Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

0

Share

Gouden eeuw college 4 gary schwartz - grenzen van goud

De grenzen van goud: kunst in de Nederlandse Gouden Eeuw

De onvergelijkbare prestaties van Nederlandse kunstenaars in de Gouden Eeuw zijn legendarisch. Maar hoe onvergelijkbaar zijn ze eigenlijk? De bronnen waaruit Nederlandse kunstenaars inspiratie en voorbeelden putten liggen buiten de landsgrenzen. De kunst in de eregalerij van het Rijksmuseum is zichtbaar verwant aan, en soms niet te onderscheiden van, werk van kunstenaars in andere landen. Nederlandse kunstenaars werkten in alle landen van Europa en erbuiten. Toen de zeventiende eeuw voorbij was, ging de productie van hoogwaardige kunst op hoog niveau door. De spreker verkent geografische en chronologische grenzen om de Nederlandse kunst uit de Gouden Eeuw des te scherper in beeld te krijgen.


Gary Schwartz is in Brooklyn, New York geboren in 1940. Tussen 1956 en 1965 studeerde hij kunstgeschiedenis aan New York University en Johns Hopkins University in Baltimore. In 1965 kwam hij als Kress Fellow naar Nederland, waar hij gebleven is. Onder zijn publicaties zijn, naast tien andere boeken, standaardwerken over Rembrandt en Pieter Saenredam. Honderden artikelen en wetenschappelijke publicaties verschenen van zijn hand en ook op zijn website: de Schwartzlist. Schwartz is drager van de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor de Geesteswetenschappen.

Related Books

Free with a 30 day trial from Scribd

See all
  • Be the first to like this

Gouden eeuw college 4 gary schwartz - grenzen van goud

  1. 1. De grenzen van goud Kunst in de Nederlandse Gouden Eeuw Collegedag De Gouden Eeuw Historisch Nieuwsblad Gary Schwartz 29 mei 2015
  2. 2. Antoine Bodar Hans Goedkoop
  3. 3. Pierre Cuypers, bouwer van het Rijksmuseum Koning Willem III: ”ik zal nooit een voet in dat klooster zetten.”
  4. 4. Het zelf De ander Binnengrenzen Protestants Katholiek Zeventiende eeuw Middeleeuwen De noordelijke provincies De zuidelijke provincies Schilderkunst Beeldhouwkunst Buitengrenzen De Nederlanden Het hof in Praag Het transalpijnse Het cisalpijnse Nationale identiteit Internationale identiteit Een aantal van de te verkennen grenzen van goud
  5. 5. “And history includes too much contingency, or shaping of present results by long chains of unpredictable antecedent states, rather than immediate determination by timeless laws of nature. ” Stephen Jay Gould
  6. 6. Albert Blankert in Simiolus 1 (1966-1967)
  7. 7. Eugène Fromentin, Les maîtres d’autrefois (1876) vertaald 1952 door Henri van de Waal als De meesters van weleer “De Hollandse school begint met de eerste jaren van de XVIIde eeuw. Als men de data enigszins forceert, zou men de dag van haar geboorte kunnen vaststellen. Zij is de laatste der grote scholen, misschien de oorspronkelijkste, zeker de plaatselijkste... Er ontstaat een nieuwe staat en een nieuwe kunst. De oorsprong van de Hollandse kunst, haar karakter, haar doel, haar hulpmiddelen, haar komst te juister tijd, haar snelle groei, haar eigen karakter zonder voorbeeld en vooral de plotselinge manier, waarop ze daags na de wapenstilstand, tegelijk met de natie zelve, werd geboren als de vlugge en natuurlijke bloesem van een volk, dat gelukkig was te kunnen leven en verlangend om zichzelf te leren kennen...”
  8. 8. De 17 provinciën in 1609 in de militair-politieke geschiedenis en in de verbeelding van een Nederlander van toen, Claes Jansz Visscher.
  9. 9. “It … seems to me … that the great majority of paintings made [in the northern Netherlands] between about 1620 and 1670 … had very little to do with what was happening elsewhere and that the very special circumstances of the north Netherlands led to the creation of an art which is strikingly different from the art of elsewhere in Western Europe.”
  10. 10. Carel van Mander 1604 Arnold Houbraken 1718-1721 Jacob Campo Weyerman 1729 Johan van Gool 1751
  11. 11. Roeland van Eynden en Adriaan van der Willigen 1816-1840 Johannes Immerzeel 1842 Christiaan Kramm 1855
  12. 12. Henry Havard 1880
  13. 13. Frans Hals Mansportret, 1637 Voorheen kunsthandel Robert Noortman, Maastricht Diego Velásquez Portret van de beeldhouwer Juan Martínez Montañés, 1635 of 1636 Madrid, Prado Strikingly different?
  14. 14. Gabriel Metsu De familie van Jan Jacobsz Hinloopen, ca. 1663 Berlijn, Gemäldegalerie Juan Bautista Martínez del Mazo De familie van de schilder, 1664-1665 Wenen, Kunsthistorisches Museum
  15. 15. Frederick Charles Willis Die niederländische Marinemalerei 1911
  16. 16. De Vlaamse kunst is “in essentie documentair, aangevuld met fantasie, geweld, actie en dreiging... angstaanjagend en dramatisch. Water en wolken zijn haast explosief beladen; het schelle licht voorspelt een aankomende calamiteit.” “Zeeschilderkunst van de Noordelijke Nederlanden, die we omwille van de eenvoud Hollands zullen noemen, is niet lyrisch in oorsprong maar verhalend en beschrijvend. In vroege jaren toont het affiniteit met Zuid-Nederlands landschappen en zeestukken in coloriet – drietraps toonperspectief en velle kleuren in de kleding van de staffage en de vlaggen – en in haar coquette, anecdotische en panoramische eigenschappen.” Laurens J. Bol, Die holländische Marinemalerei des 17. Jahrhunderts, 1973
  17. 17. Pieter Bruegel Zeeslag in de baai van Napels, 1568 Rome, Galleria Doria Pamphili
  18. 18. Frans Huys naar Pieter Bruegel Zeeslag in de baai van Napels, 1568 Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen Claes Jansz Visscher Zeeslag bij Duins, 1639 Amsterdam, Rijksmuseum
  19. 19. Frans Huys naar Pieter Bruegel Oorlogsschip onder zeil, jaren 1560 Amsterdam, Rijksmuseum Willem van de Velde de Jonge HMS Resolution in een storm, ca. 1678 Greenwich, National Maritime Museum
  20. 20. Frans Huys naar Pieter Bruegel Driemaster met Dedalus en Icarus, ca. 1560-1565 Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen Willem van de Velde de Oude Oorlogsschepen onder zeil, jaren 1690 Londen, Kunsthandel John Mitchell Painting of the Year, Masterpiece Fair 2014
  21. 21. Frans Huys naar Pieter Bruegel Viermaster voor de wind 1560s (in spiegelbeeld) J. van Beecq De Royal Prince voor de wind, 1679 Greenwich, National Maritime Museum
  22. 22. Willem van de Velde, Nederlands- Engels Ca. 1672. Toledo, Ohio Jan Porcellis, Vlaams-Nederlands- Vlaams-Nederlands Ca. 1620. Los Angeles, LACMA Bonaventura Peeters, Vlaams Jaren 1650. Kunsthandel Rob Kattenburg Ludolf Backhuysen, Duits-Nederlands Ca. 1690. Amsterdam, Rijksmuseum
  23. 23. Julius Porcellis Hoeker in storm bij rotsachtige kust, jaren 1620 Greenwich, National Maritime Museum Julius Porcellis Vissers halen vangst in, ca. 1640 Greenwich, National Maritime Museum
  24. 24. De Gouden Straat in... ... het Praag van Rudolf II
  25. 25. Dirck de Quade van Ravesteyn Allegorie op het regime van Rudolf II, 1603 Praag, Národni Galerie Dirck de Quade van Ravesteyn De heilige Veronica en de instrumenten van de Passie, 1603 Praag, Národni Galerie
  26. 26. Roelant Savery Bloemen in een roemer 1603 Utrecht, Centraal Museum Balthasar van der Ast Bloemen in een Chinese vaas, 1623 Den Haag, Mauritshuis
  27. 27. Jan Davidsz de Heem Portret van Willem III in bloemenkrans, ca 1660 Lyon, Musée des Beaux-Arts Jan Davidsz de Heem Miraculeuse miskelk in een nis met bloemen, 1648 Wenen, Kunsthistorisches Museum
  28. 28. Daniel Seghers, S.J. Bloemencartouche rond beeld van Willem III, ca. 1660 Den Haag, Mauritshuis Daniel Seghers, S.J. en Thomas Willeboirts Bosschaert Bloemencartouche met Mariabeeld, 1645 Den Haag, Mauritshuis
  29. 29. Jan van Call Het Huygenshuis en het Mauritshuis, ca. 1690 Den Haag, Haags Gemeentearchief
  30. 30. Twee bloemstillevens van de Utrechtse Protestant Jan Davidsz de Heem Twee bloemstillevens van de Antwerpse Jezuiet Daniël Seghers “It … seems to me … that the great majority of paintings made [in the northern Netherlands] between about 1620 and 1670 … had very little to do with what was happening elsewhere and that the very special circumstances of the north Netherlands led to the creation of an art which is strikingly different from the art of elsewhere in Western Europe.” Christopher Brown
  31. 31. Giambologna Zelfportretten, ca. 1600 Amsterdam, Rijksmuseum Mons (Bergen) Rome Florence Praag “De beroemdste beeldhouwer van Europa”
  32. 32. Jean Boulogne De Sabijnse maagdenroof, 1583 en Hercules overwint Nessus, 1599 Florence, Loggia dei Lanzi
  33. 33. “Giambologna would eventually graft an understanding of the formal aspect of Michelangelo's statuary onto a thorough reappraisal of Greco-Roman sculpture. By around 1570, when Giambologna was living in Florence, he had become the most influential sculptor in Europe.”
  34. 34. Adriaen de Vries Buste van Keizer Rudolf II, 1603 Wenen, Kunsthistorisches Museum
  35. 35. Roelant Savery Dorpskermis, 1606 St. Petersburg, Hermitage Roelant Savery Studie voor Dorpskermis, ca. 1605 Wenen, Albertina
  36. 36. “Network of the Helman dynasty” uit Isabella di Lenardo “Carlo Helman, merchant, patron and collector, and the role of family ties in the Antwerp-Venice migrant network,” Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 63 (2013), Kunst en migratie: Nederlandse kunstenaars op drift, 1400-1750, Leiden/ Boston (Brill) 2014
  37. 37. http://www.vondel.humanities.uva.nl/ecartico/ Marten Jan Bok Walter Liedtke Eric Jan Sluijter
  38. 38. Joachim von Sandrart 1675 Roger de Piles 1699 Filippo Baldinucci 1738
  39. 39. Joachim von Sandrart 1606-1688 Roger de Piles 1635-1709
  40. 40. Hoofddoel van dit project is de regio-gewijze, wetenschappelijke ordening, analyse en ontsluiting van de meer dan 10.000 Nederlandse en Vlaamse schilderijen in Italiaans openbaar bezit. Daarmee wordt dit voor een belangrijk deel onbekende maar fundamentele onderdeel van het Nederlandse en Belgische culturele erfgoed dat naar Italië werd geëxporteerd of daar ter plekke werd geproduceerd, toegankelijk gemaakt en in woord en beeld vastgelegd voor de internationale wetenschap en een groter publiek door middel van een regiogewijs opgezette, engelstalige publicatie. Deel I gewijd aan de regio Ligurië met 441 schilderijen werd in 1998 gepubliceerd. Deel II met 909 schilderijen in Lombardije verscheen in twee afzonderlijke banden in 2001-2002. Deel III gewijd aan Piemonte, 1063 schilderijen omvattend, verscheen in 2012. Deel V (Toscane) is in voorbereiding.
  41. 41. Gerrit van Honthorst Christus voor Caiaphas, ca. 1617 272 x 183 cm. London, National Gallery
  42. 42. Vincenzo Giustiniani (1564-1637)
  43. 43. Een deel van de 300 schilderijen en 1200 beelden van Vincenzo Giustiniani werd in de jaren 1630 in prent uitgegegeven, onder toezicht van Joachim von Sandrart, een leerling van Gerrit van Honthorst. Onder de graveurs die hieraan werkten waren de Nederlanders Cornelis Bloemaert, Reinier Persijn, Theodoor Matham en Nicolaas Régnier. Cornelis Bloemaert naar Titiaan Madonna en kind met Johannes de Doper, jaren 1630 London, British Museum
  44. 44. Geijkt beeld Fiamminghi in Roma Kunstenaar kleine ondernemer In dienst van een opdrachtgever Burgerlijke klanten Hoogadellijke beschermheren Seculier Afhankelijk van kerkelijke protectie Onderwerpen uit het dagelijks leven De grote iconografische traditie
  45. 45. Gerrit van Honthorst Vrolijke Vioolspeler, 1623 Amsterdam, Rijksmuseum Gerrit van Honthorst Granida en Daifilo, 1625 Utrecht, Centraal Museum
  46. 46. Abraham Bloemaert De parabel van de zaaier, 1624 Baltimore, Walters Art Gallery Abraham Bloemaert De voorspraak van Christus en Maria, 1615. 430 x 310 Den Bosch, Sint Janskathedraal
  47. 47. Pieter Saenredam Het koor, met hoofdaltaar, van de Sint Janskathedraal, Den Bosch Tekening 1632 London, British Museum Schilderij 1646 Washington, National Gallery of Art
  48. 48. Pieter Saenredam Tekening van een gebrandschilderd glas in de Sint Janskathedraal, Den Bosch, 1632 Den Bosch, Noordbrabants Museum ------- De Buurkerk, Utrecht, 1644 London, National Gallery
  49. 49. Genoa, Santa Maria Assunta in Carignano Amsterdam, stadhuis op de Dam
  50. 50. 1481: Fonds voor constructie gelegateerd door Bandinello Sauli. 1549: Ontwerp opgedragen door Bendinello Sauli aan Galeazzo Alessi. 1552: Eerste steen gelegd. 1603: Koepel klaar. 1722: Carillon geïnstalleerd in opdracht van Domenico Sauli. Gevel bijna klaar. Einde 19de eeuw: Bouw afgerond. «Iniziata intorno alla metà del Cinquecento, la sua costruzione si protrasse fino all'inizio del secolo seguente, ma i lavori continuarono anche nei secoli successivi, per questo nel linguaggio popolare divenne proverbiale l'espressione "A l'è comme a fabrica de Caignan" ("è come la fabbrica di Carignano") per indicare un'impresa interminabile.»
  51. 51. “Ritratto di Rembrans Fiammingo”, late jaren 1660, in de collectie van Cardinaal Leopoldo de’ Medici, aangeschaft in de vroege jaren 1670. Florence, Uffizi Cardinaal Francesco Maria Sauli, die in 1666 opdracht gaf aan Rembrandt een altaarstuk te schilderen voor de familiekerk in Genoa. Particuliere verzameling
  52. 52. Rembrandt Madonna en kind in de wolken, 1641 (in spiegelbeeld) London, British Museum Federico Barocci Madonna en kind in de wolken, 1568 New York, Metropolitan Museum of Art
  53. 53. Willem Hondius naar Pieter Dankerts de Rij Prinses Cecilia Renata van Oostenrijk, koningin van Polen, 1645 Kraków, Czartoryski Museum
  54. 54. Romeyn de Hooghe Jan III Sobieski, koning van Polen, Groothertog van Litouwen, te paard 1674 Amsterdam, Rijksmuseum
  55. 55. Romeyn de Hooghe naar een tekening van Francesco Gratta Intocht in Kraków van Jan III Sobieski voor zijn kroning (1676), 1675! Particuliere verzameling
  56. 56. Romeyn de Hooghe Graaf Stanislaus Potocki verongelukt, 1678 Amsterdam, Rijksmuseum
  57. 57. Willem Hondius Portret van Jan II Kasimierz Amsterdam, Rijksmuseum
  58. 58. Willem Hondius Allegorie op de vrede gesloten door Jan II Kazimierz in 1634, 1649 Amsterdam, Rijksmuseum
  59. 59. Kasteel Kronborg Simon van der Passe Christiaan IV van Denemarken, 1633 Amsterdam, Rijksmuseum
  60. 60. Crispijn de Passe II Dubbelverloving tussen Frederik van Denemarken en Anna van Brandenburg, Keurvorst Joachim van Brandenburg en Elisabeth van Denemarken, 1502, na 1637 Copenhagen, Koninklijk Prentenkabinet
  61. 61. Simon van de Passe Ceremonieel portret van Magdalena van de Passe, beroemde dochter van Crispijn van de Passe I, op haar 50ste, 1630 London, British Museum Willem van de Passe Christian IV van Denemarken en zijn zoon Frederik Christiaan, 1620- 1630 London, British Museum
  62. 62. De lancering van Gerson Digital: Denmark wordt in Copenhagen op 24 juni gemarkeerd door een symposium in het Statens Museum. Inschrijving tot 16 juni.
  63. 63. Does this mean that it was primarily the Dutch more than the Germans, French or Italians who – directly or indirectly – contributed to the Danish cultural heritage of the 16th and 17th centuries?4 That does indeed appear to be the case, especially with respect to architecture, sculpture and painting. However, the precious objects in the treasury of Rosenborg Castle were primarily made by German artists.5 Nevertheless Italian art was especially highly esteemed at the Danish court, and Danish artists, or ones active there, were often sent to Italy on a royal stipend or else undertook the journey south on their own initiative. There was also a clear preference for paintings by Dutch and Dutch-trained artists who had been to Italy and who could present themselves as artists of international allure.6 Uit Gerson Digital: Denmark
  64. 64. Simon van de Passe Anne van Denemarken, koningin van de Verenigde Koninkrijk, 1616 London, British Museum Willem Hondius Prinses Cecilia Renata van Oostenrijk, koningin van Polen, 1645 Warschau, Nationaal Museum “Thomas DaCosta Kaufmann describes ‘the phenomenon by which […] Netherlanders stand in for Italians, and spread the Renaissance to other countries.’” Gerson Digital: Denmark
  65. 65. Het zelf De ander Binnengrenzen Protestants Katholiek Zeventiende eeuw Middeleeuwen De noordelijke provincies De zuidelijke provincies Schilderkunst Beeldhouwkunst Buitengrenzen De Nederlanden Het hof in Praag Het transalpijnse Het cisalpijnse Nationale identiteit Internationale identiteit Een aantal van de verkende grenzen van goud
  66. 66. • “It … seems to me … that the great majority of paintings made [in the northern Netherlands] between about 1620 and 1670 … had very little much to do with what was happening elsewhere and that the very special circumstances of the north Netherlands led only in small measure to the creation of an art which is strikingly different from the art of elsewhere in Western Europe.”

De grenzen van goud: kunst in de Nederlandse Gouden Eeuw De onvergelijkbare prestaties van Nederlandse kunstenaars in de Gouden Eeuw zijn legendarisch. Maar hoe onvergelijkbaar zijn ze eigenlijk? De bronnen waaruit Nederlandse kunstenaars inspiratie en voorbeelden putten liggen buiten de landsgrenzen. De kunst in de eregalerij van het Rijksmuseum is zichtbaar verwant aan, en soms niet te onderscheiden van, werk van kunstenaars in andere landen. Nederlandse kunstenaars werkten in alle landen van Europa en erbuiten. Toen de zeventiende eeuw voorbij was, ging de productie van hoogwaardige kunst op hoog niveau door. De spreker verkent geografische en chronologische grenzen om de Nederlandse kunst uit de Gouden Eeuw des te scherper in beeld te krijgen. Gary Schwartz is in Brooklyn, New York geboren in 1940. Tussen 1956 en 1965 studeerde hij kunstgeschiedenis aan New York University en Johns Hopkins University in Baltimore. In 1965 kwam hij als Kress Fellow naar Nederland, waar hij gebleven is. Onder zijn publicaties zijn, naast tien andere boeken, standaardwerken over Rembrandt en Pieter Saenredam. Honderden artikelen en wetenschappelijke publicaties verschenen van zijn hand en ook op zijn website: de Schwartzlist. Schwartz is drager van de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor de Geesteswetenschappen.

Views

Total views

1,550

On Slideshare

0

From embeds

0

Number of embeds

10

Actions

Downloads

0

Shares

0

Comments

0

Likes

0

×