></ul><ul><ul><li>KO : drukgevoeligheid? Instabiliteit? Stress testen? </li></ul></ul><ul><ul><li>RX : enkelfractuur? Osteochondrale fractuur? Stress-opnamen = controverse! </li></ul></ul><ul><li>R/ (langdurige) gipsimmobilisatie = verlaten; RICE; functioneel + tape-bandages of bracing; proprioceptieve training; heelkunde </li></ul>Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
    88. 88. Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
    89. 89. Enkelfracturen <ul><li>Ontstaan door dezelfde mechanismen als enkeldistorsies </li></ul><ul><li>Minder frequent als sportletsel (1/8) </li></ul><ul><li>Vnl bij gymnasten, tennisspelers, judoka’s, basket- en volleybalsspelers; minder frequent bij lopers </li></ul><ul><li>Classificatie enkelfracturen </li></ul><ul><ul><li>Volgens Lauge-Hansen = vrij complex; weinig praktisch </li></ul></ul><ul><ul><li>Volgens Weber = voorkeur! </li></ul></ul>
    90. 90. Enkelfracturen - classificatie <ul><li>volgens Weber </li></ul><ul><li>Focus = lokalisatie # thv buitenenkel </li></ul><ul><li>volgens Lauge-Hansen </li></ul><ul><li>Focus = traumatisch mechanisme* </li></ul>SA = Supination + Adduction (stage 1-2) = Weber A SE = Supination + Exorotation (stage 1-4) = Weber B PE = Pronation + Exorotation (stage 1-4) = Weber C * positie v/d voet tijdens het trauma, ttz supinatie (80%) of pronatie (20%) richting v/d kracht thv de enkel tijdens het trauma, ttz exorotatie (80%) of adductie (20%)
    91. 91. Enkelfracturen <ul><li>Type A (20-25%) </li></ul><ul><ul><li>Distaal v/h lig. Tibiofibulare anterius </li></ul></ul><ul><ul><li>Ligamentaire structuren intact! </li></ul></ul><ul><ul><li>Meestal geen duidelijke dislocatie </li></ul></ul><ul><ul><li>Enkelstabiliteit bewaard! </li></ul></ul><ul><li>Type B (60-70%) </li></ul><ul><ul><li>Thv het lig. Tibiofibulare anterius </li></ul></ul><ul><ul><li>75% sprain! </li></ul></ul><ul><ul><li>Steeds intra-articulair letsel! </li></ul></ul><ul><ul><li>Steeds dislocatie met verkorting fibula + lichte lateraalwaartse kanteling talus </li></ul></ul><ul><li>Type C (20%) </li></ul><ul><ul><li>Proximaal v/h lig. Tibiofibulare anterius </li></ul></ul><ul><ul><li>meestal ook sprain + (volledige) scheur v/d syndesmose </li></ul></ul><ul><ul><li>Meestal volledige tibio-talare luxatie; altijd aanzienlijke KB- en ligamentaire letsels; enkelinstabiliteit </li></ul></ul>Classificatie v/d enkelfracturen volgens Weber
    92. 92. Enkelfracturen … the x-rays tell you what happened to the ligamentous and osseus structures …
    93. 93. Enkelfracturen - positie v/d voet <ul><li>Staan, gaan/lopen </li></ul><ul><li>Exorotatie talus </li></ul><ul><li>Wanneer de voet de grond raakt tijdens het lopen: </li></ul><ul><li>endorotatie (malleolus lateralis) - exorotatie (talus) </li></ul><ul><li>>> fibula naar posterior + lateraal! </li></ul>
    94. 94. Enkelfracturen - exorotatie talus
    95. 95. Enkelfracturen ‘Pull-off’ of ‘push-off’? A: ‘push-off’ malleolus lateralis ~ exorotatie talus B: ‘pull-of’ malleolus medialis door lig. mediale (deltoideum) ~ pronatie/eversie ‘ Vertikale’ ‘push-off’ fractuur malleolus lateralis ‘ Schuine’ ‘push-off’ fractuur maleolus lateralis ‘ Pull-off’ fractuur malleolus medialis
    96. 96. Enkelfracturen Stabiliteit of instabiliteit? Stabiele Weber-type A enkelfractuur Onstabiele Weber-type B enkelfractuur
    97. 97. Traumatische luxatie v/d peroneus-pezen <ul><li>Relatief zeldzaam letsel (1/300 enkelletsels) </li></ul><ul><ul><li>vnl tijdens skiën en schaatsen </li></ul></ul><ul><li>reflectoire contractie mm. peronei </li></ul><ul><ul><li>plotselinge ruk v/d peronei </li></ul></ul><ul><ul><li>tijdens geforceerde dorsiflexie voet in inversiestand </li></ul></ul><ul><ul><li>avulsie of ruptuur retinaculum peroneorum </li></ul></ul><ul><ul><li>luxatie pezen naar lateraal & ventraal </li></ul></ul><ul><li>KO </li></ul><ul><ul><li>pijn thv malleolus lateralis </li></ul></ul><ul><ul><li>zwelling & hematoomvorming dorsaal v/d buitenenkel </li></ul></ul><ul><li>RX: avulsiefractuur malleolus lateralis? (50%) </li></ul><ul><li>R/ RICE (acute luxatie); heelkunde (bij recidieven) </li></ul>
    98. 98. (‘Osteo’)chondrale letsels v/d talus
    99. 99. Footballers’ ankle <ul><li>Repeterende, geforceerde bewegingen v/d enkel (voetballen) </li></ul><ul><ul><li>Hyperplantaire of dorsale flexie, en supinatiebewegingen </li></ul></ul><ul><ul><li>Kraakbeenbeschadigingen </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>voorzijde v/d tibia </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>binnenzijde mediale malleolus </li></ul></ul></ul><ul><li>Pijnlijke dorsieflexie </li></ul><ul><ul><li>Chronisch recidiverende synovitis, </li></ul></ul><ul><ul><li>Littekenvorming </li></ul></ul><ul><ul><li>Ostefytvorming </li></ul></ul><ul><li>Behandeling : artroscopische verwijdering </li></ul><ul><li>van het littekenweefsel en osteofyten, mits intact gewrichtsKB </li></ul>
    100. 100. Sportletsels thv de voet <ul><li>Achillespees-tendinitis </li></ul><ul><li>Achillespeesruptuur </li></ul><ul><li>Tendinitis v/d m. tibialis anterior & posterior </li></ul><ul><li>Fasciitis plantaris </li></ul><ul><li>Achillespees-bursitis </li></ul><ul><li>Apophysitis calcanei of ‘ziekte’ van Sever </li></ul><ul><li>Plantair neuroom (Morton’s teen) </li></ul><ul><li>Metatarsaalfracturen </li></ul><ul><li>Calcaneumfracturen </li></ul><ul><li>Ziekte van Köhler I of epiphysitis os naviculare pedis Ziekte van Köhler II of epiphysitis v/h kopje van metatarsus II </li></ul>
    101. 101. Achillespees-tendinitis <ul><li>Overbelastingsletsel! </li></ul><ul><li>Hielpijn </li></ul><ul><ul><li>Progressief vergerend </li></ul></ul><ul><ul><li>‘ brandend’ </li></ul></ul><ul><ul><li>Rust brengt verlichting </li></ul></ul><ul><li>4 stadia: </li></ul>stadium hielpijn 1 Enkel na inspanning Verdwijnt snel bij rust 2 Optredend bij het begin v/d training, tijdens opwarming, Verdwijnt progressief na de inspanning Opnieuw bij vermoeidheid 3 Continu tijdens elke sportinspanning Training & sportbeoefening worden onmogelijk Zelfs bij normaal marcheren en dragen van schoenen 4 Ruptuur (= eindstadium)
    102. 102. Achillespees-ruptuur partieel (a) of volledig (b)
    103. 103. Tendinitis m. tibialis anterior & posterior
    104. 104. Fasciitis plantaris
    105. 105. Fasciitis plantaris
    106. 106. Spina calcanei of calcaneumspoor
    107. 107. Osteochondronecrose Apofysitis calcanei (Ziekte van Sever) <ul><li>Osteochondronecrose apofyse calcaneus </li></ul><ul><li>Voorkeursleeftijd: 10 j </li></ul><ul><li>♂ > ♀ </li></ul><ul><li>Vaak bilateraal </li></ul><ul><li>Kliniek: </li></ul><ul><ul><li>Pijn i/d hiel, die verergert na inspanning </li></ul></ul><ul><ul><li>Insertie achillespees: drukgevoelig </li></ul></ul><ul><ul><li>rood inflammatoir letsel thv insertie achillespees </li></ul></ul><ul><li>Therapie: Rust </li></ul>
    108. 108. Marsfractuur Stress fractuur metatarsaal 2
    109. 109. Calcaneum frakturen
    110. 110. Aseptische necrose Ziekte van Köhler I of epiphysitis os naviculare pedis Ziekte van Köhler II of epiphysitis v/h kopje van metatarsus II <ul><li>Ziekte van Köhler I </li></ul><ul><li>Ziekte vn Köhler II </li></ul>
    111. 111. MSKA onderste lidmaat Dansletsels
    112. 112. Dansen <ul><li>Grote bewegingsvrijheid = essentieel </li></ul><ul><ul><li>Controle en coördinatie van mobiliteit </li></ul></ul><ul><ul><li>Vaak jarenlange intensieve training </li></ul></ul><ul><li>Hypermobiliteit is een voordeel </li></ul><ul><li>Combinatie van flexibiliteit en kracht </li></ul><ul><ul><li>centrum stabiel </li></ul></ul><ul><ul><li>onafhankelijke beweging van de ledematen </li></ul></ul>
    113. 113. Attitude – op spitzen (full-point, sur-les-pointes) Maximale plantaire flexie in de enkel
    114. 114. ‘ Demi-plié’ en ‘grand plié’ Demi-plié : Maximale dorsiflexie i/d enkel
    115. 115. ‘ grand plié’ & m. Quadriceps
    116. 116. Dans(ballet)letsels: oorzaken en diagnose <ul><li>Oorzaken </li></ul><ul><ul><li>Meestal tgv techniekfout en </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>vaak door het (trachten te) compenseren van lichamelijke onvolkomenheden of fysieke beperkingen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>preventie en begeleiding zijn essentieel (taak dansdocent) </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Maar ook door : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>pech </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>oververmoeidheid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>stress </li></ul></ul></ul><ul><li>Diagnose </li></ul><ul><ul><li>worden meestal in een vroeg stadium opgem erkt (vaak voor MBV!), hoewel dansers een hoge pijndrempel plegen te hebben </li></ul></ul><ul><ul><li>zorgvuldige anamnese en lichamelijk onderzoek!! </li></ul></ul>
    117. 117. Dansletsels: algemene behandelingsprincipes <ul><li>Bestaat nooit uit het advies om te stoppen met dansen ! </li></ul><ul><li>Voldoende uitleg geven </li></ul><ul><ul><li>zeer gemotiveerd om te dansen, maar ook om te genezen! </li></ul></ul><ul><ul><li>hebben een uitstekend lichaamsgevoel! </li></ul></ul><ul><li>Meestal advies om relatieve rust te nemen, waarbij alleen het geblesseerde lichaamsdeel wordt ontzien </li></ul><ul><li>Gericht oefenschema met geleidelijk toenemende belasting (overleg met dansdocent) is nuttig </li></ul><ul><li>Cave: ontstekingsremmende medicijnen </li></ul><ul><ul><li>maskeren pijnwaarschuwingssignaal </li></ul></ul><ul><ul><li>neiging om zich te forceren! </li></ul></ul><ul><li>Soms locale injectie met corticoïden </li></ul><ul><li>Slechts zelden chirurgie </li></ul>
    118. 118. Dans(ballet)letsels thv het onderste lidmaat <ul><li>Thv de heup </li></ul><ul><li>Thv de knie </li></ul><ul><li>Thv de enkel </li></ul><ul><li>Thv de voet </li></ul>
    119. 119. Dansletsels thv de heup <ul><li>Sartorius-enthesopathie </li></ul><ul><ul><li>Overbelasting m. Sartorius tijdens de groei </li></ul></ul><ul><ul><li>Kliniek </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pijn bij het heffen v/h uitgedraaide been in rugligging </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ingedraaid heffen is pijnvrij </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Drukpijn bij de origo aan de SIAS </li></ul></ul></ul><ul><li>Snapping hip </li></ul><ul><ul><li>Treedt ook vaak op in de groei </li></ul></ul><ul><ul><li>Twee typen: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Type 1: tractus iliotibialis verspringt bij rotatiebewegingen over de trochanter major </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Geen pijn; geruststelling voldoende </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Type 2: psoaspees verspringt over de voorzijde v/h heupkapsel >> tendinitis en/of bursitis </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Pijn bij zijdelings (‘a la seconde’) heffen v/h been </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Vaak verminderde heupflexiekracht </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Lokale drukpijn voorzijde heupgewricht </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>R/ </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Uitleg </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Relatieve rust (vermijden pijnlijke beweging, uitdraai verminderen) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>kineR/ indien mogelijk massage/fricties; versterking v/h centrum; gerichte spierversterking en vervolgens voorzichtig stretchen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>injectie of operatie (zelden) </li></ul></ul></ul>
    120. 120. Dansletsels thv de knie <ul><li>Na de enkel het meest geblesseerde gewricht bij dansers </li></ul><ul><ul><li>Één v/d oorzaken is de torsiekracht waaraan de knieën onderworpen worden bij de uitgedraaide positie: in flexie kan de knie exoroteren, maar in extensie niet ! </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>onbewust tijdens het dansen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>tijdens het compenseren van onvoldoende heupuitdraai: </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>voeten in demi-plié in maximale uitgedraaide stand gefixeerd op de vloer </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>vervolgens worden de knieën gestrekt tot uitgedraaide eerste balletpositie. </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Waardoor malalignement v/h patellofemoraal gewricht + hyperpronatie v/d voeten </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>= ‘screwing your knees’ </li></ul></ul></ul><ul><li>Welke? </li></ul><ul><ul><li>Patellofemorale klachten </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Retropatellaire chondropathie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>(laterale) patellaluxatie </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Meniscusletsels </li></ul></ul><ul><ul><li>(kruis-)bandletsels </li></ul></ul>
    121. 121. Dansletsels thv de enkel <ul><li>Meest geblesseerde gewricht bij dansers </li></ul><ul><ul><li>Extreme plantaire flexie (spitzen, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>Extreme dorsiflexie </li></ul></ul><ul><li>Welke? </li></ul><ul><ul><li>Posterieur impingementsyndroom of ‘dansershiel’ </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pijn bij plantaire flexie (‘strekken’) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>2 vormen : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Wekedelen- inklemming </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Benige inklemming (os-trigonumsyndroom) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>DD </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>enkel-McMurray-test (passieve maximale plantaire flexie) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>MBV (os trigonum?) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Tendinitis of tendovaginitis v/d m. flexor hallucis longus </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Meest voorkomende enkelklacht bij dansers! >> ‘ danserstendinitis’ </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Meest voorkomende operatie-indicatie! </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Anterieur impingement </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Osteofyten voorzijde distale tibia & talus </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Dorsiflexie is belemmert en pijnlijk </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>R/ artroscopische verwijdering osteofyten </li></ul></ul></ul>
    122. 122. Tendinitis of tendovaginitis v/d m. flexor hallucis longus (‘danserstendinitis’) <ul><li>Kliniek </li></ul><ul><ul><li>Pijn i/d achillespees </li></ul></ul><ul><ul><li>Typische hevige drukpijn over de FHL-peesschede </li></ul></ul><ul><ul><li>Soms hallux pseudorigidus </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>onbeperkte dorsiflexie v/d hallux bij enkeldorsiflexie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>obeperkte dorsiflexie v/d hallux bij plantaire flexie </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Soms ‘trigger toe’ (‘knobbeltje’ i/d FHL-pees; blokkeert proximaal v/d peestunnel bij maximale plantaire flexie enkel & hallux) </li></ul></ul><ul><ul><li>Vaak ook entrapment n. tibia lis >> tarsale-tunnelsymptomen, met pijn en paresthesieën thv mediale bal v/d voet </li></ul></ul><ul><li>R/ </li></ul><ul><ul><li>correctie sprongtechniek </li></ul></ul><ul><ul><li>gerichte stretch-adviezen </li></ul></ul><ul><ul><li>evt steunzolen (straatschoenen) + mediale voetboogsteun i/d balletschoen </li></ul></ul><ul><ul><li>locale injectie i/d peesschede (zelden) </li></ul></ul><ul><ul><li>operatieve release v/d tarsale tunnel bij persisterende klachten </li></ul></ul>TP FDCFHL
    123. 123. Dansletsels thv de voet <ul><li>De voet is het ‘instrument’ van de danser </li></ul><ul><ul><li>Niet elke voetvorm is geschikt voor dans! </li></ul></ul><ul><ul><li>Best = rechte voet met gelijke lengte v/d 1 ste en 2 de straal </li></ul></ul><ul><li>Vaak voorkomende voetklachten bij dansers: </li></ul><ul><ul><li>Hallux valgus </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Dansen = valgiserende stress op de hallux </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Familiale predispositie </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Hallux rigidus </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Pijnlijke dorsiflexie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Degeneratief (oudere dansers): artrose MTP I </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Juveniel (jonge dansers): </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>geen degeneratieve veranderingen </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>soms tgv indirect trauma </li></ul></ul></ul></ul></ul>

    ×