Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Jan Bollansee, “Databanken in de bibliotheek: klik hier voor meer informatie”

1,514 views

Published on

Jan Bollansee, “Databanken in de bibliotheek: klik hier voor meer informatie”

Published in: Data & Analytics
  • I like this service ⇒ www.HelpWriting.net ⇐ from Academic Writers. I don't have enough time write it by myself.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • I think you need a perfect and 100% unique academic essays papers have a look once this site i hope you will get valuable papers, ⇒ www.HelpWriting.net ⇐
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Ich kann eine Website empfehlen. Er hat mir wirklich geholfen. ⇒ www.WritersHilfe.com ⇐ Zufrieden und beeindruckt.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

Jan Bollansee, “Databanken in de bibliotheek: klik hier voor meer informatie”

  1. 1. Databanken in de bibliotheek: klik hier voor meer informatie Studiedag VRB/VVBAD: Digitale bibliotheek en erfgoed. Ook iets voor mij?! Jan Bollansée KU Leuven Universiteitsbibliotheekdiensten 6 mei 2015
  2. 2. Programma I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie II. Licensed to inform: databanken en licenties III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken IV.Gebruik van databanken V. Samenvattend
  3. 3. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 1. Wat is een databank? o moeilijke kwestie  onderscheid met website niet altijd duidelijk  bij definities dikwijls uitwendige kenmerken gebruikt die niet uniek zijn  vorm voortdurend in ontwikkeling
  4. 4. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 1. Wat is een databank? o website FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie: Intellectuele eigendom -> rechtsbescherming van databanken • zowel elektronisch als niet elektronisch • verzameling van gegevens • samenstellende elementen zelfstandig/onafhankelijk van elkaar te raadplegen • samenstellende elementen niet noodzakelijk auteursrechtelijk beschermd • systematisch of methodisch geordend • met hulpmiddel om elk element afzonderlijk te kunnen vinden (index, inhoudstafel, zoekfunctie) http://economie.fgov.be/nl/ondernemingen/Intellectuele_Eigendom/Rechtsbescherming_databanken/wat/#.VUfBFvntmko (geraadpleegd 4 mei 2015)
  5. 5. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 2. Elektronische databanken o CD-rom of online o gratis/Open Access vs betalend/Deep Web o algemeen/multidisciplinair voor een grote gebruikers- groep of specifiek voor een afgebakende doelgroep o aggregator vs afzonderlijke uitgever o archieven/back files vs. actuele informatie
  6. 6. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 2. Elektronische databanken o diverse types naargelang de inhoud - numerieke, statistische en andere berekende gegevens - catalogi - zuiver bibliografisch: A&I services = Abstracting & Indexing - “full text” databanken: niet alleen referenties, ook de inhoud tekstueel auditief (streaming audio) visueel (afbeeldingen) audiovisueel (streaming video) - citatiedatabanken: bibliografie + bibliometrie
  7. 7. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 2. Elektronische databanken o verdere ontwikkelingen - Traditionele onderscheiden vervagen: het “artikel van de toekomst” bestaat uit een combinatie van tekst, audiovisueel en grafisch materiaal - Institutional repositories: Open Access databanken van onderwijs- en onderzoeksinstellingen (zie OpenDOAR) - Nieuwste type: catalogi en repositories met research data – uitdaging voor organisaties (opslagcapaciteit) én bibliotheken (beschrijving en ontsluiting)
  8. 8. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 3. Inhoudelijke bijdrage aan bibliotheekcollecties o A&I / bibliografische databanken aanvankelijk het neusje van de zalm, met geavanceerde zoek- functionaliteit o MAAR zoekproces ogenschijnlijk danig vereenvoudigd door gebruiksvriendelijke elektronische zoekmachines o GEVOLG: - gebruikers zijn verwend en willen met een minimum aan clicks full text kunnen raadplegen - aantal zoekacties en sessies in bibliografische databanken op paar jaar tijd drastisch teruggelopen, terwijl aantal full text downloads onverminderd stijgt
  9. 9. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 3. Inhoudelijke bijdrage aan bibliotheekcollecties o Rechtstreekse toegang tot full text is belangrijker geworden dan een weloverwogen zoekstrategie o bibliotheken investeren beperkt budget liever meteen in content, die de eindgebruiker sowieso weet te vinden o zuiver bibliografische bronnen opwaarderen d.m.v. OpenURL link resolver - praktische tool met linking op basis van metadata en unieke ID’s - vertrekkend van bibliografische beschrijving in databank X de gebruiker zo dicht mogelijk bij full text in databank Y brengen, indien beschikbaar in de eigen collectie
  10. 10. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 4. Acquisitieproces o Kleine bibliotheek: eigen verantwoordelijkheid o Grote instelling met deelbibliotheken: eigen en gedeelde verantwoordelijkheid o Al dan niet in overleg met doelpubliek (collectieverantwoordelijken, gebruikers, …) o Hoe groter het budget, en hoe talrijker de gegadigden, hoe langer en complexer het besluitvormingsproces
  11. 11. I. Databanken in de academische bibliotheekcollectie 4. Acquisitieproces o Criteria voor besluitvorming  Inhoud  Prijs  Impactfactoren  gebruik o Try before you buy: trial / proefperiode
  12. 12. II. Licensed to inform: Databanken & licenties 1. Wat? o overeenkomst tussen licentiegever/licensor en licentienemer/licensee: standaardtekst, desgevallend aangevuld met specifieke addenda/supplementen o bepaalt welke bron je aangeschaft hebt o stipuleert rechten & plichten van beide betrokken partijen o zowel voor gratis als betalende bronnen
  13. 13. II. Licensed to inform: Databanken & licenties 2. Bijzondere licentiebepalingen o Definitie van geautoriseerde gebruikers  leden van de organisatie: in geval van universiteiten huidige staf & studenten / gepensioneerden en alumni NIET  walk-in users: geregistreerde gebruikers die geen lid zijn van de organisatie, maar voor de duur van hun bezoek ter plaatse toegang krijgen o Prijsbepaling op basis van aantal (potentiële) gebruikers  FTE: totaal aantal mogelijke gebruikers  Sim Users: aantal gebruikers dat de databank tegelijkertijd kan raadplegen
  14. 14. II. Licensed to inform: Databanken & licenties 2. Bijzondere licentiebepalingen o Specifieke gebruiksvoorwaarden • interbibliothecair leenverkeer • on / off campus • gebruik van gelicentieerd materiaal in elektronische leeromgeving • bijzondere software: bv. toepassing om documenten te lezen • …
  15. 15. II. Licensed to inform: Databanken & licenties 2. Bijzondere licentiebepalingen o Uitzonderlijke gebruiksvoorwaarden • link met de organisatie: aparte regelingen bedingen voor ongewone omstandigheden • uitgever kan tijdelijke maatregelen treffen: bv. extra toegangen tijdens examenperiode, ter gelegenheid van conferentie, …
  16. 16. III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken 1. Aanbod bekendmaken  catalogus  Website en sociale media • link (naar simple of advanced search) • inhoudelijke beschrijving • informatie over gebruik  info- en/of hands-on sessies  promotiemateriaal in de bib (brochures)
  17. 17. 2. Integratie in discovery service discovery service omvat o traditionele catalogus: overzicht van beschikbare – fysieke, elektronische en digitale – materialen op titelniveau o gegevens uit wetenschappelijke databanken en full text collecties • hetzij via federated search (live zoekacties in externe databanken) • hetzij via centrale geaggregeerde index van wetenschappelijke publicaties = ‘Google’ ervaring: gebruiker kan alle/deel van de beschikbare bronnen op één platform doorzoeken III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken
  18. 18. 3. Toegangsregeling voor betalende databanken verschillende manieren van authenticatie o traditionele vorm: logingegevens (gebruikersnaam + wachtwoord) • Wachtwoordenbeheer • Bezorging aan eindgebruiker III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken
  19. 19. 3. Toegangsregeling voor betalende databanken verschillende manieren van authenticatie o nu wijdverspreid: IP-adresherkenning • organisatie of instelling registreert IP-adres(sen)/IP- range(s) bij uitgever of leverancier • iedere gebruiker die vanop die adressen/ranges surft, krijgt ongehinderd toegang tot de gelicentieerde bron(nen) • Probleem: gebruikers vaak buiten institutioneel netwerk • Oplossing: proxy server – maar extra investering & werk III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken
  20. 20. 3. Toegangsregeling voor betalende databanken verschillende manieren van authenticatie o nieuwste methode: shibboleth / institutionele login • via nationale Belnet Research & Education Federation • speelt bemiddelende rol tussen Identity Providers (organisaties & instellingen) & Service Providers (uitgevers & leveranciers) • ‘single sign on’: toegang tot eigen toepassingen én externe databanken = groot gebruiksgemak voor eindgebruiker • wel ook investering: papierwerk (juridisch) & configuratie (technisch) III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken
  21. 21. 3. Toegangsregeling voor betalende databanken voordeel van authenticatie: meetbaar gebruik o uitgevers van betalende databanken stellen gebruiks- gegevens ter beschikking  databanken: aantal zoekacties & sessies  full text databanken: downloadcijfers o belangrijk hulpmiddel bij evaluatie van databanken met het oog op eventuele hernieuwing III. Databanken ontsluiten en toegankelijk maken
  22. 22. 1. Databanken & de eindgebruiker verwachtingspatroon: de informatievaardige gebruiker die o nood aan informatie kan erkennen en bepalen o efficiënt de nodige informatie kan opzoeken o gevonden informatie kritisch kan evalueren en verwerken o zoekresultaten kan bewaren en beheren o gevonden informatie correct weet te gebruiken, rekening houdend met de economische, juridische en sociale aspecten van dat proces IV. Gebruik van databanken
  23. 23. 1. Databanken & de eindgebruiker databanken zijn bij uitstek nuttige instrumenten o geavanceerde zoekfunctionaliteit (onderwerpen en trefwoorden / operatoren voor complexe zoekacties) o opportuniteiten voor bewaren en beheren van zoek- resultaten • zoekacties opslaan & attenderingen instellen • records exporteren naar bibliografische software o citatiedatabanken bieden extra gegevens voor analyse en evaluatie van informatie binnen het wetenschappelijk domein IV. Gebruik van databanken
  24. 24. 1. Databanken & de eindgebruiker MAAR databanken zijn complexer dan zoekmachines o verschillende inhoud o verschillende interfaces o beschikbare zoekfunctionaliteit telkens weer anders DAAROM… IV. Gebruik van databanken
  25. 25. 2. Databanken & de bibliothecaris Bibliothecaris moet over didactische vaardigheden beschikken o onderliggende principes achter uiterlijke verschillen duidelijk maken o per databank inhoudelijke troeven & concrete mogelijk- heden inzake zoeken + beheer van zoekresultaten toelichten o gebruiker informatievaardiger maken met behulp van  handleidingen  kennisclips en andere online leermaterialen  tutorial IV. Gebruik van databanken
  26. 26. V. Samenvattend Elektronische databanken belangrijke troeven - online bereikbaar, voor gebruikers van grote organisaties met de nodige infrastructuur zelfs 24/7 - geavanceerde zoekmogelijkheden - gecontroleerde inhoud, in toenemende mate ook meteen beschikbaar - meetbaar gebruik
  27. 27. V. Samenvattend Elektronische databanken belangrijke troeven … maar vergen wel inspanningen van de bibliothecaris • financieel • ontsluiting • toegankelijkheid • gebruik
  28. 28. Bedankt! Jan Bollansée KU Leuven Universiteitsbibliotheekdiensten jan.bollansee@bib.kuleuven.be

×