3 February, 2013                            Archief online en                            auteursrechten:                  ...
3 February, 2013                                                                               Putting                    ...
3 February, 2013        Geen expliciete toestemming nodig        1. Werk maakt deel uit van publiek domein         • Duur ...
3 February, 2013        Bewaarexceptie (vervolg)         Reproducties mogelijk :              Beschadiging, verrotting, ...
3 February, 2013        Relevante uitzonderingen (3)         Leenrecht (enkel fysieke wereld)              Werken van le...
3 February, 2013        Richtlijn verweesde werken         Toepassingsgebied – Wie?                voor het publiek toeg...
3 February, 2013        Richtlijn verweesde werken         Toegestane handelingen             Handelingen van reproducti...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Marie-Christine Janssens; juridisch kader

429 views

Published on

  • Be the first to comment

Marie-Christine Janssens; juridisch kader

  1. 1. 3 February, 2013 Archief online en auteursrechten: open access? VVBAD Studiedag 26 maart 2013 Prof. Marie-Christine Janssens Centre for Intellectual Property Rights Agenda  Inleiding  Relevante auteursrechtelijke vragen  Digitalisatie en online access  Opdracht erfgoedinstellingen botst met  Exclusief recht van reproductie en mededeling van auteursrechthebbenden  Wettelijke uitzonderingen voor bibliotheken  Geen oplossing in digitale wereld  Nieuwe wetgeving over verweesde werken  Ontoereikende oplossing voor digitale bilbiotheken Prof. M-C Janssens 2 Collecties (werken) in bibliotheken Relevante auteursrechtelijke vragen  Auteursrechtelijk beschermd?  Duurtijd = 70 j post mortem auctoris  20ste eeuw = afgesloten (20th Century Black Whole)  Toepassingsvereisten Vereiste Vereiste van van uitdrukking originaliteit  Omvang exclusieve rechten  Gebruik op welke wijze en in welke vorm ook  Belang van onderscheid reproductierecht / mededelingsrecht Prof. M-C Janssens 3Prof. Marie-Christine Janssens 1
  2. 2. 3 February, 2013 Putting Digitization online Reproductierecht Publiek • Tastbare reproducties “op mededelingsrecht welke wijze of in • Gebruik op niet- welke vorm ook, tastbare wijze op tijdelijk of duurzaam, welke wijze of in volledig of welke vorm ook gedeeltelijk” Prof. M-C Janssens 4 Preservation Toestemming vragen aan auteursrecht- Probleem hebbende • Omvang van de collectie (‘mass digitization’) • Lange beschermingsduur Doelstelling • Traceren van erfgoed- rechthebbende instellingen • Geen PROBEEM registratieverplichting • Overerving van rechten • Kluwen van contractuele overdrachten • Co-auteursschappen ACCESS If library content is not found on the Web, it effectively does not exist for many potential users Prof. M-C Janssens 5 ‘Auteursrechthebbende’ Houder Auteursrecht • Ontstaat bij de ‘natuurlijke persoon die het werk heeft gecreëerd’ • Vrij overdraagbaar Hulpmiddelen auteurswet • Vermoeden: wiens naam of letterwoord op het werk wordt vermeld • Eventueel een rechtspersoon (bv. logo) • Indien anoniem werk : de uitgever wordt ten aanzien van derden ‘geacht’ auteur te zijn Moeilijkheden auteurswet • Strenge regels auteurscontracten (bv. voor toestemming tot online access) Practische problemen • Onvindbaar (identificatie/locatie) • Probleem van verweesde werken • ‘risk assessment’ • Ondoenbaar • Probleem van massadigitalisatie • ‘complicated, time-consuming and costly’ Prof. M-C Janssens 6Prof. Marie-Christine Janssens 2
  3. 3. 3 February, 2013 Geen expliciete toestemming nodig 1. Werk maakt deel uit van publiek domein • Duur van auteursrecht verstreken • Maar mensen zijn vooral geïnteresseerd in recent materiaal • Wet laat geen auteursrecht toe • Officiële akten van de overheid 2. De auteur heeft zijn werk onder een ‘open licentie’ ter beschikking gesteld • Lees ‘terms of use’ ! • Bijv. Creative Commons & University repositories 3. Toestemming staat in de auteurswet – wettelijke uitzonderingen Prof. M-C Janssens 7 Wettelijke uitzonderingen: Kenmerken Gesloten lijst Restrictieve met strikte interpretatie voorwaarden Dwingend Territorialiteits recht beginsel Prof. M-C Janssens 8 Relevante uitzonderingen (1)  Reproducties die noodzakelijk zijn voor het bewaren van het patrimonium (art. 22 § 1, 8° AW)  “De reproductie die is beperkt tot een aantal kopieën, bepaald in functie van en gerechtvaardigd door het voor de bewaring van het culturele en wetenschappelijke patrimonium gestelde doel, door voor het publiek toegankelijke bibliotheken, musea of door archieven die niet het behalen van een direct of een indirect economisch of commercieel voordeel nastreven, voor zover geen afbreuk ….” Prof. M-C Janssens 9Prof. Marie-Christine Janssens 3
  4. 4. 3 February, 2013 Bewaarexceptie (vervolg)  Reproducties mogelijk :  Beschadiging, verrotting, vervaging, verbrokkeling of andere vormen van desintegratie van dragers door veroudering  Geen noodzakelijkheidsvereiste  Gerechtvaardigd voor doelstelling van bewaring  Alle soorten werken (niet enkel literatuur) ongeacht op welke soort drager  Inclusief ‘digital born’  Geen beperking wijze van reproductie (fotografisch en/of digitaal) en drager waarop reproductie wordt gemaakt (‘format shifting’ OK)  Geen expliciete beperking tot 1 kopie  Onduidelijk  Ook archieven onderwijsinstellingen? (ja)  Vereiste van publieke toegankelijkheid ook voor archieven? (neen)  Enkel instellingen met publiek karakter? (neen) • Opgelet privé-erfgoedcollecties: geen direct of indirect commercieel doel  Enkel indien hoofdactiviteit van de instelling?  Geen uitzondering op mededelingsrecht  Niet: digitale on-site consultatie, onlinelevering, of onlinetoegang Prof. M-C Janssens 10 Relevante uitzonderingen (2)  Mededelingen van collecties via lokale terminals (art. 22 § 1, 9° AW)  “de mededeling, met inbegrip van de beschikbaarstelling van niet te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen werken die onderdeel uitmaken van de verzamelingen van voor het publiek toegankelijke bibliotheken, wetenschappelijke- en onderwijsinstellingen, musea of archieven (zonder commercieel oogmerk), hierin bestaande dat het werk via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen, voor onderzoek of privé-studie medegedeeld wordt aan of beschikbaar gesteld wordt voor individuele leden van het publiek” Prof. M-C Janssens 11 Uitzondering on-site consultatie  Ter-beschikking-stellen (mededeling)  Speciale terminals die in het gebouw zijn opgesteld  Geen remote access Enkel voor onderzoek of privéstudie Enkel werken die niet te koop worden aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen zijn  Enkel werken uit de eigen verzameling  NIET toegestaan  Handelingen van reproductie • Digitaliseren van het materiaal voor dit doeleinde niet toegestaan  ‘On-line delivery’ (Auteursrechtrichtlijn) • Kan enkel gebeuren op basis van (licentie)overeenkomsten met rechthebbenden • Probleem van territorialiteitsbeginsel : afzonderlijke toestemming voor elke lidstaat Prof. M-C Janssens 12Prof. Marie-Christine Janssens 4
  5. 5. 3 February, 2013 Relevante uitzonderingen (3)  Leenrecht (enkel fysieke wereld)  Werken van letterkunde, databanken, fotografische wrken, partituren van muziekwerken, geluidswerken en audiovisuele werken  Door de overheid officieel voor uitlening erkende instellingen  Uitsluitend met educatief of cultureel doel  In 2014 : nieuwe uitzondering verweesde werken Prof. M-C Janssens 13 EU & Auteursrecht & digitale bibliotheken  The digital Library Initiative  Initiële werkgroepen …. Europeana … ongoing  Wetgevende initiatieven moeilijk  Richtlijn Verweesde werken (orphan works)  Aantal?  Make a guess (5-50% print; 12 % films; 90 % foto’s; muziek is minimaal)  25 oktober 2012 … 29 oktober 2014 Prof. M-C Janssens 14 Richtlijn verweesde werken  Definitie  indien geen van de rechthebbenden van het werk of fonogram is geïdentificeerd, of zelfs indien één of meer rechthebbenden wel zijn geïdentificeerd, geen ervan is opgespoord ondanks een zorgvuldig onderzoek naar de rechthebbenden is uitgevoerd en is gedocumenteerd overeenkomstig artikel 3  Toepassingsgebied – Wat?  boeken, dagbladen, kranten, tijdschriften of ander geschriften ‘gepubliceerd’ & opgenomen in de verzamelingen van betrokken instellingen (infra)  Indien nooit gepubliceerd: OK indien redelijkerwijze kan worden aangenomen dat rechthebbende zou toestemmen met publieke toegang  cinematografische of audiovisuele werken en fonogrammen  cinematografische of audiovisuele werken en fonogrammen die 31 december 2002 door publieke omroeporganisaties zijn geproduceerd en opgenomen in hun archieven  werken die zijn opgenomen of zijn verwerkt in, of een integrerend deel uitmaken van voornoemde werken en fonogrammen  NIET: losstaande foto’s (eventueel later)  Eerste publicatie moet in een lidstaat gebeurd zijn ! Prof. M-C Janssens 15Prof. Marie-Christine Janssens 5
  6. 6. 3 February, 2013 Richtlijn verweesde werken  Toepassingsgebied – Wie?  voor het publiek toegankelijke instellingen die taken van openbaar belang vervullen  bibliotheken, onderwijsinstellingen, musea, archieven, instellingen voor cinematografisch of audiovisueel erfgoed en publieke omroeporganisaties  Toepassingsvoorwaarde : ‘zorgvuldig onderzoek’  Voorafgaand  door de geschikte bronnen voor de desbetreffende categorie van werken en ander beschermd materiaal te raadplegen Bronnen? : wordt nader in nationale wet gedefinieerd (+ RL) • Vb. ARROW (boeken sector)  Voor elk werk!  Zoektocht documenteren  Zoals voorgeschreven in nationale wet (?)  + in single EU online database (OHIM) Prof. M-C Janssens 16 Bv. Bronnen voor gepubliceerde boeken = minstens a) het wettelijk depot, bibliotheekcatalogi en door bibliotheken en andere instellingen bijgehouden trefwoordenlijsten; b) de verenigingen van uitgevers en auteurs in het betrokken land; c) bestaande databanken en registers, Watch (Writers, Artists and their Copyright Holders - schrijvers, artiesten en hun houders van auteursrechten), het ISBN (International Standard Book Number - internationaal standaardboeknummer) en databanken die in druk verschenen boeken catalogiseren; d) de databanken van de desbetreffende maatschappijen voor collectief auteursrechtenbeheer, organisaties die reproductierechten beheren in het bijzonder; e) bronnen die verscheidene databanken en registers omvatten, met inbegrip van VIAF (Virtual International Authority Files - virtuele internationale trefwoordenlijsten) en Arrow (Accessible Registries of Rights Information and Orphan Works - toegankelijke registers van informatie over rechten en verweesde werken). Prof. M-C Janssens 17 Bv. Bronnen voor kranten, magazines, dagbladen en tijdschriften = minstens a) de ISSN (International Standard Serial Number - internationaal standaardnummer voor seriële publicaties) voor periodieke publicaties; b) indexen en catalogussen van bibliotheekcollecties en verzamelingen; c) het wettelijk depot; d) de verenigingen van uitgevers en de verenigingen van auteurs en journalisten in het betrokken land; e) de databanken van de desbetreffende organisaties voor collectief auteursrechtenbeheer, met inbegrip van organisaties die reproductierechten beheren. Prof. M-C Janssens 18Prof. Marie-Christine Janssens 6
  7. 7. 3 February, 2013 Richtlijn verweesde werken  Toegestane handelingen  Handelingen van reproductie  met als doel het digitaliseren, beschikbaar stellen, indexeren, catalogiseren, behouden of restaureren.  Handelingen van mededeling, incl. terbeschikkingstelling  Enkel voor taken van openbaar belang,  Inz. het behouden van, het restaureren van en het verstrekken van voor culturele en onderwijsdoeleinden bestemde toegang tot werken en fonogrammen  Inkomsten genereren uit zulke gebruikswijzen = OK  maar uitsluitend ter vergoeding van kosten van digitalisering en de beschikbaarstelling van deze werken.  Rechthebbende kan status beëindigen  Heeft recht op een billijke vergoeding (nationale wet) Prof. M-C Janssens 19 On-line access collecties (= mass-digitization)  Problemen opgelost?  Enkel verweesde werken !  En dan nog : veel vage begrippen en mogelijkheid van verschillende implementatie in de lidstaten  Er is Memorandum of Understanding voor out-of-commerce W  Rest = individuele ‘rights clearance’  Transactiekosten !!!  Akkoorden met collectieve organisaties geldt enkel voor leden • Alternatief van Extended Collective Licenses niet in België • ‘Sterkmaking’ door CMO = niet wettelijk erkend  Oplossing moet van de markt komen Prof. M-C Janssens 20Prof. Marie-Christine Janssens 7

×