Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Lírica medieval galego portuguesa

21,313 views

Published on

Temas de Lírica Medieval galego-portuguesa para 1º BACH

Published in: Education
  • DOWNLOAD THIS BOOKS INTO AVAILABLE FORMAT (2019 Update) ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Download Full PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ................................................................................................................................... eBook is an electronic version of a traditional print book THIS can be read by using a personal computer or by using an eBook reader. (An eBook reader can be a software application for use on a computer such as Microsoft's free Reader application, or a book-sized computer THIS is used solely as a reading device such as Nuvomedia's Rocket eBook.) Users can purchase an eBook on diskette or CD, but the most popular method of getting an eBook is to purchase a downloadable file of the eBook (or other reading material) from a Web site (such as Barnes and Noble) to be read from the user's computer or reading device. Generally, an eBook can be downloaded in five minutes or less ......................................................................................................................... .............. Browse by Genre Available eBooks .............................................................................................................................. Art, Biography, Business, Chick Lit, Children's, Christian, Classics, Comics, Contemporary, Cookbooks, Manga, Memoir, Music, Mystery, Non Fiction, Paranormal, Philosophy, Poetry, Psychology, Religion, Romance, Science, Science Fiction, Self Help, Suspense, Spirituality, Sports, Thriller, Travel, Young Adult, Crime, Ebooks, Fantasy, Fiction, Graphic Novels, Historical Fiction, History, Horror, Humor And Comedy, ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .....BEST SELLER FOR EBOOK RECOMMEND............................................................. ......................................................................................................................... Blowout: Corrupted Democracy, Rogue State Russia, and the Richest, Most Destructive Industry on Earth,-- The Ride of a Lifetime: Lessons Learned from 15 Years as CEO of the Walt Disney Company,-- Call Sign Chaos: Learning to Lead,-- StrengthsFinder 2.0,-- Stillness Is the Key,-- She Said: Breaking the Sexual Harassment Story THIS Helped Ignite a Movement,-- Atomic Habits: An Easy & Proven Way to Build Good Habits & Break Bad Ones,-- Everything Is Figureoutable,-- What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence,-- Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money THIS the Poor and Middle Class Do Not!,-- The Total Money Makeover: Classic Edition: A Proven Plan for Financial Fitness,-- Shut Up and Listen!: Hard Business Truths THIS Will Help You Succeed, ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • DOWNLOAD THIS BOOKS INTO AVAILABLE FORMAT (2019 Update) ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Download Full PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download Full doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download PDF EBOOK here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download EPUB Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... Download doc Ebook here { https://soo.gd/irt2 } ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ................................................................................................................................... eBook is an electronic version of a traditional print book THIS can be read by using a personal computer or by using an eBook reader. (An eBook reader can be a software application for use on a computer such as Microsoft's free Reader application, or a book-sized computer THIS is used solely as a reading device such as Nuvomedia's Rocket eBook.) Users can purchase an eBook on diskette or CD, but the most popular method of getting an eBook is to purchase a downloadable file of the eBook (or other reading material) from a Web site (such as Barnes and Noble) to be read from the user's computer or reading device. Generally, an eBook can be downloaded in five minutes or less ......................................................................................................................... .............. Browse by Genre Available eBooks .............................................................................................................................. Art, Biography, Business, Chick Lit, Children's, Christian, Classics, Comics, Contemporary, Cookbooks, Manga, Memoir, Music, Mystery, Non Fiction, Paranormal, Philosophy, Poetry, Psychology, Religion, Romance, Science, Science Fiction, Self Help, Suspense, Spirituality, Sports, Thriller, Travel, Young Adult, Crime, Ebooks, Fantasy, Fiction, Graphic Novels, Historical Fiction, History, Horror, Humor And Comedy, ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .....BEST SELLER FOR EBOOK RECOMMEND............................................................. ......................................................................................................................... Blowout: Corrupted Democracy, Rogue State Russia, and the Richest, Most Destructive Industry on Earth,-- The Ride of a Lifetime: Lessons Learned from 15 Years as CEO of the Walt Disney Company,-- Call Sign Chaos: Learning to Lead,-- StrengthsFinder 2.0,-- Stillness Is the Key,-- She Said: Breaking the Sexual Harassment Story THIS Helped Ignite a Movement,-- Atomic Habits: An Easy & Proven Way to Build Good Habits & Break Bad Ones,-- Everything Is Figureoutable,-- What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence,-- Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money THIS the Poor and Middle Class Do Not!,-- The Total Money Makeover: Classic Edition: A Proven Plan for Financial Fitness,-- Shut Up and Listen!: Hard Business Truths THIS Will Help You Succeed, ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

Lírica medieval galego portuguesa

  1. 1. LÍRICA MEDIEVAL GALEGO- PORTUGUESA 1º BACHARELATO
  2. 2. ÍNDICE Lírica medieval  1.Nacemento da lírica  2.Cronoloxía  3.Poetas: autores e intérpretes  4.Códices  5. Corpus poético medieval  5.1. Cancioneiro profano  5.2. Cancioneiro relixioso  6. Xéneros  6.1. Xéneros maiores  6.2. Xéneros menores
  3. 3. 1 Nacemento da lírica •Antes do nacemento da lírica nace a épica: primeiro como cantos e narracións orais que contaban as fazañas de heroes lendarios: OS CANTARES ÉPICOS •Esta tradición xorde desde o mesmo século VIII no mundo cultural xermánico. Así nas distintas variedades do antigo alemán compóñense extensos poemas narrativos como: O Cantar dos Nibelungos ou O Cantar de Ludovico Imaxe da 1ª folla do Cantar dos Nibelungos
  4. 4. Adaptación da épica nas linguas romances É en Francia onde a épica encontra mellor acomodo dando lugar a un cento de CANTARES DE XESTA, destaca: A Chanson de Roland de fins do XI Imaxes de escenas da Chanson de Roland
  5. 5. Adaptación da épica nas linguas romances Na Península o único poema épico conservado integramente é : O Cantar de Mio Cid do que se conserva unha única copia do século XIV
  6. 6. Nace a poesía trobadoresca  A mediados do XII cambian os gustos literarios coincidindo cunha relaxación dos hábitos guerreiros, un refinamento dos costumes e unha revalorización do papel social da muller. É neste ambiente no que xorde unha puxante poesía lírica en lingua romance de temática fundamentalmente amorosa e que segue as regras do amor cortés: A POESÍA TROBADORESCA que ten a súa orixe no sur de Francia, concretamente no Ducado de Aquitania en tempos do duque Guillelme IX (1071- 1126), primeiro trobador e primeiro mecenas. Ducado de Aquitania
  7. 7. Nace a poesía trobadoresca  Primeiro el e despois a súa neta Alienor de Aquitania(1122-1204) protexen as artes e amparan unha extensa corte literaria que se converte en exemplo de refinamento e bo gusto, primeiro para o resto da nobreza do sur de Francia e despois para toda Europa.  Nacerá así a LÍRICA PROVENZAL que chegou a contar con case 350 trobadores e un corpus lírico de máis de 2500 composicións.  Encontrou imitadores axiña: Nas cortes fronteirizas do reino de Aragón e do Piemonte italiano xurdiron a escola catalá e italiana que trobaron en provenzal.
  8. 8. A escola lírica galego-portuguesa  É neste contexto europeo no que hai que situar a aparición da escola lírica galego-portuguesa.  VÍAS DE PENETRACIÓN DA POESÍA TROBADORESCA: 1. O camiño de Santiago 2. Os monxes de Cluny 3. Os contactos nobiliares
  9. 9. A escola lírica galego-portuguesa  A lírica medieval galego-portuguesa é un fenómeno cultural do que van participar as cortes reais e señoriais do toda a Península (coas excepcións do dominio lingüístico catalán e dos reinos musulmáns). Encontramos, pois, trobadores e xograres non só galegos e portugueses , hainos tamén casteláns, leoneses, aragoneses… POR QUE? Hai tres causas fundamentais: 1. O grao de proximidade lingüística entre os romances occidentais da Península. 2. A frecuente identificación entre un determinado romance e un xénero literario: francés e castelán coa ÉPICA, provenzal e galego-portugués coa LÍRICA 3. O papel preponderante de Galicia e da súa nobreza no conxunto dos reinos occidentais.
  10. 10. 2 Cronoloxía Escola lírica galego-portuguesa  Etapa primitiva (1196-1245): Comprende as composicións máis antigas das conservadas (a primeira é “Ora faz ost´o senhor de Navarra” do nobre portugués afincado na corte aragonesa Joan Soares de Paiva). A ela pertencen os poetas máis antigos dos cancioneiros: Meendinho, Bernal de Bonaval, Paio Gómez Charinho, Pero da Ponte, Martín Códax etc. http://youtu.be/Q_1EDSpz-fE
  11. 11. Cantiga de Meendinho Cantiga de Joao Soares de Paiva
  12. 12. 2 Cronoloxía Escola lírica galego-portuguesa  Esplendor ou Idade de ouro (1245-1354)  Período afonsino (1245- 1284): coincide cos reinados de Afonso III en Portugal e Afonso X en Castela. O centro difusor do lirismo sitúase na corte de Toledo Afonso X  Período dionisíaco (1284-1325): Coincide co reinado do rei D.Dinis de Portugal, mecenas de trobado- res e trobador destacado á vez. O centro difusor do lirismo despráza- se á corte deste rei. D. Dinís  Período postdionisíaco (1325-1354): remata coa morte do Conde de Barcelos, Pedro de Portugal, derradeiro mecenas e derradeiro trobador da escola lírica galego-portuguesa. D. Pedro de Portugal
  13. 13. 2 Cronoloxía Escola lírica galego-castelá  Decadencia (1354-1445) A mediados do século XIV os gustos literarios cortesáns mudan a favor dos LIBROS DE LIÑAXES e da PROSA HISTÓRICA e de FICCIÓN. A poesía trobadoresca entra nunha fase de declive, empeza a ser considerada como unha moda anticuada. Ata mediados do XV aínda prevalece certo desexo de imitar os antigos trobadores, consérvanse cantigas deste período de decadencia nun cancioneiro castelán do século XV: OCANCIONEIRODE BAENA (1445) Os poetas e composicións deste período pertencen ao que se coñece como : Escola galego-castelá Son poetas bilingües que escriben en galego e castelán p. ex. Macías o Namorado
  14. 14. Monumento a Macías o Namorado
  15. 15. 1º folio do Cancioneiro de Baena CANCIONEIRODE BAENA
  16. 16. 3 Poetas: Autores e intérpretes O concepto actual de poeta é inaplicábel á cultura trobadoresca. No seu lugar atopamos unha rica variedade de personaxes diferenciados polo: • Status social • Nivel cultural • Rol artístico que desempeñan TROBADOR Trobador significa o compositor de “tropos” (versos). Ocupaba o nivel máis alto na xerar- quía social e artística: era poeta e compo- sitor (autor da letra e da música). No ámbito galego-portugués eran trobado- res só os de condición nobre. Hai trobadores que eran membros da alta nobreza como: reis ( Afonso X, D. Dinís), infantes (conde de Barcelos), altas dignidades (Paio Gó- mez Charinho); aínda que a maioría pertencían a liñaxes secundarias: Joan García de Guillade, Paio Soares de Taveirós, Pero D´Ambroa , Afonso Eanes de Coton, etc. Algúns trobaban por pracer ou refinamento cultural diante dun público aristocrático, non obstante a maioría tiñan o seu servizo un ou varios xograres.
  17. 17. 3 Poetas: Autores e intérpretes XOGRARES O termo “xograr” vén do latín: JOCULATOR que significa “bromista, simpático”. En realidade había moitos tipos de xograres, entre os que se atopaban os bufóns que tiñan como principal misión entreter provocando a hilaridade, mais o xograres propiamente ditos eran os intérpretes das cantigas. No ámbito provenzal estaban ao servizo dun trobador e limitábanse a interpretar as can- tigas deste. No ámbito galego-portugués a relación era máis complexa: en realidade considérabase que só os trobadores, que eran nobres, podían tro- bar, porén houbo bastantes xograres (que eran de orixe humilde) que o fixeron: nos cancio- neiros aparecen 36 . Pero tal atrevemento non lles saía de balde. Cítanse co nome ou alcume e lugar de procedencia: Meendinho, Bernal de Bonaval, Joao Zorro, etc.
  18. 18. 3 Poetas: Autores e intérpretes SEGREIS Este personaxe é exclusivo da lírica peninsular. Trátase dun trobador profesional que compón e interpreta cobrando pola súa interpretación. Procedían da baixa nobreza. MENESTREIS Os menestreis eran os instrumentistas. Só tocaban os instrumentos musicais... SOLDADEIRAS Eran as mulleres que danzaban e facían exercicios ximnásticos durante a interpre- tación da cantiga. Tiñan mala reputación. Unha das máis famosas foi María a Balteira que era de terras de Betanzos.
  19. 19. 4 Códices O corpus da lírica medieval galego-portuguesa coñecido na actualidade está formado por:  máis de 1680 textos profanos  e 427 relixiosos pertencentes a máis de 150 poetas distintos. Chegou a nós a través de 8 manuscritos. Tendo en conta a época de redacción distingui- mos:  Manuscritos contemporáneos á época na que se estaba desenvolvendo a produción lírica. Datados a fins do XIII, principios do XIV  Apógrafos renacentistas Copiados nos séculos XVI e XVII a partir de códices medievais hoxe perdidos
  20. 20. MANUSCRITOS DE FINS DO XIII PRINCIPIOS DO XIV oCANCIONEIRODA AJUDA Chamado así por atoparse no Pazo portugués da Ajuda, en Lisboa. Probablemente foi compilado na corte poética de D. Dinís ou de Afonso X. Está formado por 310 cantigas de amor de 38 poetas distintos. Non conserva a notación musical. http:///blocdelletres.ub.edu/2011/11/28/cantigas- medievais-galego-portugue 4 Códices
  21. 21. Pazo da Ajuda
  22. 22. 4 Códices  Pergamiño vindel Esta folla de pergamiño que contén as sete cantigas de amigo de Martín Códax foi descuberta a principios do século XX polo libreiro madrileño Pedro Vindel, de aí o seu nome, como forro doutro libro. Actualmente atópase na biblioteca“Pierpont Morgan” de New York, xa que tras o achádego de Pedro Vindel foi comprado por un musi- cólogo que o levou a unha biblioteca sueca, cando este morreu os seus herdeiros vendé- ronllo a un bibliófilo que o puxo á venda en Londres e, tras anos desaparecido, en 1977 reapareceu na biblioteca neoiorquina. Todas as cantigas, agás unha, conteñen a súa notación musical.
  23. 23. Pierpont Morgan Library
  24. 24. Pergamiño Vindel
  25. 25. 4 Códices  Pergamiño sharrer Tamén chamado Manuscrito da Torre de Tombo. Foi descuberto polo profesor norteamericano Harvey L. Sharrer en 1990, despois de servir durante catro séculos de forro para un libro de rexistros notariais. Contén sete cantigas de amor do rei D. Dinís acompañadas da súa notación musical. Probablemente se trate dunha folla solta dun cancioneiro hoxe perdido do que non obstante hai referencias escritas , sería o Livro das trovas del Rei D. Dinís. Atópase no Arquivo Nacional da Torre de Tombo en Lisboa, o lugar no que foi atopado.
  26. 26. Pergamiño Sharrer
  27. 27. Arquivo Nacional da Torre de Tombo
  28. 28. 4 Códices  Cancioneiroda biblioteca nacionalde lisboa Descuberto a finais do XIX na biblioteca dos condes Brancuti . Mandado copiar polo humanista italiano Ángelo Colocci. É o máis amplo dos cancioneiros da lírica medieval: 1647 cantigas de todos os xéneros de 150 autores distintos. Parece que é copia do Livro das cantigas do conde D. Pedro. Contén un tratado de poética medieval: A arte de Trovar que está incompleto. APÓGRAFOSRENACENTISTAS
  29. 29. Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa
  30. 30. Biblioteca Nacional de Lisboa
  31. 31. Angelo Colocci
  32. 32. 4 Códices  CANCIONEIRODA VATICANA  CANCIONEIRODE BERKELEY Estes dous cancioneiros son dúas copias iguais. O primeiro atópase en Roma, na Biblioteca Vaticana. Ten 1200 cantigas. O segundo é unha copia deste descuberta en Madrid en 1857, pero perdido o seu rastro durante anos ata que se atopou en 1983 na universidade de Berkeley, en California. Son copia mandada facer tamén por Angelo Colocci ,do mesmo manuscrito medieval. APÓGRAFOS RENACENTISTAS
  33. 33. Cancioneiro da Vaticana
  34. 34. Biblioteca Vaticana de Roma
  35. 35. Universidad de Berkeley
  36. 36. 5 Corpus poético medieval Cancioneiro profano Está formado por máis de 1680 textos. Clasíficanse en:  XÉNEROSMAIORES: de temática amorosa:  As cantigas de amigo  As cantigas de amor de temática satírica:  Cantigas de escarnio e maldicir  XÉNEROSMENORES:  Tenzón  Pranto  XÉNEROSCONTAMINADOS:  Pastorela Cancioneiro relixioso 427 composicións que constitúen as:  Cantigas de Sta. María
  37. 37. Cancioneiro profano  Cancioneiro erótico: Cantiga de amigo • Ria Lemaire ,especialista en literatura medieval e autora do libro-disco CORES DO ATLÂNTICO,( www.coresdoatlantico.com ) expón a súa teoría sobre a autoría feminina das cantigas de amigo baseadas na tradición oral galego-portuguesa.  Orixe autóctona: raíces moi antigas (Canción feminina de amor)  Emparentada coas “kharjas”: Garid vos, ay yermanellas Ko´m kontener he mew male! Sin al-habib non bibreyo: ¿Ad ob l´irey demandare?  Voz poética feminina  Dialogadas ou monologadas  Tema máis reiterado: ausencia do amigo  Identificación: aparición da palabra “amigo”  Importancia da natureza e o seu aproveitamento simbólico.  Clasificación temática:  Mariñas ou barcarolas  Cantigas de romaría  Bailadas ou bailías  Outros temas  Características formais
  38. 38. Cantiga de amigo: características formais  O refrán Ondas do mar de Vigo, se vistes meu amigo? E ay Deus, se verrá cedo! Ondas do mar levado, se vistes meu amado? E ay Deus, se verrá cedo Se vistes meu amigo, o por que eu sospiro? E ay Deus, se verrá cedo Se vistes meu amado, 0 por que ey gran coydado? E ay Deus, se verrá cedo!
  39. 39. Cantiga de amigo: características formais  O paralelismo: Ondas do mar de Vigo, se vistes meu amigo? E ay Deus, se verrá cedo! Ondas do mar levado, se vistes meu amado? E ay Deus, se verrá cedo Se vistes meu amigo, o por que eu sospiro? E ay Deus, se verrá cedo Se vistes meu amado, 0 por que ey gran coydado? E ay Deus, se verrá cedo!
  40. 40.  Leixaprén: -Ai flores, ai flores do verde pino, se sabedes novas do meu amigo? Ai Deus, e u é? Ai, flores, ai flores do verde ramo, se sabedes novas do meu amado? Ai Deus, e u é? Se sabedes novas do meu amigo, aquel que mentiu do que pos comigo? Ai Deus, e u é? Se sabedes novas do meu amado aquel que mentiu do que mi ha jurado? Ai Deus, e u é? -Vós me preguntades polo voss´amigo e eu bem vos digo que é san´e vivo Ai Deus, e u é? Vós me preguntades polo voss'amado, e eu ben vos digo que é viv'e sano. Ai Deus, e u é? E eu ben vos digo que é san'e vivo e seerá vosc'ant'o prazo saído. Ai Deus, e u é? E eu ben vos digo que é viv'e sano e seerá vosc'ant'o prazo passado. Ai Deus, e u é? Cantiga de amigo: características formais
  41. 41. Cantiga de amigo: clasificación temática http://youtu.be/IhrtApWvyjg  Bailadas ou bailías: incitaciónaobaile Bailemosnós jatodastres,aiamigas, soaquestasavelaneirasfrolidas equenforvelida,como nós,velidas, seamigoamar, soaquestasavelaneirasfrolidas verrábailar. Bailemosnós jatodastres,aiirmanas, soaquesteramodestasavelanas equenforlouçana,como nós,louçanas seamig'amar, soaquesteramodestasavelanas verrábailar. Por Deus,ai amigas,mentr'alnonfazemos, soaquesteramofrolidobailemos equenben parecer,como nósparecemos, seamig'amar, soaquesteramoso'l que nósbailemos verrábailar. AirasNunez
  42. 42. Cantiga de amigo: clasificación temática  Mariñas ou barcarolas:presenza do marque pode ter varias funcións  Elementodeseparación  Confidente da amiga  Simbolizar a paixónamorosa Son as máis fieis aos modelos tradicionais, conorixe probablemente nalírica pretrobadoresca. Os máis importantes cultivadores son, maioritariamente, xograres galegos Mia irmana fremosa, treides comigo a la ygreia de Vigo, u e o mar salido. E miraremos las ondas. Mia irmana fremosa, treides de grado a la ygreia de Vigo, u e o marlevado. E miraremos las ondas. A la ygreiade Vigo, u e o mar salido, e verra i mia madre e o meu amigo. E miraremos las ondas A la ygreiade Vigo, u e o marlevado, e verra i mia madre o meu amado E miraremos las ondas. Martín Códax
  43. 43. Cantiga de amigo: clasificación temática  Cantigas de romaría: a amiga acode aunharomaría. Étan importante a festa coma o santuario. Poysnossasmadresvama SamSimon de Valde Pradoscandeasqueymar, nós,asmeninhas,punhemosd'andar comnossasmadres,e elasenton queymencandeaspornós eporssy, e nós,meninhas,baylaremoshy. Nossosamigostodosláhiran pornosveer,e andaremosnós, baylandoant'eles,fremosasencós, e nossasmadres,poysque alávan, queymencandeaspornós eporssy, e nós,meninhas,baylaremoshy. Nossosamigoshiranporcousir comobaylamos,epodenveer baylarmoçasdebom parecer, e nossasmadres,poyslá querenhir, queymencandeaspornós eporssy, e nós,meninhas,baylaremoshy. Pero Viviaez
  44. 44. Cantiga de amigo: clasificación temática Estaclasificaciónnonabranguetodasascantigasdeamigo.Paraasdemaispodería falarsede: • Cantigas da fonte • Cantigas de naie filla • Cantigas de confidente • Cantigas de ciúmes • Etc.
  45. 45. Cantiga de amigo: clasificación temática Cantiga da fonte: Pormui fremosaquesanhudaestou ameu amigo,que me demandou que ofoss'eu veer ala font',u os cervos vanbever. Nonfac'eutortode milh'assanhar, pors'atreverel demedemandar que ofoss'eu veer ala font',u os cervos vanbever. Afeitome tenja porsandía, queel hoje non ven, masenvía que ofoss'eu veer ala font',u os cervos vanbever. Pero Meogo
  46. 46. Cantiga de amigo: clasificación temática Cantiga de nai e filla: Comovivo coitada,madre,pormeu amigo, cam'enviou mandadoquesevai noferido, eporel vivo coitada! Comovivo coitada,madre,pormeu amado, cam'enviou mandadoque sevai nofossado, eporel vivo coitada! Cam'enviou mandadoque sevai no ferido, eu aSantaCecilia decoraçóno digo, eporel vivo coitada! Cam'enviou mandadoque sevai no fossado, eu aSantaCecilia decoraçóno falo, eporel vivo coitada! Martín de Ginzo
  47. 47. Cantiga de amigo: Clasificación segundo a maior ou menor fidelidade aos modelos tradicionais • Cantigade amigo tradicional (todasas daescolma detextos) • Cantigade amigo contaminada • Cantigade amigo trobadoresca •
  48. 48. Cantiga de amigo contaminada Amiga, muit´ágran sazon que se foi d´aquicom el-rei meuamigo; mais já cuidei mil vezes no meucoraçon que algurmorreucom pesar, pois non tornou migo falar. Porquetarda tan muito la, e nuncame tornou veer, amiga, si veja prazer, mais de mil vezes cuidei já que algur morreucom pesar, pois non tornou migo falar . Amiga, o coraçon seu era de tornarced´aqui uvisse os meus olhos em mi por em mil vezes cuid´eu que algurmorreucom pesar, pois non tornou migo falar D.Dinís
  49. 49. Cantiga de amigo trobadoresca Morr´o meu amigo d´amor e eu non no lhi creo bem, e el mi diz logo por em ca verrá morrer u e u for, e a mi praz de coraçon por veer se morre, se non. Enviou-m´el assi dizer: que el por mesura de mi que o leixasse morrer aqui e o vexa, quando morrer, e a mi praz de coraçon, por veer se morre. se non Mais nunca já crea molher que por ela morren assi, ca nunca eu esse tal vi, e el moira, se lhi prouguer, e a mi praz de coraçon, por veer se morre, se non
  50. 50. Cantiga de amigo: Clasificación segundo o modo poético • Narrativas: nonsedirixeaningún destinatarioexplícito, predominaa 3ªpersoa. Exemplos:textos2, 6 e8 • Monologadas:utilizaa1ªpersoa,diríxeseexplicitamentea um destinatario,que nonintervén. Exemplos:textos5, 7 e11 • Dialogadas:Hai dúasoumáis voces.Dialogacoanai, oamigo, asamigas,elementos danatureza... Exemplos:textos10 e12
  51. 51. Cantiga de amigo: os personaxes *A amiga *O amigo *As irmás e as amigas *A nai
  52. 52. Cancioneiro profano Cancioneiro erótico: Cantiga de amor Identificación. Orixe  A cançó e o código do amor cortés As nosas cantigas: temas fundamentais Características formais.
  53. 53. Cantiga de amor A dona que eu am'e tenho por senhor amostrade-mi-a, Deus, se vos em prazer for, se nom dade-mi-a morte. A que tenh'eu por lume d'estes olhos meus e por que choram sempre, amostrade-mi-a, Deus, se nom dade-mi-a morte. Essa que vós fezestes melhor parecer de quantas sei, ai Deus!, fazede-mi-a veer, se nom dade-mi-a morte. Ai, Deus! qui mi-a fezestes mais ca mim amar, mostrade-mi-a u possa com ela falar, se nom dade-mi-a morte. Bernal de Bonaval http://sondepoetas.blogspot.com.es/2007/12/dona-que-eu-ame-tenho-por-senhor.html
  54. 54. Identificación: Fala el. “Com´ome que ensandeceu, sennor, con gran pesar que viu e non foi ledo nen dormiu…”  Aparece a palabra “senhor” xa nos 1º versos. “En gran coita senhor” (texto 4) “ A mia senhor, que me ten en poder” (texto 3) “ A dona que eu am´e tenho por senhor” (texto 6) Cantiga de amor
  55. 55. Orixe: A cançó Os nosos poetas son conscientes da débeda coa cançó: “ Quer´eu en maneira de proençal” (texto 1) Mais tamén das diferenzas: Proençais soen mui ben trobar e dizen eles que é con amor, mais os que troban no tempo da flor e non en outro, sei eu ben que non han tan gran coita no seu coraçon qual me eu por minha senhor vejo levar. (…) D. Dinís Cantiga de amor
  56. 56. O código do amor cortés: o Idealización absoluta do amor, libre de convencións sociais e morais o Vasalaxe amorosa: o home é o vasalo da muller,a súa senhor o Amor cortés: sinal de distinción social, propio da aristocracia. o A muller: cúmulo de perfeccións. o Amor= camiño de elevación moral o Dura aprendizaxe que debe seguir o namorado: o FENHEDOR o PRECADOR o ENTENDEDOR o DRUT o Esta aprendizase remata no JOI o O namorado debe ter necesariamente a calidade da MESURA. Cantiga de amor
  57. 57. NA CANTIGA DE AMOR … • Non hai referencia á natureza • O namorado nunca é correspondido: así pois non chega a drut e non hai joi • Desenvólvense catro temas fundamentais: ELOXIO DA DONA DECLARACIÓN DE AMOR DO POETA RESERVA DA DONA COITA DE AMOR Cantiga de amor
  58. 58. Cantiga de amor
  59. 59. Pero Garcia Burgales Cantiga de amor
  60. 60. Características formais:  A )COMÚNS COA CANTIGA DE AMIGO Segundo teñan ou non refrán: • Cantigas de refrán (textos 4,5,6 e 7) • Cantigas de mestría (textos 1,2 e 3) Tipo de rima: Rima macho (aguda): textos 1,2,3,4,5 e 7 Rima femia (grave): refrán do texto 6 Cantiga de amor
  61. 61. Tipo de cobras segundo a rima: Cobras unissonans (textos 1,3 e 5) Cobras doblas (textos 13) Cobras singulars (textos 2,4,6 e 7) Cobras alternadas (textos 1,5,6..pax.260-61) Cantiga de amor
  62. 62. Recursos formais: Dobre: “Pois sempre á en vós mesura e todo ben e cordura, que Deus fez en vós feitura qual non fez en mulher nada, doede-vos por mesura de min, senhor ben talhada.” Mordobre: “Se eu pudesse desamar a quen me sempre desamou, e podesse algun mal buscar a quen me sempre mal buscou!” Cantiga de amor
  63. 63. Recursos formais: Fiinda: (texto 4) “Vi por gram mal de mi, pois tan coitad´and´eu” Ata- fiinda: (texto 4) “En gran coita, senhor, que peior que mort´é, vivo per boa fe, e polo voss´amor esta coita sofr´eu por vós, senhor, que eu Vi polo meu gran mal; e melhor mi será…” Cantiga de amor
  64. 64. Recursos formais: Palabra perduda: “Deus, meu senhor, se vos prouguer, vos me tolhede este poder que eu ei de muito viver; ca, mentr´eu tal poder ouver de viver, nunca perderei esta coita que og´eu ei d´amor eno meu coraçon. Ca mi- a faz aver tal molher que nunca mi-á ren de fazer, per que eu poss´a perder; que, enquant´eu viver poder, por esto a non poderei perder per ren, mais averei d´ela mais, con mui gran razon. Cantiga de amor
  65. 65. Análise de cantigas A San Servand´, u ora van todas orar, madre velida, por Deus vin vo-lo rogar que me leixedes alá ir, a San Servand´, e se o meu amigo vir, leda serei, por non mentir. Pois mi dizen do meu amigo ca i ven, madre velida e senhor, faredes ben que me leixedes alá ir, a San Servand´o e, se o meu amigo vir, leda serei,por non mentir. Pois todas i van de grado oraçon fazer madre velida, por Deus venho-vo-lo dizer que me leixedes alá ir, a San Servand´, e se o meu amigo vir leda serei, por non mentir. Joao Servando
  66. 66. Análise de cantigas Que soidade de mia senhor ei quando me nembra d´ela qual a vi, e que me nembra que ben a oí falar; e, por quanto ben d´ela sei, roqu´eu a Deus que end´á o poder, que mi a leixe, se lhi prouguer, veer cedo; ca, pero mi nunca faz ben, se a non vir, non me posso guardar d´ensandecer ou morrer con pesar; e porque ela tod´en poder ten, rogu´eu a Deus que end´á o poder, que mi a leixe, se lhi prouguer, veer cedo; ca tal a fez Nostro Senhor, de quantas outras no mundo son non lhi fez par, a la minha fé, non; e, poi-la fez das melhores melhor, rogu´eu a Deus que end´á o poder, que mi a leixe, se lhi prouguer, veer cedo; ca tal a quiso Deus fazer, que , se a non vir, non poso viver. D. Dinís
  67. 67. Cancioneiro profano Cancioneiro de burlas: Cantigas de escarnio e maldicir Orixe  O sirventés provenzal Distinción entre escarnio e maldicir Temática: clasificación Características formais.
  68. 68. Cantigas de escarnio e maldicir Foi un día Lopo jograr a cas dun infançon cantar; e mandoulh´ele por don dar tres couces na garganta; e fui-lh´escass´a meu cuidar, segundo com´el canta. Escasso foi o infançon en seus couces partir en ton, ca non deu a Lopo enton, mais de tres na garganta; e mais merece o jograron; segundo com´el canta. Martim Soares
  69. 69. Cantigas de escarnio e maldicir Martín jograr, que gran cousa já sempre con vosco pousa vossa molher! Veedes m´andar morrendo, e vós jazedes fodendo vossa molher! Do meu mal non vos doedes, e moir´eu, e vós fodedes vossa molher! J. García de Guillade
  70. 70. Cantigas de escarnio e maldicir Orixe O sirventés provenzal é o modelo das nosas cantigas de burlas: relación Distinción ESCARNIO e MALDICIR: “Cantigas de escarnio som aquelas que os trobadores fazem querendo dizer mal d´alguem en elas e dizen-lho pro palavras cubertas que hajan dous entendementos… e estas palabras chaman os clérigos hequivocatio” “Cantigas de maldizer son aquelas que fazem os trobadores descubertamente. En elas entram palabras que queren dizer mal e non aver outro entendimento se non aquel que querem dizer chaamente” Arte de Trovar
  71. 71. Cantigas de escarnio e maldicir Temática Moito máis variada que no c. amoroso. Son unha radiografía da sociedade da época (achegan valiosa información) Realizan unha sátira predominantemente persoal.
  72. 72. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación  SÁTIRA POLÍTICA:  Entrega dos castelos ao conde de Boloña (critícase os cabaleiros que traizoaron o rei Sancho II apoiando ao usurpador Afonso III)  Covardía dos nobres que abandonaron a Afonso X na guerra de Granada “D. Foao, que eu sei que á preço de livao, vedes que fez en guerra –daquesto soo certao: sol que viu os genetes, come boi que fer tavao, sacudiu-se e revolveu-se al- çou rab´e foi sa via a Portugal ” (…) D. Afonso Mendes de Besteiros
  73. 73. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación • SIRVENTÉS MORAL: “Amigos, cuid´eu que Nostro Senhor non quer no mundo já mentes parar; ca o vejo cada dia tornar de ben en mal e de mal en peior; ca vejo maos sobr´eles poder; poren non ei da mia morte pavor” (…) Martín Moxa
  74. 74. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación  SÁTIRA LITERARIA: Mala ventura mi veña se eu pola de Beleña de amores hei mal E confóndame S. Marcos se pola doncela de Arcos de amores hei mal. Mal mi veña cada día se eu por dona María de amores hei mal (…) Roi Paes de Ribela
  75. 75. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación  SÁTIRA LITERARIA:  Ciclo das amas ou tecedeiras Esta ama, cuj´e Joan Coelho per boas mahas que soub´aprender, cada u for, achará bon conselho: ca sabe ben fiar e ben tecer e talha mui ben bragas e camisa; e nunca vistes molher da sa guisa que mais limpia vida sabia fazer; Ant´é oje das molheres preçadas qie nós sabemos en nosso logar, ca lava ben e faz boas queijadas e sabe ben moer e amassar e sabe muito de boa leiteira (…) Fernao Garcia Esgaravunha
  76. 76. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación  SÁTIRA SOCIAL,DE COSTUMES E PERSOAL As c. de burlas teñen tendencia a concretar nunha persoa as críticas a grupos ou costumes sociais:  Os infanzóns e cabaleiros pobres  Os cregos, frades e monxas  Cantigas obscenas (s. todo contra a soldadeira María a Balteira SÁTIRA XOGRARESCA
  77. 77. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación Sátira contra infanzons e cabaleiros pobres: “Un infaçon mi ha convidado que sexa seu xantar loado par mi, mais eu nono hei guisado; e direivos por que mi avén: ca xa des antano hei xurado que nunca diga de mal ben.” (…) Airas Nunes Cantigas contra cregos, frades e monxas: (escoma de textos, nº 12)
  78. 78. Cantigas de escarnio e maldicir Temática: clasificación Cantigas obscenas: Marinha, en tanto folegares, tenho eu por desaguisado; e soo mui maravilhado de ti, por non rebentares: ca che tapo eu daquesta minha boca a ta boca, Marinha; e con estes narizes meus tapo eu, Marinha, os teus; e co´as maos as orelhas, os olhos e as sobrencelhas; tapo- t´ao primeiro sono da mima pissa o teu cono como me non vej´a nenguu, e dos colhoes esse cu. Como non rebentas, Marinha? Afonso Eanes de Coton
  79. 79. Cantigas de escarnio e maldicir CARACTERÍSTICAS FORMAIS A única novidade é que estas cantigas presentan a maioría unha estrutura característica: • Na 1ª cobra preséntase o motivo central da composición (se é sátira persoal cítase polo seu nome o personaxe satirizado) • Nas restantes amplifícase a burla inicial ou glosase mediante recursos paralelísticos • En moitas ten grande importancia a narratividade (desenvolven unha pequena anécdota argumental) Ex. Textos da escolma.

×