คุณภาพอากาศภายในอาคาร                 ใ   (Indoor Air Quality)                 ผศ.ดร. นภดนัย อาชวาคม
หัวขอการบรรยาย•   คุณภาพอากาศภายในอาคารคืออะไร?•   ความสําคัญของคณภาพอากาศภายในอาคาร                    ุ•   มลพิษทางอาก...
คุณภาพอากาศภายในอาคารคืออะไร??                           ใ           ไคือ สภาพของอากาศในบริเวณหนึ่งๆ ภายในอาคารหรือที่พักอ...
ความสําคัญของคุณภาพอากาศภายในอาคารคนสวนใหญอยูในอาคารรอยละ 90      ของเวลาในแตละวน      ของเวลาในแตล วัน              ...
ความสําคัญของคุณภาพอากาศภายในอาคาร(ตอ)รอยละ 30 ของอาคารทั่วโลกมีปญหา    คุณภาพอากาศภายในอาคาร                     ใ    ...
ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคาร                                  ใ• ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคาร (Indoor Air Pollutant)        ...
มลพิษทางอากาศภายในอาคาร                ใ                          7
8จาก boneheatingandcooling.com/aq.aspx   VOC = Volatile organic compounds
คาพารามิเตอรที่เปนปจจัยตอคุณภาพ              อากาศ
คาพารามิเตอรและคามาตรฐานคุณภาพอากาศปจจัยคุณภาพอากาศ        คามาตรฐานที่   มาตรฐานอางอิง                         กําห...
คารบอนไดออกไซด (CO2 )                     ไ    ไ• เปนกาซไมมีสี ไมมีกลิ่น อยูในธรรมชาติที่ความเขมขนประมาณ 340  p...
คารบอนมอนอกไซด (CO)                          ไ• เปนกาซไมมีสี ไมมีกลิ่น ไมมีรส อยูในธรรมชาติที่ความเขมขน  ประมา...
ฝุนละออง• ฝุนละออง (Particulate Matter) จะทําใหเปนโรคหอบหืด โรคหัวใจ• ความหมายของ PM (กําหนดโดย EPA) มีี PM10 คืือ ฝน...
อปกรณตรวจวัดคณภาพอากาศ ุ            ุ
อุปกรณตรวจวัดคุณภาพอากาศ• เพื่อการตรวจสอบและรักษาคุณภาพอากาศภายในอาคาร สําหรับ  สภาพแวดลอมทดตอสุขภาพและความสบาย เราจําเป...
1. มิเตอรวัดคุณภาพอากาศ (Air Quality Meter) • คุณสมบัติ       – สามารถวััด อุณหภูมิ ความชืื้น ป ิมาณ                     ...
2. มิเตอรวัดปริมาณฝุน (Dust Meter)• ฝุนละออง (Particulate Mater) จะทําใหเปนโรคหอบหืด โรคหัวใจ• ความหมายของ PM (กําหนด...
การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อรา
วิธการตรวจวัด          ีการเก็บตัวอยางแบคทีเรียรวมและเชื้อรารวมในอากาศ               • เครื่อง Bio Impactor แบบชั้นเดียว ...
วิธการตรวจวัด (ตอ)              ี• การตรวจวัดแบคทีเรียรวมและเชื้อรารวมในอากาศ       เก็บตัวอยางดวยวิธีเดียวกัน แตใชอา...
วิธการตรวจวัด (ตอ)                  ี  ลักษณะโคโลนีของแบคทีเรียและเชื้อราบนอาหารเลี้ยงเชื้อแบคทีเรีย บน Tryptic Soy Agar ...
วิธการตรวจวัด (ตอ)                ีการตรวจวิเคราะหปริมาณเชื้อรา Aspergillus– เขี่ยเสนใยของเชื้อราแตละโคโลนีจาก MEA pla...
วิธการตรวจวัด (ตอ)             ีลักษณะโครงสรางจําเพาะของเชื้อรา Aspergillus                                          ลัก...
วิธการตรวจวัด (ตอ)                  ี• การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อราในทอสงอากาศ   เก็บตัวอยางจุลินทรียโดยวิธีการปายพ...
วิธการตรวจวัด (ตอ)              ี                                 นํากานไมพันสําลีที่จะปายเชื้อมาแกวงในหลอดบรรจุ PBS ...
วิธการตรวจวัด (ตอ)                 ี การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อราในทอสงอากาศ (ตอ)  วิเคราะหปริมาณจุลินทรียโดยวิธี s...
การทํา serial dilution เพื่อเจือจางเชื้อ                                                                         การทํา po...
การควบคุมคุณภาพอากาศภายในอาคาร
การควบคุมคุณภาพอากาศ1. เดินสํารวจ และ สังเกตสภาวะอากาศ เชน กลิ่น ควัน ฝุน   ละออง เชื้อราตามฝาผนัง             เชอราตามฝ...
แนวทางการแกปญหาคุณภาพอากาศ• หาสาเหตุ และ แกที่ตนเหตุ เชน กําจัดตนเหตุ ดวยการทํา                        ความสะอาดหอ...
แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ1. ทําความสะอาดอยูเสมอ• ทําความสะอาดเครื่องปรับอากาศ และเครื่องกรองอากาศ สม่ําเสมอ• ทําความสะ...
แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ2. จัดใหมีการระบายอากาศที่เพียงพอ• หองที่ไมไดเปดเครื่องปรับอากาศใหเปดหนาตางรับอากาศภา...
แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ3. ติดตั้งเครื่องกรองอากาศ หรือเครื่องฟอกอากาศ• ดักฝุนละออง มลพิษ แบคทีเรีย เชื้อรา และสิ่งปน...
แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ4. ใชตนไมลดมลภาวะ• ชวยปรับปรงคณภาพอากาศภายในหองใหดีขึ้นดวยการฟอกอากาศ ดด   ชวยปรบปรุงคุ...
ระบบระบายอากาศและระบบปรับอากาศ
ปญหาจากการระบายอากาศที่ไมดี• ติดเชื้อที่ผานมาทางอากาศ เชนวัณ  โรค เปนตน        เปนตน• หายใจไมสะดวก อึดอัด ปวดศีรษะ ...
การระบายอากาศ• การระบายอากาศ คือ การจัดการเคลื่อนยายอากาศดวยปริมาณที่  กาหนดใหไหลไปในทศทางและดวยความเรวทตองการ  กําหนดให...
ประโยชนของการระบายอากาศ                โ 1. ควบคุมระดับสิ่งปนเปอนในอากาศ เชน เชื้อโรค ฝุนละออง ไอสารเคมี   กาซ ควัน ...
การคํานวณการระบายอากาศ• อัตราการแลกเปลี่ยนอากาศตอชั่วโมง หรือ Air changes per hr  (ACH) คือ คาปริมาณการถายเทอากาศ คดเปน...
แนวทางการแกปญหาการระบายอากาศ• ตรวจการระบายอากาศ กําหนดอัตราระบายอากาศที่  เหมาะสม ทดสอบหาคาการระบายอากาศ              ...
ระบบปรัับอากาศและระบายอากาศ                               ป                  หองปรับอากาศทั่วไป (แบบแยก) ขนาดเล็ก        ...
หองปรับอากาศทั่วไป ขนาดกลางและใหญ    อากาศภายนอก   35 C, 60%RH   ไมใหร่วเขา           ั                              ...
หองปรับอากาศ สําหรัับหองผาตััดหรืือหองสะอาด                       ั                                        อากาศภา...
การติดเชื้อทางอากาศ
T.B.    Viruses    Bacterias          453 Feet
การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศเชื้อโรค เชน ไวรัส (สุกใส หัดเยอรมัน ฯลฯ) แบคทีเรีย (วัณโรค ฯลฯ)เชอราเชื้อรา (Aspergillus) สา...
การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศ2. การกําจัดเชื้อออกจากอากาศ    • การใชระบบกรองอากาศ        การใชระบบกรองอากาศ    • การดูดอาก...
การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศ4. การควบคุมการไหลของอากาศ                 ไ    • ไหลในทิศทางเดียว    • ไมผานจากคนปวยไปยังค...
แผงกรองอากาศ (Air Filter)  แผงกรองอากาศ ปจจุบันนิยมใชมาตรฐาน ASHRAE Standard 52.2-1999 ยอวา MERV (Mi i                ...
แผงกรองอากาศ               50
51
52
การบํารุงรักษาเครืองปรับอากาศในสวน                         ่  ทีี่เกีี่ยวเนืื่องกับฝนละอองและเชืื้อรา                  ...
การบารุงรกษาเครองปรบอากาศในสวนท           การบํารงรักษาเครื่องปรับอากาศในสวนที่           เกี่ยวเนื่องกับฝุนละอองและเชื้...
ถอดลางแผนกรองฝุน                  ุอยางนอยเดือนละ 2 ครั้ง                           55
ทําความสะอาดแผนกรองอากาศทุก ๆ 2 สัปดาห                                           56
เครื่องฟอกอากาศใหชางถอดลางอยางนอย      เดอนละ ครง      เดือนละ 1 ครั้ง                                            57
แผนครีบปรับทิศทางลมเย็นถอดลางอยางนอย 6 เดือนละ 1 ครั้ง   เดอนล ครง                                     58
แผนครีบปรับทิศทางลมเย็น                           59
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

คุณภาพอากาศกับผลกระทบต่อสุขภาพ 1

622 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
622
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

คุณภาพอากาศกับผลกระทบต่อสุขภาพ 1

  1. 1. คุณภาพอากาศภายในอาคาร ใ (Indoor Air Quality) ผศ.ดร. นภดนัย อาชวาคม
  2. 2. หัวขอการบรรยาย• คุณภาพอากาศภายในอาคารคืออะไร?• ความสําคัญของคณภาพอากาศภายในอาคาร ุ• มลพิษทางอากาศภายในอาคาร• พารามเตอรตางๆ ทเปนปจจยตอคุณภาพอากาศ ิ   ี่ ป ป ั  ศ• อุปกรณตรวจวัดคุณภาพอากาศ• การตรวจวัดแบคทีเรียและเชือรา ้• การควบคุมคุณภาพอากาศภายในอาคาร และการปรับปรุุงคุุณภาพอากาศ ุ ุ• การระบายอากาศและปรับอากาศเพื่อคุณภาพอากาศที่ดี• การตดเชอทางอากาศ อปกรณที่ใชในการกรองอากาศ การติดเชื้อทางอากาศ อุปกรณทใชในการกรองอากาศ 2• การบํารุงรักษาเครื่องปรับอากาศในสวนของฝุนและเชือรา ้
  3. 3. คุณภาพอากาศภายในอาคารคืออะไร?? ใ ไคือ สภาพของอากาศในบริเวณหนึ่งๆ ภายในอาคารหรือที่พักอาศัย โดยทีสภาพ ่ อากาศทีดีมีเงือนไขของการพิจารณาดังนี้ ่ ่• ความสุขสบายของคนในการอยูบริเวณนั้นๆ นั่นคืออุณหภูมิของอากาศ  ความชื้นสัมพัทธ และความเร็วของลมของอากาศบริเวณนั้น ๆ ที่ยอมรับได• การหายใจของคนเปนไปไดอยางสะดวกสบาย ซึ่งขึ้นอยูกบปริมาณความเขมขน ั ของออกซเจนและคารบอนไดออกไซด ท บรเวณคนอยู ั้ ของออกซิเจนและคารบอนไดออกไซด ที่ ณ บริเวณคนอยนน ๆ• ความเขมขนของกาซ ไอ อนุภาคของสิ่งสกปรก และสารที่มีกมมันตภาพรังสี ั เหลานมปรมาณไมมาก ไมกอใหเกดผลรายตอสุขภาพและรางกายของคน เหลานี้มีปริมาณไมมาก ไมกอใหเกิดผลรายตอสขภาพและรางกายของคน  3
  4. 4. ความสําคัญของคุณภาพอากาศภายในอาคารคนสวนใหญอยูในอาคารรอยละ 90 ของเวลาในแตละวน ของเวลาในแตล วัน 4
  5. 5. ความสําคัญของคุณภาพอากาศภายในอาคาร(ตอ)รอยละ 30 ของอาคารทั่วโลกมีปญหา คุณภาพอากาศภายในอาคาร ใ 5
  6. 6. ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคาร ใ• ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคาร (Indoor Air Pollutant) ใ หมายถึง ภาวะที่อากาศในอาคารมีสิ่งเจือปนอยูในปริมาณและระยะเวลาที่นาน ู พอที่ทําใหเกิดอันตรายตอสุขภาพอนามัยขอมนุษย หรือตอสิงแวดลอม บริเวณ ่ นั้น ๆ มลพิษนั้นมาจากสิ่งตาง ๆ ดังนี้ 6
  7. 7. มลพิษทางอากาศภายในอาคาร ใ 7
  8. 8. 8จาก boneheatingandcooling.com/aq.aspx VOC = Volatile organic compounds
  9. 9. คาพารามิเตอรที่เปนปจจัยตอคุณภาพ อากาศ
  10. 10. คาพารามิเตอรและคามาตรฐานคุณภาพอากาศปจจัยคุณภาพอากาศ คามาตรฐานที่ มาตรฐานอางอิง กําหนดอุณหภูมิ 23-26 °C ASHRAE 55-1992ความชื้นสัมพัทธ 30-60% ASHRAE 55-1992กาซคารบอนไดออกไซด 1,000 ppm ASHRAE 62.1-2007กาซคารบอนมอนอกไซด 9 ppm สวล. 2538อัตราแลกเปลี่ยนอากาศ > 2 ACH วสท. 2547อนุภาคขนาดเล็ก (PM2.5) 0.025 mg/m3 สวล. 2553เชืื้อแบคทีีเรีีย < 100 CFU/m3 WHO 1988เชื้อรา < 50 CFU/m3 WHO 1988เชืื้อรา Aspergillus < 2 CFU/m3 Alberti et al. 2001 10
  11. 11. คารบอนไดออกไซด (CO2 ) ไ ไ• เปนกาซไมมีสี ไมมีกลิ่น อยูในธรรมชาติที่ความเขมขนประมาณ 340 ppm• แหลงกําเนิดกาซที่สําคัญคือ การหายใจของมนุษย ไอเสียจาก เครองจกร เครองยนต และ การหมกดองตางๆ ื่ ั ื่ ั • เปนกาซที่ใชหาคาการระบายอากาศ เนื่องจาก ถาอากาศระบายได นอย กาซคารบอนไดออกไซดจะมีปริมาณสะสมเพิ่มมากกวา มาตรฐาน• ถาไดรับปริมาณมาก เชนเกิน 1000 ppm เปนเวลานาน จะรูสึกปวด ศีรษะ เหนือยลา ่ 11
  12. 12. คารบอนมอนอกไซด (CO) ไ• เปนกาซไมมีสี ไมมีกลิ่น ไมมีรส อยูในธรรมชาติที่ความเขมขน ประมาณ 0 1 ppm ปรกติพบในที่อยอาศัยประมาณ 0 5 - 5 ppm 0.1 ปรกตพบในทอยู าศยประมาณ 0.5• แหลงกําเนิดกาซที่สําคัญคือ ไอเสียจากเครื่องจักร เครื่องยนต เตาเผา เตาอบ• ถาไดรับปริมาณมาก เชนเกิน 50 ppm เปนเวลานาน จะรสึกปวด ถาไดรบปรมาณมาก เชนเกน เปนเวลานาน จะรู กปวด ศีรษะ คลื่นไส อาเจียน มึนงง เหนื่อยลา 12
  13. 13. ฝุนละออง• ฝุนละออง (Particulate Matter) จะทําใหเปนโรคหอบหืด โรคหัวใจ• ความหมายของ PM (กําหนดโดย EPA) มีี PM10 คืือ ฝนหยาบมีี โ ฝุ ขนาด 2.5-10 ไมครอน, PM2.5 คือ ฝุนละเอียดขนาดเล็กกวา 2.5 ไมครอน 13
  14. 14. อปกรณตรวจวัดคณภาพอากาศ ุ ุ
  15. 15. อุปกรณตรวจวัดคุณภาพอากาศ• เพื่อการตรวจสอบและรักษาคุณภาพอากาศภายในอาคาร สําหรับ สภาพแวดลอมทดตอสุขภาพและความสบาย เราจําเปนตองใชอปกรณวัด สภาพแวดลอมที่ดีตอสขภาพและความสบาย เราจาเปนตองใชอุปกรณวด และคํานวณพารามิเตอรตางๆ• อุณหภูมิ ความชื้น ปริมาณการแลกเปลี่ยนอากาศ ปริมาณ คารบอนไดออกไซด ปริมาณคารบอนมอนอกไซด และ ฝุนละอองใน อากาศ• อุปกรณที่ใชควรวััดไ แมนยํํา ใ งานไดงาย ทีี่แนะนํํามีีดังนีี้คือ ได ใช ไ – มิเตอรวดคุณภาพอากาศ ั – มิเตอรวดปริมาณฝุน ั 15
  16. 16. 1. มิเตอรวัดคุณภาพอากาศ (Air Quality Meter) • คุณสมบัติ – สามารถวััด อุณหภูมิ ความชืื้น ป ิมาณ ปริ คารบอนไดออกไซด ปริมาณ คารบอนมอนอกไซด ความเร็วลม – สามารถคํานวณ เปอรเซ็นตอากาศภายนอก สามารถคานวณ เปอรเซนตอากาศภายนอก จุดน้ําคาง* (dew point)*คาของอุณหภูมิของอากาศ ที่เมื่อเย็นลงอากาศจะมีไอน้ําอิ่มตัวและเริ่มกลั่นตัวเปนน้ําคาง 16
  17. 17. 2. มิเตอรวัดปริมาณฝุน (Dust Meter)• ฝุนละออง (Particulate Mater) จะทําใหเปนโรคหอบหืด โรคหัวใจ• ความหมายของ PM (กําหนดโดย EPA) มี PM10 คือ ฝุนหยาบมีขนาด ุ 2.5-10 ไมครอน, PM2.5 คือ ฝุนละเอียดขนาดเล็กกวา 2.5 ไมครอน• สิ่งปนเปอนในอากาศเปนสิ่งทีคุกคามสุขภาพ การสูดอากาศที่มีสิ่งเจือปน ่ ทําใหเกิดการปวย• สิ่งปนเปอนในอากาศที่หายใจเขา เปนอนุภาคที่มขนาดเล็กกวา 10 ี ไมครอน ประกอบดวย ฝุนละออง ไ ียเครืื่องจักร ควันบุหรีี่ ไ ไ ไอเสี ไอสารตางๆ• คุณสมบัติ – วัดปริมาณฝุน ควัน ละออง ไอระเหยขนาดตางๆ 17
  18. 18. การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อรา
  19. 19. วิธการตรวจวัด ีการเก็บตัวอยางแบคทีเรียรวมและเชื้อรารวมในอากาศ • เครื่อง Bio Impactor แบบชั้นเดียว (Single stage impactor) ของ SKC, Inc., Model Standard Biostage • การเก็บตัวอยางใชวิธีดดอากาศภายเขาภายในตลับ ู เก็บตัวอยางซึ่งภายในมีจานเพาะเชือวางอยู ้ • เมื่อเก็บตัวอยางเรียบรอยแลว นําจานเพาะเชื้อออกจาก เครือง ปดฝาโดย seal ดวย parafilm และนําสง ่ หองปฏิบติการ ั 19
  20. 20. วิธการตรวจวัด (ตอ) ี• การตรวจวัดแบคทีเรียรวมและเชื้อรารวมในอากาศ เก็บตัวอยางดวยวิธีเดียวกัน แตใชอาหารเลี้ยงเชือตางชนิดกัน ้ แบคทีเรีย ใช Tryptic Soy Agar (TSA) เพาะเชือทีอุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส เปนเวลา 24-48 ้ ่ ชั่วโมง เชื้อรา ใช Malt Extract Agar (MEA) เพาะเชือทีอุณหภมิ 35-37 องศาเซลเซียส นาน 3 – 5 วัน ้ ่ ู 20
  21. 21. วิธการตรวจวัด (ตอ) ี ลักษณะโคโลนีของแบคทีเรียและเชื้อราบนอาหารเลี้ยงเชื้อแบคทีเรีย บน Tryptic Soy Agar (TSA) เชื้อรา บน Malt Extract Agar (MEA) 21 นับจํานวนที่เวลา 24 และ 48 ชั่วโมง นับจํานวนที่เวลา 48 และ 72 ชั่วโมง
  22. 22. วิธการตรวจวัด (ตอ) ีการตรวจวิเคราะหปริมาณเชื้อรา Aspergillus– เขี่ยเสนใยของเชื้อราแตละโคโลนีจาก MEA plate ภายหลังการบมเปนเวลา 72 ชั่วโมงมาทํา slide culture บนกระจกสไลดที่หยดสียอมชนิด Lactophenol-cotton blue– สองดูภายใตกลองจุลทรรศนดวยกําลังขยาย 10 และ 40 เทา โดยสังเกต ลักษณะของโครงสรางตางๆ บริเวณปลายเสนใยภายใตกลองจุลทรรศน– เชื้อรา Aspergillus จะมีลักษณะโครงสรางตางๆ แบบจําเพาะเจาะจง นั่นคือ มีการสรางสปอร (Conidiospore หรือ conidia) ที่ไมมีสิ่งหุมที่บริเวณปลาย เสนใยที่มีลักษณะเปนกระเปาะกลมทําหนาที่ชูสปอร (Conidiophore) ซึ่งที่ ปลายของเสนใยจะมเซลลทเรยกวา ปลายของเสนใยจะมีเซลลที่เรียกวา Sterigma ทาหนาทสราง ทําหนาที่สราง conidia หลายๆ อันที่เรียงตัวกันเปนแบบลูกโซ ดังแสดงในรูป 22
  23. 23. วิธการตรวจวัด (ตอ) ีลักษณะโครงสรางจําเพาะของเชื้อรา Aspergillus ลักษณะ Conidia และ conidiophore ลกษณะ สีของสปอรเมื่อมองดวยตาเปลา เมื่อดูจากกลองจุลทรรศนกาลังขยาย 10 และ 4023 า ํ เท
  24. 24. วิธการตรวจวัด (ตอ) ี• การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อราในทอสงอากาศ เก็บตัวอยางจุลินทรียโดยวิธีการปายพื้นผิว (Surface swab samples) – เลือกเก็บตัวอยางในพื้นที่เปาหมาย โดยกาหนดขนาดพนทเทากบ 2 x 2 ตร ซม เลอกเกบตวอยางในพนทเปาหมาย โดยกําหนดขนาดพื้นที่เทากับ ตร.ซม. – นํากานไมพันสําลีสาหรับเก็บตัวอยางที่ผานการฆาเชื้อจุมในหลอดแกวบรรจุ PBS ใหชุมพอหมาดๆ ํ  ปายพื้นผิวบริเวณทีตองการศึกษา/เก็บตัวอยาง ดวยวิธีการหมุนกานไมพันสําลีไปบนพื้นผิวในกรอบที่ ่ ุ กําหนด โดยใชไมพนสําลี 1 อันตอ 1 ตัวอยาง ั – นํากานไมพันสําลีทปายเชื้อมาแกวงในหลอดบรรจุ PBS หลอดเดิม แลวใหใสกานไมพนสําลีไวในหลอด ี่  ั PBS (หัักกานไมทยาวเกิินปากขวดออก) ปดฝ  ไ ี่ ป ฝาขวดใหแนน ใ – เขียนฉลากระบุหมายเลขตัวอยาง จดบันทึกวันที่ เวลา สถานที่/พื้นที่ และขนาดพื้นที่ที่เก็บตัวอยาง – บรรจุหลอดแกวเกบตวอยางในกลองเยนบรรจุไอซแพค แลวนาสงหองปฏบตการโดยเรวเพอการเพาะบม  ็ ั  ใ  ็ ซ  ํ   ป ิ ั ิ โ ็ ื่  และวิเคราะหปริมาณเชื้อจุลนทรียตอไป ิ  24
  25. 25. วิธการตรวจวัด (ตอ) ี นํากานไมพันสําลีที่จะปายเชื้อมาแกวงในหลอดบรรจุ PBS ใหชุมพอหมาดอุปกรณที่ใชในการเก็บตัวอยางเชื้อจุลินทรียในทอสงอากาศ การเก็บตัวอยางจุลินทรียโดยวิธีการปายพื้นผิว 25
  26. 26. วิธการตรวจวัด (ตอ) ี การตรวจวัดแบคทีเรียและเชื้อราในทอสงอากาศ (ตอ) วิเคราะหปริมาณจุลินทรียโดยวิธี serial dilution และการ pour plate– ทําการเจือจางเชื้อดวยฟอสเฟตบัฟเฟอร โดยใหมีคาอยูในชวง 10-1– 10-6– ดูดน้ําตัวอยางที่เจือจางแลวตัวอยางละ 1 มล. ใสลงในจานเพาะเชือที่สะอาดและผานการฆาเชื้อแลว ้– เติมอาหารเลี้ยงเชื้อ PCA (สําหรับการวิเคราะหปริมาณแบคทีเรีย) หรือ SDA (สําหรับการวิเคราะห ปริมาณเชือรา) ลงในจานเพาะเชื้อแตละใบดวยเทคนิคปลอดเชื้อ (Sterile technique) ้– หมุนจานเพาะเชื้อไปมาใหน้ําตัวอยางและอาหารเลี้ยงเชื้อผสมจนเขากันดี– ตั้งทิ้งไวบนพื้นราบจนอาหารเลี้ยงเชื้อแข็งตัว แลวนําจานอาหารเลี้ยงเชื้อ PCA ไปบมที่อุณหภูมิ 35o ซ เปนเวลา 24-48 ชั่วโมง และสําหรับ SDA บมที่อุณหภูมิหองหรือ 25 oซ เปนเวลา 3-5 วัน– การอานผลใหนับจํานวนโคโลนีที่เจริญบน PCA และ SDA จากนั้นรายงานผลเปนจํานวนโคโลนีตอ การอานผลใหนบจานวนโคโลนทเจรญบน จากนนรายงานผลเปนจานวนโคโลนตอ ตารางหนวยพื้นทีผวทีเก็บตัวอยาง (cfu/cm2) ่ ิ ่ 26
  27. 27. การทํา serial dilution เพื่อเจือจางเชื้อ การทํา pour plate ภาวะมลพษทางอากาศภายในอาคาร ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคารตรวจนับจานเพาะเชื้อที่มีจํานวนโคโลนีในชวง 30-300 colonies ภายหลังการบมเชื้อ 27
  28. 28. การควบคุมคุณภาพอากาศภายในอาคาร
  29. 29. การควบคุมคุณภาพอากาศ1. เดินสํารวจ และ สังเกตสภาวะอากาศ เชน กลิ่น ควัน ฝุน ละออง เชื้อราตามฝาผนัง เชอราตามฝาผนง2. ตรวจวัดดวยเครื่องมือตรวจคุุณภาพอากาศ ดวย เครื่องมือ 29
  30. 30. แนวทางการแกปญหาคุณภาพอากาศ• หาสาเหตุ และ แกที่ตนเหตุ เชน กําจัดตนเหตุ ดวยการทํา  ความสะอาดหอง เฟอรนเจอร ความสะอาดหอง เฟอรนิเจอร• การใชระบบระบายอากาศ ระบบกรองอากาศ ระบบฆาเชื้อ โรคในอากาศ• ปลกตนไมลดมลพิษ ปลูกตนไมลดมลพษ 30
  31. 31. แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ1. ทําความสะอาดอยูเสมอ• ทําความสะอาดเครื่องปรับอากาศ และเครื่องกรองอากาศ สม่ําเสมอ• ทําความสะอาดหอง พื้นหอง เพดานหองรวมทั้ง อปกรณ เครื่องมือ ทาความส อาดหอง พนหอง เพดานหองรวมทง อุปกรณ เครองมอเครื่องใชภายในหอง ใหสะอาด และไมเปนที่สะสมของฝุนละอองขอดี พื้นที่ภายในอาคารสะอาดอยูเสมอ ไมมีแหลงสะสมของเชื้อโรค และฝุนละออง นอกจากนีี้ยังทําใ สภาพแวดลอมนาป ิบัติงานดวย ให ปฏิ ขอเสีย มีภาระงานทําความสะอาดเพิ่มขึ้น 31
  32. 32. แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ2. จัดใหมีการระบายอากาศที่เพียงพอ• หองที่ไมไดเปดเครื่องปรับอากาศใหเปดหนาตางรับอากาศภายนอก• หองที่เปดเครื่องปรับอากาศใหเปดพัดลมระบายอากาศขอด มอตราการระบายอากาศ และมอากาศหมุนเวยนทเหมาะสมขอดี มีอัตราการระบายอากาศ และมีอากาศหมนเวียนที่เหมาะสมขอเสีย สําหรับหองที่ติดถนน การนําอากาศภายนอกเขามาในหองอาจจะทําใหใ  มลพิิษ ฝนละอองจากภายนอกเขามาในหองได (ถาไ มีระบบกรอง ฝุ ใ ไ ไมอากาศ) นอกจากนี้ ยังสิ้นเปลืองคาไฟฟามากขึ้น 32
  33. 33. แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ3. ติดตั้งเครื่องกรองอากาศ หรือเครื่องฟอกอากาศ• ดักฝุนละออง มลพิษ แบคทีเรีย เชื้อรา และสิ่งปนเปอนในอากาศอื่นๆ ที่มี ผลโดยตรงตอสุขภาพ โขอดี อากาศภายในหองสะอาด เพราะเชื้อโรคและฝุนละอองไดรับการดักกรองไวดวยเครื่องขอเสีย คาใชจายทั้งการติดตั้ง การดูแลรักษา และคาไฟฟา ที่เพิ่มขึ้น 33
  34. 34. แนวทางการปรับปรุงคุณภาพอากาศ4. ใชตนไมลดมลภาวะ• ชวยปรับปรงคณภาพอากาศภายในหองใหดีขึ้นดวยการฟอกอากาศ ดด ชวยปรบปรุงคุณภาพอากาศภายในหองใหดขนดวยการฟอกอากาศ ดูดสารพิษและกาซเสียจากมนุษยเชนกาซคารบอนไดออกไซด ดับกลิ่น เพิ่มออกซเจน นอกจากนี้ยังสรางความสดชื่นใหกับผ ฏิบัติการและผ ชบรการออกซิเจน นอกจากนยงสรางความสดชนใหกบผูปฏบตการและผูใชบริการไดอีกดวยขอดีี ชวยลดมลพิษสวนหนึึ่งใ ในอากาศ และทําใ หองมีความชุมชื้ืน แลดูสด ให ีชื่นสบายตา นอกจากนี้ยังประหยัดคาไฟฟาขอเสีย เพิ่มภาระงานการดูแลตนไม ทั้งการรดน้ํา การพรวนดิน ใสปุย และตองสบเปลยนตนไมอยูตองสับเปลียนตนไมอยเสมอ ่ 34
  35. 35. ระบบระบายอากาศและระบบปรับอากาศ
  36. 36. ปญหาจากการระบายอากาศที่ไมดี• ติดเชื้อที่ผานมาทางอากาศ เชนวัณ โรค เปนตน เปนตน• หายใจไมสะดวก อึดอัด ปวดศีรษะ มึน ไอจาม• เจ็บปวยเปนประจํา เจบปวยเปนประจา http://en.wikipedia.org/wiki/File:Tuberculosis-x-ray-1.jpg• หองมีความชื้นสูง มีเชื้อราขึ้นตามฝา ู ผนัง พื้นหอง• มีกลิ่นอับ กลนเหมน กลิ่นอาหาร มกลนอบ กลิ่นเหม็น กลนอาหาร 36
  37. 37. การระบายอากาศ• การระบายอากาศ คือ การจัดการเคลื่อนยายอากาศดวยปริมาณที่ กาหนดใหไหลไปในทศทางและดวยความเรวทตองการ กําหนดใหไหลไปในทิศทางและดวยความเร็วที่ตองการ การระบายแบบธรรมชาติ การระบายแบบวิธกล ี 37
  38. 38. ประโยชนของการระบายอากาศ โ 1. ควบคุมระดับสิ่งปนเปอนในอากาศ เชน เชื้อโรค ฝุนละออง ไอสารเคมี กาซ ควัน กาซ ควน ฯลฯ ในหองปฏบตงานใหอยูในระดบทปลอดภย ซงสง ในหองปฏิบัติงานใหอย นระดับที่ปลอดภัย ซึ่งสิ่ง ปนเปอนเหลานี้เมื่อไดรับเขาสูรางกายก็จะมีการสะสมในอวัยวะตางๆ  จนถงระดบหนงททาใหคนเจบปวยหรอไมสบายได จนถึงระดับหนึ่งที่ทําใหคนเจ็บปวยหรือไมสบายได โดยเฉพาะ บุคลากร ผูปวย ญาติ และผูมาติดตอโรงพยาบาล2. ควบคุมอุณหภูมิและความชืื้นใ อยูในระดบทีี่รูสึกสบายได เพราะ ให ั ไ ความรอน และความชื้น ถาไมเหมาะสมจะทําใหปวย หงุดหงิด อึดอัด และไมสามารถทํํางานได แลวยัังเปนสาเหตุของอุบัติเหตุ ไ ไ  ป 38
  39. 39. การคํานวณการระบายอากาศ• อัตราการแลกเปลี่ยนอากาศตอชั่วโมง หรือ Air changes per hr (ACH) คือ คาปริมาณการถายเทอากาศ คดเปนจานวนเทาของ คอ คาปรมาณการถายเทอากาศ คิดเปนจํานวนเทาของ ปริมาตรหองภายในเวลาหนึ่งชั่วโมง• อัตราการระบายอากาศ (ลูกบาศกเมตรตอชั่วโมง) คือ คาปริมาณการ ู ถายเทอากาศ คิดเปนลกบาศกเมตรตอชั่วโมง คาอัตราการระบาย อากาศ มีความสัมพันธโดยตรงกับคาอัตราการแลกเปลี่ยนอากาศ ดงนคอ อัตราการระบายอากาศ (ลูกบาศกเมตรตอชวโมง) เทากบ ดังนี้คือ อตราการระบายอากาศ (ลกบาศกเมตรตอชั่วโมง) เทากับ อัตราการแลกเปลี่ยนอากาศ (ตอชั่วโมง) คูณดวย ปริมาตรของหอง (ลูกบาศกเมตร) 39
  40. 40. แนวทางการแกปญหาการระบายอากาศ• ตรวจการระบายอากาศ กําหนดอัตราระบายอากาศที่ เหมาะสม ทดสอบหาคาการระบายอากาศ ทดสอบหาคาการระบายอากาศ• ดําเนินการแกปญหา เชน ถามีปญหาที่การระบายอากาศ ควร  ติดตั้ง หรือ แกไขระบบระบายอากาศ เปดหนาตางระบาย ตดตงระบบกรองอากาศ ติดตั้งระบบกรองอากาศ 40
  41. 41. ระบบปรัับอากาศและระบายอากาศ ป หองปรับอากาศทั่วไป (แบบแยก) ขนาดเล็ก เครื่องปรับอากาศ อากาศภายนอก 35 C, 60%RH รั่วเขา-ออก ความเร็วลมพุงออก 2.5-5.0 m/s พดลม Air-Filter อากาศ พัดลม Ai Filt 35 C 25 C, 30-60%RH ภายนอก ความเร็วลมผานตัว 0.08-0.25 m/s รั่วเขา-ออก อากาศผาน Air-Filter 8-12 ครั้งใน 1 ชม. (8-12 Air Change/hour) อากาศภายนอก ซงชนมไอนา 2 เทาของอากาศในหอง ไ  ึ่ ื้ ไ ้ํ ี  ใ  ไหลเขาโดย รศ. ฤชากร จิรกาลวสาน ในบริเวณใด ก็จะทําใหความชื้นสัมพัทธสูงขึ้นในบริเวณนั้น 41
  42. 42. หองปรับอากาศทั่วไป ขนาดกลางและใหญ อากาศภายนอก 35 C, 60%RH ไมใหร่วเขา ั อากาศภายนอก ความเร็็วลมพุงออก 2.5-5.0 m/s ไม  ไ ใหรั่วเขา 35 C,60%RH 25 C, 30-60%RH ดูดเขา อากาศผานAir-Filter ความเร็วลมผานตัว พัดลม 0.08-0.25 m/s 8-12 ครั้งใน 1 ชม.Air-Filter (8-12 Air Change/hour) ตองออกแบบไมใหอากาศภายนอก ซึ่งชื้นมีไอน้ํา ตองออกแบบไมใหอากาศภายนอก ซงชนมไอนา 2โดย รศ. ฤชากร จิรกาลวสาน เทาของอากาศในหอง ไหลเขา ใหไหลออกเทานั้น 42
  43. 43. หองปรับอากาศ สําหรัับหองผาตััดหรืือหองสะอาด ั  อากาศภายนอก 4-5 Air change/h 35 C, 60%RH Air-Filter Bed 2 (HEPA filter) Laminar Flow( Unidirection Flow ) 0.45 m/s 22 C,50%RH ดูดเขา ดดเขา อากาศผานAir Filter 20 25 ครงใน ชม. อากาศผานAir-Filter 20-25 ครั้งใน 1 ชม (20-25 Air Change/hour) พัดลม ความดัน +12 Pa ทําใหอากาศรั่วออกไดเทานั้นAir-FilterAi FiltBed 1 เกลดลมกลบทผนงดานลางทผนงทง ดาน เกล็ดลมกลับที่ผนังดานลางที่ผนังทั้ง 2 ดาน ตองออกแบบไมใหอากาศภายนอก ซึ่งชื้นมีไอน้ํา 2 เทา และอาจจะสกปรกไหลเขา 43 โดย รศ. ฤชากร จิรกาลวสาน
  44. 44. การติดเชื้อทางอากาศ
  45. 45. T.B. Viruses Bacterias 453 Feet
  46. 46. การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศเชื้อโรค เชน ไวรัส (สุกใส หัดเยอรมัน ฯลฯ) แบคทีเรีย (วัณโรค ฯลฯ)เชอราเชื้อรา (Aspergillus) สามารถติดตอไดทางอากาศ ซึ่งสามารถควบคม สามารถตดตอไดทางอากาศ ซงสามารถควบคุมการติดเชื้อไดดังนี้คือ1. ปองกันเชื้อเขาหรือออกจากหอง • รอยรั่วตามที่ตางๆ เชน กรอบ ๆ ประตู กรอบหนาตาง ผนัง ฝา เพดาน • สรางความดันแตกตางระหวาง ภายในกบภายนอกหอง ใ ั  46
  47. 47. การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศ2. การกําจัดเชื้อออกจากอากาศ • การใชระบบกรองอากาศ การใชระบบกรองอากาศ • การดูดอากาศออก3. การเจือจางเชื้อในอากาศ • อากาศเขาตามรอยรั่วตามที่ตางๆ เชนกรอบประตู กรอบ อากาศเขาตามรอยรวตามทตางๆ เชนกรอบประต หนาตาง ผนัง ฝาเพดาน • ดูดอากาศสะอาดเขามาเจอจาง ศ  ื 47
  48. 48. การควบคุมการติดเชื้อทางอากาศ4. การควบคุมการไหลของอากาศ ไ • ไหลในทิศทางเดียว • ไมผานจากคนปวยไปยังคนอืนๆ ่5. ปองกนการเจรญเตบโตของเชอ5 ปองกันการเจริญเติบโตของเชื้อ http://www.price-hvac.com/catalog/E_all/E_HTML/E_EG4.html • อุณหภูมิ ความชื้นที่เหมาะสม (ไมเกิน 60% RH) • หองสะอาด ไมสะสมฝุน ทั้งที่ อุปกรณสํานักงาน เครื่องมือ พื้น เพดาน ผนัง ทอลม พัดลม ฯลฯ • ไมมีพ้ืนผิวเปยกชื้น6.  ชื้ ใ6 ฆาเชอในอากาศ ศ 48 • ฆาดวยรังสีอัลตราไวโอเลต (UVGI lamp) Ultraviolet germicidal irradiation
  49. 49. แผงกรองอากาศ (Air Filter) แผงกรองอากาศ ปจจุบันนิยมใชมาตรฐาน ASHRAE Standard 52.2-1999 ยอวา MERV (Mi i   (Minimum Efficiency Reporting V l ) ดํําเนนการ Effi i R ti Value) ิโดย NAFA (National Air Filtration Association) แผงกรองอากาศชนิดพิเศษประสิทธิภาพสูง - HEPA filter (HighEfficiency Paticulate Air Filter) ที่มีคา MERV-17 ตองใชในหองผาตัดที่สําคัญ HEPA filter ตองใชกรองอากาศที่ระบายทิ้งที่มีเชื้อโรคติดตอ หรอม ตองใชกรองอากาศทระบายทงทมเชอโรคตดตอ หรือมีสารพิษ หรือสารที่กัมมันตรังสีเชนกัน 49
  50. 50. แผงกรองอากาศ 50
  51. 51. 51
  52. 52. 52
  53. 53. การบํารุงรักษาเครืองปรับอากาศในสวน ่ ทีี่เกีี่ยวเนืื่องกับฝนละอองและเชืื้อรา ั ฝุ
  54. 54. การบารุงรกษาเครองปรบอากาศในสวนท การบํารงรักษาเครื่องปรับอากาศในสวนที่ เกี่ยวเนื่องกับฝุนละอองและเชื้อราการบํารุงรักษาเครื่องปรับอากาศทําใหดีตอสุขภาพอนามัยของผูปฏิบติงาน ัภายในหองเนื่องจากหลายๆ สวนประกอบของเครื่องปรับอากาศเปนที่สะสมของฝุนผง และเชือโรคตางๆ นอกจากนี้ ยังทําใหเครื่องปรับอากาศมี ้ประสทธภาพการทางานทดอยูประสิทธิภาพการทํางานที่ดีอยเสมอ1. ควรทําความสะอาดแผนกรองอากาศทุก ๆ 2 สัปดาห2.2 ควรทํําความสะอาดแผงทอทํําความเยนดวยแปรงนม ๆ และนํ้ํา  ็  ป ิ่ ผสมสบูเหลว อยางออนทุก 6 เดือน3. ทําความสะอาดพัดลมสงลมเย็นดวยแปรงขนาดเล็ก เพื่อขจัดฝุน ละอองทจบกนเปนแผนแขงและตดกนอยู ามซใบพดทุกๆ เดอน ละอองที่จับกันเปนแผนแข็งและติดกันอยตามซี่ใบพัดทกๆ 6 เดือน 54
  55. 55. ถอดลางแผนกรองฝุน ุอยางนอยเดือนละ 2 ครั้ง 55
  56. 56. ทําความสะอาดแผนกรองอากาศทุก ๆ 2 สัปดาห 56
  57. 57. เครื่องฟอกอากาศใหชางถอดลางอยางนอย เดอนละ ครง เดือนละ 1 ครั้ง 57
  58. 58. แผนครีบปรับทิศทางลมเย็นถอดลางอยางนอย 6 เดือนละ 1 ครั้ง เดอนล ครง 58
  59. 59. แผนครีบปรับทิศทางลมเย็น 59

×