SlideShare a Scribd company logo
1 of 11
Download to read offline
17/12/2014
1
Maatschappelijke reacties op psychische
problemen en GGZ
Dr. Mieke Verhaeghe
Docente Hogeschool VIVES Kortrijk
1
1. Belang van stigmatisering in huidige context
2. Stigmaprocessen
3. Gevolgen van stigmatisering
4. Aanpak
2
 Eigen onderzoek vanuit Vakgroep Sociologie Universiteit Gent:
 Belgische publieke opinie
(i.s.m. Elise Pattyn en o.l.v. Piet Bracke)
 Studie zorggebruikers GGZ
(o.l.v. Piet Bracke)
 Vakliteratuur
 Contacten met hulpverleners en zorggebruikers
 Ervaringen stagiairs
3
17/12/2014
2
4
 Vermaatschappelijking van de zorg
 Vergt minstens (!) tolerante samenleving
 “in de samenleving” ≠ integratie
 Maar ook: vermaatschappelijking deels als antwoord op
stigmatisering
 Zie ervaringen mobiele crisisteams
 Focus op herstelprocessen
 Stigmatisering belemmert herstel
5
17/12/2014
3
7
1. Publiek stigmaproces
2. Stigmaverwachtingen
3. Zelfstigma
8
 Publiek stigma:
 Bv. gevaar; bv. aanstellerig
Denkbeelden
publiek
Attitude
publiek
Gedrag
publiek
9
17/12/2014
4
22%
12%
50% 49%
26%
33%
2%
7%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
depressie psychose
helemaal niet
waarschijnlijk
niet zeer waarschijnlijk
enigszins waarschijnlijk
zeer waarschijnlijk
Vormt “Jan” een gevaar voor anderen?
10
Voorbeeld publieke opinie
11
46% vindt men “Jan” niet even betrouwbaar als andere mensen.
32% zou “Jan” niet als vriend aannemen.
54% vindt dat “Jan” geen leidinggevend functie mag bekleden
(depressie).
12
ociale verwerping en (b) zelfverwerping bij de bevraagde cliënten
n reageren negatief op personen die naar een centrum als dit gaan. Heb jij hierdoor ooit de
meegemaakt? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist)
nsen alsof ik minder kan dan een ander. 43%
ige mensen me met minder respect. 35%
sen minder op hun gemak bij me. 38%
sen me gaan vermijden. 40%
mensen me in de steek gelaten. 43%
n reageren negatief op zichzelf omdat ze naar een centrum als dit gaan. Heb jij de volgende
oordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist)
en aan mezelf.
37%
bekwaam gaan voelen dan voordien. 34%
utteloos gaan voelen. 38%
waardig gaan voelen. 35%
omdat ik naar dit centrum kom. 37%
2/3 van de zorggebruikers ervaren minstens één van de vijf reacties
Voorbeeld zorggebruikers: negatieve reacties van anderenErvaringen van (a) sociale verwerping en (b) zelfverwerping bij de bevraagde cliënten
(a) Sommige mensen reageren negatief op personen die naar een centrum als dit gaan. Heb jij hierdoor ooit de
volgende ervaringen meegemaakt? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist)
… doen sommige mensen alsof ik minder kan dan een ander. 43%
… behandelen sommige mensen me met minder respect. 35%
… zijn sommige mensen minder op hun gemak bij me. 38%
… zijn sommige mensen me gaan vermijden. 40%
… hebben sommige mensen me in de steek gelaten. 43%
(b) Sommige mensen reageren negatief op zichzelf omdat ze naar een centrum als dit gaan. Heb jij de volgende
reacties op jezelf? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist)
… ben ik gaan twijfelen aan mezelf.
37%
… ben ik me minder bekwaam gaan voelen dan voordien. 34%
… ben ik me soms nutteloos gaan voelen. 38%
… ben ik me minderwaardig gaan voelen. 35%
Ik schaam me soms omdat ik naar dit centrum kom. 37%
Doordat ik naar dit centrum kom …
17/12/2014
5
 Stigmaverwachtingen door (potentiële) zorggebruiker:
 Bv. ontmoeting feestje (ex-)zorggebruiker; bv. hulpvraag
potentiële zorggebruiker
Bewust van
Denkbeelden
publiek
Bewust van
Attitude
publiek
Anticiperen
op gedrag
publiek
13
14
14
12
10
9
12
26
26
18
22
22
21
15
16
17
16
33
37
44
39
36
8
10
12
14
14
0% 50% 100%
... zouden sommige mensen doen alsof ik niets kan.
... zouden sommige mensen me met minder respect
behandelen.
... zouden sommige mensen minder op hun gemak zijn bij me.
... zouden sommige mensen me vermijden.
... zouden sommige mensen me in de steek laten.
Alsik psychischehulp zoukrijgen…
Helemaal fout Minof meer fout Onbeslist Minof meer juist Helemaal juist
Voorbeeld publieke opinie
 Zelfstigmaprocessen bij (potentiële) zorggebruiker:
 Bv. schande thuis zitten, bv. terug aan het werk
Denkbeelden
publiek =
zorggebruiker
Attitude
zorggebruiker
15
Gedrag
zorggebruiker
17/12/2014
6
16
60% van de zorggebruikers ervaren een of andere vorm van zelfstigma
Voorbeeld zorggebruikers
Doordat ik naar dit centrum kom …
… ben ik gaan twijfelen aan mezelf 37%
… ben ik me minderwaardig gaan voelen 35%
Ik schaam me soms omdat ik naar dit centrum kom. 37%
17
Depressie Psychose
Geheimhouding zou beter
zijn voor “Jan”
30.4% 25.5%
Geheimhouding zou beter
zijn voor familie van
“Jan”
23% 26.2%
Voorbeeld publieke opinie
18
32
25
27
17
25
29
27
33
26
30
13
12
13
14
13
20
28
21
33
25
5
7
6
10
6
0% 20% 40% 60% 80% 100%
Ikzou me schamen alsikpsychische hulp kreeg.
Ikzou me minderwaardig voelenalsik psychische
hulp kreeg.
Psychischehulp krijgenzou mehet gevoel geven
datikniets kan.
Psychischehulp krijgenzou medoen twijfelenaan
mezelf.
Psychischehulp krijgenzou mehet gevoel geven
nutteloos tezijn.
Helemaal fout Minofmeer fout Onbeslist Minofmeer juist Helemaal juist
Voorbeeld publieke opinie
17/12/2014
7
 Publiek stigma:
 Stigmaverwachtingen
 Zelfstigma
Denkbeelden
publiek
Attitude
publiek
Gedrag
publiek
Bewust van
Denkbeelden
publiek
Bewust van
Attitude
publiek
Anticiperen
op gedrag
publiek
Denkbeelden
publiek =
zorggebruiker
Attitude
zorggebruiker
Gedrag
zorggebruiker
19
1. Publiek stigmaproces
2. Stigmaverwachtingen
3. Zelfstigma
20
Starten met beeldvorming
Over personen met
psychische
moeilijkheden
Over GGZ
21
“WAT STELT U ZICH VOOR BIJ
HULPVERLENING IN
PSYCHIATRISCHE ZIEKENHUIZEN?”
17/12/2014
8
•Medicatie (32,6%) …
•“Gewoon platspuiten en medicatie om zo weinig mogelijk last hebben”
•“Heel slecht beeld .De mensen worden hun aan lot overgelaten en vaak verkeerd
behandeld. Ze worden suf gehouden door de medicatie en soms geraken ze
geen stap verder door gesprekken met psycholoog of psychiater.”
•Gesprekken (31,4%)
•Vooral veel gepraat en nauw onderzocht en een nauwe band tussen dokters en
patienten. Ik zie het eerder als iets noodzakelijk. Als mensen zelf kiezen om er
terecht te komen? Zal het wel positieve gevolgen hebben
•Luisteren naar hun verhaal en vragen stellen om te doorgronden wat de
oorzaken zijn van het probleem samen met hem op weg gaan zijn tempo
volgen open communicatie individuele coach inschakelen
•Opsluiting (8,4%) …
•“Isolement... Achter slot en grendel.”
•Mensen daar opgesloten en de erge gevallen worden vast gebonden. Eens
binnen heb je nog weinig kans er nog uit te komen
• ‘reïntegratie’ (4,5%)
•Terug op het goede pad komen en terug zin in het leven krijgen en terug
kunnen meedraaien in de maatschappij
•Heel veel geluisterd naar die mensen? Het onderliggend probleem
uitzoeken door er mee ter spreken door er mee te praten en laten voelen
dat ze bij de maatschappij horen en dat ze genezen kunnen worden
•Genuanceerde definities …
•Doorgedreven vorm van professionele hulp dat in principe van tijdelijke aard is om
de terugkeer naar de normale samenleving mogelijk te maken hulpverlening naar
bepaalde doelgroepen toe zoal schizofrenie
•Men geeft daar een therapeutische behandeling door gesprekken ondersteund
met medicatie. Het feit dat de patiënten er verblijven, heeft voor gevolg dat ze dag
en nacht onder toezicht staan van het medisch en paramedisch team.
• het beeld van de filmkes …
•“Ik zou het begot niet weten. We hebben er nog nooit moeten zijn. Ik heb er
wel iets op tv van gezien maar weet niet hoe het er in het echt aan toegaat”
•Veel medicatie en spuitjes, dwangbuizen. Ik heb te veel naar de films gezien
misschien. Ik denk daarbij ook aan andere patiënten die beïnvloeden in
negatieve zin, zodat genezing nog moeilijker wordt.
17/12/2014
9
25
WAT VINDT MEN VAN ALTERNATIEVEN?
,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
70,0
80,0
90,0
100,0
Volledig
akkoord
Akkoord Noch
akkoord,
noch niet
akkoord
Niet akkoord Absoluut
niet akkoord
De beste therapie voor heel wat mensen met
psychische problemen bestaat erin deel uit te
maken van de normale samenleving.
26
,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
70,0
80,0
90,0
100,0
Volledig
akkoord
Akkoord Noch
akkoord,
noch niet
akkoord
Niet
akkoord
Absoluut
niet akkoord
Diensten voor geestelijke gezondheidszorg
moeten worden aangeboden via
voorzieningen die gevestigd zijn binnen de
lokale gemeenschap.
27
17/12/2014
10
28
29
• Tewerkstelling
• Huisvesting
• Verzekeringen
• Inkomens
• Sociale relaties (sociale steun en netwerken)
• Zelfwaardering
• Ziekteverloop
• Vertrouwen in hulpverleners
30
• Uitstel van zorg
• Mijden van zorg
17/12/2014
11
31
 Bij zorggebruikers
 Vormingen en trainingen
 Aandacht lotgenoten
 Bij organisaties
 Zorg op maat
 Attitude hulpverlener
 Streven naar minst ingrijpende setting
 Contextgericht werken; let op voor ‘blame’ en ‘shame’ bij
familie
32
 In samenleving?
 Specifieke acties?
 Protest?
 Vorming?
 (correcte) info + welke boodschap
 Contact?
 Maatschappelijke verandering?
33

More Related Content

Similar to Samen geestelijk gezond mieke verhaeghe - stigma en discriminatie

Handreiking Moeilijk Bereikbaar
Handreiking Moeilijk BereikbaarHandreiking Moeilijk Bereikbaar
Handreiking Moeilijk Bereikbaarjmdejeu
 
Zelfverwonding Evd
Zelfverwonding EvdZelfverwonding Evd
Zelfverwonding EvdKarin Rensen
 
Laat de klant je binden
Laat de klant je bindenLaat de klant je binden
Laat de klant je bindenMartijn Hulst
 
BijZ09_V02_Kennis-Makers
BijZ09_V02_Kennis-MakersBijZ09_V02_Kennis-Makers
BijZ09_V02_Kennis-MakersMartine Steen
 
De Kennismakers: Bianca Buurman
De Kennismakers: Bianca BuurmanDe Kennismakers: Bianca Buurman
De Kennismakers: Bianca BuurmanMartine Steen
 
SOS-arts, vooruitgang met perspectief
SOS-arts, vooruitgang met perspectiefSOS-arts, vooruitgang met perspectief
SOS-arts, vooruitgang met perspectiefHutspot
 
Academielezing avans Peter Pijpers
Academielezing avans Peter PijpersAcademielezing avans Peter Pijpers
Academielezing avans Peter PijpersAvansacademielezing
 
Column 3 Symposium
Column 3 SymposiumColumn 3 Symposium
Column 3 SymposiumLVGJeugd
 
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van Stavast
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van StavastWaarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van Stavast
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van StavastHans van Duijnhoven
 
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide Mindset
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide MindsetModerne Suicidepreventie en de Zero Suicide Mindset
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide MindsetJan Mokkenstorm
 
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/Middelenmisbruik
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/MiddelenmisbruikUtrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/Middelenmisbruik
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/MiddelenmisbruikUtrecht
 
Ervaringsdeskundigheid als burgerschap
Ervaringsdeskundigheid als burgerschapErvaringsdeskundigheid als burgerschap
Ervaringsdeskundigheid als burgerschapCVO-SSH
 
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderen
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderenHuisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderen
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderenkatriendevaan
 
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationHealth2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationHutspot
 
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationHealth2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationMartijn Hulst
 
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDz
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDzKlantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDz
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDzMartijn Hulst
 
Peer support helpt jan jaap erwich
Peer support helpt   jan jaap erwichPeer support helpt   jan jaap erwich
Peer support helpt jan jaap erwichKelly Adegeest
 

Similar to Samen geestelijk gezond mieke verhaeghe - stigma en discriminatie (20)

Handreiking Moeilijk Bereikbaar
Handreiking Moeilijk BereikbaarHandreiking Moeilijk Bereikbaar
Handreiking Moeilijk Bereikbaar
 
Presentatie J. Kluin
Presentatie J. Kluin Presentatie J. Kluin
Presentatie J. Kluin
 
Zelfverwonding Evd
Zelfverwonding EvdZelfverwonding Evd
Zelfverwonding Evd
 
Laat de klant je binden
Laat de klant je bindenLaat de klant je binden
Laat de klant je binden
 
BijZ09_V02_Kennis-Makers
BijZ09_V02_Kennis-MakersBijZ09_V02_Kennis-Makers
BijZ09_V02_Kennis-Makers
 
De Kennismakers: Bianca Buurman
De Kennismakers: Bianca BuurmanDe Kennismakers: Bianca Buurman
De Kennismakers: Bianca Buurman
 
SOS-arts, vooruitgang met perspectief
SOS-arts, vooruitgang met perspectiefSOS-arts, vooruitgang met perspectief
SOS-arts, vooruitgang met perspectief
 
Academielezing avans Peter Pijpers
Academielezing avans Peter PijpersAcademielezing avans Peter Pijpers
Academielezing avans Peter Pijpers
 
Column 3 Symposium
Column 3 SymposiumColumn 3 Symposium
Column 3 Symposium
 
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van Stavast
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van StavastWaarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van Stavast
Waarom we alsmaar gekker worden - Dirk de Wachter en Lezers van Stavast
 
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide Mindset
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide MindsetModerne Suicidepreventie en de Zero Suicide Mindset
Moderne Suicidepreventie en de Zero Suicide Mindset
 
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/Middelenmisbruik
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/MiddelenmisbruikUtrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/Middelenmisbruik
Utrecht/Kenniscongres2016/ 21/ L. Los en M. Katoen/Middelenmisbruik
 
Ervaringsdeskundigheid als burgerschap
Ervaringsdeskundigheid als burgerschapErvaringsdeskundigheid als burgerschap
Ervaringsdeskundigheid als burgerschap
 
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderen
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderenHuisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderen
Huisverbod en hulpverlening voor mishandelde ouderen en kinderen
 
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationHealth2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
 
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health InnovationHealth2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
Health2.0 presentatie voor Brainport Health Innovation
 
Comenius hilversum, voorlichting 113Online, 10 mei 2010
Comenius hilversum, voorlichting 113Online, 10 mei 2010Comenius hilversum, voorlichting 113Online, 10 mei 2010
Comenius hilversum, voorlichting 113Online, 10 mei 2010
 
Wie had dat gedacht (3)
Wie had dat gedacht (3)Wie had dat gedacht (3)
Wie had dat gedacht (3)
 
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDz
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDzKlantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDz
Klantrelaties aangaan in de zorg anno 2012, Erasmus CMDz
 
Peer support helpt jan jaap erwich
Peer support helpt   jan jaap erwichPeer support helpt   jan jaap erwich
Peer support helpt jan jaap erwich
 

More from UPoliteia

Hoera! De klant werkt voor jou
Hoera! De klant werkt voor jouHoera! De klant werkt voor jou
Hoera! De klant werkt voor jouUPoliteia
 
Successen en valkuilen van Het NIeuwe Werken
Successen en valkuilen van Het NIeuwe WerkenSuccessen en valkuilen van Het NIeuwe Werken
Successen en valkuilen van Het NIeuwe WerkenUPoliteia
 
Communiceren met jongeren in 9 clichés
Communiceren met jongeren in 9 clichésCommuniceren met jongeren in 9 clichés
Communiceren met jongeren in 9 clichésUPoliteia
 
Het Nieuwe Werken... is slimmer werken
Het Nieuwe Werken... is slimmer werkenHet Nieuwe Werken... is slimmer werken
Het Nieuwe Werken... is slimmer werkenUPoliteia
 
Een powertraining voor je organisatie
Een powertraining voor je organisatieEen powertraining voor je organisatie
Een powertraining voor je organisatieUPoliteia
 
Strategisch management met het 7E-model
Strategisch management met het 7E-modelStrategisch management met het 7E-model
Strategisch management met het 7E-modelUPoliteia
 
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris Aertsen
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris AertsenOplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris Aertsen
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris AertsenUPoliteia
 
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud Monbaliu
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud MonbaliuVeranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud Monbaliu
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud MonbaliuUPoliteia
 
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie UPoliteia
 
10 tips voor een betere website
10 tips voor een betere website10 tips voor een betere website
10 tips voor een betere websiteUPoliteia
 
Hoe efficiënt vergaderen?
Hoe efficiënt vergaderen?Hoe efficiënt vergaderen?
Hoe efficiënt vergaderen?UPoliteia
 
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principe
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principeDe strategie om klachten te behandelen: het LEON-principe
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principeUPoliteia
 
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspunten
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspuntenActieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspunten
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspuntenUPoliteia
 
Als de stoppen doorslaan - AMOK
Als de stoppen doorslaan - AMOKAls de stoppen doorslaan - AMOK
Als de stoppen doorslaan - AMOKUPoliteia
 
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies Velghe
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies VelgheIMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies Velghe
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies VelgheUPoliteia
 
IMGENT - Julie Clément
IMGENT - Julie ClémentIMGENT - Julie Clément
IMGENT - Julie ClémentUPoliteia
 
IMGENT - Rik Otten
IMGENT - Rik OttenIMGENT - Rik Otten
IMGENT - Rik OttenUPoliteia
 
IMGENT - Geert Stox
IMGENT - Geert StoxIMGENT - Geert Stox
IMGENT - Geert StoxUPoliteia
 

More from UPoliteia (20)

Hoera! De klant werkt voor jou
Hoera! De klant werkt voor jouHoera! De klant werkt voor jou
Hoera! De klant werkt voor jou
 
Successen en valkuilen van Het NIeuwe Werken
Successen en valkuilen van Het NIeuwe WerkenSuccessen en valkuilen van Het NIeuwe Werken
Successen en valkuilen van Het NIeuwe Werken
 
Communiceren met jongeren in 9 clichés
Communiceren met jongeren in 9 clichésCommuniceren met jongeren in 9 clichés
Communiceren met jongeren in 9 clichés
 
Het Nieuwe Werken... is slimmer werken
Het Nieuwe Werken... is slimmer werkenHet Nieuwe Werken... is slimmer werken
Het Nieuwe Werken... is slimmer werken
 
Een powertraining voor je organisatie
Een powertraining voor je organisatieEen powertraining voor je organisatie
Een powertraining voor je organisatie
 
Strategisch management met het 7E-model
Strategisch management met het 7E-modelStrategisch management met het 7E-model
Strategisch management met het 7E-model
 
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris Aertsen
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris AertsenOplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris Aertsen
Oplossingsgericht denken met het 7E-model - Chris Aertsen
 
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud Monbaliu
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud MonbaliuVeranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud Monbaliu
Veranderen doe je niet alleen: vergeet je stakeholders niet - Ewoud Monbaliu
 
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie
Praktijkdag: De tuchtprocedure bij de politie
 
10 tips voor een betere website
10 tips voor een betere website10 tips voor een betere website
10 tips voor een betere website
 
Hoe efficiënt vergaderen?
Hoe efficiënt vergaderen?Hoe efficiënt vergaderen?
Hoe efficiënt vergaderen?
 
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principe
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principeDe strategie om klachten te behandelen: het LEON-principe
De strategie om klachten te behandelen: het LEON-principe
 
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspunten
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspuntenActieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspunten
Actieve openbaarheid van bestuur: enkele aandachtspunten
 
Als de stoppen doorslaan - AMOK
Als de stoppen doorslaan - AMOKAls de stoppen doorslaan - AMOK
Als de stoppen doorslaan - AMOK
 
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies Velghe
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies VelgheIMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies Velghe
IMGENT - Veerle Opstaele, Christel de Maeyer, Annelies Velghe
 
IMGENT - Julie Clément
IMGENT - Julie ClémentIMGENT - Julie Clément
IMGENT - Julie Clément
 
IMGENT - Rik Otten
IMGENT - Rik OttenIMGENT - Rik Otten
IMGENT - Rik Otten
 
IMGENT - Geert Stox
IMGENT - Geert StoxIMGENT - Geert Stox
IMGENT - Geert Stox
 
898
898898
898
 
897
897897
897
 

Samen geestelijk gezond mieke verhaeghe - stigma en discriminatie

  • 1. 17/12/2014 1 Maatschappelijke reacties op psychische problemen en GGZ Dr. Mieke Verhaeghe Docente Hogeschool VIVES Kortrijk 1 1. Belang van stigmatisering in huidige context 2. Stigmaprocessen 3. Gevolgen van stigmatisering 4. Aanpak 2  Eigen onderzoek vanuit Vakgroep Sociologie Universiteit Gent:  Belgische publieke opinie (i.s.m. Elise Pattyn en o.l.v. Piet Bracke)  Studie zorggebruikers GGZ (o.l.v. Piet Bracke)  Vakliteratuur  Contacten met hulpverleners en zorggebruikers  Ervaringen stagiairs 3
  • 2. 17/12/2014 2 4  Vermaatschappelijking van de zorg  Vergt minstens (!) tolerante samenleving  “in de samenleving” ≠ integratie  Maar ook: vermaatschappelijking deels als antwoord op stigmatisering  Zie ervaringen mobiele crisisteams  Focus op herstelprocessen  Stigmatisering belemmert herstel 5
  • 3. 17/12/2014 3 7 1. Publiek stigmaproces 2. Stigmaverwachtingen 3. Zelfstigma 8  Publiek stigma:  Bv. gevaar; bv. aanstellerig Denkbeelden publiek Attitude publiek Gedrag publiek 9
  • 4. 17/12/2014 4 22% 12% 50% 49% 26% 33% 2% 7% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% depressie psychose helemaal niet waarschijnlijk niet zeer waarschijnlijk enigszins waarschijnlijk zeer waarschijnlijk Vormt “Jan” een gevaar voor anderen? 10 Voorbeeld publieke opinie 11 46% vindt men “Jan” niet even betrouwbaar als andere mensen. 32% zou “Jan” niet als vriend aannemen. 54% vindt dat “Jan” geen leidinggevend functie mag bekleden (depressie). 12 ociale verwerping en (b) zelfverwerping bij de bevraagde cliënten n reageren negatief op personen die naar een centrum als dit gaan. Heb jij hierdoor ooit de meegemaakt? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist) nsen alsof ik minder kan dan een ander. 43% ige mensen me met minder respect. 35% sen minder op hun gemak bij me. 38% sen me gaan vermijden. 40% mensen me in de steek gelaten. 43% n reageren negatief op zichzelf omdat ze naar een centrum als dit gaan. Heb jij de volgende oordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist) en aan mezelf. 37% bekwaam gaan voelen dan voordien. 34% utteloos gaan voelen. 38% waardig gaan voelen. 35% omdat ik naar dit centrum kom. 37% 2/3 van de zorggebruikers ervaren minstens één van de vijf reacties Voorbeeld zorggebruikers: negatieve reacties van anderenErvaringen van (a) sociale verwerping en (b) zelfverwerping bij de bevraagde cliënten (a) Sommige mensen reageren negatief op personen die naar een centrum als dit gaan. Heb jij hierdoor ooit de volgende ervaringen meegemaakt? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist) … doen sommige mensen alsof ik minder kan dan een ander. 43% … behandelen sommige mensen me met minder respect. 35% … zijn sommige mensen minder op hun gemak bij me. 38% … zijn sommige mensen me gaan vermijden. 40% … hebben sommige mensen me in de steek gelaten. 43% (b) Sommige mensen reageren negatief op zichzelf omdat ze naar een centrum als dit gaan. Heb jij de volgende reacties op jezelf? Doordat ik naar dit centrum kom … (% min of meer juist of helemaal juist) … ben ik gaan twijfelen aan mezelf. 37% … ben ik me minder bekwaam gaan voelen dan voordien. 34% … ben ik me soms nutteloos gaan voelen. 38% … ben ik me minderwaardig gaan voelen. 35% Ik schaam me soms omdat ik naar dit centrum kom. 37% Doordat ik naar dit centrum kom …
  • 5. 17/12/2014 5  Stigmaverwachtingen door (potentiële) zorggebruiker:  Bv. ontmoeting feestje (ex-)zorggebruiker; bv. hulpvraag potentiële zorggebruiker Bewust van Denkbeelden publiek Bewust van Attitude publiek Anticiperen op gedrag publiek 13 14 14 12 10 9 12 26 26 18 22 22 21 15 16 17 16 33 37 44 39 36 8 10 12 14 14 0% 50% 100% ... zouden sommige mensen doen alsof ik niets kan. ... zouden sommige mensen me met minder respect behandelen. ... zouden sommige mensen minder op hun gemak zijn bij me. ... zouden sommige mensen me vermijden. ... zouden sommige mensen me in de steek laten. Alsik psychischehulp zoukrijgen… Helemaal fout Minof meer fout Onbeslist Minof meer juist Helemaal juist Voorbeeld publieke opinie  Zelfstigmaprocessen bij (potentiële) zorggebruiker:  Bv. schande thuis zitten, bv. terug aan het werk Denkbeelden publiek = zorggebruiker Attitude zorggebruiker 15 Gedrag zorggebruiker
  • 6. 17/12/2014 6 16 60% van de zorggebruikers ervaren een of andere vorm van zelfstigma Voorbeeld zorggebruikers Doordat ik naar dit centrum kom … … ben ik gaan twijfelen aan mezelf 37% … ben ik me minderwaardig gaan voelen 35% Ik schaam me soms omdat ik naar dit centrum kom. 37% 17 Depressie Psychose Geheimhouding zou beter zijn voor “Jan” 30.4% 25.5% Geheimhouding zou beter zijn voor familie van “Jan” 23% 26.2% Voorbeeld publieke opinie 18 32 25 27 17 25 29 27 33 26 30 13 12 13 14 13 20 28 21 33 25 5 7 6 10 6 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ikzou me schamen alsikpsychische hulp kreeg. Ikzou me minderwaardig voelenalsik psychische hulp kreeg. Psychischehulp krijgenzou mehet gevoel geven datikniets kan. Psychischehulp krijgenzou medoen twijfelenaan mezelf. Psychischehulp krijgenzou mehet gevoel geven nutteloos tezijn. Helemaal fout Minofmeer fout Onbeslist Minofmeer juist Helemaal juist Voorbeeld publieke opinie
  • 7. 17/12/2014 7  Publiek stigma:  Stigmaverwachtingen  Zelfstigma Denkbeelden publiek Attitude publiek Gedrag publiek Bewust van Denkbeelden publiek Bewust van Attitude publiek Anticiperen op gedrag publiek Denkbeelden publiek = zorggebruiker Attitude zorggebruiker Gedrag zorggebruiker 19 1. Publiek stigmaproces 2. Stigmaverwachtingen 3. Zelfstigma 20 Starten met beeldvorming Over personen met psychische moeilijkheden Over GGZ 21 “WAT STELT U ZICH VOOR BIJ HULPVERLENING IN PSYCHIATRISCHE ZIEKENHUIZEN?”
  • 8. 17/12/2014 8 •Medicatie (32,6%) … •“Gewoon platspuiten en medicatie om zo weinig mogelijk last hebben” •“Heel slecht beeld .De mensen worden hun aan lot overgelaten en vaak verkeerd behandeld. Ze worden suf gehouden door de medicatie en soms geraken ze geen stap verder door gesprekken met psycholoog of psychiater.” •Gesprekken (31,4%) •Vooral veel gepraat en nauw onderzocht en een nauwe band tussen dokters en patienten. Ik zie het eerder als iets noodzakelijk. Als mensen zelf kiezen om er terecht te komen? Zal het wel positieve gevolgen hebben •Luisteren naar hun verhaal en vragen stellen om te doorgronden wat de oorzaken zijn van het probleem samen met hem op weg gaan zijn tempo volgen open communicatie individuele coach inschakelen •Opsluiting (8,4%) … •“Isolement... Achter slot en grendel.” •Mensen daar opgesloten en de erge gevallen worden vast gebonden. Eens binnen heb je nog weinig kans er nog uit te komen • ‘reïntegratie’ (4,5%) •Terug op het goede pad komen en terug zin in het leven krijgen en terug kunnen meedraaien in de maatschappij •Heel veel geluisterd naar die mensen? Het onderliggend probleem uitzoeken door er mee ter spreken door er mee te praten en laten voelen dat ze bij de maatschappij horen en dat ze genezen kunnen worden •Genuanceerde definities … •Doorgedreven vorm van professionele hulp dat in principe van tijdelijke aard is om de terugkeer naar de normale samenleving mogelijk te maken hulpverlening naar bepaalde doelgroepen toe zoal schizofrenie •Men geeft daar een therapeutische behandeling door gesprekken ondersteund met medicatie. Het feit dat de patiënten er verblijven, heeft voor gevolg dat ze dag en nacht onder toezicht staan van het medisch en paramedisch team. • het beeld van de filmkes … •“Ik zou het begot niet weten. We hebben er nog nooit moeten zijn. Ik heb er wel iets op tv van gezien maar weet niet hoe het er in het echt aan toegaat” •Veel medicatie en spuitjes, dwangbuizen. Ik heb te veel naar de films gezien misschien. Ik denk daarbij ook aan andere patiënten die beïnvloeden in negatieve zin, zodat genezing nog moeilijker wordt.
  • 9. 17/12/2014 9 25 WAT VINDT MEN VAN ALTERNATIEVEN? ,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 80,0 90,0 100,0 Volledig akkoord Akkoord Noch akkoord, noch niet akkoord Niet akkoord Absoluut niet akkoord De beste therapie voor heel wat mensen met psychische problemen bestaat erin deel uit te maken van de normale samenleving. 26 ,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 80,0 90,0 100,0 Volledig akkoord Akkoord Noch akkoord, noch niet akkoord Niet akkoord Absoluut niet akkoord Diensten voor geestelijke gezondheidszorg moeten worden aangeboden via voorzieningen die gevestigd zijn binnen de lokale gemeenschap. 27
  • 10. 17/12/2014 10 28 29 • Tewerkstelling • Huisvesting • Verzekeringen • Inkomens • Sociale relaties (sociale steun en netwerken) • Zelfwaardering • Ziekteverloop • Vertrouwen in hulpverleners 30 • Uitstel van zorg • Mijden van zorg
  • 11. 17/12/2014 11 31  Bij zorggebruikers  Vormingen en trainingen  Aandacht lotgenoten  Bij organisaties  Zorg op maat  Attitude hulpverlener  Streven naar minst ingrijpende setting  Contextgericht werken; let op voor ‘blame’ en ‘shame’ bij familie 32  In samenleving?  Specifieke acties?  Protest?  Vorming?  (correcte) info + welke boodschap  Contact?  Maatschappelijke verandering? 33