ยารักษาโรคจิตเวช รพ. สหัสขันธ์

15,725 views

Published on

ยารักษาโรคจิตเวช รพ. สหัสขันธ์

แหล่งข้อมูล
http://kalasin.moph.go.th/ssh/download/Pharmacy/pharmacy_1/pc18.pdf

Published in: Health & Medicine
1 Comment
18 Likes
Statistics
Notes
  • ACTAVIS PROMETHAZINE WITH CODEINE,Special,Georgia Home ,Speed,K,Lover’s Speed,Xeljanz,Zaltrap,Folotyn,MEDICATED GREEN,SEEDS AND Narcotic Quality for severe pain or Nerve pain.CONTACT ((solokush@outlook.com)
    call or text(914) 573-5460)
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
15,725
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10
Actions
Shares
0
Downloads
371
Comments
1
Likes
18
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ยารักษาโรคจิตเวช รพ. สหัสขันธ์

  1. 1. ยารักษาอาการทางจิตเวช ที่ใช้ในโรงพยาบาลสหัสขันธ์ ผู้จัดทา : 1. น.ส. วชิรปาณี บุระสิทธิ์ 2. น.ส. วราภรณ์ ทองด่านเหนือ นิสิตชั้นปีที่ 4 คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ที่ปรึกษา : ภก.ศุภวัฒน์ อิ่มเจริญ
  2. 2. Objective 1. อาการทางจิตเวช 2. สารสื่อประสาทในสมองที่เกี่ยวข้องกับอาการทางจิตเวช 3. ประเภทของยารักษาอาการทางจิตเวชแบ่งตามวัตถุประสงค์ในการใช้ 1. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs) 2. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs) 3. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs) 4. ยาคงสภาพอารมณ์(Mood Stabilizers) 4. EPS จากยารักษาอาการทางจิตเวช และแนวทางแก้ไข 5. Reference
  3. 3. 1. อาการทางจิตเวช
  4. 4. อาการทางจิตเวช เป็นกลุ่มอาการที่มีความผิดปกติทางจิตใจหรือพฤติกรรมที่อาจเกิดจาก ร่างกาย  เกิดความผิดปกติแล้วส่งผลกระทบต่อสมอง ทาให้สมอง สร้างสารสื่อประสาทบางอย่างมากหรือน้อยเกินไป จิตใจ  ความเครียดในชีวิตประจาวัน กระตุ้นให้เกิดความเจ็บป่วย แบ่งเป็น 4 กลุ่มอาการ ดังนี้ 1. โรคจิต (schizophrenia) 2. ภาวะวิตกกังวล (anxiety disorder) 3. ภาวะซึมเศร้า (depressive disorder) 4. ความผิดปกติทางอารมณ์ (mood disorder)
  5. 5. 2. สารสื่อประสาทในสมอง ที่เกี่ยวข้องกับอาการทางจิตเวช
  6. 6. 1. Dopamine http://www.bangkokhealth.com/index.php/2009-01-19-03-15- 03/1213-2009-01-22-05-57-24 Dopamine : มากเกินไป เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของ พฤติกรรมสาเหตุของโรคจิตเภท น้อยเกินไป การเคลื่อนไหวผิดปกติ สาเหตุของ โรค parkinson และการเกิด EPS นอกจากนี้ ยังมีผลยับยั้ง การหลั่ง ฮอร์โมน Prolactin
  7. 7. http://www.cnsforum.com/imagebank/item/hrl_rcpt_sys_gab/default.aspx 2. GABA GABA : ถ้ามีมาก เกิดการส่งสัญญาณ ประสาทชนิดยับยั้งการทางาน (inhibitory neurotransmitter) เป็นสาร สื่อประสาทที่มีผลกด ระบบประสาทส่วนกลาง เกิด การยับยั้งทั่วทั้งระบบประสาท ส่วนกลาง ทาให้คลายเครียด นอนหลับ น้อยเกินไป จะมีอาการ กระวนกระวาย วิตกกังวล
  8. 8. 3. Serotonin http://lms.thaicyberu.go.th/officialtcu/main/advcourse/presentstu/course/bk521/009wisawat p/selective_serotonin_reuptake_inhibitorsssri.html Serotonin : มีหน้าที่หลายบทบาท เช่น การควบคุมอารมณ์ หิว โกรธ และขุ่นเคือง หากมีน้อยเกินไปจะทาให้ เป็นโรคซึมเศร้า กินไม่ได้ นอนไม่หลับ
  9. 9. 4. Norepinephrine http://www.med.cmu.ac.th/dept/pharmaco/pharmacology/lesson01/07.htm NE : มีผลต่อส่วนของสมองที่สนใจ และการตอบสนองการกระทาที่ มีการควบคุม หากมีน้อยเกินไปจะทาให้เป็น โรคซึมเศร้า
  10. 10. สรุปผลของสารสื่อประสาท ชนิด ของสารสื่อประสาท ผลต่อระบบประสาท ยารักษาอาการ ทางจิตเวชที่มีผล ผลที่เกิดขึ้นเมื่อใช้ยา Dopamine พฤติกรรมผิดปกติ สาเหตุของโรคจิตเภท การเคลื่อนไหว ผิดปกติ สาเหตุของโรค parkinson - Chlorpromazine - Haloperidol - Perphenazine -Fluphenazine (ยับยั้งการหลั่ง dopamine) รักษาอาการจิตเวช แต่ทาให้เกิดอาการ ข้างเคียงที่สาคัญ คือ เกิดความผิดปกติใน การเคลื่อนไหว (EPS) GABA เกิดการส่งสัญญาณ ประสาทชนิดยับยั้งการ ทางาน (inhibitory neurotransmitter) กระวนกระวาย วิตก กังวล - Lorazepam - Diazepam - Clorazepate dipotassium (กระตุ้น GABA receptor ) สงบ ลดความวิตก กังวล
  11. 11. สรุปผลของสารสื่อประสาท(ต่อ) ชนิด ของสารสื่อประสาท ผลต่อระบบประสาท ยารักษาอาการ ทางจิตเวชที่มีผล ผลที่เกิดขึ้นเมื่อใช้ยา Serotonin : 5-HT นอนไม่หลับ, กระสับกระส่าย หัวใจเต้นเร็ว,ความ ดันโลหิตลด, ง่วงนอน , น้าหนักเพิ่ม Chlorpromazine , Perphenazine , (ยับยั้ง การหลั่ง 5-HT) Amitriptyline , Fluoxitine (ยับยั้งการทาลาย 5-HT) มีฤทธิ์ระงับสงบ บรรเทาอาการ ซึมเศร้า Norepinephrine : NE เพิ่มความดันเลือด กระสับกระส่าย ปวดหัว มือสั่น , ตื่นตัวและ ครื้นเครง (ปริมาณต่า) หรือการหลงผิดหรือ ประสาทหลอน (ปริมาณ สูง) ซึมเศร้า - Amitriptyline (ยับยั้ง การ reuptake ของ NE) ทาให้เกิดภาวะง่วงซึม เปลี่ยนแปลงอาการ นอนหลับ บรรเทาอาการปวด เรื้อรัง
  12. 12. สรุปยาที่ออกฤทธิ์ต่อสารสื่อประสาทในสมอง  ยับยั้ง Dopamine : Chlorpromazine , Haloperidol , Perphenazine , Fluphenazine  กระตุ้น GABA receptor : Lorazepam , Diazepam , Clorazepate dipotassium  ยับยั้งการหลั่ง 5-HT : Chlorpromazine , Perphenazine  ยับยั้งการทาลาย 5-HT : Amitriptyline , Fluoxitine  ยับยั้ง NE activity : Amitriptyline
  13. 13. รายการยารักษาอาการทางจิตเวชที่ใช้ในโรงพยาบาลสหัสขันธ์ 1. Chlorpromazine  Matchine® 25 mg, 50 mg, 100 mg 2. Lorazepam  Kemora ® 0.5 mg, 1 mg 3. Diazepam  Diazepam 2 mg, 5 mg 4. Trihexyphenidyl  Artane ® 2 mg, 5 mg 5. Perphenazine  Pernazine ® 4 mg, 8 mg, 16 mg 6. Haloperidol  Haldol ® 0.5 mg, 2 mg, 5 mg 7. Amitriptyline  Amitriptyline 10 mg, 25 mg 8. Clorazepate dipotassium  Trancon-5® 5 mg 9. Fluoxitine  Fluoxan® 20 mg 10.Carbamazepine  Carmapine® 200 mg 11. Fluphenazine inj.  Pharnazine® 25 mg/ml 12. Haloperidol inj.  Haloperidol inj. 5 mg/ml
  14. 14. 3. ประเภทของยารักษาอาการทางจิตเวช แบ่งตามวัตถุประสงค์ในการใช้
  15. 15. ประเภทของยารักษาอาการทางจิตเวช แบ่งตามวัตถุประสงค์ในการใช้ มี 4 ประเภท ได้แก่ 1. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs)  Schizophrenia 2. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs)  Anxiety disorder 3. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs)  Depressive disorder 4. ยาคงสภาพอารมณ์(Mood Stabilizers)  Mood disorder
  16. 16. ประเภทของยารักษาอาการทางจิตเวช แบ่งตามวัตถุประสงค์ในการใช้ในโรงพยาบาลสหัสขันธ์ ประเภทของกลุ่มอาการทางจิตเวช ยาที่ใช้ในโรงพยาบาล 1.ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs) Chlorpromazine , Haloperidol , Perphenazine Fluphenazine injection 2.ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs) Lorazepam , Diazepam , Clorazepate dipotassium 3.ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs) Fluoxitine , Amitriptyline 4.ยาคงสภาพอารมณ์(Mood Stabilizers) Carbamazepine 5.ยาที่มีในข้อบ่งใช้อื่น Trihexyphenidyl
  17. 17. 1. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs) ใช้รักษาภาวะ Schizophrenia
  18. 18. Schizophrenia  โรคจิตเภท (Schizophrenia) เป็นความผิดปกติทางความคิดและ พฤติกรรม มีอาการโรคจิตเภทชนิดบวก ± อาการโรคจิตเภทชนิดลบ  อาการโรคจิตเภทชนิดบวก : หลงผิด(delusion) ประสาทหลอน (hallucination) ตื่นตัวอยู่ไม่นิ่ง(excitation)  อาการโรคจิตเภทชนิดลบ : เฉยเมย(blunted) พูดน้อย(alogia) ไม่ค่อย สบตาผู้อื่น วิตกจริต(dementia)  พยาธิสภาพ  Dopamine  การทางานของ 5-HT บกพร่อง
  19. 19. ยาต้านโรคจิต (Antipsychotic drug) แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ 1. กลุ่มเก่า (Typical)  block D2 receptor เป็นหลัก High potency : haloperidol , fluphenazine , perphenazine...EPS Medium potency : chlorprothixene , loxapine…anticholinergic Low potency : chlorpromazine , thioridazine…sedation 2. กลุ่มใหม่ (Atypical)  block 5-HT2 and D2 receptorเป็นหลัก  Clozapine, Risperidone, Olanzapine…ลดการเกิด EPS ยาต้านโรคจิต (Antipsychotic drug)
  20. 20. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs)  ข้อบ่งใช้  รักษาโรคจิตเภท (Schizophrenia) , รักษาจิตหวาดระแวง (Paranoid)  กลไกการออกฤทธิ์  ยับยั้งการหลั่ง Dopamine  อาการข้างเคียง  ทาให้เกิดอาการ Extra pyramidal Syndromes (EPS)  ความดันโลหิตต่า ปัสสาวะคั่ง ท้องผูก ง่วงนอน ตาพร่ามัว สับสนมึนงง  ยาที่ใช้บ่อย  Chlorpromazine (CPZ) , Haloperidol ( Haldol ) ,  Perphenazine, Fluphenazine
  21. 21. 1. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs)..(ต่อ)  การพยาบาล 1. แนะนาผู้ป่วยให้เปลี่ยนอิริยาบถ ช้าๆ เพราะอาจหน้ามืดได้ 2. Check V/S เพื่อประเมินสัญญาณชีพ 3. ยาอาจทาให้มีปัสสาวะคั่ง ควรประเมินการขับถ่ายปัสสาวะ 4. ติดตาม WBC count เพราะยาอาจทาให้เม็ดเลือดผิดปกติ 5. ระวังอาการชักในผู้ป่วยโรคลมชัก 6. แนะนาให้กินอาหารที่มีกากใยสูง ดื่มน้าให้เพียงพอ 7. ยาอาจทาให้แพ้แสง เช่น CPZ ให้ผู้ป่วยระวังการถูกแสงแดดจ้า 8. ไม่ใช้ร่วมกับยาลดความดันโลหิต ยานอนหลับ
  22. 22. ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotic drugs) ที่มีในโรงพยาบาล
  23. 23. 1. Chlorpromazine  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Matchine® 25 mg, 50 mg, 100 mg  ข้อบ่งใช้ ควบคุมอาการคลุ้มคลั่ง รักษา Schizophrenia  กลไกการออกฤทธิ์ ยับยั้งการหลั่ง dopamine, serotonergic, histaminergic และมีฤทธิ์ anticholinergic
  24. 24.  ขนาดการใช้ เด็ก 0.5-1 mg/kg/dose ทุก 4-6 ชั่วโมง ผู้ใหญ่ 400-600 mg/day ทุก 4-6 ชั่วโมง  อาการไม่พึงประสงค์ ความดันโลหิตต่าขณะเปลี่ยนอิริยาบถ EPS เต้านมโต ลดความอยากอาหาร น้าหนักลด
  25. 25. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Chlorpromazine Matchine® 25 mg 50 mg 100 mg
  26. 26. 2. Haloperidol  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Haldol ® 0.5 mg, 2 mg, 5 mg  ข้อบ่งใช้ รักษาโรคจิตเภท ลดอาการหวาดระแวง (paranoid) สับสน, คลุ้มคลั่ง, กระวนกระวาย  กลไกการออกฤทธิ์ ยับยั้งการหลั่ง Dopamine
  27. 27.  ขนาดการใช้  คลุ้มคลั่ง เด็ก 0.1-0.3 mg/kg/day ให้วันละครั้ง ผู้ใหญ่ 5-10 mg แบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง  จิตเภท เด็ก 0.05-0.15 mg/kg/day แบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง ผู้ใหญ่ 0.5-5 mg แบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง (max 30 mg/day)  อาการไม่พึงประสงค์  หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น มึนงง หลงลืม กระสับกระส่าย อ่อนเพลีย เลือดออกผิดปกติ
  28. 28. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Haloperidol Haldol ® 0.5 mg 2 mg 5 mg
  29. 29. 3. Haloperidol injection  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Haridol injection® 5 mg/ml  ข้อบ่งใช้ รักษาโรคจิตเภท ลดอาการหวาดระแวง (paranoid) สับสน, คลุ้มคลั่ง, กระวนกระวาย  กลไกการออกฤทธิ์ ยับยั้งการหลั่ง Dopamine
  30. 30.  ขนาดการใช้ IM (lactate) 2-5 mg ทุก 4-8 ชั่วโมง….เป็นรูปแบบที่ใช้ในรพ.สหัสขันธ์ IM (decanoate)ขนาดฉีดเท่ากับ 10-20 เท่าของขนาดที่กินต่อวัน ฉีดทุก 4 สัปดาห์  อาการไม่พึงประสงค์ หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น มึนงง หลงลืม กระสับกระส่าย อ่อนเพลีย เลือดออกผิดปกติ
  31. 31. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Haloperidol inj 5 mg/ml
  32. 32. 4. Perphenazine  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Pernazine® 4 mg, 8 mg, 16 mg  ข้อบ่งใช้  ใช้รักษาผู้ป่วยจิตเภท  กลไกการออกฤทธิ์ ฤทธิ์ยับยั้ง Dopamine D2 receptor ,5 HT receptor ทาให้มีฤทธิ์กด ภาวะประสาทหลอนของผู้ป่วยโรคจิต และยับยั้ง Histamine H1 receptor เป็นผลให้ผู้ป่วยง่วง หิวและรับประทานมากขึ้น
  33. 33. ขนาดการใช้ 4-8 mg วันละ 3 ครั้ง อาการไม่พึงประสงค์ กระสับกระส่าย สับสน เคลื่อนไหวผิดปกติ อ่อนเพลีย
  34. 34. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ / ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Perphenazine Pernazine® 4 mg 8 mg 16 mg
  35. 35. 5. Fluphenazine injection  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Pharnazine ® 25 mg/ml  ข้อบ่งใช้ รักษา Schizophrenia โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ไม่ค่อยให้ ความร่วมมือในการกินยา  กลไกการออกฤทธิ์ ยับยั้งการหลั่ง Dopamine
  36. 36.  ขนาดการใช้  IM (decanoate) 12.5 – 37.5 mg ทุก 2 สัปดาห์ ระยะเวลาการใช้ ปรับตามความเหมาะสมกับผู้ป่วย  อาการไม่พึงประสงค์  EPS เต้านมโต ลดความอยากอาหาร น้าหนักลด
  37. 37. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Fluphenazine injection Pharnazine® 25 mg/ml
  38. 38. 2. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs) ใช้รักษาภาวะAnxiety disorder
  39. 39. ภาวะวิตกกังวล ( Anxiety disorder )  เป็นภาวะที่มีการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม เช่น หงุดหงิด เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ ± อาการทางร่างกายเกิดขึ้นร่วมด้วย  มีการทางานของระบบประสาทอัตโนมัติที่มากกว่าปกติ กล้ามเนื้อเกร็ง อาการที่พบบ่อย คือ ใจสั่น มือสั่น เหงื่อออก หัวใจเต้นเร็ว แน่นหน้าอก ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยบริเวณต้นคอ วิงเวียน หน้ามืด  พยาธิสภาพ  NE activity  5-HT  กระตุ้น GABA receptor
  40. 40. การรักษา อดีตใช้ยากลุ่ม Barbiturate ในการรักษา แต่เนื่องจากมี therapeutic index แคบ มีอาการติดยา กดการหายใจ และทาให้เสียชีวิตได้ ปัจจุบันจึงมีการใช้ยากลุ่ม Benzodiazepine มากกว่า
  41. 41. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs)  ข้อบ่งใช้ รักษาอาการวิตกกังวล เครียด หวาดกลัว ใช้เป็นยานอนหลับ  กลไกการออกฤทธิ์  กดการทางานของ Cerebral cortex ช่วยคลายเครียดกังวลใจ ช่วยให้หลับ  อาการข้างเคียง  ง่วงนอน กล้ามเนื้อทางานไม่ประสานกัน ความดันโลหิตต่า เกิดอาการขาดยาถ้าหยุดยาทันที  ยาที่ใช้บ่อย  Diazepam (Valium), Lorazepam (Ativan) , Alprazolam (Xannax)
  42. 42. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs)… (ต่อ)  การพยาบาล 1. ให้ความรู้ผู้ป่วยเรื่องอาการข้างเคียงของยา เช่น ยาจะกดระบบประสาทส่วนกลาง ทาให้ง่วงซึม การตัดสินใจลดลง สมาธิลดลง การควบคุมแขนขาไม่สัมพันธ์กัน ไม่มีแรง 2. ดูแลไม่ใช้ยาร่วมกับยากดประสาท ยานอนหลับ สุรา 3. แนะนาผู้ป่วยเนื่องจากต้องใช้ยาเป็นเวลานานและปริมาณสูง ไม่ให้ หยุดยาเอง เพื่อป้องกันอาการขาดยา ควรให้แพทย์เป็นผู้ลดยาให้
  43. 43. ยาระงับอาการวิตกกังวล (Anti-anxiety drugs) ที่มีในโรงพยาบาล
  44. 44. 1. Lorazepam  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Kemora ® 0.5 mg, 1 mg  ข้อบ่งใช้  ระงับอาการวิตกกังวล (anxiolytic) ช่วยให้นอนหลับได้ดี (sedative)ทาให้กล้ามเนื้อคลายตัว (muscle relaxant) ระงับอาการชัก (anticonvulsant)  กลไกการออกฤทธิ์  กด CNS และออกฤทธิ์กระตุ้นที่ receptor ของ GABA (gamma aminobutyric acid)
  45. 45.  ขนาดการใช้ คลายกังวล เด็กแรกเกิดและเด็ก : 0.05 mg/kg/dose ให้ทุกๆ 4 - 8 ชั่วโมง ผู้ใหญ่ : 2 – 6 mg/day แบ่งให้ 2 - 3 ครั้ง อาการนอนไม่หลับ ผู้ใหญ่ : 2 – 4 mg ก่อนนอน  อาการไม่พึงประสงค์ กดการหายใจ , น้าหนักลด , ความดันโลหิตต่า . สับสน . มึนงง , ปวดศีรษะ
  46. 46. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Lorazepam Kemora® 0.5 mg 1 mg
  47. 47. 2. Diazepam  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Diazepam 2 mg, 5 mg  ข้อบ่งใช้ ระงับอาการวิตกกังวล (anxiolytic) ช่วยให้นอนหลับได้ดี (sedative)ทาให้กล้ามเนื้อคลายตัว (muscle relaxant) ระงับ อาการชัก (anticonvulsant)  กลไกการออกฤทธิ์ กระตุ้น GABA receptor
  48. 48.  ขนาดการใช้ รักษาอาการนอนไม่หลับ / คลายกล้ามเนื้อ / คลายกังวล เด็ก 0.12 – 0.18 mg/kg/day แบ่งให้ทุก 6-8 hr ผู้ใหญ่ 2 – 10 mg/day แบ่งให้ 2 -4 ครั้ง/วัน  อาการไม่พึงประสงค์ ลดอัตราการหายใจ, ความดันโลหิตต่า, สับสน, มึนงง, ปวดศีรษะ
  49. 49. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Diazepam 2 mg 5 mg
  50. 50. 3. Clorazepate dipotassium  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Trancon-5 ® 5 mg  ข้อบ่งใช้ รักษาอาการวิตกกังวล เครียด และนอนไม่หลับ  กลไกการออกฤทธิ์ จับกับ 5-HT บน GABA มีผลกระตุ้นที่ receptor ของ GABA
  51. 51.  ขนาดการใช้ 5-20 mg/day แบ่งให้ 2-3 เวลา  อาการไม่พึงประสงค์  ความดันโลหิตต่า, สับสน ,ปวดศีรษะ  Note Clorazepate เลือกใช้ในผู้ป่วยที่หลับได้เร็วแต่ตื่นกลางคืนบ่อย ๆ เลือกยาที่ออกฤทธิ์ช้าแต่ออกฤทธิ์ได้ยาว เพื่อที่ไม่ให้ผู้ป่วยตื่นมา กลางคืนบ่อย ๆ
  52. 52. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Clorazepate dipotassium Trancon-5® 5 mg
  53. 53. 3. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs) ใช้รักษาภาวะ Depressive disorder
  54. 54. ภาวะซึมเศร้า ( depressant disorder) ภาวะซึมเศร้า คือ การมีอารมณ์ซึมเศร้ามากผิดปกติจนสูญเสีย ความสามารถในการปฏิบัติหน้าที่หรือรู้สึกทุกข์ทรมานใจ ร่วมไป กับอาการอื่นๆ เช่น เบื่อหน่าย, นอนไม่หลับ, เบื่ออาหาร, การ เคลื่อนไหวช้า, ไม่มีเรี่ยวแรง, สมาธิไม่ดี, รู้สึกตนเองไร้ค่าหรือรู้สึก ผิดอย่างยิ่ง และความคิดฆ่าตัวตาย พยาธิสภาพ ความบกพร่องของ สารสื่อประสาท Dopamine , NE , 5-HT
  55. 55. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs)  ข้อบ่งใช้ ใช้รักษาผู้ป่วยอารมณ์ซึมเศร้า ในผู้ป่วย Bipolar disorder , anxiety disorder  กลไกการออกฤทธิ์  มีฤทธิ์เพิ่มความเข้มข้นของ serotonin และ norepinephrine ทาให้อารมณ์ ดีขึ้น  ฤทธิ์ข้างเคียง ชีพจรเต้นเร็ว ความดันโลหิตเปลี่ยน ปากแห้ง หลงลืม ตาพร่ามัว ท้องผูก ปัสสาวะคั่ง คลื่นไส้ เบื่ออาหาร  ยาที่ใช้บ่อย Amitriptyline, Fluoxapine , Diazepam
  56. 56. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs)...(ต่อ)  การพยาบาล 1. ดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดในช่วงแรก เพราะยาจออกฤทธิ์เต็มที่เมื่อใช้ยาแล้ว 3-6 สัปดาห์ เฝ้าระวังอาการซึมเศร้า ป้องกันการฆ่าตัวตาย 2. Check V/S เพื่อประเมินสัญญาณชีพ 3. ถ้ามีอากรการคลื่นไส้ อาเจียน ให้กินอาหารทีละน้อย บ่อยๆครั้ง 4. ดูแลไม่ให้ดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่
  57. 57. ยาระงับอาการซึมเศร้า (Antidepressant drugs) ที่มีในโรงพยาบาล
  58. 58. 1. Fluoxitine  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Fluoxan ® 20 mg  ข้อบ่งใช้ รักษาอาการซึมเศร้า (depressive)  กลไกการออกฤทธิ์ Selective serotonin reuptake inhibitor
  59. 59.  ขนาดการใช้ 20-80 mg/day สามารถให้ 1-2 ครั้ง/วัน ในตอนเช้า และ/หรือ เที่ยงควรรับประทานหลังอาหาร  อาการไม่พึงประสงค์ ความอยากอาหารลดลง,คลื่นไส้,อาเจียน,ท้องเสีย,ท้องผูก, นอนไม่หลับ, อาการกระสับกระส่าย ,กระวนกระวายใจ  Note การออกฤทธิ์ค่อนข้างช้า อาจเริ่มเห็นผลในสัปดาห์ที่ 2 หรือ 3
  60. 60. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Fluoxitine Fluoxan® 20 mg
  61. 61. 2. Amitriptyline  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Amitriptyline 10 mg, 25 mg  ข้อบ่งใช้ รักษาอาการซึมเศร้า (depression) , ภาวะฉี่รดที่นอนใน เด็ก (nocturnal enuresis)  กลไกการออกฤทธิ์ ยับยั้งการ reuptake ของ Serotonin และ Norepinephrine/noradrenaline
  62. 62.  ขนาดการใช้ 50-150 mg/day  วันละครั้งก่อนนอน หรือแบ่งหลายครั้งเน้น ก่อนนอน  อาการไม่พึงประสงค์ ปากแห้ง,การรับรสผิดปกติ,ท้องผูก,ปัสสาวะลาบาก,ตาพร่า,หัว ใจเต้นเร็ว,ความดันโลหิตลด, ง่วงนอน , น้าหนักเพิ่ม  note หากขณะลดยาเกิดอาการ withdrawal เช่น นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย ให้เพิ่มยากลับไปเท่ากับขนาดก่อนลดยา และ ปรับลดยาให้ช้าลง
  63. 63. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Amitriptyline Amitriptyline® 10 mg 25 mg
  64. 64. 4. ยาคงสภาพอารมณ์(Mood Stabilizers) ใช้รักษาภาวะ Mood disorder
  65. 65. ความผิดปกติทางอารมณ์ (mood disorder) แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1.Bipolar disorder คือ มีอารมณ์แปรปรวนเป็น 2 ขั้ว คลุ้งคลั่ง : NE และ DA / มีความบกพร่องของ GABA ซึมเศร้าหดหู่ : NE และ 5-HT 2.depressive disorder คือ อารมณ์ซึมเศร้า นอนมาก เฉื่อยชา อาจจะมีความคิดฆ่าตัวตายร่วมด้วย การรักษามุ่งเน้นไปที่อาการ Manic episode คือ ตื่นเต้น หงุดหงิดง่าย นอนไม่หลับรุนแรงเนื่องจากพบมากกว่า ส่วนอาการ depressive episode ให้รักษาแบบ depressive disorder
  66. 66. ยาระงับอาการคลุ้มคลั่ง (Anti-mania drugs)  ข้อบ่งใช้  รักษาผู้ป่วยโรคอารมณ์แปรปรวน (Mood disorder) โดยเฉพาะระยะ mania และรักษาอาการ chronic aggressive  กลไกการออกฤทธิ์  ทาให้เกิด active norepinephrine ในสมองลดลง  อาการข้างเคียง  สับสน ง่วงนอน เบื่ออาหาร กระหายน้า ปัสสาวะบ่อย อาการเป็นพิษเมื่อระดับ Lithium สูงเกิน 2 MEq/L  ยาที่ใช้บ่อย  Lithium carbonate , Lithium citrate , Carbamazepine
  67. 67. 4. ยาระงับอาการคลุ้มคลั่ง (Anti-mania drugs)...(ต่อ)  การพยาบาล 1. ควรทราบประวัติการเจ็บป่วยในอดีต เพราะต้องระวังการให้ยา Lithium กับผู้ป่วยโรคหัวใจ, โรคไต , hypothyroid 2. แนะนาให้ผู้ป่วยดื่มน้าอย่างน้อยวันละ 10 แก้ว 3. ห้ามกินยาขับปัสสาวะ 4. ถ้าผู้ป่วยท้องเสียควรงดยาชั่วคราว 5. ประเมินอาการผู้ป่วยหลังได้รับยา Lithium ติดตามผลตรวจเลือดสม่าเสมอ
  68. 68. ยาระงับอาการคลุ้มคลั่ง (Anti-mania drugs) ที่มีในโรงพยาบาล
  69. 69. 1.Carbamazepine  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล Carmapine® 200 mg  ข้อบ่งใช้ ใช้ระงับอาการชัก รักษาและป้องกันอาการ bipolar disorder  กลไกการออกฤทธิ์ ออกฤทธิ์ยับยั้ง voltage-sensitive sodium channels เป็นผลให้ เกิด stabilization ของ neuronal membrane และยับยั้ง repetitive firing ของเซลล์ประสาท
  70. 70.  ขนาดการใช้  ผู้ใหญ่เริ่มให้ยาในขนาด 400 mg/day แบ่งให้วันละ 2 ครั้ง จากนั้นให้ลดขนาดยาลงจนถึงขนาด ต่าสุดที่สามารถควบ คุม อาการได้  Maximum dose 1600 mg/day  อาการไม่พึงประสงค์  อาจเกิดอาการ ง่วง เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ผลข้างเคียงที่รุนแรง เช่น agranulocytosis thrombocytopenia อาการผื่นแพ้ยาพบ ได้ประมาณร้อยละ 5-10 และบางรายอาจเกิดอาการ รุนแรงชนิด Stevens-Johnson syndrome  Note  ยา Carbamazepine มีฤทธิ์เป็น Anticholinergic เล็กน้อย ควรระวังในการให้ยากับ ผู้ป่วยที่มีโรค glaucoma เพราะอาจเพิ่มความดันในลูกตาได้  ไม่ควรให้ยานี้แก่เด็กที่มีอายุต่ากว่า 6 ปี หรือมารดาในระยะให้นมบุตร หญิงมีครรภ์ ในระยะ 3 เดือนแรก
  71. 71. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Carbamazepine/ Carmapine® 200 mg
  72. 72. ยาในข้อบ่งใช้อื่น
  73. 73. 1. Trihexyphenidyl  ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล  Artane ® 2 mg, 5 mg  ข้อบ่งใช้  ใช้ควบคุมอาการ extrapyramidal disorder จากยา Neuroleptic drugs รักษาโรค Parkinson  กลไกการออกฤทธิ์  ต้านการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ ปิดกั้นตัวรับ acetylcholine
  74. 74.  ขนาดการใช้ เริ่มให้รับประทานยา 1-2 mg/day และเพิ่มครั้งละ 2 mg เป็น เวลานาน 3-5 วัน จนได้ขนาดยา 5-15 mg/day แบ่งให้ 3-4 ครั้ง  อาการไม่พึงประสงค์ มองภาพไม่ชัด ,สับสน มึนงง ,เหงื่อออกมาก ,หัวใจเต้นเร็ว ,คลื่นไส้ ,อาเจียน ,เหนื่อย ,ผื่นคัน  Note ควรพิจารณาขนาดของยาที่ให้ในระยะแรก โดยให้ขนาดน้อยที่สุด และค่อย ๆ เพิ่มขึ้นตามความต้องการ ผู้ป่วยที่อายุเกิน 65 ปี อาจจะ มีปฏิกิริยาไวต่อยานี้ เพราะฉะนั้นจึงควรให้ในขนาดน้อย
  75. 75. ผลิตภัณฑ์ที่มีในโรงพยาบาล ชื่อสามัญ/ชื่อการค้า ความแรง รูปภาพ Trihexyphenidyl Benzhexol ® 2 mg 5 mg
  76. 76. 4. EPS จากยารักษาอาการทางจิตเวช และแนวทางแก้ไข
  77. 77. EPS จากยารักษาอาการทางจิตเวช และแนวทางแก้ไข  Extra pyramidal syndromes (EPS) แบ่งเป็น 4 ระดับ ได้แก่ 1.1 Acute dystonic reaction มักเกิดขึ้นระหว่าง 1-5 ชั่วโมงหลังเริ่ม รักษาด้วยยาต้านโรคจิตเวช อาการที่พบได้บ่อยมี 3 แบบ คือ 1.Torticollis : คอเอียง เพราะกล้ามเนื้อคอหดเกร็ง 2.Opisthotonus : อาการเกร็งหลังแอ่น 3.Oculogyric crisis : กลอกตาไปมา มักเกิดจากใช้ยาต้านโรคจิตที่มีฤทธิ์สูง โดยเฉพาะ piperazine, และ haloperidol
  78. 78. http://www.e-neurosurgery.ws/cnsclinicjordan/ congenitaltorticollis.htm Torticollis
  79. 79. 1.2 Akathisia  มักเกิดภายใน 5 ถึง 40 วัน หลังจากเริ่มใช้ยารักษาอาการทางจิตเวช ผู้ป่วยจะรู้สึกกระวนกระวาย ตื่นเต้น อยู่ไม่สุข เดินไปเดินมา ผุดลุกผุดนั่ง ขาอยู่ไม่สุข (restless legs) นั่งอยู่เฉยกับที่ไม่ได้ (drive to move about) ถ้าหากพบผู้ป่วยมีอาการคล้ายความวิตกกังวลที่เกิดร่วมกับยาต้านโรค จิตเวช ควรพิจารณาถึงการเกิด akathisia ด้วย
  80. 80. 1.3 Parkinsonian like syndrome  มือสั่นขณะพัก (resting tremor)  กล้ามเนื้อเกร็ง (muscle rigidity)  ท่าเดินแบบซอยเท้า (shuffling gait)  การเคลื่อนไหวช้า (bradykinesia)  สีหน้าไร้อารมณ์ (expressionless or marked face)  สั่นแบบปั่นยา (pill-rolling movement)  น้าลายไหล (drooling)  การบรรเทาอาการ การให้กิน benztropine [Cogentin] 0.5 - 2 mg ต่อวัน หรือกิน trihexyphenidyl [Artane] 2 - 8 mg ต่อวัน
  81. 81. ช  1.4 Tardive dyskinesia เป็นกลุ่มของการเคลื่อนไหวโดยไม่ได้ตั้งใจ (involuntary movement) เกิดจากการรักษาด้วยยาต้านโรคจิตเวชเป็นระยะเวลานาน ลักษณะสาคัญของ tardive dyskinesia คือ การเคลื่อนไหวสามแห่ง ของ แก้ม-หน้า-ลิ้น (a triad of check-face –tongue movement) แก้มพอง เคี้ยว สูดปาก เลีย ดูดริมฝีปาก แลบลิ้น ขากรรไกร เคลื่อนไหวด้านข้าง อาจเกิดการกระพริบตา หน้าตาบูดบึ้ง ขมวด คิ้ว เปลือกตากระตุก
  82. 82. Tardive dyskinesia http://pharmaceuticalsanonymous.blogspot.com/2008/03/nutritional-treatment-of-tardive.html
  83. 83.  Antipsychotic แบ่งได้เป็น  typical antipsychotic (conventional antipsychotic) ได้แก่ haloperidol (high potency) perphenazine (moderate potency) chlorpromazine (low potency)  กลุ่มที่เป็น low potency เสี่ยงต่อการเกิด EPS < high potency
  84. 84.  atypical antipsychotic ได้แก่ olanzapine (zyprexa®) risperidone (risperidal®) quetiapine (seroquel®) aripiprazole (abilify®)  ยากลุ่ม atypical antipsychotic เสี่ยงต่อการเกิด EPS ได้น้อย ยกเว้น ใช้ในขนาดสูง  ยาที่พบได้บ่อย ได้แก่ risperidone, olanzapine
  85. 85.  กลุ่มอาการ EPS พบได้บ่อยจากยาอะไรบ้าง 1. typical antipsychotic  flupentixol > 9 mg/day  haloperidol > 5 mg/day  perphenazine > 16 mg/day  trifluoperazine > 15 mg/day 2. atypical antipsychotic  olanzapine > 15 mg/day  risperidone > 4 mg/day
  86. 86. การรักษา EPS  anticholinergic agents  trihexyphenidyl 2-4 mg bid-qid ปรับตามอาการของ ผู้ป่วย  beta-blockers  propranolol แต่จะให้เป็นช่วงเวลาสั้นๆ หรือใช้ในกรณี ผู้ป่วย agitation  anxiolytics diazepam ในกรณีที่ผู้ป่วยมี depression ร่วมด้วย
  87. 87. Reference.  Lacy Armstrong , Goldman Lance , Drug information handbook 17 th Edition , American Pharmaciste Association 2008 – 2009  Barbara G. , Joseph T. Dipiro , Pharmacotherapy Handbook 7th Edition , 2009  การติดตามและเฝ้าระวังการเกิด EPS ของกลุ่มยา antipsychotic www.srbr.in.th/Pharmacy/... แนวทางปฏิบัติ เรื่องยา/monitorจิตเวช.doc [ออนไลน์: เข้าถึงเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2553 ]  วราวุฒิ เจริญศิริ , Bankokhealth.com , สารเคมีในสมอง , http://www.bangkokhealth.com/index.php/2009-01-19-03-15-03/1213-2009-01-22-05-57-24 [ออนไลน์: เข้าถึงเมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2553 ]
  88. 88. Thank you

×