SlideShare a Scribd company logo
1 of 24
Download to read offline
De Ruggie Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten
                                     Een praktische handleiding




                               CNV & MVO
                 Wat doe jij aan mensenrechten binnen je bedrijf, branche of sector?

                                                                                       1



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 1                                             10/15/12 12:02 PM
Vraag:
                                                                 Wat kun jij als vakbondsbestuurder,
                                                                 kaderlid of OR-lid doen tegen schendingen
                       inhoudsopgave                             van mensenrechten door jouw bedrijf in
                                                                 Nederland of daarbuiten? Of beter nog: hoe
                                                                 voorkom jij dat de rechten van werknemers
                       De Ruggie PRinciPes
                                                                 worden geschonden?
                       Wat? (pagina 5)
                       Waar hebben we het eigenlijk over?
                       De Ruggie Principes in het kort.

                       inhoud? (pagina 6 en op de voorflap)
                       De belangrijkste principes voor het
                       bedrijfsleven die jij kunt gebruiken.

                       Kenmerken? (pagina 7)
                       Waarin onderscheiden de principes zich?

                       Waarom? (pagina 10)
                       De principes worden steeds bekender
                       én belangrijker. En dus zinvoller
                       voor vakbondsbestuurders, OR- en
                       kaderleden.

                       Zelf aan de slag! (pagina 11)
                       Handige stappenplannen helpen je op
                       weg.

                       cnV internationaal? (pagina 18)
                       Je staat er niet alleen voor,                Antwoord:
                       CNV Internationaal biedt ondersteuning.
                                                                    De Ruggie Principes geven je een
                                                                    internationaal geaccepteerd en vooral
                       Voorbeelden uit de praktijk (pagina 19)
                       Goed voorbeeld doet goed volgen.
                                                                    bruikbaar handvat om misstanden aan
                                                                    de kaak te stellen én te voorkomen.




        2



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 2                                                                        10/15/12 12:21 PM
inleiding
                             eeN belaNgRijK hulPMiDDel

                             Herken je deze situatie? Al jarenlang onderhandel je   Duurzaamheid en internationale solidariteit behoren
                             met een groot Nederlands bedrijf, dat inmiddels ook    tot onze kernwaarden. We vinden het belangrijk dat
                             stevig voet aan de grond heeft gekregen in de ‘lage    mensenrechten van werknemers wereldwijd worden
                             lonenlanden’. Je onderhandelt over cao-afspraken       gerespecteerd.
                             en het lukt je om goede afspraken te maken over
                             lonen en arbeidsomstandigheden voor werknemers         Maar meer factoren spelen een rol. Werknemers
                             in Nederland. Je bent tevreden. Totdat je hoort dat    in Nederland worden steeds kritischer. In een door
                             het bedrijf in Nederland de zaakjes wel voor elkaar    internet steeds kleiner wordende wereld weten
                             heeft, maar dat het er in de fabrieken in Macedonië    werknemers heel goed wat er aan de andere kant
                             of Indonesië minder rooskleurig aan toe gaat. Wat      van onze aardbol te koop is. En dus ook in welke
                             doe je?                                                omstandigheden mensen in andere werelddelen
                                                                                    werken. Als een werkgever duurzaam en Maat-
                             Als vakbondsbestuurder heb je een bijzondere           schappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) hoog in
                             verantwoordelijkheid binnen je bedrijf, sector of      het vaandel heeft staan, heeft dat zondermeer een
                             bedrijfstak: je beschermt en bevordert arbeidsrech-    positief effect op het imago van het bedrijf. Jij kunt
                             ten. Het is zeker niet makkelijk om misstanden bij     daar iets mee!
                             buitenlandse afdelingen van Nederlandse bedrijven
                             aan de kaak te stellen. Nog moeilijker is het om       In het kader van preventie kun jij als bestuurder,
                             het bedrijf aan te spreken op ‘vervelende’ zaken die   kaderlid of OR-lid aandacht vragen voor thema’s als
                             elders in de productieketen spelen.                    milieu, duurzaam consumeren (catering), duurzaam
                                                                                    inkoopbeleid, duurzaam produceren, outsourcing,
                             Toch kun jij hierin vanuit je CNV-achtergrond wél      ketenverantwoordelijkheid, het respecteren van
                             een belangrijke rol spelen. Uiteraard richt jij je     mensen- en werknemersrechten wereldwijd. Het
                             als CNV-bestuurder, kaderlid of lid van de onder-      gaat daarbij vooral om het welzijn van mensen bin-
                             nemingsraad in eerste instantie op je leden of je      nen een bedrijf, sector of branche. Maar zeker ook
                             collega’s; de werknemers van een bedrijf in Ne-        over de mensen die via toeleveringsketens aan het
                             derland. Maar het CNV werkt met oog voor mens          bedrijf of de bedrijfstak verbonden zijn.
                             en omgeving en kijkt verder dan de landsgrenzen.                                                          >



                                                                                                                                                 3



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 3                                                                                                       10/15/12 12:03 PM
Binnen het CNV is MVO een vast onderdeel van de            Deze folder gaat over die Ruggie Principes. Op de
                   Algemene Arbeidsvoorwaarden Nota (AAVN). De                komende pagina’s vind je geen lange verhalen over
                   richtlijnen in deze AAVN kunnen je helpen bij het          de achtergronden, maar een praktische handleiding
                   aankaarten van MVO bij werkgevers in Nederland en          over de mogelijkheden die je met deze principes nu
                   daarbuiten.                                                in handen hebt gekregen. Je krijgt tips,
                                                                              ideeën en voorbeelden om zelf
                                                                                                                          Het CNV werkt
                   Het CNV richt zich vooral op de sociale aspecten van       cao-afspraken te maken over
                                                                                                                     met oog voor mens en
                   het internationaal ondernemen. Zijn de materia-            MVO. En om als bestuurder,
                                                                                                                  omgeving en kijkt verder
                   len die hier verwerkt of verhandeld worden op een          kaderlid of OR-lid actie te on-    dan de landsgrenzen.
                   sociaal verantwoorde manier geproduceerd? Hoe              dernemen bij misstanden in       Duurzaamheid en interna-
                   is het gesteld met de arbeidsverhoudingen binnen           een buitenlands onderdeel       tionale solidariteit behoren
                   een bedrijf of sector? Zorgt een onderneming bij           van de productieketen.          tot onze kernwaarden.
                                                                                                                We vinden het belangrijk
                   activiteiten in het buitenland voor bepaalde mini-
                                                                                                                 dat mensenrechten van
                   male omstandigheden en werkt zij aan verbetering           Veel succes!                         werknemers wereldwijd
                   daar waar misstanden zijn? Er bestaan verschillende                                                worden gerespec-
                   internationale verdragen, richtlijnen en instrumen-                                                     teerd.
                   ten op dit gebied. Voor het CNV zijn er daarbij enkele         Decent Work agenda?
                   leidend, namelijk de Universele Verklaring van de              Het concept ‘Decent Work’ is
                   Rechten van de Mens, de ILO-verdragen (arbeids-                geïntroduceerd door de ‘International
                                                                                  Labour Organisation’ (ILO). Het concept is
                             normen vastgesteld door de International
                                                                                  gebaseerd op het idee dat werk een bron is
                                    Labour Organisation, de VN-organisa-
                                                                                  voor persoonlijke waardigheid. Werk zorgt
             MVO staat                 tie voor arbeid), de ILO tripartiete
                                                                                  dat mensen in de behoeften van hun gezinnen
             steeds hoger op de           verklaring inzake multinationale        kunnen voorzien. Ook verzekert werk hen van
             agenda bij bedrijven.         ondernemingen en de richtlij-          inkomen bij ziekte of pensioen. Maar het moet
             Er is alle reden om hier
                                            nen van de OESO voor multi-           wel gaan om werk waarbij zij rechtvaardig
             als bestuurder over mee
                                            nationale ondernemingen. In           worden behandeld en waarbij hun rechten
             te praten. Over MVO in
             Nederland, maar ook            2011 is daar de UN Protect,           worden gerespecteerd. De Decent Work
             in de internationale           Respect and Remedy Frame-             agenda van de ILO richt zich dan ook op:
             toeleveringsketen van         work bijgekomen; ook wel de            •	 het bevorderen van de fundamentele
             het bedrijf.                Guiding Principles van John                 rechten van werknemers;
                                      Ruggie genoemd. In het Neder-               •	 het creëren van passende werkgelegenheid
                                                                                     voor mannen en vrouwen, het verbeteren
                                  lands: de Ruggie Principes.
                                                                                     van de sociale bescherming en het
                                                                                     versterken van de sociale dialoog.



        4



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 4                                                                                                       10/15/12 12:03 PM
Het wat, hoe & waarom




           “Met de komst van de Ruggie Principes worden bedrijven aangesproken op
           hun verantwoordelijkheid. Ook de vakbond – actief binnen sectoren, branches en
           bedrijven – heeft de verantwoordelijkheid om duurzame bedrijfsvoering in Nederland
           aan te kaarten. Het CNV gaat voor het welzijn van werkenden in Nederland, maar
           indirect ook voor mensen die via toeleveringsketens aan het bedrijf gelieerd zijn.”
            Roel Rotshuizen, algemeen secretaris CNV Dienstenbond

                                                                                                    5



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 5                                                           10/15/12 1:18 PM
1.1 Wat zijn de Ruggie Principes voor bedrijfsleven en mensenrechten?

                  De ‘Ruggie PRinciPes’                                    gezegd: stel dat er ondanks alle              In totaal zijn er
                  De nieuwe United Nations Guiding Principles on           inspanningen toch rechten                31 Ruggie Principes.
                  Business and Human Rights (in het Nederlands:            worden geschonden, wat dan?            Je vindt ze op de website
                                                                                                                 van CNV Internationaal:
                  VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten)        (principe 25 tot en met 31)
                                                                                                               www.cnvinternationaal.nl/
                  worden meestal kortweg aangeduid als de Ruggie
                                                                                                                           mvo
                  Principes, naar hun ontwerper John Ruggie. De
                                                                           De geDachte eRachteR               In deze folder beperken we
                  principes beschrijven de plicht van overheden                                                 ons tot de belangrijkste in
                                                                           De gedachte achter de
                  en de verantwoordelijkheid van bedrijven om                                                      vakbondsperspectief.
                                                                           principes is als volgt:
                               mensenrechten te respecteren. Deze
                                                                           voorkomen is beter dan genezen.
                                 overheidsplicht en deze bedrijfs-
                                                                           Als mensenrechtenschendingen
               We hebben           verantwoordelijkheid bestaan
                                                                           ondanks alle inspanningen uit de delen 1
               het liever           onafhankelijk van elkaar. Dit
                                                                           en 2 toch voorkomen, dienen ze te worden verholpen
               over de ‘Ruggie      is goed om te weten! Want het
               Principes’; kort                                            volgens de principes uit deel 3.
                                    betekent dat bedrijfsleven en
               en duidelijk!
                                    overheden zich niet langer achter
                                                                           niet binDenD, maaR ook niet vRijblijvenD
                                   elkaar mogen verschuilen als het
                                                                           De Ruggie Principes zijn niet bindend. Een
                                 gaat om mensenrechten.
                                                                           gebrekkige naleving door overheden en/of bedrijven
                                                                           levert geen directe straf op. Maar vrijblijvend zijn
                  DRie onDeRDelen
                                                                           ze zeker ook niet. De principes zijn gebaseerd op
                  In totaal zijn er 31 Ruggie Principes. Deze zijn op te
                                                                           internationaal erkende richtlijnen en verdragen. De
                  splitsen in drie gedeelten:
                                                                           principes zijn daarnaast unaniem aangenomen door
                                                                           de VN mensenrechtenraad en gelden voor alle VN-
                  Deel 1 > De eerste principes gaan over de plicht
                                                                           landen. Ze hebben daarmee een hoog aanzien. En
                  van overheden (principe 1 - 10).
                                                                           dat betekent dat gebrekkige naleving zowel politieke
                                                                           als maatschappelijk gevolgen kunnen hebben, op z’n
                  Deel 2 > Daarna komen de principes over de
                                                                           minst op het punt van reputatie.
                  verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. (principe
                                                                           Maar dat niet alleen. Naar verwachting worden
                  11 tot en met 24)
                                                                           de principes de komende jaren in steeds meer
                                                                           nationale en internationale regelgeving opgenomen.
                  Deel 3 > Het derde deel bevat ‘effectieve
                                                                           Zo worden de principes dus ook steeds dwingender.
                  mechanismes voor genoegdoening van slachtoffers
                                                                           Misschien is het daarom beter om te zeggen: nog
                  van mensenrechtenschendingen’. Simpeler
                                                                           niet bindend, en zeker niet vrijblijvend.


        6



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 6                                                                                                        10/15/12 1:06 PM
1.3 Wat zijn de krenten uit de pap?

                                                                                    ONDeRgReNs ligt iN ilO-KeRNVeRDRageN
                                                                                    Arbeidsrechten zijn mensenrechten, maar
                              Arbeidsrechten zijn mensenrechten: op het werk.
                                                                                    dan op het werk. De Ruggie Principes
                                                                                    verwijzen nadrukkelijk naar de                 ILO
                            1.2 Wat staat er in de Ruggie Principes?                ILO- kernverdragen als onderdeel         kernverdragen
                                                                                    van het internationaal erkende        geven de
                            Voor jou als vakbondsbestuurder, kader- of OR-lid       mensenrechtenpakket.               ondergrens aan,
                                                                                    Hiermee onderstrepen de           waar bedrijven
                            zijn vooral de bedrijfsprincipes zinvol. En dat zijn
                                                                                                                       zich minimaal aan
                            er nogal wat! Want ruim de helft van de 31 Ruggie       nieuwe Ruggie Principes dat
                                                                                                                         moeten houden.
                            Principes is gericht op de verantwoordelijkheid van     de ILO-kernverdragen een
                            bedrijven om mensenrechten te respecteren.              ondergrens aangeven, waaraan
                                                                                    het bedrijfsleven zich dient te
                            FuNDaMeNteel Deel                                       houden.
                            De principes 11 tot en met 15 vormen het
                            fundamentele deel van deze ‘bedrijfsprincipes’.         beDRijVeN ZijN ZelF VeRaNtWOORDelijK
                            Eigenlijk gaat het ons als vakbond hier om. Deze        De Ruggie Principes maken bedrijven
                            principes beschrijven de normatieve basis.              verantwoordelijk voor de bescherming
                                                                                    van mensenrechten, los van de plicht van
                                           OPeR
                                           OPeRatiONeel Deel                        overheden. Dat maakt de principes bijzonder
                                             De resterende ‘bedrijfsprincipes’      ten opzichte van al langer bestaande richtlijnen
                      De officiële tekst      (16 tot en met 24) werken de          voor MVO. Anders gezegd: de Ruggie Principes
                      van de principes is       fundamentele principes verder       zijn een aanvulling op MVO-richtlijnen en gaan
                      in het Engels. Aan de      uit. Dit operationele deel geeft   zelfs nog een stap verder. Bedrijven kunnen
                      binnenkant van de kaft     in feite aan hoe bedrijven         nu ook internationaal worden aangesproken,
                      van deze handleiding       hun verantwoordelijkheid           zij kunnen zich niet langer verschuilen achter
                      hebben we ze voor je      daadwerkelijk kunnen vormgeven.     nationale en lokale wetgeving. Bedrijven zijn
                      samengevat in het                                             voortaan dus zelf verantwoordelijk voor het
                      Nederlands.                                                   beschermen van mensenrechten.




                                                                                                                                             7



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 7                                                                                                  10/15/12 12:03 PM
De Ruggie
                                                                                                                          Principes keren de
                                                                                                                        bewijslast om: niet
                KeteNVeRaNtWOORDelijKheiD                                 Vakbondsbestuurders, kaderleden
                                                                                                                      het slachtoffer moet
                De verantwoordelijkheid van bedrijven voor                en OR-leden kunnen pleiten voor
                                                                                                                      bewijzen dat het bedrijf
                mensenrechtenschendingen gaat volgens de Ruggie           een klachtenloket. Bij zo’n loket            fout zat, maar het
                Principes zover als de impact van de bedrijfsvoering      kunnen werknemers binnen het                   bedrijf moet bewijzen
                                  reikt. Hiermee heeft het principe       bedrijf een klacht indienen en/of om              dat het goed zit.
                                      van ‘ketenverantwoordelijkheid’     genoegdoening vragen.
             Dankzij de
                                         internationale erkenning
             Ruggie Principes
                                           gekregen. Een individueel
             zijn bedrijven voortaan
                                            bedrijf draagt volgens        LET OP!
             zélf verantwoordelijk
                                            de principes dus              Klachtenmechanismen zijn effectief in een open, prettige
             voor het beschermen
                                            verantwoordelijkheid          werkomgeving. In veel landen en bedrijven zal dit niet reëel
             van mensenrechten.
                                            voor het reilen en zeilen     zijn. Ook moet je ervoor waken dat een bedrijf met een
             Verschuilen achter
                                                                          klachtenmechanisme niet de vakbond buiten spel zet. De Ruggie
             nationale en lokale            van haar (contractuele)
                                                                          Principes erkennen dat risico. Dus houd als vakbondsbestuurder
             wetten is er niet             partners, inclusief
                                                                          de vinger aan de pols!
             meer bij.                   dochterondernemingen en
                                                                          Functioneert het klachtenmechanisme naar behoren? Pleit dan
                                      toeleveranciers. Ook dat maakt de   voor opvolging van de klachten via dialoog met diverse partijen,
                                  Ruggie Principes bijzonder.             waaronder de vakbond.

                                  Due DiligeNCe
                                    Een ander kenmerkend aspect van       eeN VOORbeelD
             De verant-
             woordelijkheid van       de Ruggie Principes is het due      In Prilep (Macedonië) bezocht CNV Internationaal via
             het bedrijfs-leven        diligence concept. Dit betekent    vakbondspartner UNASM het bedrijf Comfy Angel.
             houdt niet op bij de      dat bedrijven moeten voorkomen     Zij maken dekbedden, kussens en bedlinnen voor
             bedrijfsmuur.             dat zij het risico lopen in hun    de Engelse markt. De HR-dame van Comfy Angel
                                       bedrijfsvoering (zelf of via hun   vertelde uitvoerig hoe goed het bedrijf met personeel
                                      bedrijfsrelaties) mensenrechten     omgaat. Inderdaad, er was gedacht aan mondkapjes,
                                   te schenden. Gaat het onverhoopt       een werktijdenschema, brandveiligheid en in de
                                toch mis? Dan moet het bedrijf er alles   kantine hing een klachten- en ideeënbox. Op de
               aan doen om de schending te minimaliseren én te            vraag of er ook sprake was van vakbondsactiviteiten,
               repareren. De bewijslast is dus omgedraaid: waar           reageerde zij dat die helemaal niet nodig waren.
               eerst een slachtoffer moest bewijzen dat het bedrijf       Werknemers konden immers bij haar terecht en als
               fout zat, moet nu het bedrijf bewijzen dat het goed zit.   bedrijf hadden ze toch een klachten- en ideeënbox?
                                                                          Dat zou afdoende moeten zijn, vond ze… Maar dat is
                KlaChteNMeChaNisMeN                                       het natuurlijk niet. Houd als vakbondsbestuurder,
                De Ruggie Principes sporen bedrijven aan om               kaderlid of OR-lid de vinger aan de pols! Een vakbond
                klachtenmechanismen voor werknemers en hun                zou altijd aanwezig moeten zijn.
                gemeenschappen op te zetten.


        8



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 8                                                                                                           10/15/12 12:03 PM
9



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 9   10/15/12 1:16 PM
Bedrijven,
                                                                                                                           groot en kleiner
                 1.4 Waarom zijn de principes zo belangrijk?                                                             hechten publiekelijk
                                                                                                                        waarde aan de
                                                                                                                        Ruggie Principes.

                 De Ruggie Principes zijn om meerdere redenen
                 van belang voor Nederlandse bedrijven. Als
                 vakbondsbestuurder, kaderlid of OR-lid kun je deze
                 redenen als sterke argumenten inzetten bij het
                 pleidooi voor naleving van de Ruggie Principes
                 (en natuurlijk MVO):

                  1 > steeDs VaKeR ONDeRDeel VaN
                  (iNteR)NatiONaal beleiD
                  De Nederlandse regering en de Europese Unie               het gOeDe VOORbeelD
                  ondersteunen de Ruggie Principes en dragen deze           De Rijksoverheid geeft het goede voorbeeld met
                  ook actief uit. Het resultaat is dat de overheid steeds   de ambitie om bij alle inkopen duurzaamheid
                  vaker van bedrijven gaat verlangen dat ze aan de          als criterium mee te nemen. Bij provincies en
                             Ruggie Principes voldoen. Verder zijn de       waterschappen is de ambitie om bij 50 procent
                                principes inmiddels ook verwerkt in         van de inkopen op duurzaamheid te letten, voor
              De Ruggie            de richtlijnen voor multinationale       gemeenten ligt dat streven op 75 procent. Alle
              Principes zijn        ondernemingen van de OESO, de           partijen streven naar 100 procent in 2015. Zo krijgt
              inmiddels een          Organisatie voor Economische           de markt van duurzame producten en diensten
              begrip en worden       Samenwerking en Ontwikkeling.          een stevige impuls.
              internationaal         Daardoor is het nu mogelijk een
              erkend.
                                    klachtenprocedure te starten tegen
                                  een bedrijf dat de OESO-richtlijnen (en   3 > iN De PRijZeN Met MVO-beleiD
                               daarmee de Ruggie Principes) schendt.        Met aandacht voor MVO zijn ook prijzen te winnen.
                                                                            Het meedingen in wedstrijden kan zelfs tot mooie
                 2 > PROFileRiNg                                            bedragen of echte investeringen leiden. Want vaak
                 Niet alleen toonaangevende multinationale                  is dat de beloning. Wat ook absoluut zeker
                 ondernemingen spreken uit dat zij de Ruggie                is: positieve (en vaak gratis) publiciteit
                 Principes ondersteunen. Ook steeds meer                    als een initiatief eenmaal is                     Het goede
                 ondernemers in het midden- en kleinbedrijf                 genomineerd. Voor veel bedrijven             voorbeeld geven,
                 nemen de principes op in hun MVO-beleid. Met de            is dat heel wat waard. Het kan             wordt vaak beloond.
                 principes kunnen bedrijven zich positief profileren.       dus geen kwaad om het idee van           Er bestaan talloze
                 Zij stralen immers uit: ‘Wij maken actief werk             meedoen aan zo’n wedstrijd te            wedstrijden. Een prijs
                 van mensenrechten.’ Daarmee trekken bedrijven              opperen! Zeker als er in jouw              betekent op z’n minst
                 gemotiveerde werknemers aan én maken zij zichzelf          bedrijf, sector of branche echt              free publicity!
                 interessanter bij (internationale) investeerders.          goede MVO-initiatieven zijn.


        10



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 10                                                                                                         10/15/12 12:03 PM
Aan de slag




                     “MVO is een vast onderdeel in onze Algemene Arbeidsvoorwaarden Nota.
                     Het is belangrijk dat bestuurders en kaderleden MVO aankaarten binnen
                     bedrijven en sectoren. De Ruggie Principes geven hiervoor concrete
                     handvatten.” Arend van Wijngaarden, voorzitter CNV Vakmensen


                                                                                                11



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 11                                                      10/15/12 1:17 PM
De Ruggie Principes kun je in veel
                 2.1 De Ruggie Principes, wat kun jij ermee?                          verschillende situaties inzetten vanuit diverse
                                                                                      rollen als bestuurder, OR-lid en / of kaderlid



                  bestuuRDeR / ONDeRhaNDelaaR
                  Als onderhandelaar kun jij tijdens cao-onderhandelingen
                  kwesties op de agenda plaatsen, maar denk vooral ook
                  aan het periodieke overleg met een bedrijf om MVO aan
                  de orde te stellen.


                                                                                        OR-liD
                                                                                        Als OR-lid heb je ook periodiek
                                                                                        overleg met de werkgever. Ook dan
                                                                                        kun je MVO als agendapunt agenderen

                   KaDeRliD
                   Als kaderlid heb je de mogelijkheid om bij cao-onderhandelingen
                   inbreng te geven of om onderwerpen aan te dragen bij de OR of de
                   vertegenwoordiger van jouw bond.




                    Wanneer vraag je aandacht voor sociale MVO-             -   Het verbeteren van het MVO-beleid van het
                    kwesties die buiten Nederland spelen? Dat kan               bedrijf (zie principes 12 en 16).
                    bijvoorbeeld bij:
                                                                            -   Het versterken van de onderhandelingspositie
                    -    Het aankaarten van een bestaande schending             in tijden van herstructurering (zie principes 17,
                         van arbeidsrechten in de internationale                18 en 20).
                         bedrijfsstructuur of toeleveringsketen van een
                         Nederlands bedrijf (zie principes 17, 18 en 19).   -   Het inbrengen van een MVO-paragraaf in cao’s.

                    -    Het verzamelen van informatie over de naleving     -   Het zoeken naar nieuwe leveranciers.
                         van arbeidsrechten door het bedrijf en haar
                         bedrijfsrelaties (zie principes 15 en 21).         -   Het plannen voor offshoring/outsourcing.



        12



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 12                                                                                                 10/15/12 12:03 PM
2.2 Zelf aan de slag

                              De Ruggie Principes bieden vakbondsbestuurders, kaderleden en OR-leden een nieuw hulpmiddel. Maar
                              hoe benut je dit nieuwe hulpmiddel? Het volgende stappenplan helpt je op weg. Voor elke genoemde
                              situatie staat omschreven wat je wanneer kunt doen. En wat erbij komt kijken.



                              staP 1: Verzamelen van informatie
                              Doel: inzicht verkrijgen in hoe een bedrijf zich inzet
                              voor het respecteren van de mensenrechten.



                              Stap 1a: Vraag een gesprek aan met het                   Stap 1b: Leg jouw positie uit. Vertel waarom je het
                              management van bedrijf X, voor een toelichting op        gesprek aanvraagt.
                              de mensenrechten due diligence procedures.
                                                                                       > Een bedrijf kan een gesprek maar op één
                             > De Ruggie Principes steunen je bij dit verzoek.         manier weigeren, namelijk door de vakbond niet als
                             De principes stellen namelijk dat bedrijven moeten        belanghebbende aan te merken. Als dit gebeurt,
                             onderzoeken én laten zien (letterlijk: to know and        schiet CNV Internationaal je graag te hulp.
                             show) dat ze zich verantwoordelijk gedragen, dat ze
                             mensenrechtenschendingen vermijden en waar nodig          Stap 1c:
                             aanpakken en verhelpen. Volgens de Ruggie Principes       Informeer je achterban over (de resultaten van)
                             moeten bedrijven over hun mensenrechtenaanpak             je actie. Vaak is het zinvol om hen ook bij de
                                    zodanig communiceren, dat belanghebbenden          voorbereiding op het gesprek te betrekken.
                                        genoeg informatie hebben om de aanpak
                       Je vindt het       van het bedrijf adequaat te beoordelen.      > Voor de Ondernemingsraad is vaak een belangrijke
                       overzicht van                                                   rol weggelegd. Zowel wanneer het gaat om het
                       de stappen ook                                                  aandragen van informatie, als bij het bepalen van
                       op de uitklapbare                                               de meest effectieve wijze waarop de zaak wordt
                       binnenkant van                                                  neergelegd bij de directie. Als vakbondsbestuurder
                       de achterflap
                                                                                       kun je hier je voordeel mee doen. En als OR- en
                                                                                       kaderlid is het goed om je dit te realiseren.




                                                                                                                                                 13



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 13                                                                                                      10/15/12 12:03 PM
staP 2: Verbeteren MVO-beleid
               Doel: verbeteren van het MVO-beleid van bedrijven.



                   Stap 2a: Neem het bestaande MVO-beleid van bedrijf      Stap 2c: Vraag om betrokkenheid bij de formulering
                   X door. Leg het beleid langs de eisen in de Ruggie      van nieuw beleid. Ook hiervoor bieden de Ruggie
                   Principes. Je kunt hiervoor de hulp van                 Principes een goede basis.
                   CNV Internationaal inschakelen.
                                                                           > De Ruggie Principes schrijven voor dat het beleid
                   > De Ruggie Principes stellen minimale eisen aan        ontwikkeld moet worden op basis van relevante
                   mensenrechtenbeleid van bedrijven. Concreet:            expertise. En over die expertise beschik
                   bedrijven moeten de ILO kernverdragen erkennen,         jij! Of in ieder geval je achterban. Ook
                   het beleid moet ondersteund worden door het             hierbij geldt: betrek je achterban
                                                                                                                      CNV
                   topmanagement en consistent zijn met ander              bij wat je doet.
                                                                                                                   Internationaal
                   bedrijfsbeleid. Als aan één van deze voorwaarden niet                                        organiseert
                   is voldaan, bieden de Ruggie Principes                                                      speciale trainingen voor
                   een goede onderhandelingsbasis om                                                           Ondernemingsraden.
                   het MVO-beleid op het gebied van de                                                         ook over hoe jij als OR-lid
                   mensenrechten te verbeteren.                                                                 kunt meepraten over
                                                                                                                  nieuw VO-beleid.
                   Stap 2b: Vraag het bedrijf om het
                   MVO-beleid in lijn te brengen
                   met de Ruggie Principes. Dit
                   kan bijvoorbeeld ook via de
                   Ondernemingsraad.

                   > Het is slim om ook hierbij je
                   achterban te betrekken. Dus als
                   vakbondsbestuurder kun je je
                   kaderleden betrekken of de OR-leden
                   in het bedrijf. Als kaderlid kun je je
                   collega’s deelgenoot maken. Laat hen
                   weten waarmee je bezig bent!




        14



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 14                                                                                                      10/15/12 12:03 PM
staP 3: aankaarten van arbeidsrechtenschending
                            Doel: aankaarten van een misstand op de werkvloer of in de keten



                             Stap 3a: Overleg (als vakbondsbestuurder) met          Stap 3d: Als het bedrijf niet op de hoogte
                             kaderleden en/of OR-leden of er aanwijzingen zijn      was, dan dient het bedrijf alsnog de eigen
                             voor een schending van arbeidsrechten in relatie tot   verantwoordelijkheid (positie) te onderzoeken en
                             het bedrijf.                                           acties te ondernemen.

                             > De schending hoeft niet direct door het bedrijf      > Let op! Het veelgehoorde argument dat het bedrijf
                             zelf veroorzaakt te zijn, maar kan ook plaatsvinden    geen invloed heeft op de situatie bij contractpartners,
                             bij bedrijfspartners of in de keten van het bedrijf.   is achterhaald. Want volgens de Ruggie Principes
                             Contractuele relaties vallen volgens de Ruggie         moet het bedrijf in zo’n geval proberen de invloed te
                             Principes ook onder de verantwoordelijkheid van het    vergroten. Dat kan bijvoorbeeld door de samenwerking
                             bedrijf. Daardoor is het bijvoorbeeld mogelijk om      met andere bedrijven op te zoeken. Ook kan een bedrijf
                             flexwerk aan te kaarten.                               zich niet meer verschuilen achter nationale wetgeving
                                                                                    die indruist tegen de ILO kernverdragen.
                             Stap 3b: Vraag het management in Nederland of en
                             in hoeverre men het risico op deze schending al had    > Tip! Pleit voor oprichting van een klachtenloket.
                             erkend. En welke maatregelen het bedrijf neemt of
                             heeft genomen.                                         Stap 3e: Verzoek het bedrijf om de (lokale) vakbond
                                                                                    op de hoogte te houden van de voortgang van de
                             Stap 3c: Als het bedrijf al op de hoogte was en        ingezette acties.
                             actie onderneemt, beoordeel dan of deze acties de
                             schending daadwerkelijk tegengaan.                     > Volgens de Ruggie Principes is het bedrijf verplicht
                                                                                    om betrokkenen over de voortgang te informeren. Dus
                             > Tip! CNV Internationaal en de CNV-bonden             ook de vakbond en eventueel de Ondernemingsraad.
                             hebben contacten met vakbonden in veel landen. Zij
                             kunnen je helpen met het verzamelen van informatie.    Stap 3f: Houd zelf je eigen achterban ook op de
                             Bijvoorbeeld of er contact kan worden gelegd met       hoogte.
                             vakbonden ter plaatse.
                                                                                    > (Kader)leden en collega’s hier in Nederland mogen
                                                                                    best weten waarvoor jij je hard maakt. Of liever nog:
                                                                                    betrek hen bij wat je doet.




                                                                                                                                                  15



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 15                                                                                                       10/15/12 12:03 PM
16



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 16   10/15/12 1:18 PM
staP 4: Onderhandelingspositie bij reorganisatie
                             Doel: onderhandelingspositie claimen bij een reorganisatie of andere
                             koerswijziging van het bedrijf.


                             Stap 4a: Wijs het management op de eigen
                             verantwoordelijkheid voor het regelmatig in kaart
                             brengen van de mensenrechtenrisico’s.

                             > Dit staat letterlijk in de Ruggie Principes! Het geldt
                             zeker als binnen het bedrijf koerswijzigingen in aantocht
                             zijn. Dit kun je doen als bestuurder, maar zeker ook als
                             kader- of OR-lid.

                             Stap 4b: Wijs het management ook op de eigen
                             verantwoordelijkheid voor ‘betekenisvolle consultatie’
                             met belanghebbenden en mogelijk getroffenen. Bij een
                             reorganisatie zijn dit in ieder geval de werknemers en
                             hun vertegenwoordigers.


                             staP 5: MVO-paragraaf in de cao
                             Doel: opnemen van een MVO-paragraaf in de cao.


                             Stap 5a: Wijs het bedrijf tijdens de cao-                   Stap 5c: Doe een voorstel voor een cao-paragraaf
                             onderhandelingen op de verantwoordelijkheid om              waarin expliciet verwezen wordt naar de ILO-
                             mensenrechtenbeleid te ontwikkelen.                         kernverdragen en de Ruggie Principes.

                             Stap 5b: Wijs het bedrijf op de minimumvereisten voor       > Tip! Een voorbeeld cao-paragraaf is bij
                             dergelijk beleid.                                           CNV Internationaal beschikbaar. Vraag ernaar!

                             > De minimumvereisten zijn: de ILO kernverdragen            Stap 5d: Breng je achterban op de hoogte van je
                             moeten worden erkend, het beleid moet worden                actie. Zij mogen best weten dat jij je inspant voor
                             ondersteund door het topmanagement, het beleid moet         mensenrechtenbeleid in het bedrijf.
                             consistent zijn met ander bedrijfsbeleid en ontwikkeld
                             worden op basis van relevante expertise.


                                                                                                                                                   17



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 17                                                                                                        10/15/12 12:03 PM
2.3 Wat kan CNV internationaal voor je betekenen?

                   CNV Internationaal wil samenwerken met bestuurders, kaderleden en OR-leden. Op deze manier wil
                   CNV Internationaal werknemers in Nederland én in het buitenland met elkaar verbinden en versterken.
                   In deze Ruggie-folder zijn al enkele mogelijkheden de revue gepasseerd. Maar CNV Internationaal kan meer
                   voor jou betekenen. Zeker als het gaat om het promoten van de Decent Work agenda en internationale
                   solidariteit bij Nederlandse bedrijven:


                   MisstaNDeN sigNaleReN
                   > CNV Internationaal kan met behulp van de
                   CNV-partners in het buitenland misstanden in
                   de keten signaleren en deze doorspelen aan                     helPeN beOORDeleN
                   bestuurders, kaderleden en OR-leden.                           > CNV Internationaal kan bestuurders,
                                                                                  kaderleden en OR-leden helpen bij de beoordeling
                                                                                  of het bedrijf voldoet aan de Ruggie Principes.




                   VOORbeReiDeN gesPReKKeN
                   > CNV Internationaal kan helpen bij
                   de voorbereiding van gesprekken (met
                   werkgevers) die gericht zijn op het onder                      best PRaCtiCes aaNDRageN
                   de aandacht brengen van de Ruggie                              > CNV Internationaal kan goede voorbeelden
                   Principes.                                                     aandragen, die bestuurders kunnen gebruiken
                                                                                  in onderhandelingen. De voorbeelden kunnen
                                                                                  ook voor kaderleden en OR-leden zinvol zijn, in
                                                                                  de contacten met de Nederlandse leiding van
                                                                                  het bedrijf.



                    iNDieNeN KlaChteN
                    > CNV Internationaal kan helpen bij het indienen
                    van klachten wanneer het bedrijf niet meewerkt.




        18



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 18                                                                                              10/15/12 12:03 PM
Voorbeelden uit de praktijk




                                                                           19



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 19                                 10/15/12 1:19 PM
3.1 Voorbeelden uit de praktijk

                   Het lukt vakbonden regelmatig om met succes misstanden ergens anders in de wereld aan te kaarten.
                   Een paar voorbeelden die jou als vakbondsbestuurder, kaderlid of OR-lid kunnen helpen:


                    Voorbeeld 1: Shell                                   Voorbeeld 2: Ahold                          Als de Ruggie
                                                                                                              Principes ten tijde van dit
                    Al jarenlang staat Shell in het nieuws vanwege de    Ahold-dochter Stop                voorbeeld al hadden bestaan, zou
                                                                                                        het voor Ahold een stuk moeilijker
                    activiteiten in onder andere Nigeria. Niet alleen    & Shop verkoopt
                                                                                                     zijn geweest om het verzoek af te
                    in Nederland zijn de ogen op Shell gericht. Ook      tomaten uit Florida.
                                                                                                   schuiven op nationale omstandigheden.
                    internationaal is er veel aandacht. In Nederland     De arbeiders in de
                                                                                                  De Ruggie Principes roepen bedrijven
                    houdt het MVO Platform de schendingen van            kwekerijen werken        namelijk op om hun invloed te gebruiken
                    Shell nauwlettend in de gaten. Het CNV zit bij het   onder zware              bij het aan de kaak stellen én verhelpen
                    MVO Platform in de speciale ‘werkgroep Shell’.       omstandigheden            van misstanden in de keten. En
                    Regelmatig ondernemen de werkgroepleden              voor een honger-           Ahold? Die zou ongetwijfeld hebben
                    gezamenlijk lobbyacties. Bij deze acties wordt       loontje. Hun                  meegewerkt, om te voorkomen
                    gebruik gemaakt van de Ruggie Principes. Zo          arbeidsrechten                   dat het als schender van deze
                    ging in het voorjaar van 2012 een brief vanuit de    worden op allerlei                   principes te boek zou komen
                    werkgroep naar de Nederlandse minister van           fronten ernstig                            te staan.
                    Buitenlandse Zaken. Reden was de steun van           geschonden. De vakbond, de
                    Nederland aan Shell in de rechtszaak omtrent         Coalition of Immokalee Workers,
                    de moord op twaalf Nigerianen die begin jaren        besluit contact te zoeken met bedrijven hogerop
                    90 tegen het bedrijf hadden geprotesteerd. Shell     in de keten. Zij eisen dat afnemers, zoals Ahold,
                    zou verantwoordelijk zijn voor deze moorden.         one penny per pound meer gaan betalen aan de
                    De rechtszaak speelde in de Verenigde Staten.        kwekers. Zo kunnen die hun arbeiders vervolgens
                    Nederland stuurde een brief ter verdediging          een penny meer betalen. Ahold reageert afwijzend,
                    van Shell. Het MVO Platform liet weten deze          verwijzend naar de Amerikaanse wet- en
                    Nederlandse steun ‘bevreemdend’ te vinden.           regelgeving en de certificering van de sector.
                    Vooral omdat deze Nederlandse inmenging niet
                    in lijn zou zijn met de Ruggie Principes. Het
                    platform wees daarbij op het Ruggie Principe dat                       Zonder
                    slachtoffers (betere) toegang moeten krijgen tot                 de Ruggie Principes
                                                                                  zou de lobby tegen Shell
                    recht en genoegdoening. Naast deze ‘Nederlandse’
                                                                               een stuk lastiger zijn. De Ruggie
                    lobbyacties steunt de werkgroep ook procedures
                                                                           Principes zorgen voor de juiste, sterke
                    van lokale vakbonden, tegen schendingen die daar
                                                                          argumenten. Ook de komende jaren blijft
                    gebeuren of al zijn gebeurd.                           het CNV via de werkgroep betrokken. Of
                                                                           zoals Piet Verburg, bestuurder van CNV
                                                                             Vakmensen, zegt: “We blijven op het
                                                                                      vinkentouw zitten.”
        20



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 20                                                                                                       10/15/12 1:07 PM
Voorbeeld 3: JAck WolfSkin

                             Een groot deel van de buitensportkleding van Jack Wolfskin komt                                     Bij het voorbeeld van
                             uit de Indonesische fabriek BPG. De arbeidsomstandigheden                                    cementproducent Holcim had
                             van werknemers zijn allesbehalve rooskleurig. Overwerk wordt                            stille diplomatie effect. Dat is mooi,
                             niet uitbetaald, tijdelijke arbeidskrachten krijgen minder dan het                   want anders was de kans groot geweest
                             minimumloon, verbale bedreigingen door leidinggevenden en                         dat het van kwaad tot erger was gegaan.
                             (kader)leden van vakbonden krijgen ontslag. Jack Wolfskin besloot zelf         Toch hadden ook hier de Ruggie Principes
                             om hiertegen actie te ondernemen. Oftewel: het bekende kledingmerk           prima kunnen helpen. Want met de principes
                                                                                                          hebben we een sterk wapen in handen om
                             nam zelf de verantwoordelijkheid om deze schendingen van arbeids-
                                                                                                         het moederbedrijf aan te spreken op de
                             en mensenrechten tegen te gaan. Onder andere door zelf onderzoek
                                                                                                         verantwoordelijkheid voor arbeidsverhoudingen
                             in te stellen. En door contact te zoeken met andere afnemers van             bij internationale dochters. Ook (dreiging met)
                             deze leverancier, om zo gezamenlijk meer druk uit te oefenen op               reputatieschade is nu makkelijker; je kunt
                             het management van de BNG-fabriek. Met als belangrijkste doel het               verwijzen naar gebrekkige naleving van een
                             respecteren van de vrijheid van vakvereniging. Het kledingmerk kan                 internationaal erkend normenkader. En
                             hierbij rekenen op ondersteuning van Fair Wear Foundation.                            daar zijn grote internationale bedrijven
                                                                                                                      doorgaans erg gevoelig voor.


                         De actie van Jack
                     Wolfskin is een voorbeeld van
                     hoe bedrijven invulling kunnen geven
                     aan het due dilligence-concept uit de                          Voorbeeld 4: SerViSche dochteronderneming
                     Ruggie Principes. Van bedrijven wordt                                               cementproduct holcim
                     verwacht dat zij onderzoeken welke risico’s
                     op het gebied van mensenrechten in hun
                                                                                   De Servische dochteronderneming van cementproducent
                     keten plaatsvinden. Fair Wear Foundation heeft
                                                                                                   Holcim weigert een bond te erkennen als
                     Jack Wolfskin kunnen helpen bij het opzetten
                     van het monitoringssysteem en vervolgens bij de
                                                                                    onderhandelingspartner. Dit nieuws komt terecht bij de
                     stappen die nodig zijn om de schendingen tegen               Europese Bond voor Bouw- en Houtarbeiders. Vervolgens
                     te gaan. Ook jij als vakbondsbestuurder, kaderlid          kaart de adviseur van de Europese OR (EOR) het aan bij het
                     of OR-lid kan een bedrijf hierbij te hulp schieten.        verantwoordelijke lid van de Raad van Bestuur van Holcim.
                     Minimaal door het bedrijf te ondersteunen bij de           Holcim geeft gehoor aan het verzoek en erkent de vakbond
                     onderzoeken of door het bedrijf bijvoorbeeld in              als onderhandelingspartner. Na een maand is het conflict
                     contact te brengen met lokale vakbonden ter           verholpen. Maar wat als Holcim geen gehoor had gegeven? Dan
                     plaatse. CNV Internationaal beschikt over               had deze case zonder meer tot discussie in de EOR geleid. En
                     veel contacten wereldwijd. Jij kunt de                  als de bedrijfsleiding dan nog geen gehoor zou geven, dan zou
                     noodzakelijke verbindingen tot stand
                                                                                           publiciteit een prima volgende stap zijn geweest.
                     brengen.



                                                                                                                                                         21



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 21                                                                                                               10/15/12 1:07 PM
22



CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 22   10/15/12 12:03 PM
CNV & MVO
CNV & MVO

More Related Content

Similar to CNV & MVO

Innovatie en Ondernemerschap blogs
Innovatie en Ondernemerschap blogsInnovatie en Ondernemerschap blogs
Innovatie en Ondernemerschap blogsHans Kooistra
 
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijven
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijvenEen boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijven
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijvenMirror Wise
 
Kennismanagement Baak :CIBIT
Kennismanagement Baak :CIBITKennismanagement Baak :CIBIT
Kennismanagement Baak :CIBITRobert Kruisland
 
Syllabus Arbo voor de OR
Syllabus Arbo voor de ORSyllabus Arbo voor de OR
Syllabus Arbo voor de ORadviceselect
 
Red 4 Green Branding & Communicatie
Red 4 Green Branding & CommunicatieRed 4 Green Branding & Communicatie
Red 4 Green Branding & CommunicatieMonique van Hal
 
Questionmarks In 5 Minuten
Questionmarks In 5 MinutenQuestionmarks In 5 Minuten
Questionmarks In 5 MinutenMark Veldpape
 
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...Knowledge Values
 
It's all about CEX !
It's all about CEX !It's all about CEX !
It's all about CEX !Arno Zondag
 
Inspiratieboekje
InspiratieboekjeInspiratieboekje
Inspiratieboekjedutch
 
Het Nieuwe Werken Artikel
Het Nieuwe Werken ArtikelHet Nieuwe Werken Artikel
Het Nieuwe Werken ArtikelThijs Edelkoort
 
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk Boekimpressie
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk BoekimpressieKlant in de driver's seat - Hoofdstuk Boekimpressie
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk BoekimpressieSjors van Leeuwen
 
Smart-Group-Corp-Brochure
Smart-Group-Corp-BrochureSmart-Group-Corp-Brochure
Smart-Group-Corp-BrochureValentin Meijer
 
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)Hilde Agterbos
 
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"ABN AMRO
 
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...Evelien Verkade
 
WeconomyLAB 10-2015
WeconomyLAB 10-2015WeconomyLAB 10-2015
WeconomyLAB 10-2015david
 
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomst
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomstWrap up 18 SEH kennisbijeenkomst
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomstCareffect
 

Similar to CNV & MVO (20)

Innovatie en Ondernemerschap blogs
Innovatie en Ondernemerschap blogsInnovatie en Ondernemerschap blogs
Innovatie en Ondernemerschap blogs
 
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijven
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijvenEen boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijven
Een boekje om te delen, 25 verhalen van sociaal innovatieve bedrijven
 
Kennismanagement Baak :CIBIT
Kennismanagement Baak :CIBITKennismanagement Baak :CIBIT
Kennismanagement Baak :CIBIT
 
Syllabus Arbo voor de OR
Syllabus Arbo voor de ORSyllabus Arbo voor de OR
Syllabus Arbo voor de OR
 
Red 4 Green Branding & Communicatie
Red 4 Green Branding & CommunicatieRed 4 Green Branding & Communicatie
Red 4 Green Branding & Communicatie
 
Questionmarks In 5 Minuten
Questionmarks In 5 MinutenQuestionmarks In 5 Minuten
Questionmarks In 5 Minuten
 
Hays IT Heartbeat
Hays IT HeartbeatHays IT Heartbeat
Hays IT Heartbeat
 
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...
Hoe ontwerp ik slimme content? Anders kijken naar kennis ... Publicatie ICT M...
 
Real7 Folder 2011
Real7   Folder 2011Real7   Folder 2011
Real7 Folder 2011
 
It's all about CEX !
It's all about CEX !It's all about CEX !
It's all about CEX !
 
Inspiratieboekje
InspiratieboekjeInspiratieboekje
Inspiratieboekje
 
Het Nieuwe Werken Artikel
Het Nieuwe Werken ArtikelHet Nieuwe Werken Artikel
Het Nieuwe Werken Artikel
 
Meer Winst door Wendbaarheid in 5 stapen
Meer Winst door Wendbaarheid in 5 stapenMeer Winst door Wendbaarheid in 5 stapen
Meer Winst door Wendbaarheid in 5 stapen
 
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk Boekimpressie
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk BoekimpressieKlant in de driver's seat - Hoofdstuk Boekimpressie
Klant in de driver's seat - Hoofdstuk Boekimpressie
 
Smart-Group-Corp-Brochure
Smart-Group-Corp-BrochureSmart-Group-Corp-Brochure
Smart-Group-Corp-Brochure
 
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)
Op weg naar een ondernemende samenleving (essay)
 
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"
ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Frankrijk"
 
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...
Toelichting Improvement Academy | Een klantgerichte vaste koers voor organisa...
 
WeconomyLAB 10-2015
WeconomyLAB 10-2015WeconomyLAB 10-2015
WeconomyLAB 10-2015
 
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomst
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomstWrap up 18 SEH kennisbijeenkomst
Wrap up 18 SEH kennisbijeenkomst
 

More from CNV Vakcentrale

CNV Internationaal Future of you(th) (Español)
CNV Internationaal Future of you(th) (Español)CNV Internationaal Future of you(th) (Español)
CNV Internationaal Future of you(th) (Español)CNV Vakcentrale
 
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025CNV Vakcentrale
 
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019CNV Vakcentrale
 
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018CNV Vakcentrale
 
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017CNV Vakcentrale jaarverslag 2017
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017CNV Vakcentrale
 
CNV Pamflet Europese verkiezingen
CNV Pamflet Europese verkiezingen CNV Pamflet Europese verkiezingen
CNV Pamflet Europese verkiezingen CNV Vakcentrale
 
Arbeidsvoorwaardennota 2018
Arbeidsvoorwaardennota 2018Arbeidsvoorwaardennota 2018
Arbeidsvoorwaardennota 2018CNV Vakcentrale
 
18 006 cie szw verdrag ilo violence
18 006 cie szw verdrag ilo violence18 006 cie szw verdrag ilo violence
18 006 cie szw verdrag ilo violenceCNV Vakcentrale
 
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer KoolmeesCNV Vakcentrale
 
Advertentie loondispensatie 2018
Advertentie loondispensatie 2018Advertentie loondispensatie 2018
Advertentie loondispensatie 2018CNV Vakcentrale
 
Pamflet loondispensatie 2018
Pamflet loondispensatie 2018Pamflet loondispensatie 2018
Pamflet loondispensatie 2018CNV Vakcentrale
 
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewet
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewetBrief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewet
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewetCNV Vakcentrale
 
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016CNV Vakcentrale
 
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017CNV Vakcentrale
 
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009CNV Vakcentrale
 
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015CNV Vakcentrale
 
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg Participatiewet
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg ParticipatiewetInbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg Participatiewet
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg ParticipatiewetCNV Vakcentrale
 
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...CNV Vakcentrale
 
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioen
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioenBrief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioen
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioenCNV Vakcentrale
 

More from CNV Vakcentrale (20)

CNV Internationaal Future of you(th) (Español)
CNV Internationaal Future of you(th) (Español)CNV Internationaal Future of you(th) (Español)
CNV Internationaal Future of you(th) (Español)
 
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025
Sociaal politiek program CNV 2021 - 2025
 
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2019
 
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018
CNV Vakcentrale-jaarverslag-2018
 
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017CNV Vakcentrale jaarverslag 2017
CNV Vakcentrale jaarverslag 2017
 
CNV Pamflet Europese verkiezingen
CNV Pamflet Europese verkiezingen CNV Pamflet Europese verkiezingen
CNV Pamflet Europese verkiezingen
 
Arbeidsvoorwaardennota 2018
Arbeidsvoorwaardennota 2018Arbeidsvoorwaardennota 2018
Arbeidsvoorwaardennota 2018
 
18 006 cie szw verdrag ilo violence
18 006 cie szw verdrag ilo violence18 006 cie szw verdrag ilo violence
18 006 cie szw verdrag ilo violence
 
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees
18 006 cie SZW Europese arbeidsautoriteit brief Tweede kamer Koolmees
 
Advertentie loondispensatie 2018
Advertentie loondispensatie 2018Advertentie loondispensatie 2018
Advertentie loondispensatie 2018
 
Pamflet loondispensatie 2018
Pamflet loondispensatie 2018Pamflet loondispensatie 2018
Pamflet loondispensatie 2018
 
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewet
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewetBrief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewet
Brief fnv cnv vcp hoofdlijnennotitie participatiewet
 
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016
CNV Vakcentrale Jaarverslag 2016
 
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017
CNV Conceptarbeidsvoorwaardennota 2017
 
Statuten CNV (2011)
Statuten CNV (2011)Statuten CNV (2011)
Statuten CNV (2011)
 
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009
Huishoudelijk reglement Vakcentrale CNV, versie 2009
 
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015
Jaarverslag CNV Vakcentrale 2015
 
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg Participatiewet
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg ParticipatiewetInbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg Participatiewet
Inbreng vakcentrale's FNV en CNV bij Algemeen Overleg Participatiewet
 
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...
Gezamenlijke brief vakbonden Nederland, Malta en Slowakije over Detacheringsr...
 
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioen
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioenBrief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioen
Brief vakcentrales aan Tweede Kamer over rentegevoeligheid pensioen
 

CNV & MVO

  • 1. De Ruggie Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten Een praktische handleiding CNV & MVO Wat doe jij aan mensenrechten binnen je bedrijf, branche of sector? 1 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 1 10/15/12 12:02 PM
  • 2. Vraag: Wat kun jij als vakbondsbestuurder, kaderlid of OR-lid doen tegen schendingen inhoudsopgave van mensenrechten door jouw bedrijf in Nederland of daarbuiten? Of beter nog: hoe voorkom jij dat de rechten van werknemers De Ruggie PRinciPes worden geschonden? Wat? (pagina 5) Waar hebben we het eigenlijk over? De Ruggie Principes in het kort. inhoud? (pagina 6 en op de voorflap) De belangrijkste principes voor het bedrijfsleven die jij kunt gebruiken. Kenmerken? (pagina 7) Waarin onderscheiden de principes zich? Waarom? (pagina 10) De principes worden steeds bekender én belangrijker. En dus zinvoller voor vakbondsbestuurders, OR- en kaderleden. Zelf aan de slag! (pagina 11) Handige stappenplannen helpen je op weg. cnV internationaal? (pagina 18) Je staat er niet alleen voor, Antwoord: CNV Internationaal biedt ondersteuning. De Ruggie Principes geven je een internationaal geaccepteerd en vooral Voorbeelden uit de praktijk (pagina 19) Goed voorbeeld doet goed volgen. bruikbaar handvat om misstanden aan de kaak te stellen én te voorkomen. 2 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 2 10/15/12 12:21 PM
  • 3. inleiding eeN belaNgRijK hulPMiDDel Herken je deze situatie? Al jarenlang onderhandel je Duurzaamheid en internationale solidariteit behoren met een groot Nederlands bedrijf, dat inmiddels ook tot onze kernwaarden. We vinden het belangrijk dat stevig voet aan de grond heeft gekregen in de ‘lage mensenrechten van werknemers wereldwijd worden lonenlanden’. Je onderhandelt over cao-afspraken gerespecteerd. en het lukt je om goede afspraken te maken over lonen en arbeidsomstandigheden voor werknemers Maar meer factoren spelen een rol. Werknemers in Nederland. Je bent tevreden. Totdat je hoort dat in Nederland worden steeds kritischer. In een door het bedrijf in Nederland de zaakjes wel voor elkaar internet steeds kleiner wordende wereld weten heeft, maar dat het er in de fabrieken in Macedonië werknemers heel goed wat er aan de andere kant of Indonesië minder rooskleurig aan toe gaat. Wat van onze aardbol te koop is. En dus ook in welke doe je? omstandigheden mensen in andere werelddelen werken. Als een werkgever duurzaam en Maat- Als vakbondsbestuurder heb je een bijzondere schappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) hoog in verantwoordelijkheid binnen je bedrijf, sector of het vaandel heeft staan, heeft dat zondermeer een bedrijfstak: je beschermt en bevordert arbeidsrech- positief effect op het imago van het bedrijf. Jij kunt ten. Het is zeker niet makkelijk om misstanden bij daar iets mee! buitenlandse afdelingen van Nederlandse bedrijven aan de kaak te stellen. Nog moeilijker is het om In het kader van preventie kun jij als bestuurder, het bedrijf aan te spreken op ‘vervelende’ zaken die kaderlid of OR-lid aandacht vragen voor thema’s als elders in de productieketen spelen. milieu, duurzaam consumeren (catering), duurzaam inkoopbeleid, duurzaam produceren, outsourcing, Toch kun jij hierin vanuit je CNV-achtergrond wél ketenverantwoordelijkheid, het respecteren van een belangrijke rol spelen. Uiteraard richt jij je mensen- en werknemersrechten wereldwijd. Het als CNV-bestuurder, kaderlid of lid van de onder- gaat daarbij vooral om het welzijn van mensen bin- nemingsraad in eerste instantie op je leden of je nen een bedrijf, sector of branche. Maar zeker ook collega’s; de werknemers van een bedrijf in Ne- over de mensen die via toeleveringsketens aan het derland. Maar het CNV werkt met oog voor mens bedrijf of de bedrijfstak verbonden zijn. en omgeving en kijkt verder dan de landsgrenzen. > 3 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 3 10/15/12 12:03 PM
  • 4. Binnen het CNV is MVO een vast onderdeel van de Deze folder gaat over die Ruggie Principes. Op de Algemene Arbeidsvoorwaarden Nota (AAVN). De komende pagina’s vind je geen lange verhalen over richtlijnen in deze AAVN kunnen je helpen bij het de achtergronden, maar een praktische handleiding aankaarten van MVO bij werkgevers in Nederland en over de mogelijkheden die je met deze principes nu daarbuiten. in handen hebt gekregen. Je krijgt tips, ideeën en voorbeelden om zelf Het CNV werkt Het CNV richt zich vooral op de sociale aspecten van cao-afspraken te maken over met oog voor mens en het internationaal ondernemen. Zijn de materia- MVO. En om als bestuurder, omgeving en kijkt verder len die hier verwerkt of verhandeld worden op een kaderlid of OR-lid actie te on- dan de landsgrenzen. sociaal verantwoorde manier geproduceerd? Hoe dernemen bij misstanden in Duurzaamheid en interna- is het gesteld met de arbeidsverhoudingen binnen een buitenlands onderdeel tionale solidariteit behoren een bedrijf of sector? Zorgt een onderneming bij van de productieketen. tot onze kernwaarden. We vinden het belangrijk activiteiten in het buitenland voor bepaalde mini- dat mensenrechten van male omstandigheden en werkt zij aan verbetering Veel succes! werknemers wereldwijd daar waar misstanden zijn? Er bestaan verschillende worden gerespec- internationale verdragen, richtlijnen en instrumen- teerd. ten op dit gebied. Voor het CNV zijn er daarbij enkele Decent Work agenda? leidend, namelijk de Universele Verklaring van de Het concept ‘Decent Work’ is Rechten van de Mens, de ILO-verdragen (arbeids- geïntroduceerd door de ‘International Labour Organisation’ (ILO). Het concept is normen vastgesteld door de International gebaseerd op het idee dat werk een bron is Labour Organisation, de VN-organisa- voor persoonlijke waardigheid. Werk zorgt MVO staat tie voor arbeid), de ILO tripartiete dat mensen in de behoeften van hun gezinnen steeds hoger op de verklaring inzake multinationale kunnen voorzien. Ook verzekert werk hen van agenda bij bedrijven. ondernemingen en de richtlij- inkomen bij ziekte of pensioen. Maar het moet Er is alle reden om hier nen van de OESO voor multi- wel gaan om werk waarbij zij rechtvaardig als bestuurder over mee nationale ondernemingen. In worden behandeld en waarbij hun rechten te praten. Over MVO in Nederland, maar ook 2011 is daar de UN Protect, worden gerespecteerd. De Decent Work in de internationale Respect and Remedy Frame- agenda van de ILO richt zich dan ook op: toeleveringsketen van work bijgekomen; ook wel de • het bevorderen van de fundamentele het bedrijf. Guiding Principles van John rechten van werknemers; Ruggie genoemd. In het Neder- • het creëren van passende werkgelegenheid voor mannen en vrouwen, het verbeteren lands: de Ruggie Principes. van de sociale bescherming en het versterken van de sociale dialoog. 4 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 4 10/15/12 12:03 PM
  • 5. Het wat, hoe & waarom “Met de komst van de Ruggie Principes worden bedrijven aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Ook de vakbond – actief binnen sectoren, branches en bedrijven – heeft de verantwoordelijkheid om duurzame bedrijfsvoering in Nederland aan te kaarten. Het CNV gaat voor het welzijn van werkenden in Nederland, maar indirect ook voor mensen die via toeleveringsketens aan het bedrijf gelieerd zijn.” Roel Rotshuizen, algemeen secretaris CNV Dienstenbond 5 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 5 10/15/12 1:18 PM
  • 6. 1.1 Wat zijn de Ruggie Principes voor bedrijfsleven en mensenrechten? De ‘Ruggie PRinciPes’ gezegd: stel dat er ondanks alle In totaal zijn er De nieuwe United Nations Guiding Principles on inspanningen toch rechten 31 Ruggie Principes. Business and Human Rights (in het Nederlands: worden geschonden, wat dan? Je vindt ze op de website van CNV Internationaal: VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten) (principe 25 tot en met 31) www.cnvinternationaal.nl/ worden meestal kortweg aangeduid als de Ruggie mvo Principes, naar hun ontwerper John Ruggie. De De geDachte eRachteR In deze folder beperken we principes beschrijven de plicht van overheden ons tot de belangrijkste in De gedachte achter de en de verantwoordelijkheid van bedrijven om vakbondsperspectief. principes is als volgt: mensenrechten te respecteren. Deze voorkomen is beter dan genezen. overheidsplicht en deze bedrijfs- Als mensenrechtenschendingen We hebben verantwoordelijkheid bestaan ondanks alle inspanningen uit de delen 1 het liever onafhankelijk van elkaar. Dit en 2 toch voorkomen, dienen ze te worden verholpen over de ‘Ruggie is goed om te weten! Want het Principes’; kort volgens de principes uit deel 3. betekent dat bedrijfsleven en en duidelijk! overheden zich niet langer achter niet binDenD, maaR ook niet vRijblijvenD elkaar mogen verschuilen als het De Ruggie Principes zijn niet bindend. Een gaat om mensenrechten. gebrekkige naleving door overheden en/of bedrijven levert geen directe straf op. Maar vrijblijvend zijn DRie onDeRDelen ze zeker ook niet. De principes zijn gebaseerd op In totaal zijn er 31 Ruggie Principes. Deze zijn op te internationaal erkende richtlijnen en verdragen. De splitsen in drie gedeelten: principes zijn daarnaast unaniem aangenomen door de VN mensenrechtenraad en gelden voor alle VN- Deel 1 > De eerste principes gaan over de plicht landen. Ze hebben daarmee een hoog aanzien. En van overheden (principe 1 - 10). dat betekent dat gebrekkige naleving zowel politieke als maatschappelijk gevolgen kunnen hebben, op z’n Deel 2 > Daarna komen de principes over de minst op het punt van reputatie. verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. (principe Maar dat niet alleen. Naar verwachting worden 11 tot en met 24) de principes de komende jaren in steeds meer nationale en internationale regelgeving opgenomen. Deel 3 > Het derde deel bevat ‘effectieve Zo worden de principes dus ook steeds dwingender. mechanismes voor genoegdoening van slachtoffers Misschien is het daarom beter om te zeggen: nog van mensenrechtenschendingen’. Simpeler niet bindend, en zeker niet vrijblijvend. 6 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 6 10/15/12 1:06 PM
  • 7. 1.3 Wat zijn de krenten uit de pap? ONDeRgReNs ligt iN ilO-KeRNVeRDRageN Arbeidsrechten zijn mensenrechten, maar Arbeidsrechten zijn mensenrechten: op het werk. dan op het werk. De Ruggie Principes verwijzen nadrukkelijk naar de ILO 1.2 Wat staat er in de Ruggie Principes? ILO- kernverdragen als onderdeel kernverdragen van het internationaal erkende geven de Voor jou als vakbondsbestuurder, kader- of OR-lid mensenrechtenpakket. ondergrens aan, Hiermee onderstrepen de waar bedrijven zijn vooral de bedrijfsprincipes zinvol. En dat zijn zich minimaal aan er nogal wat! Want ruim de helft van de 31 Ruggie nieuwe Ruggie Principes dat moeten houden. Principes is gericht op de verantwoordelijkheid van de ILO-kernverdragen een bedrijven om mensenrechten te respecteren. ondergrens aangeven, waaraan het bedrijfsleven zich dient te FuNDaMeNteel Deel houden. De principes 11 tot en met 15 vormen het fundamentele deel van deze ‘bedrijfsprincipes’. beDRijVeN ZijN ZelF VeRaNtWOORDelijK Eigenlijk gaat het ons als vakbond hier om. Deze De Ruggie Principes maken bedrijven principes beschrijven de normatieve basis. verantwoordelijk voor de bescherming van mensenrechten, los van de plicht van OPeR OPeRatiONeel Deel overheden. Dat maakt de principes bijzonder De resterende ‘bedrijfsprincipes’ ten opzichte van al langer bestaande richtlijnen De officiële tekst (16 tot en met 24) werken de voor MVO. Anders gezegd: de Ruggie Principes van de principes is fundamentele principes verder zijn een aanvulling op MVO-richtlijnen en gaan in het Engels. Aan de uit. Dit operationele deel geeft zelfs nog een stap verder. Bedrijven kunnen binnenkant van de kaft in feite aan hoe bedrijven nu ook internationaal worden aangesproken, van deze handleiding hun verantwoordelijkheid zij kunnen zich niet langer verschuilen achter hebben we ze voor je daadwerkelijk kunnen vormgeven. nationale en lokale wetgeving. Bedrijven zijn samengevat in het voortaan dus zelf verantwoordelijk voor het Nederlands. beschermen van mensenrechten. 7 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 7 10/15/12 12:03 PM
  • 8. De Ruggie Principes keren de bewijslast om: niet KeteNVeRaNtWOORDelijKheiD Vakbondsbestuurders, kaderleden het slachtoffer moet De verantwoordelijkheid van bedrijven voor en OR-leden kunnen pleiten voor bewijzen dat het bedrijf mensenrechtenschendingen gaat volgens de Ruggie een klachtenloket. Bij zo’n loket fout zat, maar het Principes zover als de impact van de bedrijfsvoering kunnen werknemers binnen het bedrijf moet bewijzen reikt. Hiermee heeft het principe bedrijf een klacht indienen en/of om dat het goed zit. van ‘ketenverantwoordelijkheid’ genoegdoening vragen. Dankzij de internationale erkenning Ruggie Principes gekregen. Een individueel zijn bedrijven voortaan bedrijf draagt volgens LET OP! zélf verantwoordelijk de principes dus Klachtenmechanismen zijn effectief in een open, prettige voor het beschermen verantwoordelijkheid werkomgeving. In veel landen en bedrijven zal dit niet reëel van mensenrechten. voor het reilen en zeilen zijn. Ook moet je ervoor waken dat een bedrijf met een Verschuilen achter klachtenmechanisme niet de vakbond buiten spel zet. De Ruggie nationale en lokale van haar (contractuele) Principes erkennen dat risico. Dus houd als vakbondsbestuurder wetten is er niet partners, inclusief de vinger aan de pols! meer bij. dochterondernemingen en Functioneert het klachtenmechanisme naar behoren? Pleit dan toeleveranciers. Ook dat maakt de voor opvolging van de klachten via dialoog met diverse partijen, Ruggie Principes bijzonder. waaronder de vakbond. Due DiligeNCe Een ander kenmerkend aspect van eeN VOORbeelD De verant- woordelijkheid van de Ruggie Principes is het due In Prilep (Macedonië) bezocht CNV Internationaal via het bedrijfs-leven diligence concept. Dit betekent vakbondspartner UNASM het bedrijf Comfy Angel. houdt niet op bij de dat bedrijven moeten voorkomen Zij maken dekbedden, kussens en bedlinnen voor bedrijfsmuur. dat zij het risico lopen in hun de Engelse markt. De HR-dame van Comfy Angel bedrijfsvoering (zelf of via hun vertelde uitvoerig hoe goed het bedrijf met personeel bedrijfsrelaties) mensenrechten omgaat. Inderdaad, er was gedacht aan mondkapjes, te schenden. Gaat het onverhoopt een werktijdenschema, brandveiligheid en in de toch mis? Dan moet het bedrijf er alles kantine hing een klachten- en ideeënbox. Op de aan doen om de schending te minimaliseren én te vraag of er ook sprake was van vakbondsactiviteiten, repareren. De bewijslast is dus omgedraaid: waar reageerde zij dat die helemaal niet nodig waren. eerst een slachtoffer moest bewijzen dat het bedrijf Werknemers konden immers bij haar terecht en als fout zat, moet nu het bedrijf bewijzen dat het goed zit. bedrijf hadden ze toch een klachten- en ideeënbox? Dat zou afdoende moeten zijn, vond ze… Maar dat is KlaChteNMeChaNisMeN het natuurlijk niet. Houd als vakbondsbestuurder, De Ruggie Principes sporen bedrijven aan om kaderlid of OR-lid de vinger aan de pols! Een vakbond klachtenmechanismen voor werknemers en hun zou altijd aanwezig moeten zijn. gemeenschappen op te zetten. 8 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 8 10/15/12 12:03 PM
  • 10. Bedrijven, groot en kleiner 1.4 Waarom zijn de principes zo belangrijk? hechten publiekelijk waarde aan de Ruggie Principes. De Ruggie Principes zijn om meerdere redenen van belang voor Nederlandse bedrijven. Als vakbondsbestuurder, kaderlid of OR-lid kun je deze redenen als sterke argumenten inzetten bij het pleidooi voor naleving van de Ruggie Principes (en natuurlijk MVO): 1 > steeDs VaKeR ONDeRDeel VaN (iNteR)NatiONaal beleiD De Nederlandse regering en de Europese Unie het gOeDe VOORbeelD ondersteunen de Ruggie Principes en dragen deze De Rijksoverheid geeft het goede voorbeeld met ook actief uit. Het resultaat is dat de overheid steeds de ambitie om bij alle inkopen duurzaamheid vaker van bedrijven gaat verlangen dat ze aan de als criterium mee te nemen. Bij provincies en Ruggie Principes voldoen. Verder zijn de waterschappen is de ambitie om bij 50 procent principes inmiddels ook verwerkt in van de inkopen op duurzaamheid te letten, voor De Ruggie de richtlijnen voor multinationale gemeenten ligt dat streven op 75 procent. Alle Principes zijn ondernemingen van de OESO, de partijen streven naar 100 procent in 2015. Zo krijgt inmiddels een Organisatie voor Economische de markt van duurzame producten en diensten begrip en worden Samenwerking en Ontwikkeling. een stevige impuls. internationaal Daardoor is het nu mogelijk een erkend. klachtenprocedure te starten tegen een bedrijf dat de OESO-richtlijnen (en 3 > iN De PRijZeN Met MVO-beleiD daarmee de Ruggie Principes) schendt. Met aandacht voor MVO zijn ook prijzen te winnen. Het meedingen in wedstrijden kan zelfs tot mooie 2 > PROFileRiNg bedragen of echte investeringen leiden. Want vaak Niet alleen toonaangevende multinationale is dat de beloning. Wat ook absoluut zeker ondernemingen spreken uit dat zij de Ruggie is: positieve (en vaak gratis) publiciteit Principes ondersteunen. Ook steeds meer als een initiatief eenmaal is Het goede ondernemers in het midden- en kleinbedrijf genomineerd. Voor veel bedrijven voorbeeld geven, nemen de principes op in hun MVO-beleid. Met de is dat heel wat waard. Het kan wordt vaak beloond. principes kunnen bedrijven zich positief profileren. dus geen kwaad om het idee van Er bestaan talloze Zij stralen immers uit: ‘Wij maken actief werk meedoen aan zo’n wedstrijd te wedstrijden. Een prijs van mensenrechten.’ Daarmee trekken bedrijven opperen! Zeker als er in jouw betekent op z’n minst gemotiveerde werknemers aan én maken zij zichzelf bedrijf, sector of branche echt free publicity! interessanter bij (internationale) investeerders. goede MVO-initiatieven zijn. 10 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 10 10/15/12 12:03 PM
  • 11. Aan de slag “MVO is een vast onderdeel in onze Algemene Arbeidsvoorwaarden Nota. Het is belangrijk dat bestuurders en kaderleden MVO aankaarten binnen bedrijven en sectoren. De Ruggie Principes geven hiervoor concrete handvatten.” Arend van Wijngaarden, voorzitter CNV Vakmensen 11 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 11 10/15/12 1:17 PM
  • 12. De Ruggie Principes kun je in veel 2.1 De Ruggie Principes, wat kun jij ermee? verschillende situaties inzetten vanuit diverse rollen als bestuurder, OR-lid en / of kaderlid bestuuRDeR / ONDeRhaNDelaaR Als onderhandelaar kun jij tijdens cao-onderhandelingen kwesties op de agenda plaatsen, maar denk vooral ook aan het periodieke overleg met een bedrijf om MVO aan de orde te stellen. OR-liD Als OR-lid heb je ook periodiek overleg met de werkgever. Ook dan kun je MVO als agendapunt agenderen KaDeRliD Als kaderlid heb je de mogelijkheid om bij cao-onderhandelingen inbreng te geven of om onderwerpen aan te dragen bij de OR of de vertegenwoordiger van jouw bond. Wanneer vraag je aandacht voor sociale MVO- - Het verbeteren van het MVO-beleid van het kwesties die buiten Nederland spelen? Dat kan bedrijf (zie principes 12 en 16). bijvoorbeeld bij: - Het versterken van de onderhandelingspositie - Het aankaarten van een bestaande schending in tijden van herstructurering (zie principes 17, van arbeidsrechten in de internationale 18 en 20). bedrijfsstructuur of toeleveringsketen van een Nederlands bedrijf (zie principes 17, 18 en 19). - Het inbrengen van een MVO-paragraaf in cao’s. - Het verzamelen van informatie over de naleving - Het zoeken naar nieuwe leveranciers. van arbeidsrechten door het bedrijf en haar bedrijfsrelaties (zie principes 15 en 21). - Het plannen voor offshoring/outsourcing. 12 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 12 10/15/12 12:03 PM
  • 13. 2.2 Zelf aan de slag De Ruggie Principes bieden vakbondsbestuurders, kaderleden en OR-leden een nieuw hulpmiddel. Maar hoe benut je dit nieuwe hulpmiddel? Het volgende stappenplan helpt je op weg. Voor elke genoemde situatie staat omschreven wat je wanneer kunt doen. En wat erbij komt kijken. staP 1: Verzamelen van informatie Doel: inzicht verkrijgen in hoe een bedrijf zich inzet voor het respecteren van de mensenrechten. Stap 1a: Vraag een gesprek aan met het Stap 1b: Leg jouw positie uit. Vertel waarom je het management van bedrijf X, voor een toelichting op gesprek aanvraagt. de mensenrechten due diligence procedures. > Een bedrijf kan een gesprek maar op één > De Ruggie Principes steunen je bij dit verzoek. manier weigeren, namelijk door de vakbond niet als De principes stellen namelijk dat bedrijven moeten belanghebbende aan te merken. Als dit gebeurt, onderzoeken én laten zien (letterlijk: to know and schiet CNV Internationaal je graag te hulp. show) dat ze zich verantwoordelijk gedragen, dat ze mensenrechtenschendingen vermijden en waar nodig Stap 1c: aanpakken en verhelpen. Volgens de Ruggie Principes Informeer je achterban over (de resultaten van) moeten bedrijven over hun mensenrechtenaanpak je actie. Vaak is het zinvol om hen ook bij de zodanig communiceren, dat belanghebbenden voorbereiding op het gesprek te betrekken. genoeg informatie hebben om de aanpak Je vindt het van het bedrijf adequaat te beoordelen. > Voor de Ondernemingsraad is vaak een belangrijke overzicht van rol weggelegd. Zowel wanneer het gaat om het de stappen ook aandragen van informatie, als bij het bepalen van op de uitklapbare de meest effectieve wijze waarop de zaak wordt binnenkant van neergelegd bij de directie. Als vakbondsbestuurder de achterflap kun je hier je voordeel mee doen. En als OR- en kaderlid is het goed om je dit te realiseren. 13 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 13 10/15/12 12:03 PM
  • 14. staP 2: Verbeteren MVO-beleid Doel: verbeteren van het MVO-beleid van bedrijven. Stap 2a: Neem het bestaande MVO-beleid van bedrijf Stap 2c: Vraag om betrokkenheid bij de formulering X door. Leg het beleid langs de eisen in de Ruggie van nieuw beleid. Ook hiervoor bieden de Ruggie Principes. Je kunt hiervoor de hulp van Principes een goede basis. CNV Internationaal inschakelen. > De Ruggie Principes schrijven voor dat het beleid > De Ruggie Principes stellen minimale eisen aan ontwikkeld moet worden op basis van relevante mensenrechtenbeleid van bedrijven. Concreet: expertise. En over die expertise beschik bedrijven moeten de ILO kernverdragen erkennen, jij! Of in ieder geval je achterban. Ook het beleid moet ondersteund worden door het hierbij geldt: betrek je achterban CNV topmanagement en consistent zijn met ander bij wat je doet. Internationaal bedrijfsbeleid. Als aan één van deze voorwaarden niet organiseert is voldaan, bieden de Ruggie Principes speciale trainingen voor een goede onderhandelingsbasis om Ondernemingsraden. het MVO-beleid op het gebied van de ook over hoe jij als OR-lid mensenrechten te verbeteren. kunt meepraten over nieuw VO-beleid. Stap 2b: Vraag het bedrijf om het MVO-beleid in lijn te brengen met de Ruggie Principes. Dit kan bijvoorbeeld ook via de Ondernemingsraad. > Het is slim om ook hierbij je achterban te betrekken. Dus als vakbondsbestuurder kun je je kaderleden betrekken of de OR-leden in het bedrijf. Als kaderlid kun je je collega’s deelgenoot maken. Laat hen weten waarmee je bezig bent! 14 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 14 10/15/12 12:03 PM
  • 15. staP 3: aankaarten van arbeidsrechtenschending Doel: aankaarten van een misstand op de werkvloer of in de keten Stap 3a: Overleg (als vakbondsbestuurder) met Stap 3d: Als het bedrijf niet op de hoogte kaderleden en/of OR-leden of er aanwijzingen zijn was, dan dient het bedrijf alsnog de eigen voor een schending van arbeidsrechten in relatie tot verantwoordelijkheid (positie) te onderzoeken en het bedrijf. acties te ondernemen. > De schending hoeft niet direct door het bedrijf > Let op! Het veelgehoorde argument dat het bedrijf zelf veroorzaakt te zijn, maar kan ook plaatsvinden geen invloed heeft op de situatie bij contractpartners, bij bedrijfspartners of in de keten van het bedrijf. is achterhaald. Want volgens de Ruggie Principes Contractuele relaties vallen volgens de Ruggie moet het bedrijf in zo’n geval proberen de invloed te Principes ook onder de verantwoordelijkheid van het vergroten. Dat kan bijvoorbeeld door de samenwerking bedrijf. Daardoor is het bijvoorbeeld mogelijk om met andere bedrijven op te zoeken. Ook kan een bedrijf flexwerk aan te kaarten. zich niet meer verschuilen achter nationale wetgeving die indruist tegen de ILO kernverdragen. Stap 3b: Vraag het management in Nederland of en in hoeverre men het risico op deze schending al had > Tip! Pleit voor oprichting van een klachtenloket. erkend. En welke maatregelen het bedrijf neemt of heeft genomen. Stap 3e: Verzoek het bedrijf om de (lokale) vakbond op de hoogte te houden van de voortgang van de Stap 3c: Als het bedrijf al op de hoogte was en ingezette acties. actie onderneemt, beoordeel dan of deze acties de schending daadwerkelijk tegengaan. > Volgens de Ruggie Principes is het bedrijf verplicht om betrokkenen over de voortgang te informeren. Dus > Tip! CNV Internationaal en de CNV-bonden ook de vakbond en eventueel de Ondernemingsraad. hebben contacten met vakbonden in veel landen. Zij kunnen je helpen met het verzamelen van informatie. Stap 3f: Houd zelf je eigen achterban ook op de Bijvoorbeeld of er contact kan worden gelegd met hoogte. vakbonden ter plaatse. > (Kader)leden en collega’s hier in Nederland mogen best weten waarvoor jij je hard maakt. Of liever nog: betrek hen bij wat je doet. 15 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 15 10/15/12 12:03 PM
  • 17. staP 4: Onderhandelingspositie bij reorganisatie Doel: onderhandelingspositie claimen bij een reorganisatie of andere koerswijziging van het bedrijf. Stap 4a: Wijs het management op de eigen verantwoordelijkheid voor het regelmatig in kaart brengen van de mensenrechtenrisico’s. > Dit staat letterlijk in de Ruggie Principes! Het geldt zeker als binnen het bedrijf koerswijzigingen in aantocht zijn. Dit kun je doen als bestuurder, maar zeker ook als kader- of OR-lid. Stap 4b: Wijs het management ook op de eigen verantwoordelijkheid voor ‘betekenisvolle consultatie’ met belanghebbenden en mogelijk getroffenen. Bij een reorganisatie zijn dit in ieder geval de werknemers en hun vertegenwoordigers. staP 5: MVO-paragraaf in de cao Doel: opnemen van een MVO-paragraaf in de cao. Stap 5a: Wijs het bedrijf tijdens de cao- Stap 5c: Doe een voorstel voor een cao-paragraaf onderhandelingen op de verantwoordelijkheid om waarin expliciet verwezen wordt naar de ILO- mensenrechtenbeleid te ontwikkelen. kernverdragen en de Ruggie Principes. Stap 5b: Wijs het bedrijf op de minimumvereisten voor > Tip! Een voorbeeld cao-paragraaf is bij dergelijk beleid. CNV Internationaal beschikbaar. Vraag ernaar! > De minimumvereisten zijn: de ILO kernverdragen Stap 5d: Breng je achterban op de hoogte van je moeten worden erkend, het beleid moet worden actie. Zij mogen best weten dat jij je inspant voor ondersteund door het topmanagement, het beleid moet mensenrechtenbeleid in het bedrijf. consistent zijn met ander bedrijfsbeleid en ontwikkeld worden op basis van relevante expertise. 17 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 17 10/15/12 12:03 PM
  • 18. 2.3 Wat kan CNV internationaal voor je betekenen? CNV Internationaal wil samenwerken met bestuurders, kaderleden en OR-leden. Op deze manier wil CNV Internationaal werknemers in Nederland én in het buitenland met elkaar verbinden en versterken. In deze Ruggie-folder zijn al enkele mogelijkheden de revue gepasseerd. Maar CNV Internationaal kan meer voor jou betekenen. Zeker als het gaat om het promoten van de Decent Work agenda en internationale solidariteit bij Nederlandse bedrijven: MisstaNDeN sigNaleReN > CNV Internationaal kan met behulp van de CNV-partners in het buitenland misstanden in de keten signaleren en deze doorspelen aan helPeN beOORDeleN bestuurders, kaderleden en OR-leden. > CNV Internationaal kan bestuurders, kaderleden en OR-leden helpen bij de beoordeling of het bedrijf voldoet aan de Ruggie Principes. VOORbeReiDeN gesPReKKeN > CNV Internationaal kan helpen bij de voorbereiding van gesprekken (met werkgevers) die gericht zijn op het onder best PRaCtiCes aaNDRageN de aandacht brengen van de Ruggie > CNV Internationaal kan goede voorbeelden Principes. aandragen, die bestuurders kunnen gebruiken in onderhandelingen. De voorbeelden kunnen ook voor kaderleden en OR-leden zinvol zijn, in de contacten met de Nederlandse leiding van het bedrijf. iNDieNeN KlaChteN > CNV Internationaal kan helpen bij het indienen van klachten wanneer het bedrijf niet meewerkt. 18 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 18 10/15/12 12:03 PM
  • 19. Voorbeelden uit de praktijk 19 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 19 10/15/12 1:19 PM
  • 20. 3.1 Voorbeelden uit de praktijk Het lukt vakbonden regelmatig om met succes misstanden ergens anders in de wereld aan te kaarten. Een paar voorbeelden die jou als vakbondsbestuurder, kaderlid of OR-lid kunnen helpen: Voorbeeld 1: Shell Voorbeeld 2: Ahold Als de Ruggie Principes ten tijde van dit Al jarenlang staat Shell in het nieuws vanwege de Ahold-dochter Stop voorbeeld al hadden bestaan, zou het voor Ahold een stuk moeilijker activiteiten in onder andere Nigeria. Niet alleen & Shop verkoopt zijn geweest om het verzoek af te in Nederland zijn de ogen op Shell gericht. Ook tomaten uit Florida. schuiven op nationale omstandigheden. internationaal is er veel aandacht. In Nederland De arbeiders in de De Ruggie Principes roepen bedrijven houdt het MVO Platform de schendingen van kwekerijen werken namelijk op om hun invloed te gebruiken Shell nauwlettend in de gaten. Het CNV zit bij het onder zware bij het aan de kaak stellen én verhelpen MVO Platform in de speciale ‘werkgroep Shell’. omstandigheden van misstanden in de keten. En Regelmatig ondernemen de werkgroepleden voor een honger- Ahold? Die zou ongetwijfeld hebben gezamenlijk lobbyacties. Bij deze acties wordt loontje. Hun meegewerkt, om te voorkomen gebruik gemaakt van de Ruggie Principes. Zo arbeidsrechten dat het als schender van deze ging in het voorjaar van 2012 een brief vanuit de worden op allerlei principes te boek zou komen werkgroep naar de Nederlandse minister van fronten ernstig te staan. Buitenlandse Zaken. Reden was de steun van geschonden. De vakbond, de Nederland aan Shell in de rechtszaak omtrent Coalition of Immokalee Workers, de moord op twaalf Nigerianen die begin jaren besluit contact te zoeken met bedrijven hogerop 90 tegen het bedrijf hadden geprotesteerd. Shell in de keten. Zij eisen dat afnemers, zoals Ahold, zou verantwoordelijk zijn voor deze moorden. one penny per pound meer gaan betalen aan de De rechtszaak speelde in de Verenigde Staten. kwekers. Zo kunnen die hun arbeiders vervolgens Nederland stuurde een brief ter verdediging een penny meer betalen. Ahold reageert afwijzend, van Shell. Het MVO Platform liet weten deze verwijzend naar de Amerikaanse wet- en Nederlandse steun ‘bevreemdend’ te vinden. regelgeving en de certificering van de sector. Vooral omdat deze Nederlandse inmenging niet in lijn zou zijn met de Ruggie Principes. Het platform wees daarbij op het Ruggie Principe dat Zonder slachtoffers (betere) toegang moeten krijgen tot de Ruggie Principes zou de lobby tegen Shell recht en genoegdoening. Naast deze ‘Nederlandse’ een stuk lastiger zijn. De Ruggie lobbyacties steunt de werkgroep ook procedures Principes zorgen voor de juiste, sterke van lokale vakbonden, tegen schendingen die daar argumenten. Ook de komende jaren blijft gebeuren of al zijn gebeurd. het CNV via de werkgroep betrokken. Of zoals Piet Verburg, bestuurder van CNV Vakmensen, zegt: “We blijven op het vinkentouw zitten.” 20 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 20 10/15/12 1:07 PM
  • 21. Voorbeeld 3: JAck WolfSkin Een groot deel van de buitensportkleding van Jack Wolfskin komt Bij het voorbeeld van uit de Indonesische fabriek BPG. De arbeidsomstandigheden cementproducent Holcim had van werknemers zijn allesbehalve rooskleurig. Overwerk wordt stille diplomatie effect. Dat is mooi, niet uitbetaald, tijdelijke arbeidskrachten krijgen minder dan het want anders was de kans groot geweest minimumloon, verbale bedreigingen door leidinggevenden en dat het van kwaad tot erger was gegaan. (kader)leden van vakbonden krijgen ontslag. Jack Wolfskin besloot zelf Toch hadden ook hier de Ruggie Principes om hiertegen actie te ondernemen. Oftewel: het bekende kledingmerk prima kunnen helpen. Want met de principes hebben we een sterk wapen in handen om nam zelf de verantwoordelijkheid om deze schendingen van arbeids- het moederbedrijf aan te spreken op de en mensenrechten tegen te gaan. Onder andere door zelf onderzoek verantwoordelijkheid voor arbeidsverhoudingen in te stellen. En door contact te zoeken met andere afnemers van bij internationale dochters. Ook (dreiging met) deze leverancier, om zo gezamenlijk meer druk uit te oefenen op reputatieschade is nu makkelijker; je kunt het management van de BNG-fabriek. Met als belangrijkste doel het verwijzen naar gebrekkige naleving van een respecteren van de vrijheid van vakvereniging. Het kledingmerk kan internationaal erkend normenkader. En hierbij rekenen op ondersteuning van Fair Wear Foundation. daar zijn grote internationale bedrijven doorgaans erg gevoelig voor. De actie van Jack Wolfskin is een voorbeeld van hoe bedrijven invulling kunnen geven aan het due dilligence-concept uit de Voorbeeld 4: SerViSche dochteronderneming Ruggie Principes. Van bedrijven wordt cementproduct holcim verwacht dat zij onderzoeken welke risico’s op het gebied van mensenrechten in hun De Servische dochteronderneming van cementproducent keten plaatsvinden. Fair Wear Foundation heeft Holcim weigert een bond te erkennen als Jack Wolfskin kunnen helpen bij het opzetten van het monitoringssysteem en vervolgens bij de onderhandelingspartner. Dit nieuws komt terecht bij de stappen die nodig zijn om de schendingen tegen Europese Bond voor Bouw- en Houtarbeiders. Vervolgens te gaan. Ook jij als vakbondsbestuurder, kaderlid kaart de adviseur van de Europese OR (EOR) het aan bij het of OR-lid kan een bedrijf hierbij te hulp schieten. verantwoordelijke lid van de Raad van Bestuur van Holcim. Minimaal door het bedrijf te ondersteunen bij de Holcim geeft gehoor aan het verzoek en erkent de vakbond onderzoeken of door het bedrijf bijvoorbeeld in als onderhandelingspartner. Na een maand is het conflict contact te brengen met lokale vakbonden ter verholpen. Maar wat als Holcim geen gehoor had gegeven? Dan plaatse. CNV Internationaal beschikt over had deze case zonder meer tot discussie in de EOR geleid. En veel contacten wereldwijd. Jij kunt de als de bedrijfsleiding dan nog geen gehoor zou geven, dan zou noodzakelijke verbindingen tot stand publiciteit een prima volgende stap zijn geweest. brengen. 21 CNVI-0812-ruggie handleidinglos.indd 21 10/15/12 1:07 PM